Femicide is voorspelbaar

Dwingende controle

Verhaal van de Week

Je been of je leven

Israëlische gevangenissen

Geld genoeg, aldus experts

Politiek

Wat maakt een tekst authentiek?

Robot Jetten

Waarom die woede?

Teun van de Keuken

Politieke partijen breken de wet

Illegale cookies

Wat maakt gelukkig?

Hans Against the Machine

De VVD-vrije aflevering

Radio Vrij Nederland

Vredesmissies lopen vast

Verenigde Naties

Dit mag je niet missen

Cultuur

'Totem' van Dew de Nijs Bik

Pop-up poëzie

Gedachten op maandagochtend
Natuurlijk was de krantenkop geestig bedoeld: &#8216;Oranje Indonesiër scoort voor Holland&#8217;. Maar de trots van het Indonesische dagblad Kompas is misplaatst, want juist omdát de Molukken onderdeel zijn van Indonesië emigreerden de ouders van Feyenoord-aanvoerder Giovanni van Bronckhorst naar Nederland. Het spel van de uitblinker tegen Italië kan worden gezien als een van de schaarse positieve neveneffecten van het breken van de belofte, zo&#8217;n zestig jaar geleden, van de Nederlandse regering aan de Molukse gemeenschap. In ruil voor hulp bij het neerslaan van de nationalistische opstand van Soekarno en de zijnen zou Den Haag de Molukkers zelfbestuur geven in een nieuwe Oost-Indische federatie. Mooi niet. Maar nu plukt de natie er de vruchten van, in de vorm van een voorzet en een doelpunt.
Flauw om de Indonesische sportpers op de vingers te tikken &#8211; ook op de Nederlandse sportpagina&#8217;s overheersen de clichés en scheve vergelijkingen &#8211; waarschijnlijk als tegenwicht voor de ernst van de opiniepagina&#8217;s. Die fungeren namelijk als platform voor auteurs van enig gezag die met naam en toenaam hun bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. Zo niet bij de Volkskrant. Afgelopen maand plaatste de redactie tot drie keer toe een anoniem opiniestuk. Onder de kop &#8216;Moslims, toon eens wat meer respect&#8217; leest een auteur die zich Samira Al-Onal noemt moslims op gebruikelijke wijze de les, maar dit keer met een paar stevige, feitelijke onjuistheden. Een krant kan besluiten dat fabuleren op opiniepagina&#8217;s mag, omdat een externe auteur de onzin voor zijn rekening neemt. Maar als die auteur niet te achterhalen is en de consequenties van die onzin dus niet hoeft te dragen, kun je de opiniepagina&#8217;s net zo goed verruilen voor het anonieme gescheld op internetfora.
Sportjournalisten kakelen tenminste met open vizier. Hugo Borst wil nog een slag om de arm houden, maar de rest van de voetbaldeskundigen maakt zich op voor het einde van het tijdperk-Cruijff en het begin van het tijdperk-Van Basten. Door de openlijke breuk tussen de twee wordt de bondscoach ook niet meer gezien als Cruijffs verlengstuk, zoals Frank Rijkaard overkwam toen hij triomfen vierde in Barcelona. Dat Van Basten het afscheid van Cruijff zelf ook viert, bleek uit het interview na de gewonnen wedstrijd tegen Italië. Van Basten genoot zichtbaar toen hij vertelde dat zijn dochter in een sms&#8217;je het aforisme van Cruijff had gememoreerd. Van Basten, lachend: &#8216;Je kunt dus wél van ze winnen.&#8217; Het is kennelijk bon ton in het gezin Van Basten om elkaar Cruijff-afzeikende sms&#8217;jes te sturen.
Het nieuwe vaderlandse vertrouwen in Van Basten werd ook zichtbaar op het Damrak, waar het Ajax-aandeel in één dag maar liefst zestien procent steeg. Wellicht ten overvloede: Van Basten wordt na dit EK coach van Ajax. Alleen bij de economieredactie van Trouw werkt een van de weinige Nederlanders die dit niet weet, want zijn krant beweerde &#8216;dat een duidelijke reden voor de koerssprong van het Ajax-aandeel niet voorhanden was&#8217;. Zelfs bij het Reformatorisch Dagblad weten ze beter, al heeft die krant tot op de dag van vandaag geweigerd enig verslag te doen van de verwikkelingen op het EK, dat bevindelijk gereformeerden beschouwen als heidens vermaak.
De mannenbroeders worden hierin gesteund door Yme Kuiper, bijzonder hoogleraar religieuze en historische antropologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Hoewel hij Oranje een groot maatschappelijk belang toedicht, verwierp Kuiper deze week de vergelijking tussen religie en voetbal. Alleen als je religie &#8216;functionalistisch&#8217; opvat, zegt hij, is dit gerechtvaardigd. In voetbal is aanbidding troef, erkent Kuiper, &#8216;maar het gaat niet over de relatie met het supranormale en het levert geen gedragsregels&#8217;. Misschien is dit dan ook het moment om te erkennen dat Cruijff in Barcelona nooit El Salvador is genoemd. Dat was een bedenksel van een Nederlandse journalist, gulzig nagekwekt door de vaderlandse sportverslaggevers. De bijnaam van Marco van Basten bij AC Milan is wél San Marco. (MM, PvO)
Iers nee rationeel
Op de dag dat nee-stemmend Nederland het nee-stemmende Frankrijk versloeg, zeiden ook de Ieren in meerderheid nee tegen Europa. Inkomen blijkt een goede indicator voor de mening over Europa. Hoe lager het inkomen van de burger, hoe groter de kans dat hij nee stemt. Goedverdienende, hoogopgeleide ja-stemmers zijn geneigd dit verschil toe te schrijven aan het idee &#8216;wíj weten wat goed is voor ons allemaal&#8217;. Nee hoor, zegt de Ierse econoom Kevin H. O&#8217;Rourke, ook nee-stemmers handelen rationeel. Zijn theorie: omdat inwoners van welvarende landen hun welvaart taxeren in relatie tot die van anderen (je wilt wel meer, maar niet als je buurman nóg meer krijgt) en omdat hoogopgeleiden meer baat hebben bij economische integratie, is het logisch dat lager opgeleide Ieren tegen stemmen. Opvallend is dat de Wet van O&#8217;Rourke alleen geldt in landen met een bovengemiddeld landelijk inkomen: in de Derde Wereld zijn juist de allerarmsten het meest enthousiast over globalisering en vrijhandel. (PvO)
2,9 miljoen euro
Het bedrag dat Nederlanders van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse afkomst spenderen aan EK-pools met vrienden of collega&#8217;s. Uit een enquête van het bureau Foquz Entomarketing onder 651 allochtonen bleek, nog voor de eerste wedstrijd tegen Italië was gespeeld, dat de Oranjegekte zich van een vermeend &#8216;multicultureel drama&#8217; niks aantrekt. daarnaast zullen allochtonen rond de 10,3 miljoen euro uitgeven aan oranje-vlaggetjes, slingers, etenswaren, T-shirts, elektronica en andere EK-gadgets. Aan sportbladen als Voetbal International en Sportweek geven ze volgens Foguz bijna drie miljoen euro uit. Ook opmerkelijk: allochtonen zijn optimistischer gestemd over de kansen van Oranje dan autochtonen. (PvO)
Onderschat
Declan Ganley
Wij moesten het drie jaar geleden doen met Harry van Bommel van de Socialistische Partij. Maar de Ierse nee-zeggers hebben de schatrijke zakenman Declan Ganley. Met zijn speciaal opgerichte anti-EU-beweging Libertas zette &#8216;Dr No&#8217; eigenhandig bijna 500 miljoen Europeanen in de wacht.
Overschat
Otto Rehhagel
Vier jaar geleden maakte Koning Otto de voetbaldwerg Griekenland vanuit het niets Europees kampioen. Dit jaar moest het wonder herhaald worden. Quod non. Na twee potjes futloos defensief voetbal lag de titelverdediger alweer uit het toernooi. Auf Wiedersehen, Otto!

Thijs Niemantsverdriet

Maurits Martijn

Pieter van Os

Week 25

Gedachten op maandagochtend
Senator Hillary Clinton erkende na zestien duurbetaalde maanden deze week haar verlies. De Tweede Kamer discussieerde over embryoselectie. Het Franse parlement voerde een verhit debat nadat een pasgesloten huwelijk door de rechter was ontbonden op grond van &#8216;een leugen over een van de essentiële kwaliteiten van de persoon&#8217;: de bruid had de bruidegom voorgelogen over haar maagdelijkheid en niet alle parlementariërs achten dat bedrog &#8216;essentieel&#8217;. De tot Duitser genaturaliseerde Pool Podolski scoorde namens Duitsland de enige twee goals in de wedstrijd tegen zijn voormalige vaderland en de Nederlandse coach van de Polen, Leo Beenhakker, wil niet meer in eigen land wonen omdat &#8216;er mensen ons land in zijn gekomen die onze cultuur heel agressief veroordelen&#8217;.
MET ANDERE WOORDEN: de dagelijkse stroom berichten levert eindeloos veel materiaal voor een weekoverzicht. Zo is het ook verleidelijk om te vermelden dat de website Geenstijl.nl een verkiezing van The Guardian manipuleerde, waardoor het Nederlands voetbalteam plotseling de steun kreeg van 96 procent van de Britse stemmers; dat het legendarische operahuis La Scala de documentaire An Inconvenient Truth van oud-presidentskandidaat Al Gore op de planken zal brengen; dat een razendpopulaire website, die louter rapporteert wat de baby&#8217;s van beroemdheden dragen, jaarlijks maar liefst vijfhonderdduizend dollar aan advertentieopbrengsten ophaalt en dat de laatst levende soldaat uit het Oostenrijks-Hongaarse leger in de Eerste Wereldoorlog, Franz Künstler, op 107-jarige leeftijd is overleden.
MAAR IN GEEN VAN DEZE BERICHTEN toont zich de krachtigste mondiale onderstroom van het moment: de machtsverschuiving van noord naar zuid en van west naar oost. Die verschuiving is uit te drukken in geld. Zo toonde de handelsbalans van zowel Engeland als Amerika in de afgelopen twaalf maanden een negatief saldo van, respectievelijk, 180 en 823 miljard dollar. China, Japan, Saoedi-Arabië en Brazilië hadden over dezelfde periode positieve balansen van, respectievelijk, 256, 103, 150 en 32 miljard dollar. Of neem de dagelijkse geldoverdracht van olieconsumerende naar olieproducerende landen. Een kleine rekensom: het aantal verhandelde olievaten per dag is zevenentachtig miljoen. Afgelopen week werden die voor gemiddeld honderdtwintig dollar per vat verkocht. Dat betekent dat de dagelijkse geldoverdracht tien miljard dollar bedraagt, ofwel 6,3 miljard euro. Dat is wekelijks net zo veel als de totale economie van Ecuador.
OP NOORWEGEN NA liggen de ontvangende olielanden allemaal in de tweede of derde Wereld, al is het moeilijk om Rusland op die manier te categoriseren. Economen relativeren deze machtsverschuiving door erop te wijzen dat veel van het verdiende oliegeld weer terugstroomt naar de eerste wereld omdat Koeweit, Dubai, Saoedi-Arabië en zelfs de machthebbers van Nigeria hun inkomsten hier investeren. Maar investeren betekent niet teruggeven. Bovendien belanden veel oliedollars ook in Pakistan, de Filippijnen of op de Gazastrook, doordat gastarbeiders uit deze landen de olie uit de Arabische grond halen. Daarnaast bouwen oliesjeiks niet louter meer skipistes in de woestijn, of hoge wolkenkrabbers met airconditioning, maar besteden ze hun geld tegenwoordig ook aan scholen en geleerden, in de hoop de beste universiteiten van de wereld te krijgen.
ONDANKS DE RECENTE STROOM-VERSNELLING raakt deze onderstroom wel eens uit het zicht. Wellicht spreken dollarbedragen als indicatoren van een machtsverandering ook niet erg tot de verbeelding. Over enkele weken zal duidelijk zijn of aantallen medailles dat wel doen. Terwijl Amerika de afgelopen drie edities met overmacht won, zal China volgens iedere serieuze prognose dit keer de meeste gouden medailles binnenhalen. Als het eenmaal zo ver is, moet je opletten: dan zal er even met dezelfde intensiteit worden gediscussieerd over de geopolitieke consequenties van de nieuwe wereldwijde verhoudingen als over jokkende islamitische bruiden, falende presidentskandidaten en Poolse allochtonen die Duitsland overwinningen bezorgen. Heel even. (MM, TN, PvO)
25 procent
Het percentage Hillary-stemmers dat in april beweerde niet op Obama te zullen stemmen als hij in november de presidentskandidaat is. Maandblad Harper&#8217;s haalde er twee andere interessante cijfers bij. In maart van 2000 zei 51 procent van de Republikeinen die bij de voorverkiezingen op McCain stemden bij de echte verkiezingen niet op George W. Bush te zullen stemmen. Zeven maanden later en enkele dagen voor de verkiezingen, in oktober 2000, was dat percentage gedaald tot 39 procent. Die 25 procent Obama-hatende Hillary-stemmers hoeven Obama dus niet al te veel angst aan te jagen. Ook een andere statistiek is hoopvol voor hem: in de afgelopen vier verkiezingen waarin de presidentskandidaat net als McCain een met decoraties behangen veteraan was, verloor die kandidaat maar liefst drie keer. (PvO)
De hut van Oom Barack
Te lande is het openbare debat inmiddels dol- en doorgedraaid van politiek correct naar anti-politiek correct naar anti-anti-politiek correct naar anti-anti-anti-politiek correct &#8211; of zoiets. Maar in Duitsland lust men er ook pap van. De linksige krant Die Tageszeitung opende afgelopen week met een foto van het Witte Huis en de kop &#8216;Onkel Baracks Hütte&#8217;. Dat kwam de krant op fikse protesten te staan. Want Harriet Beecher Stowe&#8217;s Uncle Tom&#8217;s Cabin mag dan als antislavernijboek zijn begonnen, later werd het vanwege de, laten we zeggen, nogal genetisch bepaalde onderdanigheid van Oom Tom, vooral gezien als racistisch boek. De adjunct-hoofdredacteur van Die Tageszeitung wijkt niet: &#8216;Negenennegentig procent van onze lezers zal hem correct begrijpen.&#8217; En met correct bedoelt hij dat de kop moet aanzetten tot &#8216;nadenken over racistische stereotypen&#8217;. Benieuwd wanneer een Nederlandse lolbroek guitig anti-politiek correct de Nederlandse titel gebruikt van het boek, dat hier in 2005 nog verscheen als De negerhut van Oom Tom. (SP)
Overschat
Hugo Chávez
Tot voor kort vond de Venezolaanse volksmenner Hugo Chávez dat de bloeddorstige Colombiaanse rebellenbeweging FARC een &#8216;gewoon leger&#8217; was. Nu roept hij ze op de strijd te staken. Inconsequent? Niet als je zijn lijfspreuk hanteert: alles is altijd de schuld van de VS.
Onderschat
Harold Goddijn
Navigatieboer TomTom kreeg een gevoelige tik met het opstappen van tweede man Alexander Ribbink. Maar met CEO Harold Goddijn gaat het uitstekend: afgelopen weekend was hij te gast op de prestigieuze Bilderberg-conferentie. Praten met Henry Kissinger over de toekomst van de wereld. What&#8217;s next?

Sander Pleij

Week 24

<div class="wpg-element paragraph">
07-06-2008 Door Pieter van Os
Haar vuistdikke boek over Sérgio Vieira de Mello wekt de indruk dat ze verliefd is geworden op de Braziliaanse VN-functionaris. Samantha Power ontkent. ‘Sérgio’s leven is gewoon een wandelend argument om mensen te betrekken bij de grootste uitdagingen van onze tijd.’ 
Met haar intelligentie, radde tong en flamboyante voorkomen is ze, sinds de publicatie van haar Pulitzerprijs-winnende boek A Problem from Hell; America and the Age of Genocide een niet te vermijden verschijning in Amerikaanse actualiteiten- en achtergrondprogramma&#8217;s. Eén van de nurkse oudere heren uit de gangbare wereld van buitenlandsbeleidkenners noemde haar wrokkig &#8217;the genocide-chick&#8217;. Zelf verkiest ze de bijnaam &#8216;humanitarian hawk&#8217;. Op uiteenlopende manieren oefent ze invloed uit op het debat in Amerika over het buitenlands beleid: als oorlogsverslaggever (onder meer voor The New Yorker en de Atlantic Monthly), als columnist (Time Magazine), als Harvard-hoogleraar en, tot voor kort, als belangrijkste buitenlandadviseur van Barack Obama.
Ze moest zijn campagneteam verlaten nadat ze Hillary Clinton had uitgemaakt voor &#8216;monster&#8217;, dat &#8216;op alle manieren zal proberen te winnen&#8217;. Inmiddels heeft ze zich omstandig geëxcuseerd voor deze en andere ondiplomatieke uitlatingen. De ironie wil dat ze deze uitspraken deed tijdens een promotietoer voor haar nieuwe boek, dat het leven beschrijft van een topdiplomaat. Waren voorzichtig gekozen woorden niet juist het belangrijkste wapen van deze diplomaat, oogappel van 
Kofi Annan en diens gedoodverfde opvolger, die op 19 augustus 2003 omkwam bij een bomaanslag op het VN-kantoor in Bagdad? &#8216;Ik zie de ironie,&#8217; zegt Power, &#8216;maar zo kun je dat niet zeggen. Voor Sérgio waren zorgvuldig gekozen woorden van het grootste belang, maar ze waren zeker niet zijn enige wapen. Hij was een man van contemplatie én actie. Hij was ook niet een diplomaat van nature. Hij begon als student marxistische filosofie in het Parijs van &#8217;68. In dat jaar werd hij zelfs tijdens een protestactie door een politieman het ziekenhuis in geslagen.&#8217;
U brak een boek over Hannah Arendt af om over hem te kunnen schrijven. Waarom nu juist De Mello? &#8216;Om eindeloos veel redenen, maar onder meer vanwege zijn fascinerende loopbaan. Zie hem als een Zelig, het personage uit de gelijknamige film van Woody Allen dat bij alle grote historische gebeurtenissen opduikt. Als je nagaat waar Sérgio allemaal bij is geweest. Na Parijs begon hij bij de VN en werkte hij achtereenvolgens in Vietnam, Libanon, Cyprus, Cambodja, Bosnië, Rwanda, Kosovo en Oost-Timor. Begrip van zijn problemen, passie en inzet verdiept het begrip van de grote conflicten van de afgelopen vijftig jaar.&#8217;
Het personage &#8216;Zelig&#8217; van Woody Allen is niet alleen overal bij, hij neemt ook altijd de gedaante aan van zijn omgeving. Hij is een kameleon. Bij een nazi-bijeenkomst in Neurenberg staat hij achter de Führer met een hitlersnorretje. Komt hij bij de indianen, dan slaat hij rood uit. Is dat niet ook De Mello? &#8216;Touché. Een kritische collega van hem voorspelde tijdens zijn jaren in Cambodja dat de titel van zijn biografie zou luiden: &#8220;My Friends, the War Criminals&#8221;. Tijdens de oorlog in Joegoslavië luidde zijn bijnaam: &#8220;Serbio&#8221;. Dat is ook het interessante traject dat hij heeft gevolgd, van felle jonge idealist die zijn neus ophaalt voor het idee met moordenaars te praten, tot de man die vriendschap sluit met Milosevic en een fles wijn deelt met de leiders van de Rode Khmer. Uiteindelijk leert hij hoe hij de meest gruwelijke moordenaars aan tafel krijgt, zonder zijn principes te laten varen. Er is een groot verschil tussen de &#8220;Serbio&#8221; van 1994 die hard zoekt naar het perfecte schilderij voor Milosevic en de Sérgio van 1999, die na een bezoek aan Kosovo weigert in het Portugees met de Joegoslavische minister van Buitenlandse Zaken te praten. Hij wil zijn moedertaal niet bezoedelen. Maar het is waar, confrontatie zat niet in zijn gereedschapskist. Dat was ook een van de redenen waarom hij geen zin had in de baan in Irak, die hij toch kreeg. Hij wist dat hij daar de strijd moest aangaan met de Amerikanen, die een heel ander idee hadden van nation-building dan hij.&#8217;
Met wie praat je en met wie niet? De vraag staat centraal in zijn leven en in de discussie in Amerika over buitenlands beleid. Waar staat u zelf? &#8216;Over die vraag is het onmogelijk te spreken in algemene zin. Dat is het zwakke aan het debat in Amerika. One size doesn&#8217;t fit all. Je moet je telkens afvragen wie er praat, met wie, waar, wanneer en met welk doel. Je kunt ook het niveau kiezen waarop je praat. Soms is het ook beter om iemand uit Noorwegen voor jou te laten praten, of een VN-functionaris uit Bangladesh. Dat klinkt allemaal vanzelfsprekend, maar deze manier van denken is tegenwoordig al ongewoon in het gepolariseerde politieke landschap van Amerika. In de kwestie Iran ondersteun ik volledig het standpunt van Obama. Die vindt dat we met Iran moeten praten zonder voorwaarden vooraf. Zolang we dat niet doen, krijgen de VS voortdurend de zwartepiet, van Ahmadinejad, maar ook van de wereldgemeenschap. Ahmadinejad weet weinig voor de Iraanse burgers te bereiken, maar onze dreigementen helpen hem. Als je met de Iraniërs praat, toon je tenminste je goede wil. Bovendien, als zij met niets komen, zal de internationale gemeenschap zien waar het probleem ligt. Als ze wel met iets komen, is dat ook winst.&#8217;
U geeft veel details over het persoonlijk leven van De Mello, over zijn scheiding, zijn laatste minnares, zijn omgang met VN-personeel. U benadrukt herhaaldelijk hoe De Mello zijn charme inzette; u zegt zelfs dat George Bush bij de eerste ontmoeting direct voor hem viel. Het heeft er de schijn van dat u zelf ook voor hem bent gevallen. Terecht? &#8216;Ik vind het een indrukwekkende man, ook die paar keer dat ik hem ontmoette. Maar dat is geen verliefdheid. Zijn charme was een belangrijk wapen, dus dat moet ik als auteur invoelbaar maken. Het ging me aanvankelijk om de VN, niet om hem. Ik wilde via De Mello laten zien wat er met de VN moet gebeuren. Maar dat bleek niet te werken. Daarom heb ik mijn plan omgegooid. 
Gedachten over het genezen van de VN brengen je tot tamelijk betekenisloze abstracties. De VN is immers van zichzelf niet zoveel. De VN, dat zijn alle regeringen samen die zelf verantwoordelijkheid moeten nemen in de grote conflicten van deze tijd. Toen De Mello in de vluchtelingenkampen aan de grens van Rwanda zag hoe Hutu-militanten zich er tussen echte vluchtelingen op voorbereidden om hun genocidale klus af te maken, wilde alleen Bangladesh middelen ter beschikking stellen om hem te helpen in die kampen het kaf van het koren te scheiden. Dat is maar één voorbeeld waaruit blijkt dat het niet gaat zonder de politieke druk van de publieke opinie in individuele lidstaten. Neem het nieuwe toverwoord bij de VN, &#8220;responsibility to protect&#8221;. Natuurlijk is dat een hoopvol concept, maar geheel zonder betekenis als het alleen in beleidskringen blijft hangen. Dit boek, met veel persoonlijke informatie, is bedoeld als bijdrage aan die noodzakelijke concretisering. Net als de Hollywoodfilm die er van gemaakt wordt, en de documentaire.&#8217;
Waar moet die concretisering toe leiden? Tot een militaire interventie in Darfur? &#8216;Nee, en al helemaal niet een interventie door Amerikaanse soldaten. Daarvoor hebben we het antiamerikanisme in de wereld te hoog laten oplopen. Obama begrijpt gelukkig dat de wereldgemeenschap niet zal staan te applaudisseren als wij martelen in Guantánamo en tegelijk The A-team spelen in Darfur. Wij kunnen ons geen moraliteit à la carte veroorloven. De Democratische senator Biden wil met 2500 Amerikaanse militairen Darfur binnenvallen en in zes dagen &#8220;afrekenen&#8221; met de Janjaweed. Maar wat doet hij de zevende dag? Rusten? Wat denkt hij dat er na zijn stoere strafexpeditie met Darfur zal gebeuren? Kosten- en batenanalyses zijn erg belangrijk als je over interventies denkt, voor de slachtoffers, de bevrijders, het machtsevenwicht in de wereld, het internationale recht, enzovoorts. We zouden de wereld meer met de ogen van een diplomaat als De Mello moeten bekijken. Zonder irreële verwachtingen zette hij zich volledig in voor de verbetering ervan.&#8217;
</div>

Samantha Power over Sérgio Vieira de Mello: ‘Hij had geen zin in Irak’

<div class="wpg-element lead-bold">
In tegenstelling tot wat veel mensen denken, veroorzaakt het gebruik van internet vele tonnen CO2-uitstoot. Maar is een internetter daarmee ook een vervuiler?
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Computers kosten energie, net als het internet. Iedere webpagina staat ergens als kopie op een server, waarvan soms weer rotten van meer dan honderd staan opgesteld in zogenaamde datahotels. Die opslagplaatsen van gegevens slurpen elektriciteit. De hoeveelheden megawatts zijn vergelijkbaar met het verbruik van een fabriek, eerder dan met een hoofdkantoor van een grote multinational. En hun aantal groeit. Momenteel bouwt het bedrijf Google een datahotel dat meer dan driehonderdduizend vierkante meter beslaat &#8211; zo&#8217;n vijftig voetbalvelden.
</div>
<div style="width:200px; height:191px;" class="wpg-element image right"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/06/909d7725-6b77-4e4d-850e-e8bb79a2af2d_netwerk_2001.jpg" width="200" height="191" alt="" /></div>
<div class="wpg-element paragraph">
Daar komt nog eens de razendsnelle groei van het wereldwijde internetverbruik bij, in aantallen gebruikers &#8211; momenteel is al zestien procent van de wereldbevolking aangesloten &#8211; maar ook in verzonden bits en bytes. Dat zorgt voor steeds spectaculairdere berichten over het energieverbruik van het world wide web. &#8216;Alle datahotels ter wereld stoten jaarlijks al meer CO2 uit dan de landen Nederland en Argentinië afzonderlijk,&#8217; aldus The Economist deze week. En het Vlaamse Knack beweert zonder veel omhaal van woorden dat &#8216;als het huidige groeiritme aanhoudt, het internet in 2010 alle elektriciteit ter wereld opslokt&#8217;.
Siberië Ook de officiële rapporten zijn niet mals. McKinsey, het ministerie van Economische Zaken, de technische Universiteit van Dresden: recentelijk kwamen ze allemaal met onrustbarende onderzoeksverslagen over het groeiend elektriciteitsverbruik van de IT-sector. Het meest gezaghebbende rapport komt van het gespecialiseerde onderzoeksbureau Gartner. Dat stelt dat de internetsector binnen afzienbare tijd meer zal bijdragen aan het broeikaseffect dan het totale wereldwijde vliegverkeer. En dan is het sterk toenemende stroomverbruik door computers in huishoudens nog niet meegerekend.
Joost Olivier van het Planbureau voor de Leefomgeving kijkt niet op van de onderzoeksresultaten: &#8216;De inefficiëntie is enorm. Omdat internetbedrijfjes in de hype rond de eeuwwisseling zo snel mogelijk operationeel wilden zijn, hebben ze totaal niet op de energiekosten gelet. Die overstijgen bij enkele van hen inmiddels al de loonkosten. Iedereen die een laptop wel eens op zijn schoot heeft genomen, weet hoeveel energie er alleen al verdwijnt in verhitting. Meer dan een kwart van de benodigde energie gaat tegenwoordig in de noodzakelijke koeling zitten. Dat is voor die grote datahotels niet anders.&#8217; Niet voor niets is Microsoft momenteel in onderhandeling met de Russische regering om in Siberië een groot gegevenscentrum te bouwen. Dat scheelt weer in koelingskosten.
Kost niks Internetgebruik slurpt energie en veroorzaakt CO2-uitstoot. Dat is niet alleen interessant om de hoge krijg-nou-wat-factor, maar ook omdat het de gangbare gedachte ondermijnt dat de verschuiving van industrie naar diensten in hoogontwikkelde economieën leidt tot een meer efficiënte toepassing van natuurlijke hulpbronnen. &#8216;Maar nieuwe inzichten hebben tijd nodig door te dringen tot het collectief bewustzijn,&#8217; zegt Wilbur Perlot, een energie-expert die bij debatcentrum De Balie programma&#8217;s organiseert over grondstoffen en geopolitiek. Hij wijst op een interview dat de belangrijkste managementgoeroe van het moment, C.K. Prahalad, deze week gaf aan NRC Handelsblad. &#8216;Aha&#8217;, gaf hij als antwoord op een vraag, &#8216;je neemt aan dat we steeds meer grondstoffen nodig zullen hebben. Maar is dat wel zo? Je gebruikt Google voortdurend. Wat kost het je? Niks.&#8217; De interviewer sprak hem niet tegen. Ook milieuactivisten laten nog weinig van zich horen, terwijl die juist via het internet steun mobiliseren voor hun protest- en bewustwordingsacties. Perlot: &#8216;De goeden niet te na gesproken zijn veel van hen verblind door vastgeroeste ideeën. Een daarvan luidt: kernenergie is slecht, internet goed. Veel moeilijker moet je het niet maken.&#8217;
Meetproblemen Maar voor de moraal er aan te pas komt, is de vraag of de onderzoeken deugen. De verrekening van stroomverbruik naar CO2 is niet controversieel, bevestigen kenners. Elke megawatt per uur met kolen opgewekte elektriciteit, produceert iets minder dan één ton CO2-uitstoot. Met gas ligt de uitstoot twee keer lager. Met kernenergie is die nul.
Maar er zijn wel andere meetproblemen waar de opgewonden artikelen over toegenomen IT-energieverbruik niet van reppen. Onderzoeker Niels Sijpheer van het Nederlandse Energy Research Centre heeft de gemeente Amsterdam onlangs geadviseerd over het terugdringen van de IT-energiekosten. In Amsterdam zitten relatief veel internetbedrijven, zo legt hij uit, omdat de trans-Atlantische kabel daar uit de grond komt. Sijpheer wil de bevindingen van Gartner niet in twijfel trekken, &#8216;dat is niet zomaar een partij&#8217;, maar hij benadrukt dat het moeilijk is een antwoord te geven op de vraag of het internetgebruik de totale CO2-uitstoot daadwerkelijk verhoogt. &#8216;ECN kreeg deze vraag voorgelegd, maar na lang en gedegen overleg met gespecialiseerde wetenschappers van de VU, kwamen wij tot de conclusie dat die vraag niet te beantwoorden is. Daarvoor zijn de effecten van het internetgebruik op andere sectoren te groot. Zo daalt de behoefte aan fysiek transport door thuiswerken, giraal bankieren, internetwinkelen, enzovoorts.&#8217;
Ton Koonen, hoogleraar elektrotechniek aan de Technische Universiteit Eindhoven, spreekt zich nog sterker uit. &#8216;Wat reken je onder de internetindustrie? Het gebruik van een TomTom? Digitaal televisiekijken? Of de internetindustrie nu twee, vier of tien procent van wereldwijde energieverbruik voor haar rekening neemt; het blijft een slag in de lucht.&#8217;
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
The Economist, d.d. 22-05-2008: &#8216;<a href="https://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=11412495" onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="https://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=11412495">Buy our stuff, save the planet</a>&#8216;
</div>

Internetindustrie: energievreter?

Gedachten op maandagochtend
&#8216;Ooit kreeg ik een uitkering. Door een fout van een ambtenaar werd mij te veel uitbetaald, net als andere mensen die in mijn woonplaats dezelfde uitkering ontvingen. Terugbetalen!&#8217; Er is al te veel gezegd over Eveline Herfkens sinds haar zaak een half jaar geleden aan het rollen kwam door een artikel in dit weekblad. Maar wellicht kan deze ingezonden brief in dagblad Trouw van Jan Ipema, secretaris van de &#8216;Cliëntenplusraad voor Sociale Zaken&#8217;, de discussie over Herfkens sluiten. Terwijl in Den Haag ingewikkelde constructies van schuldtoewijzing en terugbetaling worden uitgedokterd, herinnert Jan Ipema ons met zijn eigen ervaring aan de nationale regel voor onterecht verstrekte uitkeringen: terugbetalen, al heeft de overheid een fout gemaakt. Herfkens zal het met hem eens zijn. In een interview met de Volkskrant zei ze vorige week: &#8216;Gelijke monniken, gelijke kappen.&#8217;
Dwangarbeid &#8211; Het ministerie verstrekte de ongeoorloofde subsidies om Nederlanders in den vreemde beter voor de dag te laten komen. Hollands glorie. Je zou daarom steun voor Herfkens verwachten uit het kamp van Verdonk, want haar nationalisme zal toch grensoverschrijdend zijn. Goed, de vraag is natuurlijk hoe grensoverschrijdend een ideologie kan zijn die juist grenzen wil bestendigen. Ben je samen trots op één specifiek land, of ben je allen gezamenlijk trots op eigen land?
Op de grootste souvenirmarkt van Moskou, de Izmailovsky, vond de Nederlander Freddy Wijnma onlangs een plaatje dat het internationalistische karakter van een nationale beweging als die van Verdonk in een interessant daglicht plaatst. Op de prent poseert vadertje Stalin voor de nationale vlag op een schip. Net als Verdonk. De in Moskou wonende Nederlandse blogger Syb Groeneveld achterhaalde de herkomst van de prent. De krant Izvestija, 1933. De feestelijke aanleiding: opening van het met dwangarbeid handgegraven Belomorkanaal.
Kookschort &#8211; Dwang lijkt ook het enige dat de status van de NCRV als A-omroep nog kan redden. Voor aanvang van de meest recente uitzending van Rondom Tien smeekte presentator Cees Grimbergen het publiek om lid te worden van de van oorsprong protestants-christelijke omroep.
Het Haagse meetmoment zit er weer aan te komen en het ledenbestand is tot onder de A-grens gezakt. &#8216;Dit programma zal misschien van de buis verdwijnen,&#8217; jammerde Cees. Toch waren slechts twee van de circa zestig aanwezigen bereid een vijfeurolidmaatschap te overwegen. Terwijl de NCRV een beloning in het vooruitzicht stelt die de prijs in euro&#8217;s wel waard lijkt. Een Villa Felderhof-kookboek of een kookschort van Man bijt hond.
AANBIEDING &#8211; Maar misschien zijn dat toch niet de juiste cadeaus. Max Motors, een kleine autohandel in Butler, Missouri, zag de verkoop verviervoudigen sinds de zaak klanten voor de aanschaf van een auto een pistool aanbiedt. Eigenaar Mark Muller bedacht zijn aanbieding als reactie op een uitspraak van presidentskandidaat Barack Obama. &#8216;Hij riep op tot compassie met de mensen uit de Midwest die zich zouden vastklampen aan hun wapens en hun bijbels. Dat vind ik behoorlijk beledigend.&#8217;
GELDSCHIETER &#8211; Pistolen zijn misschien een idee voor Opinio. Jaffe Vink, hoofdredacteur van het neoconservatieve weekblad, is sinds enige tijd weer op zoek naar een nieuwe baan, zo meldt een betrouwbare bron. Het blad maakt dertigduizend euro verlies per week en geldschieter Roel Pieper heeft besloten ermee op te houden.
Jaffe Vink bleek nog niet bereikbaar voor commentaar, maar het besluit komt wel op een bijzonder zuur moment voor Vink: hij is verwikkeld in een juridische procedure met premier Balkenende. Die kon de humor niet inzien van de neprede die Vink onder de naam van de premier schreef. Als Pieper een beetje compassie heeft, wacht hij tot Vink van de rechter gelijk krijgt. (PvO, TN)
Literaire polonaise
Ruzie op straat levert al vaak een schouwspel op waarvoor je de pas inhoudt: een jong paartje met relatieproblemen, een woordenwisseling op de vismarkt. Maar pas bij taalvirtuoos schelden kan de vlag uit. Helemaal als dat gedaan wordt door notabele types, zoals de dichter Derek Walcott. Die gaf onlangs op een literair festival in het giftige, welluidende en geestige gedicht &#8216;The Mongoose&#8217; V.S. Naipaul onder uit de zak. Hij zou de koloniale Britse machthebbers als een aapje bedienen, als een lakei zijn Caribische origine verraden. Verder deugen Naipauls &#8216;dode&#8217; fictie en baard niet. Walcott en Naipaul, beiden in de zeventig, een Nobelprijs op zak en daardoor oudere staatsmannen in de literatuur. Die rollen doorgaans niet bakkeleiend over straat. Jammer. Ze hebben alles al en kunnen alles zeggen. In Nederland worden oude schrijvers juist mild &#8211; Jan Cremer: van rebel tot feestvarken. Er staat niets meer op het spel, het leven is goed, de schrijversjubilea zaaien uit, we zijn allemaal vrienden, de literaire polonaise gaat eeuwig voort. (JV)
18 procent
van de Amerikaanse jongeren tussen 18 en 24 kan het eigen land terugvinden op de wereldkaart. Een derde van hen denkt dat er één à twee miljard Amerikanen op aarde leven, in plaats van de werkelijke driehonderd miljoen. Maxime Verhagen, minister van Buitenlandse Zaken met een stevig provinciaals accent, waarschuwt Nederland openlijk voor &#8216;provincialisme&#8217;. Dit internationaal vergelijkend onderzoek naar de geografische kennis onder jongeren kan hem wellicht enige troost bieden. Nederlandse jongeren scoren in hun geografische kennis vrij hoog. Alleen Zweedse jongeren &#8211; altijd weer die Zweden &#8211; spreken meer talen en zijn vaker naar het buitenland geweest. De Japanse jeugd weet vooral goed waar ze niet is geweest. Ze scoren goed op de kennistest, maar verlaten zelden het eigen land. (PvO)
Overschat
Dat de beste cabaretier van Nederland een kort lontje heeft, dat wisten we al langer. Meestal leidt die lichtgeraaktheid tot komische taferelen. Maar een camera van vijftienduizend euro kapotsmijten? Niet zo grappig. En dat nog wel in het weekend dat premier Balkenende de oorlog verklaarde aan de hufterigheid.
Onderschat
De laatste jaren kwam Hans Teeuwen, voorheen de beste cabaretier van Nederland, vooral in het nieuws als boze Vriend van Theo. Maar afgelopen week lanceerde hij hansteeuwen.tv, een website met hilarische filmpjes. Aantal unieke bezoekers in de eerste week: honderddertigduizend. Hij is terug.

Jeroen Vullings

Week 23

Interview / Samantha Power over Sérgio Vieira de Mello
Met haar intelligentie, radde tong en flamboyante voorkomen is ze, sinds de publicatie van haar Pulitzerprijs-winnende boek A Problem from Hell; America and the Age of Genocide een niet te vermijden verschijning in Amerikaanse actualiteiten- en achtergrondprogramma&#8217;s. Eén van de nurkse oudere heren uit de gangbare wereld van buitenlandsbeleidkenners noemde haar wrokkig &#8217;the genocide-chick&#8217;. Zelf verkiest ze de bijnaam &#8216;humanitarian hawk&#8217;. Op uiteenlopende manieren oefent ze invloed uit op het debat in Amerika over het buitenlands beleid: als oorlogsverslaggever (onder meer voor The New Yorker en de Atlantic Monthly), als columnist (Time Magazine), als Harvard-hoogleraar en, tot voor kort, als belangrijkste buitenlandadviseur van Barack Obama.
Ze moest zijn campagneteam verlaten nadat ze Hillary Clinton had uitgemaakt voor &#8216;monster&#8217;, dat &#8216;op alle manieren zal proberen te winnen&#8217;. Inmiddels heeft ze zich omstandig geëxcuseerd voor deze en andere ondiplomatieke uitlatingen. De ironie wil dat ze deze uitspraken deed tijdens een promotietoer voor haar nieuwe boek, dat het leven beschrijft van een topdiplomaat. Waren voorzichtig gekozen woorden niet juist het belangrijkste wapen van deze diplomaat, oogappel van Kofi Annan en diens gedoodverfde opvolger, die op 19 augustus 2003 omkwam bij een bomaanslag op het VN-kantoor in Bagdad?
&#8216;Ik zie de ironie,&#8217; zegt Power, &#8216;maar zo kun je dat niet zeggen. Voor Sérgio waren zorgvuldig gekozen woorden van het grootste belang, maar ze waren zeker niet zijn enige wapen. Hij was een man van contemplatie én actie. Hij was ook niet een diplomaat van nature. Hij begon als student marxistische filosofie in het Parijs van &#8217;68. In dat jaar werd hij zelfs tijdens een protestactie door een politieman het ziekenhuis in geslagen.&#8217;
U brak een boek over Hannah Arendt af om over hem te kunnen schrijven. Waarom nu juist De Mello?
&#8216;Om eindeloos veel redenen, maar onder meer vanwege zijn fascinerende loopbaan. Zie hem als een Zelig, het personage uit de gelijknamige film van Woody Allen dat bij alle grote historische gebeurtenissen opduikt. Als je nagaat waar Sérgio allemaal bij is geweest. Na Parijs begon hij bij de VN en werkte hij achtereenvolgens in Vietnam, Libanon, Cyprus, Cambodja, Bosnië, Rwanda, Kosovo en Oost-Timor. Begrip van zijn problemen, passie en inzet verdiept het begrip van de grote conflicten van de afgelopen vijftig jaar.&#8217;
Het personage &#8216;Zelig&#8217; van Woody Allen is niet alleen overal bij, hij neemt ook altijd de gedaante aan van zijn omgeving. Hij is een kameleon. Bij een nazi-bijeenkomst in Neurenberg staat hij achter de Führer met een hitlersnorretje. Komt hij bij de indianen, dan slaat hij rood uit. Is dat niet ook De Mello?
&#8216;Touché. Een kritische collega van hem voorspelde tijdens zijn jaren in Cambodja dat de titel van zijn biografie zou luiden: &#8220;My Friends, the War Criminals&#8221;. Tijdens de oorlog in Joegoslavië luidde zijn bijnaam: &#8220;Serbio&#8221;. Dat is ook het interessante traject dat hij heeft gevolgd, van felle jonge idealist die zijn neus ophaalt voor het idee met moordenaars te praten, tot de man die vriendschap sluit met Milosevic en een fles wijn deelt met de leiders van de Rode Khmer. Uiteindelijk leert hij hoe hij de meest gruwelijke moordenaars aan tafel krijgt, zonder zijn principes te laten varen. Er is een groot verschil tussen de &#8220;Serbio&#8221; van 1994 die hard zoekt naar het perfecte schilderij voor Milosevic en de Sérgio van 1999, die na een bezoek aan Kosovo weigert in het Portugees met de Joegoslavische minister van Buitenlandse Zaken te praten. Hij wil zijn moedertaal niet bezoedelen. Maar het is waar, confrontatie zat niet in zijn gereedschapskist. Dat was ook een van de redenen waarom hij geen zin had in de baan in Irak, die hij toch kreeg. Hij wist dat hij daar de strijd moest aangaan met de Amerikanen, die een heel ander idee hadden van nation-building dan hij.&#8217;
Met wie praat je en met wie niet? De vraag staat centraal in zijn leven en in de discussie in Amerika over buitenlands beleid. Waar staat u zelf?
&#8216;Over die vraag is het onmogelijk te spreken in algemene zin. Dat is het zwakke aan het debat in Amerika. One size doesn&#8217;t fit all. Je moet je telkens afvragen wie er praat, met wie, waar, wanneer en met welk doel. Je kunt ook het niveau kiezen waarop je praat. Soms is het ook beter om iemand uit Noorwegen voor jou te laten praten, of een VN-functionaris uit Bangladesh. Dat klinkt allemaal vanzelfsprekend, maar deze manier van denken is tegenwoordig al ongewoon in het gepolariseerde politieke landschap van Amerika. In de kwestie Iran ondersteun ik volledig het standpunt van Obama. Die vindt dat we met Iran moeten praten zonder voorwaarden vooraf. Zolang we dat niet doen, krijgen de VS voortdurend de zwartepiet, van Ahmadinejad, maar ook van de wereldgemeenschap. Ahmadinejad weet weinig voor de Iraanse burgers te bereiken, maar onze dreigementen helpen hem. Als je met de Iraniërs praat, toon je tenminste je goede wil. Bovendien, als zij met niets komen, zal de internationale gemeenschap zien waar het probleem ligt. Als ze wel met iets komen, is dat ook winst.&#8217;
U geeft veel details over het persoonlijk leven van De Mello, over zijn scheiding, zijn laatste minnares, zijn omgang met VN-personeel. U benadrukt herhaaldelijk hoe De Mello zijn charme inzette; u zegt zelfs dat George Bush bij de eerste ontmoeting direct voor hem viel. Het heeft er de schijn van dat u zelf ook voor hem bent gevallen. Terecht?
&#8216;Ik vind het een indrukwekkende man, ook die paar keer dat ik hem ontmoette. Maar dat is geen verliefdheid. Zijn charme was een belangrijk wapen, dus dat moet ik als auteur invoelbaar maken. Het ging me aanvankelijk om de VN, niet om hem. Ik wilde via De Mello laten zien wat er met de VN moet gebeuren. Maar dat bleek niet te werken. Daarom heb ik mijn plan omgegooid. Gedachten over het genezen van de VN brengen je tot tamelijk betekenisloze abstracties. De VN is immers van zichzelf niet zoveel. De VN, dat zijn alle regeringen samen die zelf verantwoordelijkheid moeten nemen in de grote conflicten van deze tijd. Toen De Mello in de vluchtelingenkampen aan de grens van Rwanda zag hoe Hutu-militanten zich er tussen echte vluchtelingen op voorbereidden om hun genocidale klus af te maken, wilde alleen Bangladesh middelen ter beschikking stellen om hem te helpen in die kampen het kaf van het koren te scheiden. Dat is maar één voorbeeld waaruit blijkt dat het niet gaat zonder de politieke druk van de publieke opinie in individuele lidstaten. Neem het nieuwe toverwoord bij de VN, &#8220;responsibility to protect&#8221;. Natuurlijk is dat een hoopvol concept, maar geheel zonder betekenis als het alleen in beleidskringen blijft hangen. Dit boek, met veel persoonlijke informatie, is bedoeld als bijdrage aan die noodzakelijke concretisering. Net als de Hollywoodfilm die er van gemaakt wordt, en de documentaire.&#8217;
Waar moet die concretisering toe leiden? Tot een militaire interventie in Darfur?
&#8216;Nee, en al helemaal niet een interventie door Amerikaanse soldaten. Daarvoor hebben we het antiamerikanisme in de wereld te hoog laten oplopen. Obama begrijpt gelukkig dat de wereldgemeenschap niet zal staan te applaudisseren als wij martelen in Guantánamo en tegelijk The A-team spelen in Darfur. Wij kunnen ons geen moraliteit à la carte veroorloven. De Democratische senator Biden wil met 2500 Amerikaanse militairen Darfur binnenvallen en in zes dagen &#8220;afrekenen&#8221; met de Janjaweed. Maar wat doet hij de zevende dag? Rusten? Wat denkt hij dat er na zijn stoere strafexpeditie met Darfur zal gebeuren? Kosten- en batenanalyses zijn erg belangrijk als je over interventies denkt, voor de slachtoffers, de bevrijders, het machtsevenwicht in de wereld, het internationale recht, enzovoorts. We zouden de wereld meer met de ogen van een diplomaat als De Mello moeten bekijken. Zonder irreële verwachtingen zette hij zich volledig in voor de verbetering ervan.&#8217;

‘Hij had geen zin in Irak’

Mischa Cohen (archief)

Robert van de Griend

De postbesteller, het ontslagrecht en de topman

Gedachten op maandagochtend
Ondanks de grote opwinding deze week over een mogelijke oplossing in de Puttense moordzaak, zette minister van Justitie Hirsch Ballin de hakken in het zand. Hij zwicht niet voor de vele verzoeken uit de Tweede Kamer om de wetgeving voor het verplicht afstaan van DNA te verruimen. Begrijpelijk, want anders dan sommige politici suggereren, is DNA-bewijs niet zonder problemen. DNA zou nooit liegen. Helaas is dat een leugen. DNA liegt bíjna nooit. En met &#8216;bijna&#8217; heeft de rechtsprekende macht gelukkig nog altijd een probleem. De wetgevende macht daarentegen went maar moeilijk aan een belangrijk inzicht: één spoor is geen spoor. DNA kan handig zijn om aan te tonen dat iemand op de plaats delict is geweest. Maar ook als hij er was, is het nog steeds de vraag of hij de moordenaar of de aanrander is. Zonder ondersteunend bewijs stuurt een rechter, als het goed is, de verdachte weer naar huis.
WONDERMIDDEL &#8211; Populistische politici hebben daar natuurlijk lak aan. En reken daar gerust CDA-Kamerlid Sybrand van Haersma Buma toe. Hij pleit niet alleen onophoudelijk voor het oprekken van de DNA-wet, maar is ook de man die afgelopen januari na de vrijspraak van verdachten uit de Hofstadgroep zei dat we &#8216;bereid&#8217; moeten zijn &#8216;de wet aan te passen&#8217;. Algemene regels toepassen op specifieke gevallen, dat is een van de belangrijkste principes van ons rechtssysteem. Maar Haersma Buma heeft daar lak aan: als hij als volksvertegenwoordiger iemand veroordeeld wil zien, dan moet de wetgeving maar veranderen. Zijn argument: &#8216;maatschappelijke onzekerheid en angst&#8217; tegengaan. Want: &#8216;We leven in een risicovolle tijd.&#8217; Ook plaatsvervangend korpschef Hans Vissers van Rotterdam hield enige tijd geleden een pleidooi voor het wondermiddel DNA: &#8216;Ik zou er voorstander van zijn om van iedere wereldburger bij zijn of haar geboorte het DNA af te nemen.&#8217;
DROOM &#8211; In Amerika werd de droom van Vissers en Haersma Buma afgelopen week werkelijkheid. President Bush ondertekende de Newborn Screening Saves Lives Act, die de overheid de mogelijkheid geeft om bloed van pasgeborenen voor onbepaalde tijd op te slaan. Tot groot verdriet van de privacybeschermers. &#8216;We pakken een individuele genetische code en zeggen dat het van de regering is,&#8217; zegt Twila Brase van de actiegroep Citizens Council on Health Care uit Minnesota. &#8216;Als we daar mee beginnen, is al dat materiaal beschikbaar voor wat de wetgever er over twintig jaar mee wil doen. En laten we eerlijk zijn: we hebben geen flauw idee wat ze over twintig jaar kunnen of zouden willen doen met ons genetisch materiaal.&#8217;
BUIDELWOLF &#8211; DNA mag dan zijn beperkingen hebben in de wereld van opsporing en veiligheid, als middel voor natuurbehoud bewijst het dagelijks zijn nut. Neem de mogelijke wederopstanding van de Tasmaanse tijger, de inmiddels uitgestorven buidelwolf. In 1999 probeerden wetenschappers nog tevergeefs het DNA van een in alcohol geconserveerd exemplaar nieuw leven in te blazen. Deze week maakten onderzoekers van de Universiteit van Melbourne bekend dat zij het sinds 1866 opgeslagen DNA met succes in een embryo van een gewone muis hebben ingebracht. Wat zou het resultaat zijn? Een muis die zich gedraagt als een vleesetend buideldier?
DUIVEL &#8211; De Tasmaanse tijger heeft een krijsend en vraatzuchtig broertje: de Tasmaanse duivel. Onlangs heeft de Australische regering het beest tot bedreigde diersoort verklaard. Leefden er in de jaren negentig maar liefst honderdveertigduizend duivels op het eiland, vandaag de dag heeft een agressieve, besmettelijke gezichtstumor de populatie gehalveerd.
Voor lezers van het werk van de Britse historicus Alex MacGillivray is dit van grote symbolische betekenis, aangezien hij het beest in zijn besteller A Brief History of Globalization tot zinnebeeld maakte van de globalisering. Wie naar de geschiedenis kijkt, ziet volgens MacGillivray een opmerkelijke parallel: wanneer de globalisering toeneemt, gaat het ook goed met de Tasmaanse duivel. Toen de wereldhandel in de negentiende eeuw floreerde, nam zijn populatie toe. Tijdens de depressie in de jaren dertig van de vorige eeuw, toen de wereldhandel in verdrukking zat, werd het beest met uitsterven bedreigd.
Geen toeval dus dat het in deze tijden van hernieuwd protectionisme opnieuw beroerd gaat met de duivel. (MH, MM, PvO, TN)
48 miljoen dollar
Dat is de hoeveelheid voedsel, die Amerikanen jaarlijks weggooien. Door de stijgende voedselprijzen zijn supermarktketens geneigd manieren te zoeken om efficiënter om te gaan met groente, fruit, zuivel en andere bederfelijke producten. De Verenigde Naties waren er als de kippen bij en vaardigden vorige week een rapport uit &#8211; waaruit dit cijfer komt &#8211; met de oproep de totale dagelijkse hoeveelheid weggegooid voedsel te halveren. 2025 is het streefjaar. Maar helaas, behalve de inflatoire werking van dit soort oproepen voor de (toch al onhaalbare) millenniumdoelen, is er meer aan de hand dan een simpele kosten-batenanalyse. Amerikaanse supermarkten zijn twee keer zo verkwistend als de Europese. Reden: Amerikanen houden van supermarkten met veel keuze en muren van vers fruit en groente. De rotte appels zijn de kinderen van de rekening. Met efficiëntie heeft dat weinig te maken. (PvO)
Overschat
Huurtoeslag
Het is de heilige graal van links Nederland: wonen betaalbaar houden voor de lage inkomens. Maar wat blijkt uit een studie van Centraal Planbureau? Bijna de helft van de royale toeslagen (7,75 miljard euro) komt terecht bij de midden- en hoge inkomens. Hoezo sociale rechtvaardigheid?
Onderschat
Ban Ki-Moon
De secretaris-generaal van de VN heeft het charisma van een mandje dim sum en het personeel in New York stuurde onlangs een klaagbrief over zijn functioneren. Maar hij kreeg vorige week wel voor elkaar wat geen enkel staatshoofd lukte: de junta van Birma laat alle buitenlandse hulpverleners toe tot het land.
Roeren of schudden
In 2006 joeg acteur Daniel Craig de kogel door de kerk. In de film Casino Royale antwoordde hij op de vraag hoe hij zijn martini beliefde &#8211; shaken or stirred &#8211; als James Bond: &#8216;Do I look like I give a damn?&#8217; Nou, wetenschappers stellen zich wél de vraag: roeren of schudden? Schud-aanhangers aan de faculteit Biochemie aan de universiteit van West Ontario ontdekten al dat schudden de werking van antioxidanten bevorderde ten opzichte van roeren. Engelse wetenschappers komen volgende maand met meer onderzoeksresultaten. Schudaanhangers zien hierin het wetenschappelijk bewijs voor Bonds vitaliteit. Echte roerders weten beter. Die extra werking van antioxidanten is minimaal. Schudden beschadigt de gin en maakt dat de martini bitterder smaakt. President Jed Bartlet legde het in The West Wing haarfijn uit: &#8216;The reason you stir it with a special spoon is so not to chip the ice. James is ordering a weak martini and being snooty about it.&#8217; (SP)
In Vrij Nederland 14 juni 2008:
Herstel In de cijferrubriek van VN 22 staat dat in de VS 48 miljoen dollar per jaar wordt verspild aan weggegooid eten. Dat moet 48 miljard dollar zijn.

Marian Husken

Week 22

Gedachten op maandagochtend
Onlangs won Rinat Achmetov in Londen een zaak tegen de Kyiv Post, een Engelstalige krant in Oekraïne, voor enkele onnozele foutjes in een verder niet erg opvallende column. Steeds vaker gebruiken Russische en Oekraïense miljonairs het Engelse rechtssysteem om hun critici het zwijgen op te leggen. Of ze tenminste fors te laten betalen voor artikelen, zinnen en tekeningen die de miljonairs als beledigend ervaren. Het kost iets &#8211; minstens honderdvijftigduizend euro &#8211; maar dan krijg je ook wat, want de Engelse rechter is genegen de beledigde partij gelijk te geven. Soms voor de meest halfzachte aantijgingen. Niet veel later won Achmetov, opnieuw in Londen, een zaak tegen Obozrevatel, een website die niet eens in het Engels publiceert.
LANGE TENEN &#8211; In Nederland moeten polemisten, cartoonisten en anderen met scherpe pen of tong niet zozeer de wet vrezen, alswel een overijverige overheid. Zoals Hans Teeuwen deze week opmerkte over de zaak-Gregorius Nekschot: &#8216;Dat kunstenaars zelf censuur plegen uit angst voor gewelddadige groeperingen zijn we sinds de moord op Theo van Gogh al gewend. Maar nu hebben we blijkbaar ook nog de staat te vrezen.&#8217; Wat volgens Teeuwen echt &#8216;onbeschaafd&#8217; is, zijn niet de tekeningen, maar: &#8216;Met tien man binnenvallen, computers en telefoons in beslag nemen en een tekenaar vervolgens in een cel gooien.&#8217;
Beschaafd, het hoge woord is eruit. Maar om de bekende &#8216;botsing der beschavingen&#8217; gaat het niet, zoals veel woedende internetschrijvers beweren. Als het om vrijheid van meningsuiting gaat, lijkt de overheid niet één politieke lijn te kiezen. Dat bleek wel uit de arrestatie van de demonstranten met advertentieborden van het sigarettenmerk &#8216;Wilders = extremist&#8217;. Terwijl steeds meer mensen vinden dat ze voortdurend moeten zeggen wat ze denken &#8211; zie de lezersreacties op internetsites over de zaak-Nekschot &#8211; worden de tenen van de overheid steeds langer, maakt niet uit wie er langsloopt.
GAWSTRÈKKE &#8211; Ook Kamerleden zien verbieden inmiddels als het belangrijkste wapen om de samenleving naar hun idee in te richten. Boerkaverbod, rookverbod, deze week een tramverbod voor vandalen in Rotterdam, D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya die een voorstel heeft omarmd om websites te verbieden die anorexia nervosa als lifestyle promoten. De Partij voor de Dieren vroeg de minister zelfs het jaarlijkse ganstrekken in het Limburgse gehucht Grevenbicht te verbieden. (Bij &#8216;gawstrèkke&#8217; sterft geen dier: mannen op galopperende paarden proberen een al dode gans de kop af te rukken.) Nog twee uit de grote greep: in het Friese Burgum heeft het stadbestuur een samenscholingsverbod afgekondigd voor de deur van het gemeentehuis, een plaats die toch ooit bedoeld was voor samenscholingen. In Leeuwarden stelt de burgemeester voor burgers een &#8216;algeheel caféverbod&#8217; te geven nadat ze uit een café zijn gezet. Na één keer ruzie kun je nooit meer uit in Leeuwarden en omstreken.
ONDER TOT BOVEN &#8211; Het groeiende machtsvertoon van de Nederlandse regering werd deze week aan de kaak gesteld &#8211; al haalde het geen Nederlands dagblad &#8211; in het voormalige overzeese gebiedsdeel Suriname. Desi Bouterse meende dat Balkenende bij zijn bezoek aan Suriname, afgelopen week, op vliegveld Zanderij een &#8216;honderdprocentsbehandeling&#8217; had moeten krijgen. Surinamers die Nederland bezoeken, worden op Schiphol immers toch ook altijd van boven tot onder doorgelicht? Surinamers zijn niet blij met die behandeling, bedoeld als wapen in de strijd tegen de drugssmokkel. &#8216;Vernederend&#8217; noemde president Venetiaan het twee jaar geleden al. De verantwoordelijke van de decembermoorden sprak nu, heel sjiek, van &#8216;reciprociteit in buitenlands beleid&#8217;. Bouterse: &#8216;Als zij het je aandoen, heb je het recht hetzelfde te doen.&#8217;
MIKE&#8217;S HARD LEMONADE &#8211; Het Engelse weekblad The Economist vroeg aandacht voor de ambivalente relatie die Amerikaanse wetshandhavers hebben met vrijheid &#8211; en Amerika is toch &#8217;the country of the free&#8217;. Hoogtepunt van de opsomming vormde het verhaal over Christopher Rate, een hoogleraar archeologie die tijdens een baseballwedstrijd zijn zevenjarige zoontje per vergissing een alcoholisch drankje had gegeven. Politie-agenten zagen de jongen een slokje &#8216;Mike&#8217;s Hard Lemonade&#8217; nemen en namen hem direct mee naar het ziekenhuis. Niets met hem aan de hand. Toch stopte de politie de jongen ogenblikkelijk in een pleeggezin. Een rechter oordeelde dat hij pas thuis mocht komen als de vader zou verhuizen. Pas na enkele dure dagen rechtspraak is de familie weer bij elkaar. (MM, PvO)
Relatieve god
God veroorzaakt alles, geloven velen. Nee, zeggen anderen: er is geen God die zich met de dingen bemoeit. Hoe dan ook: alles beweegt, met of zonder God, en dat fundamentele inzicht hebben we te danken aan Albert Einstein. Zijn uitspraak dat wetenschap zonder religie lam is, en religie zonder wetenschap blind, is reden voor zowel atheïsten als gelovigen om de steun van de grote wetenschapper voor hun doctrine te claimen. En Einstein maakte het niet makkelijker door te verklaren: Imagination is more important than knowledge. Afgelopen week werd een tot nu toe onbekende brief van Einstein geveild in Londen, voor 170.000 pond. Hierin geeft hij eindelijk duidelijkheid over zijn standpunt: &#8216;Het woord god betekent voor mij niets meer dan de uitdrukking en het product van menselijke zwakheden&#8217;. En toch. Wat was Einsteins nurkse antwoord ook weer op onverklaarbare verschijnselen? &#8216;God dobbelt niet.&#8217; (MM)
250000 liter water per uur
De indianen in het uiterste noordwesten van Guatemala protesteren omdat ze steeds minder schoon water vinden sinds het Canadese bedrijf Goldcorp in de buurt speurt naar goud. Dat is niet vreemd. Om hun mijn operabel te maken, kapte Goldcorp negentig hectare bos en verpulverde het achtendertig miljoen ton rotsblokken. Vervolgens heeft het bedrijf volgens de eigen milieueffect-rapportage tweehonderdvijftigduizend liter water per uur nodig. Een gemiddelde boerenfamilie in dezelfde provincie verbruikt zo&#8217;n vijfenzestig liter water per dag, minder dan drie liter per uur. Goldcorp zal één procent van de winst afdragen aan de overheid van Guatemala, waarmee ze, volgens president Berger, de grootste belastingbetaler ooit is in dit arme land, waar het gemiddelde inkomen vierentwintighonderd dollar per jaar bedraagt. (PvO)
Onderschat
Veganisten
Veganisten: geitenwollen sokken, acné en totaal humorloos. Niet dus. Deze week bleek dat al die sojabonen de veganistische beweging de nodige humor hebben opgeleverd. In stoet trokken zij dit weekend door New York onder het motto &#8216;give peas a chance&#8217;.
Overschat
John McCain
Hij staat voor transparant, ethisch en duidelijk leiderschap, maar vierde op de dag van Katrina lachend zijn verjaardag met Bush en verwart Iran structureel met Al Qaida. Deze week stapte een van zijn topadviseurs op &#8211; een lobbyist die al jaren de boekhouding doet voor de senator.

Week 21

Gedachten op maandagochtend
Van je vijanden moet je het hebben. Karl Rove, de voormalige spindoctor van president Bush, stak deze week zijn Democratische tegenstanders een hart onder de riem. Binnen de Democratische Partij heerst paniek over de almaar voortdurende strijd tussen Hillary en Obama. Steeds meer partijbonzen geloven dat de Republikein John McCain er in november met de winst vandoor gaat. Maar in een analyse in de Wall Street Journal schrijft Rove dat de langdurige strijd tussen Hillary en Obama juist in het voordeel werkt van de Democratische Partij. &#8216;Tijdens de primaries hebben zich meer dan 3,5 miljoen nieuwe kiezers geregistreerd,&#8217; aldus Rove. &#8216;Obama is een betere kandidaat geworden nu hij stevig op de proef is gesteld. En McCain moet hard zijn best doen om aandacht te krijgen van de media. Minder dan twintig procent van de berichtgeving in de afgelopen maanden ging over hem, terwijl Obama en Clinton zestig tot zeventig procent voor zich opeisten.&#8217; Daar kan verlicht Amerika weer hoop uit putten.
Tikkeltje naïef &#8211; Rita Verdonk moet nog leren wie haar vrienden zijn en wie haar vijanden. Afgelopen week werd bekend dat de roerganger van Trots op Nederland voor maar liefst 135.000 euro de boot in is gegaan. Nick van der L., een voormalige beurshandelaar die in Dubai woont, had beloofd alle achttienhonderd toegangskaarten à vijfenzeventig euro voor de lancering van Rita&#8217;s beweging in de Passenger Terminal in Amsterdam te betalen. Maar het geld kwam er nooit en zwendelaar Van der L. neemt zijn telefoon niet meer op. Kay van de Linde, Verdonks spindoctor, probeerde het echec als volgt goed te praten: &#8216;Rita gaat uit van vertrouwen, en niet van wantrouwen.&#8217; Opmerkelijk voor een politica die in haar tijd als minister van Vreemdelingenzaken niemand vertrouwde &#8211; zelfs haar eigen partijgenoot Ayaan Hirsi Ali niet. En een tikkeltje naïef is het ook. Als de BV Favorita één keer de naam van Van der L. had ingetikt op Google, waren zij bij de eerste hits gestuit op een Telegraaf-artikel uit 2004 over diens oplichterspraktijken met als kop: &#8216;Liberisch toeristenparadijs blijkt bodemloze put&#8217;.
Hyves-koning &#8211; Misschien heb je als politicus meer aan digitale vrienden. Althans, dat is de overtuiging van de Binnenhof-bewoners die actief zijn op Hyves, Neerlands grootste social networking-site. Het internetmagazine hyped.com berekende dat Tweede Kamerlid Boris van der Ham (D66) de koning van Hyves is: in zijn eentje is hij verantwoordelijk voor achttien procent van alle politieke activiteiten op de site. Van der Ham wordt gevolgd door de GroenLinksers Kathalijne Buitenweg (twaalf procent), Tofik Dibi (acht procent) en Femke Halsema (zes procent). Hoe actief Van der Ham ook is op zijn weblog, veel vrienden maakt hij er vooralsnog niet mee. Hij heeft er vijfendertighonderd, en dat is een stuk minder dan Jan Peter Balkenende (honderdduizend vrienden). En dat terwijl het laatste digitale wapenfeit van de premier dateert van 22 december 2007: een kerstgroet aan al zijn Hyves-vrienden.
Boze Rutte &#8211; Het lukt Mark Rutte maar niet om vrienden of vijanden te maken. De optredens van de VVD-leider in de Tweede Kamer of voor de camera genereren weinig roering. In het tv-programma Buitenhof opende Rutte afgelopen week weer eens de aanval op het kabinet. Hij ging helemaal los over de onlangs ingevoerde vliegtax en dieselaccijnzen. Goed voor het milieu, zegt het kabinet. Onzin, volgens Rutte: gewoon een ordinaire maatregel om de schatkist te spekken. Meerdere malen beschuldigde hij het kabinet van &#8216;leugens&#8217;. Waar hebben we dat eerder gehoord? Inderdaad, uit de mond van Geert Wilders tijdens het Kamerdebat over zijn filmpje Fitna. Na Wilders&#8217; tirade stond heel Nederland op zijn kop over deze staatsrechterlijke noviteit. Nu bleef het akelig stil. Zijn we zo snel gewend aan de verruwing van het parlementaire discours, of zegt de stilte vooral iets over de electorale aantrekkingskracht van Mark Rutte?
Heet &#8211; De vrienden van Berlusconi hebben het in Italië weer voor het zeggen. In Rome presenteerde de mediatycoon zijn nieuwe kabinet, dat een aantal opmerkelijke ministers kent. Op Binnenlandse Zaken: Roberto Calderoli, tweede man van de xenofobe Lega Nord, die twee jaar geleden grote ophef veroorzaakte door op televisie een T-shirt te dragen met een Deense Mohammed-cartoon. De meeste aandacht ging tijdens de installatie van de regering-Berlusconi echter uit naar de minister van Vrouwenzaken, de beeldschone ex-showgirl Mara Carfagna. De Duitse boulevardkrant Bild zette meteen sensuele naaktfoto&#8217;s van de minister op de voorpagina, met als onderschrift: &#8216;Es wird heiß im Kabinett&#8217;. (MM, TN)
Hypocriete sterren
In de spektakelmaatschappij is hypocrisie het toverwoord. Hypocrisie constateren betekent: even de schermen van het schouwspel van de media oplichten en de waarheid blootleggen. Her en der verlekkert men zich nu aan de hypocrisie van sterren die zich uitspreken over het milieu. Sting, Madonna, Al Gore, Brad Pitt, Angeline Jolie, Leonardo DiCaprio, John Travolta &#8211; allemaal supersterren die zeggen dat ze minder privé willen vliegen of die in een Toyota Prius rijden. John Travolta is volgens The Daily Mail een hippy-crite: hij bezit vijf vliegtuigen en een landingsbaan, en vloog naar Engeland om een film te promoten. Iedereen, zei hij daar, moet nadenken over alternatieve brandstoffen. Waarop de hobbypiloot terugvloog als enige mens aan boord van zijn Boeing 707 (capaciteit honderdvijftig passagiers). Vraag is of het demasqué der sterren niet vooral bewuster maakt van de spektakelmaatschappij. En omtrent het milieu een zekere moedeloosheid blijft hangen. (SP)
11624
Het aantal McDonald&#8217;s-filialen dat de vijfenveertigjarige Amerikaan Peter Holden inmiddels heeft bezocht. De eerste McDonald&#8217;s betrad hij eind jaren zestig, tijdens een vakantie. In 1975 haalde hij, nog altijd een klein ventje, een record door vijfenveertig McDonald&#8217;s-restaurants van binnen te zien op een dag, tijdens een tripje naar Detroit. Doorgaans nuttigt Holden zowel lunch als avondeten bij McDonald&#8217;s. &#8216;Maar,&#8217; zegt hij, &#8216;ik ben een verzamelaar, geen junkfoodjunk.&#8217; Wereldwijd bestaan er meer dan dertigduizend filialen van McDonald&#8217;s. Holden verbaast zich erover dat de grote gele &#8216;M&#8217;, de &#8216;Arch&#8217; van McDonald&#8217;s, de vijf olympische ringen voor zich moet laten op de lijst &#8216;meest herkenbare symbolen ter wereld&#8217;. (PvO)
Onderschat
Ivan Basso
Twee seizoenen werd de Italiaanse wielrenner Ivan Basso geschorst wegens doping. Nu wordt hij het gezicht van een grote internationale anti-dopingcampagne van de wielerunie UCI. If you can&#8217;t beat them, join them.
Overschat
Mei 1968
Alle media &#8211; dit weekblad incluis &#8211; bewierrookten de gebeurtenissen in mei 1968. Maar was het niet gewoon een klotejaar? Martin Luther King en Robert Kennedy vermoord. Tet-offensief in Vietnam. Praagse Lente bloedig onderdrukt. Hoezo finest hour van de babyboomers?

Week 20

Gedachten op maandagochtend
Is Nederland toch een gidsland? In de afgelopen vijf jaar verloor ons land in rap tempo de reputatie &#8216;voor&#8217; te liggen op de rest van de wereld. Vooral in de Verenigde Staten kregen we er stevig van langs. Na de moord op Theo van Gogh verschenen in Amerikaanse kranten artikelen met titels als &#8216;Holland&#8217;s Deadly Tolerance&#8217;. Nederland zou zijn moslimminderheid verkeerd hebben behandeld. Sommige Amerikaanse commentatoren spraken zelfs ronduit van racisme. Nee, in Amerika deden ze dat anders. In de dagen en maanden na 11 september 2001 benadrukte president Bush dat de toorn van Amerika uitsluitend zou worden gereserveerd voor Al Qaida en landen die terroristen herbergen. Geen enkel verwijt aan de islam, een godsdienst die volgens Bush &#8216;vredelievend&#8217; is, &#8216;een rijke beschaving heeft voortgebracht&#8217; en &#8216;van ieder ras broeders en zusters heeft gemaakt&#8217;. Arabische Amerikanen zijn bovendien goed geïntegreerd, verdienen bovenmodaal en stemmen in grote meerderheid op Bush.
Schoolhoofd &#8211; Maar deze week werd duidelijk dat Amerika het niet veel beter doet dan Nederland in de omgang met mainstream moslims. De New York Times berichtte uitgebreid over een hetze tegen een New Yorkse schooldirectrice, een gematigde moslima die goede banden met christelijke en joodse organisaties onderhield. Ter bevordering van het onderlinge begrip richtte ze een school op waar behalve Engels ook Arabisch zou worden gesproken, naar het voorbeeld van duizenden Spaans-Engelse scholen in Amerika. Daniel Pipes, de Afshin Ellian van Amerika, maakte in enkele felle opiniestukken een terroristenvriend van haar en zette een actie op touw die uiteindelijk leidde tot haar ontslag. Diezelfde Pipes benijdde Nederland destijds om de moord op Van Gogh. &#8216;Eén gruwelijke moord heeft wellicht meer geholpen om Nederland wakker te schudden dan 11 september dat bij de Amerikanen deed,&#8217; schreef hij in november 2004. Bewonderend haalde Pipes de &#8217;tough Dutch response&#8217; op het moslimterrorisme (snoeiharde commentaren in De Telegraaf, brandende moskeeën overal in den lande) aan als lichtend voorbeeld voor de VS.
Mueslireep &#8211; Toch zijn er nog talloze transatlantische verschillen. Neem drie berichten van deze week. Eén: het Amerikaanse maandblad Harper&#8217;s spreekt zijn verbazing uit over een onderzoek waaruit blijkt dat negenenzestig procent van de artikelen in Britse dagbladen bestaat uit de integrale of licht gewijzigde berichten van persbureaus. Deze journalistieke praktijk is in Europa gangbaar, maar komt in Amerika nauwelijks voor. Twee: het bericht dat maar liefst een derde van de Amerikaanse bevolking ooit een concert van een Elvis-imitator heeft bijgewoond &#8211; voor Europeanen een sociaal-culturele eigenaardigheid. En drie: de eis van negen maanden gevangenisstraf die de twintiger Timothy Caudill uit Ohio tegen zich hoorde eisen. Reden: tijdens een eerder verblijf in de gevangenis had hij een mueslireep gedeeld met een medegevangene die bij wijze van disciplinaire maatregel geen snacks mocht nuttigen.
Cruijff-coach &#8211; In de sport blijven de verschillen tussen Europa en de Verenigde Staten al helemaal onoverbrugbaar. Dat bleek deze week uit de relatieve stilte waarin Gordon Bradley overleed, de enige voetbalcoach die zowel Beckenbauer als Cruijff als Pele heeft getraind. De Brit Bradley kwam in de jaren zestig als immigrant naar Amerika, waar hij aanvankelijk als gymleraar en uiteindelijk als coach van de profclubs New York Cosmos en Washington Diplomats probeerde het voetballen populair te maken. Vooral met Cruijff kreeg Bradley het aan de stok. De Nederlandse voetbalster had de gewoonte om na een bespreking van de coach het team nog even te vertellen dat &#8216;we het natuurlijk allemaal effe heel anders gaan doen&#8217;. Er kan er maar een de ster zijn. &#8216;Een zet de muziek op,&#8217; aldus Cruijff, &#8216;de anderen dansen mee.&#8217;
Baghdad Zoo &#8211; Tijdens een bezoek aan Bradley, vorig jaar in een bejaardencompound buiten Washington DC, bleek de Brit nog altijd te geloven in een glorierijke toekomst van het voetbal in Amerika. Onverwoestbaar Amerikaans optimisme, net als bij Llewellyn Werner. De baas van C3, het bedrijf dat Disneyland heeft gebouwd, kondigde onlangs aan een vijfhonderd miljoen dollar kostend attractiepark te gaan bouwen in downtown Bagdad. De &#8216;Baghdad Zoo and Entertainment Experience&#8217; zal onder meer een skateboardbaan, een concertzaal en museum herbergen. Werner hoopt dat sjiieten en soennieten zij aan zij plezier zullen gaan maken in zijn park. &#8216;Mensen hebben deze positieve invloed nodig,&#8217; zei Werner bij de presentatie van zijn plannen. &#8216;Het park zal een enorme psychologische invloed hebben.&#8217;
De Niro, the player
In de slechte film die in de slechte film zit die is gekozen als slotfilm van het filmfestival van Cannes (15-25 mei) loopt een hond als eregast over de rode loper. Lachen! Straks lopen daar Robert de Niro en zijn vriend Sean Penn. Sean Penn is dit jaar voorzitter van de jury. Hij speelt zichzelf in What Just Happened, de slotfilm. Robert de Niro speelt de producent van de slechte film in de film. Fijn voor Cannes om verzekerd te zijn van de sterren, al verbleekt de ster van De Niro met elke nieuwe film. Hij is geen Jack Nicholson die steeds verrast. Vriend Sean Penn is ook kieskeuriger bij het aannemen van rollen. What Just Happened was een geintje, een beetje dollen met vrienden: Bruce Willis, John Turturro, Stanley Tucci. En De Niro. Penn heeft niet de hand in de uitnodiging, bezweert de pr-man van Cannes. Slechte film of niet, De Niro loopt straks over de rode loper als de ster, niet als de geslagen hond. (EF)
21 procent
Zowel in activistische als in militair-strategische kring gaat veel aandacht naar de invloed die olie zou hebben op het buitenlands beleid van de Verenigde Staten. Toch haalt dat land niet meer dan eenentwintig procent van de dagelijks benodigde vaten olie uit het Midden-Oosten. Een iets kleiner percentage komt uit Afrika. Negentien procent halen de Amerikanen uit buurland Canada, elf procent komt uit Venezuela. De grootexporteurs van olie zien het deel van de export naar Amerika dalen door de toenemende vraag uit razendsnel groeiende economieën als die van India en China. De prijsstijging in de afgelopen vijf jaar benadert de vijfhonderd procent. (PvO)
Onderschat
Diederik samsom
Hij verloor nipt de verkiezing van het PvdA-fractievoorzitterschap van Mariette Hamer. Maar Hema-caissière Annemiek van Leeuwen was geen partij voor Samsom tijdens de Grote Geschiedenis Quiz. Na overwinningen in de Nationale IQ Test en de Nationale Nieuwsquiz is het duidelijk: buiten de Kamer is Samsom een winnaar.
Overschat
Microsoft
Jarenlang was Microsoft gewend onwelwillende concurrenten uit de markt te drukken of te verslinden. Deze week liep die strategie spaak. Zoekmachine Yahoo weigerde een vijandig overnamebod van vijftig miljard dollar. De hegemonie van Microsoft is definitief voorbij, Google is de echte roerganger van het digitale universum.

Emile Fallaux

Week 19

<div class="wpg-element paragraph">
26-04-2008 Door Pieter van Os
Wie de bank niet meer vertrouwt, moet zijn geld ergens anders onderbrengen. Vluchtheuvel 1: buitenlandse infrastructuur. ‘Tolwegen bieden zekere inkomsten op de lange termijn en ze zijn niet gevoelig voor inflatie.’
In deze barre tijden zijn er mogelijkheden genoeg om je centen een rustig onderkomen te geven, opdat beurskoersen en ander economisch nieuws nooit meer angst aanjagen. De meest voor de hand liggende oplossing is het geld thuis onder het matras te stoppen. Een afrader, want het levert niets op, behalve slapeloze nachten en ruzies met huisgenoten over het verliezen van huissleutels. Sterker, met een inflatie die naar verwachting dit jaar de vier procent zal benaderen, daalt matrasgeld snel in waarde. 
Een andere bekende oplossing is een spaardeposito. Maar ook dan levert je geld weinig op. Na aftrek van belasting en inflatie kun je nauwelijks meer van rendement spreken, zeker niet als je het geld op een rekening zet bij een gerenommeerde Nederlandse bank. Die geven de laagste rentes. Er zijn natuurlijk prijsvechters die meer waar voor je geld geven, maar pas op: dat zijn meestal buitenlandse banken die niet vallen onder het depositiegarantiestelsel. Dat wil zeggen: als een Nederlandse bank omvalt, dan krijgt de spaarder tot 38.000 euro terug van De Nederlandsche Bank. Dat geldt bijvoorbeeld niet voor de verschillende qua rente aantrekkelijke Turkse banken in Nederland. 
Gokje waard Een oudgediende onder de veilige alternatieven voor de bank, is het kopen van staatsobligaties. Vorige week stond er nog een aanbieding op de voorpagina van NRC Handelsblad en in deze tijden van vaderlandse trots kunnen ze de irrationele belegger misschien zelfs een patriottistisch gevoel geven. Helaas is ook deze vorm van sparen inflatiegevoelig. Tegelijk is het een gokje waard, want als de inflatie op den duur toch stabiliseert, zou het wel eens kunnen dat de ECB de rente verlaagt om de economie te stimuleren, in navolging van de Amerikaanse Fed. Dat zou goed nieuws zijn voor de staatsobligatiekoper, want als de rente daalt, stijgt de waarde van de obligatie op de beurs. Maar nogmaals, het blijft een gok. 
Dat geldt ook voor het beleggen in hedgefondsen. Bovendien zijn dat clubs die zich begeven op de beurs, een plaats die we nu juist wilden vermijden omdat ook reguliere banken daar een groot deel van hun winsten proberen te genereren. Maar veel hedgefondsen halen ook uit een neergaande beweging van de beurs rendement. Neem de eerste maanden van dit jaar. Terwijl de beursindexen zo’n negen procent daalden, maakten de hedgefondsen gemiddeld nog altijd winst, al was het bescheiden. Uitschieters naar boven waren er voor Harbinger Capital Partners en TCI. Een record werd gevestigd door Paulson van Paulson &#038; Co. Het persoonlijke inkomen van de baas, zo werd vorige week bekend, bedroeg in het afgelopen jaar maar liefst drie miljard dollar. Paulsons fonds kon hem dat uitkeren omdat het als eerste massaal had ingezet op het instorten van de Amerikaanse huizenmarkt. 
Maar waar grote winsten worden gehaald, liggen grote risico’s. Dat realiseren ook pensioenfondsen zich in toenemende mate. In de afgelopen maanden hebben zij interessante alternatieve manieren gevonden om de premies van miljoenen werknemers genoeg laten renderen. Zo kocht het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds in februari de rechten van negentigduizend popnummers. 
Telkens als een nummertje van Madonna, Bon Jovi, Michael Jackson of Kylie Minogue op de radio klinkt, in de lift of in het winkelcentrum, rinkelt de kassa van het ABP. Probleem is wel, zo zeurden al enkele journalisten aan het hoofd van ABP-beleggingsdirecteur Roderick Munsters, dat het ongewis is hoe snel de technologie van het kopiëren zich ontwikkelt, die de waarde van de muziekrechten wel eens kapot zou kunnen maken. Niet voor niets verkochten al deze popzangers hun rechten. 
Dat is anders met de beleggingen van het pensioenfonds in buitenlandse infrastructuur. Het lijkt de meest veilige vorm van geld wegzetten. Want als je mede-eigenaar bent van een tolweg, reiken de inkomsten tot voorbij een horizon die het menselijk bevattingsvermogen aankan. Goede, snelle wegen zullen immers altijd in trek blijven. En het aantal automobilisten groeit nog altijd, en niet zo’n beetje ook. ‘Tolwegen bieden zekere inkomsten op de lange termijn en ze zijn niet gevoelig voor inflatie omdat de tarieven meestijgen,’ zei Munsters onlangs enthousiast tegen dagblad Het Parool. Het idee is simpel: je moet een grote zak geld hebben om een belangrijke eigenaar van een weg te worden, maar dan is je kostje ook gekocht. Bij elk kwartje dat een automobilist aan de tolpoort in een gleuf gooit, krijgt het fonds daar het rechtmatige deel van. Een weg is niet goedkoop om aan te leggen, zeker, maar als je bedenkt dat een gemiddelde tolpoort twintigduizend automobilisten per dag ziet, rekent iedere angsthaas zich plotseling rijk.
</div>

Alternatief bankieren: vluchten in tolwegen

<div class="wpg-element paragraph">
26-04-2008 Door Pieter van Os
Wie de bank niet meer vertrouwt, moet zijn geld ergens anders onderbrengen. Eén van de minder bekende mogelijkheden is &#8216;cat bond&#8217;: een rampenobligatie. Aan natuurrampen valt te verdienen, vooral wanneer ze niet voorkomen.
Om niet afhankelijk te zijn van het gejojo op de beurs, groeit de populariteit van beleggingen in zogeheten tail-risks: het speculeren op ge­beurtenissen die zelden tot nooit voorkomen, die zich ‘in de staart’ van de klokvormige, normale waarschijnlijkheidscurve bevinden. Cata­strophe bonds of korter: cat bonds, rampenobligaties, vormen zo’n belegging.
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-107629 media-107629" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/04/1d4bacbc-a9b9-4ce3-aa75-be7af158b1c2_Overstroming1.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Het werkt als volgt. Grote Amerikaanse gemeentes laten zich verzekeren tegen natuurgeweld: tornado’s, overstromingen et cetera. Verzekeraars vragen daar premie voor, serieuze bedragen als het om grote financiële centra gaat, of dure buitenwijken. Probleem is wel dat de schade bij een daadwerkelijke tornado of overstroming zo hoog kan oplopen dat die verzekeraar niet genoeg middelen heeft om de schade te betalen. Het historische voorbeeld voor de verkopers van cat bonds – als ze moeten uitleggen waarom verzekeraars bereid zijn zoveel rente te betalen – is Hamburg. Toen de Duitse stad in 1842 tot op de grond afbrandde, ging de volledige Duitse verzekeringsbranche failliet. Ook de astronomische schade na Katrina wordt genoemd. Deze door natuurrampen veroorzaakte schade dwingt verzekeraars dus te bedenken hoe ze een deel van het risico op een ramp kunnen doorverkopen. 
Wat de verzekeraar kan doen, is een (dure) herverzekeraar zoeken, een institutionele belegger die zoveel geld kan mobiliseren dat ze een orkaan à la Katrina aankan. Wat hij ook kan doen, en in toenemende mate doet, is investeerders laten participeren, door het uitgeven van obligaties. Het principe daarvan is: smeer het risico uit. Samen sta je sterker. Want de financiële markten kunnen nagenoeg iedere ramp opvangen. Het voorbeeld dat de Amerikaanse schrijver Michael Lewis geeft, inmiddels kenner van de cat bond, begint met een 1 procent beursval wereldwijd. Geen ongewone gebeurtenis. Dat kost beleggers wereldwijd maar liefst 590 miljard dollar, omdat aandelenbeurzen wereldwijd goed zijn voor 59 biljoen dollar. In de woorden van Lewis: ‘De verliezen die zelfs de allerergste natuurramp kan veroorzaken, zouden maar een druppel op de gloeiende plaat zijn van de wereldwijde kapitaalmarkten. Als je het effect van een aardbeving van 8 op de schaal van Richter kan verdelen over de hele planeet, zou niemand het voelen.’
In de praktijk hebben vooralsnog alleen institutionele partijen als pensioenfondsen deze rampenobligaties in hun portefeuille. Maar iedere particuliere investeerder kan meedoen. In Nederland belegt het pensioenfonds van de metaal- en elektriciteitsbranche, PME, erin, en sinds kort is ook bekend dat PGGM rampenobligaties in haar portefeuille heeft. Woordvoerder David Uitdenbogaard van PGGM zegt dat zij beleggen in cat bonds: ‘Vanwege de alternatieve risicopremie. Hier­door passen ze goed in ons portfolio.’ Met andere woorden: PGGM legt zijn eieren liever niet allemaal in hetzelfde mandje. Begrijpelijk: de kans is klein dat de beurs op hetzelfde moment in elkaar stort als Detroit in de fik gaat.
Bezitters van cat bonds halen een gezond rendement op hun obligatie: acht tot vijftien procent. Maar een hoog rendement zonder een aanzienlijk risico bestaat niet. De adder onder het gras: als een tornado daadwerkelijk Miami platlegt – en je hebt obligaties in tornado’s in Miami – dan haal je niet alleen je rendement niet, maar krijg je ook de inleg niet terug, al is de looptijd van de obligatie nog lang niet verstreken. 
Menselijke natuur Wie bepaalt de kans daarop? Handelaren in cat bonds hebben daarvoor speciale bureaus. Michael Lewis vertelt in een artikel in de <a href="https://www.nytimes.com/2007/08/26/magazine/26neworleans-t.html?ex=1345694400&amp;en=bb621a3cf0c0103c&amp;ei=5124&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink" onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="https://www.nytimes.com/2007/08/26/magazine/26neworleans-t.html?ex=1345694400&amp;en=bb621a3cf0c0103c&amp;ei=5124&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink">New York Times</a> over zo’n gespecialiseerd bureau, het bedrijf Risk Management Solutions. Daar werken meer dan honderd meteorologen, seismologen, oceanografen, natuurkundigen, waterbouwtechnische ingenieurs en statistici. Zij bestuderen tropische stormen en winterstormen, aardbevingen, bosbranden, tornado’s, tsunami’s en een onplezierig fenomeen dat op het kantoor van RMS de fijnzinnige naam ‘extreme sterfelijkheid’ heeft: de mogelijkheid dat enorme aantallen onverzekerde mensen zullen sterven aan een wereldwijde epidemie.
Het lijkt geen handel voor bange mensen. Toch bieden cat bonds misschien wel meer zekerheid dan speculaties op de winstverwachting van bedrijven. Investeerders op Wall Street denken dat marktanalyses en bedrijfseconomische kennis ze helpt bij beslissingen, maar de invloed van menselijke emoties is enorm. Wie had verwacht dat Enron, met jaren het meest populaire aandeel op Wall Street, plotseling in elkaar zou donderen? Speculeren op de kans dat er eens in de zoveel tijd een verwoestende orkaan de kust van Miami aandoet, is dan zo slecht nog niet. Want de menselijke natuur is wellicht grilliger dan de laatste ‘ongerepte’ natuur. 
</div>

Alternatief bankieren: vluchten in rampen

Het profijt van de armoedestrijd; SPECIAL BANKEN

Gedachten op maandagochtend
De afgelopen week zagen we een nieuwe episode in de eeuwige wederkeer van Silvio Berlusconi. Door een ruime overwinning bij de parlementsverkiezingen in Italië wordt &#8217;s lands rijkste man voor de derde keer premier. Ondanks problemen met justitie, belangenverstrengeling, irreële verkiezingsbeloften (Alitalia redden), een dubieuze coalitiepartner (Lega Nord) en een lange reeks denigrerende opmerkingen over vrouwen tijdens de campagne. De comeback van &#8216;Il Cavaliere&#8217; mag dan deprimerend zijn, er was ook goed nieuws bij de verkiezingen. De Italianen rekenden af met de talloze extreme splinterpartijtjes die het land al decennia lang onregeerbaar maken. Ter linkerzijde viel het doek voor de Communistische Herstichting en de Communistische Partij van de Arbeiders, terwijl op rechts Alessandra Mussolini en de one issue-partij Abortus? Nee! door het stof moesten.
LEKKER &#8211; In Engeland hoopt de Conservatieve Partij na elf jaar oppositie op net zo&#8217;n fraaie comeback als Silvio Berlusconi. En dat lijkt te gaan lukken: sinds Gordon Brown premier is geworden namens de Labour-partij heeft de oppositie de wind in de rug. Begin mei hopen de Tories alvast een voorschot te nemen op een landelijke verkiezingszege. In Londen wordt een nieuwe burgemeester gekozen, en de Conservatieven hebben een fraaie troef in handen: Boris Johnson, een excentriek parlementslid met een aangeboren Geert Wilders-coupe (zie foto) en een voorliefde voor woeste uitspraken. Zo zei hij over het gezonde-lunch-op-school-project van Jamie Oliver: &#8216;Als ik het voor het zeggen had, zou ik hem eruit gooien en mensen gewoon laten eten wat ze lekker vinden.&#8217; Ook noemde hij de Engelse badplaats Portsmouth &#8216;een stad die overloopt van drugs, overgewicht, mislukking en Labour-parlementariërs&#8217;.
GEEN STOPCONTACTEN &#8211; Het Franse parlement trad de afgelopen week uit de schaduw. Doorgaans is de Assemblee Nationale niet meer dan een stempelmachine voor presidentiële besluiten en een tehuis voor uitgerangeerde bestuurders. Maar nu heeft de voorzitter van de Assemblee, Bernard Accoyer, besloten dat zijn instituut meer tanden moet krijgen. Tot ieders verbazing doen de Franse volksvertegenwoordigers de laatste maanden ineens waarvoor ze gekozen zijn: kritisch naar &#8217;s lands regering kijken. Zo blokkeerden ze bijna een verbod op het verbouwen van genetisch aangepaste gewassen en voorkwamen ze de afschaffing van de kortingskaart voor grote gezinnen in het openbaar vervoer. Sluitstuk van dit nieuwverworven zelfbewustzijn is het besluit dat parlementariërs binnenkort hun laptops mogen meenemen naar de vergaderzaal. Dit om te voorkomen dat ze telkens grote stapels papierwerk moeten versjouwen. Er zijn wel twee belangrijke beperkingen: verlengsnoeren zijn niet welkom (er zijn namelijk geen stopcontacten in de Assemblee), en er mag ook niet op internet worden gesurft.
MOE &#8211; Een ander Frans fenomeen keerde deze week ook terug in de media-aandacht: Brigitte Bardot. Sinds ze in de jaren zeventig ophield met acteren, is &#8216;BB&#8217; vooral in het nieuws geweest als militante dierenactivist. Maar nu heeft ze een nieuwe gedaante aangenomen: moslimhater. Deze week eiste een openbaar aanklager in Parijs vijftienduizend euro boete van het voormalige sekssymbool wegens het aanzetten tot rassenhaat. Bardot (73) had gezegd dat de moslimgemeenschap &#8216;ons land kapot maakt en ons zijn wetten oplegt&#8217;. Het is al de vijfde keer dat Bardot voor de rechter moet verschijnen wegens racisme. &#8216;Ik word een beetje moe van het vervolgen van mevrouw Bardot,&#8217; was het commentaar van de openbaar aanklager.
MEER ETEN &#8211; Brazilië heeft een aantal donkere decennia achter de rug met junta&#8217;s, economische stagnatie, corruptie en uitschakeling in de kwartfinale van het vorige WK-voetbal. Maar inmiddels staat het land er weer behoorlijk goed voor. De economische groei in 2007 bedroeg 4,5 procent en afgelopen week werd er voor de tweede maal in korte tijd een reusachtig olieveld ontdekt voor de kust van Sao Paulo. Bovendien verdient het land klauwen met geld door de verwerking van maïs en suikerbieten tot bio-ethanol. De Braziliaanse president, Luiz Inacio Lula da Silva, draagt dit nieuwe zelfvertrouwen met verve uit. Kritiek op zijn land wuift hij weg. Steeds meer mensen zeggen dat Braziliaanse bio-ethanol de oorzaak is van de toegenomen voedseltekorten in de wereld. Maar volgens het staatshoofd is de verklaring veel simpeler: de bevolking van derde wereldlanden is meer gaan eten.
Echt vals
&#8216;Ik hou erg veel van mijn zus,&#8217; zei de vrouw nadat ze was opgestaan tijdens het vragenuurtje in de volle conferentiezaal. Op het podium zat die zus. Ze was het onderwerp van de conferentie: Erica Jong. De vrouw vervolgde: &#8216;Maar &#8220;Fear of Flying&#8221; is vijfendertig jaar lang een doorn in mijn vlees geweest.&#8217; Volgde en publique een dramatisch verhaal: Jongs &#8216;Fear of Flying&#8217; (&#8220;Het ritsloze nummer&#8221;), een wereldberoemde schandaalroman uit 1973, zou geen fictie zijn maar een ontstellend valse memoire. Het kwam allemaal uit haar echte leven. Met name het hoofdstuk &#8216;Arabs and Other Animals&#8217; had de zus gekrenkt. Niet om de racistische titel, maar omdat zij en haar Libanese (maronitisch katholieke) echtgenoot er naar in worden geportretteerd. Een aantal gelijkenissen is inderdaad sterk. Toch blijft er iets merkwaardigs: direct na haar openbare aanklacht zei Jongs zus tegen de &#8216;New Yorker&#8217;: &#8216;Ik vergeef haar alles, behalve dat ze heeft geschreven dat mijn man bij haar bed in kroop, wat hij niet heeft gedaan, en haar vroeg om fellatio, wat hij niet heeft gedaan.&#8217; Maar dan was het toch wel fictie? (SP)
74 procent
Het percentage Chinezen dat het eens is met de stelling &#8216;de toekomst van de wereld kan het beste worden gebaseerd op de vrije markt en een systeem van vrij ondernemerschap&#8217;. In geen enkel ander land in de wereld heeft het kapitalisme zo&#8217;n goede naam als in communistisch China. In de VS is het drie procent lager, waarmee de Amerikanen op de tweede plaats komen van de kapitalisme-liefhebbers-lijst. Van de twintig landen die Globescan Incorporated onderzocht, sprong Frankrijk eruit: daar behaalden de ja-stemmers niet eens een meerderheid. Overigens is alleen in China niet het T-shirt te bestellen met de beeltenis van Che Guevara en de tekst: &#8217;this shirt is brought to you by capitalism&#8217;. (PvO)
Overschat
Dig Istha
De spindokter van de PvdA gaat de ministers Cramer en Vogelaar uit de pr-problemen halen. Maar in 1994 wist Istha als campagnechef niet te voorkomen dat de PvdA twaalf zetels verloor. En in 2001 lukte het hem ook al niet Sharon Dijksma tot partijvoorzitter te laten kiezen.
Onderschat
Adje
Al geruime tijd is Arijan van Bavel, alias Adje, het wekelijkse lachnummer bij &#8216;Mooi! Weer de Leeuw&#8217;. Afgelopen week ontpopte de zogenaamde zwakzinnige zich plotseling tot reuzendoder. Ruzie om het &#8216;Adje-theater&#8217; leidde tot val van het Tilburgse gemeentebestuur. Chapeau!

Week 17/18

Gedachten op maandagochtend
Ook deze week ging de clash of civilizations vrolijk verder. In het Euroborg-stadion in Groningen en op de Duitse televisie. RTL filmde een Iraanse imam die haat predikt en zelfmoordenaars verheerlijkt. Niets nieuws, ware het niet dat de geestelijke in kwestie pas acht jaar oud is. De Duitse televisiekijker kreeg honderden juichende volgelingen voorgeschoteld, terwijl het mannetje zijn opzwepende preken op hen loslaat. &#8216;Mijn opdracht is om met woorden tegen de duivel te strijden,&#8217; vertelde hij de Duitse verslaggevers. En hij is niet alleen: onlangs versloeg hij collega-kind-imams in een wedstrijdje haatzaaien ergens diep in de koranbelt van Iran. In zijn vrije tijd, zo krijgt de kijker ook nog te weten, verzamelt Mahdi plaatjes van mannen en vrouwen die zichzelf voor de goede zaak hebben opgeblazen.
KNIPSELFILM &#8211; Even jonge fanatieke gelovigen zijn te zien in de deze week in elkaar gezette knipselfilm van de Saoedische blogger Raed Al Saeed. Hij maakte Schisma als antwoord op de internetcollage van Geert Wilders. Zijn doel: &#8216;Bewijzen hoe simpel het is om met het christendom en beelden van christenen een zelfde soort film is te maken als Fitna.&#8217; In een telefoongesprek met de redactie van het programma Netwerk liet Raed Al Saeed weten dat hij slechts vierentwintig uur nodig had om de film te maken. In dezelfde uitzending noemde de rechtsgeleerde en oud-communist uit Iran Afshin Ellian de maker &#8216;een laffe man&#8217;. Ellian: &#8216;Je bent pas moedig als je een film maakt die een doorbraak betekent. Ik zou zeggen: begin een film over de problemen uit je eigen regio.&#8217;
DE MEESTE GELOVIGEN &#8211; Het Vaticaan ziet ook grote problemen in die regio. Kardinaal Vittorio Formenti liet via de huiskrant weten dat de islam het rooms-katholicisme inmiddels is gepasseerd als de grootste religieuze beweging in de wereld. Het gaat om 1,3 miljard moslims versus 1,1 miljard katholieken. Er moet nodig iets gedaan worden, meent Formenti, aan de afnemende bereidheid van katholieke families om veel kinderen te krijgen. De protestant Rouvoet kwam onlangs met hetzelfde pleidooi, wat direct de vraag opwerpt hoeveel christenen op de aarde rondlopen. Met alle soorten protestanten erbij gerekend, komende christenen op twee miljard, waarmee ze deze kwantitatieve zieltjesstrijd met de islam eenvoudig winnen.
VERBOD &#8211; In Turkije overweegt de islamitische AK-partij van premier Erdogan om de grondwet aan te passen. Het Turkse Constitutionele Hof heeft een verzoek tot verbod van de regeringspartij in behandeling genomen. Volgens de openbaar aanklager brengen Erdogan en zijn kornuiten het seculiere karakter van de staat in gevaar. Denkbeeldig is zo&#8217;n verbod niet: het Hof heeft al twintig keer eerder een partij verboden.
MEDIAWET &#8211; Vice-voorzitter van de raad van State Tjeenk Willink meent dat ook de kern van het Nederlands staatsbestel op de tocht staat. De band tussen de regering en de Kamer is te strak gespannen en politici volgens slaafs de hypes die de media opdienen. In Slowakije heeft het parlement voor datzelfde probleem een oplossing gevonden: de vorige week aangenomen nieuwe mediawet verplicht kranten om reacties te plaatsen van overheidsinstellingen, lezers en politici die ontevreden zijn over een artikel. De kranten moeten het weerwoord plaatsen op dezelfde plek en in dezelfde lengte als het oorspronkelijk stuk. Zelfs als de klagers geen feitelijke onjuistheden hebben ontdekt. Alleen de lettergrootte van de reacties is niet in de wet vastgelegd.
STRANDEZELWELZIJN &#8211; En ook in Engeland kwamen er nieuwe regels en bepalingen bij, zoals de aanscherping van de Animal Welfare Act. Eigenaars van strand-ezels riskeren voortaan vervolging op grond van deze dierenwelzijnswet als ze geen passende zadels regelen, de beesten niet tenminste een dag in de week vrijaf geven, of te zware kinderen op hun rug zetten. &#8216;Vooral dat laatste is moeilijk,&#8217; zei een strandezeleigenaar tegen de BBC. &#8216;Hoe vertel je het dikke kind uit de groep dat hij als enige niet op de ezel mag?&#8217; Engeland telt in totaal negenhonderd strandezels, waarvan achthonderd in de kustplaats Blackpool. (MM, TN, PvO)
Dun, dunner&#8230; dik
De ideale vrouw. Voor mannen is het soms even slikken: zij heeft het gewicht en de bloeiende lippen van een dertienjarige. Deze aanzet richting pedofilie valt echter wel te weerstaan. Het zijn ook niet zozeer mannen die zich laten opwinden door de uitgemergelde anorexialichamen. Ze dansen in bladen en advertenties vooral voor de ogen van andere vrouwen.
In Engeland en Canada wordt nu actie ondernomen door mediaorganisaties om het retoucheren tegen te gaan. Dat lijkt enigszins overbodig. Sterren hebben vaak al voor de foto een geretoucheerd hoofd en uitgezogen lichaam. Bovendien blijken de grote retoucheermachines steeds vaker andersom te werken: de ribben en heupbotten van de bijna-hongerslachtoffers worden warempel juist weggeveegd! Zo tonen bijvoorbeeld &#8216;voor&#8217; en &#8216;na&#8217; foto&#8217;s aan die retoucheerbureau iwanexstudio (www.iwanexstudio.com) op zijn site publiceert. Cameron Diaz prijkt er niet nóg dunner, maar juist ietsje opgevuld. Steeds vaker, geven redacties aan, worden de skeletachtigen díkker gemaakt. Hoera? Ach. Als je een uitgemergeld model slechts op plekjes opvult, krijg je een lichaam met hongerhoofd en dikke kont. En dus een nog verwrongener lijf. Laat dan gewoon zien dat ze te mager zijn. (SP)
29,5 procent
Groei, in de afgelopen twintig jaar, van het aantal landen dat is aangesloten bij de Verenigde Naties. Nagenoeg alle landen zijn aangesloten bij de VN; momenteel zijn dat er 192. Als de huidige groei doorzet, telt de wereld in 2028 maar liefst 249 VN-landen. En dan is nog niet iedereen tevreden. Want Tibetanen zijn niet de enigen die hopen op zelfbeschikking. Bij de UNPO, de in Den Haag gehuisveste organisatie voor &#8216;Unrepresented Nations and Peoples&#8217; zijn maar liefst 200 regio&#8217;s en volkeren aangesloten die hopen op erkenning als land. Texas, Catalonië, Corsica, Transnistrië en de Westelijke Sahara vormen slechts een bekende voorhoede van UNPO-leden. Of: aspirant VN-leden. (PvO)
Overschat
de Dalai Lama
Terwijl Tibet in brand staat en de hele wereld boos is, verklaart de verbannen geestelijk leidsman dat Peking alle recht heeft op de Olympische Spelen. Wij snappen het niet meer. Misschien dat de opper-Lama zich beter bij mediteren kan houden?
Onderschat
Camiel Eurlings
De blunder rond de onterecht gesloten A1-spitsstrook wist hij behendig te neutraliseren. Jarenlang werd hij weggezet als glibberige Limburger, maar als geslepen minister van Files is Teflon Camiel inmiddels hard op weg naar het premierschap.