In gesprek met bekende en onbekende Nederlanders onderzoekt Annemiek Leclaire wat het betekent om ‘vrij’ te zijn. Joep Dohmen is filosoof van de levenskunst. ‘Je moet ontdekken wat je echt wilt, anders kun je nooit vrij zijn’.

Annemiek Leclaire vraagt bekende en minder bekende mensen wat het betekent om ‘vrij’ te zijn. Theologe Selma Boulmalf (26) is mede-oprichter van #DeelDeDuif, een campagne en educatieprogramma voor scholen om de verbinding en dialoog tussen joodse en islamitische jongeren te stimuleren: ‘Je moet je persoonlijk verantwoordelijk voelen voor vrede en vrijheid voor iedereen.’

Hannah Zwaluw trekt als toerist door West-Papoea, het vroegere Nederlands-Nieuw-Guinea. Als journalist komt ze er niet binnen. Met een pick-uptruck rijdt ze mee naar een dorp in de hooglanden. ‘Ik waarschuw de jongeren: blijf binnen de driehoek thuis-universiteit-kerk, dan kan je niets gebeuren. Daarbuiten is het a warzone. Drugs, alcohol, politie, militairen.’

Nu en dan roept een spreker zoveel weerstand op, dat de universiteit wordt opgeroepen om diens lezing te cancelen. De weerstand komt soms van academici zelf, maar ook van bezorgde burgers en politici. Onder de vlag van academische vrijheid kan er van oudsher veel op de universiteit, maar zijn er redenen om grenzen te stellen aan die vrijheid? En wie bepaalt dat?

De winter is hét moment om na te denken over de zomervakantie. Maar moet je wel álle bestemmingen overwegen? Met dictaturen in de hele wereld en onderdrukking van minderheden lijkt een aantal landen af te vallen. Toch gaan toeristen naar Saoedi-Arabië of China – en ook dichter bij huis is er genoeg op regeringen aan te merken.

Nilab Ahmadi (32), gemeenteraadslid in Amsterdam, ziet geen vrijheid in een maatschappij waar racisme de boventoon voert. ‘De Nederlandse samenleving is niet ingericht op vrijheid voor iedereen.’

Annemiek Leclaire stelt bekende en minder bekende mensen vaste vragen over wat het betekent om ‘vrij ’te zijn. Filosoof Lieke Knijnenburg (30) wil zich bevrijden van de productiviteitsdwang. ‘Ik raak verlamd door de gedachte “alles is mogelijk”.’

Schrijver Ian Buruma (72) ervoer als kind al wat onvrijheid is. ‘Ik heb een grote angst voor afhankelijkheid van de willekeur van mensen die machtiger zijn dan ik.’  

In het Vrijheidsmuseum in Groesbeek zijn twee exposities te zien die de bezoeker raken. ‘Liefde in oorlogstijd’ laat zien dat mensen elkaar ook in de Tweede Wereldoorlog vonden – mannen en vrouwen, mannen en mannen, soldaten en sekswerkers.

In een tijdperk waarin autocratieën hoogtij vieren en de liberale democratie onder druk staat, zijn er mensen nodig die zich in grote of kleine daden verzetten tegen de status quo. Daarom koos Vrij Nederland elf personen die 2024 tekenden door hun dadendrang. Nationaal en internationaal, in het theater of met gevaar voor eigen leven, en vooral tegen de zittende macht en beklemmende machtsstructuren.

In gesprek met bekende en minder bekende Nederlanders onderzoekt Annemiek Leclaire wat het betekent om ‘vrij ’te zijn. Het Arnhemse VVD-raadslid Rebin Maref (36) keerde zich openlijk tegen de Haagse uitspraken over ‘integratieproblemen’. ‘Zolang meedoen wordt getoetst aan “onze normen en waarden” is niet iedereen vrij.’

Luitenant-generaal Elanor Boekholt-O’Sullivan voelt zich door haar positie inmiddels vrij om ‘haar morele kompas te laten gelden’.

In gesprek met bekende en onbekende Nederlanders onderzoekt Annemiek Leclaire wat het betekent om ‘vrij’ te zijn. Hoogleraar Klimaatrechtvaardigheid Joyeeta Gupta bevraagt de vrijheid om te vervuilen.

In gesprek met bekende en onbekende Nederlanders onderzoekt Annemiek Leclaire wat het betekent om ‘vrij’ te zijn. In deze aflevering: Shamier Madhar, imam en voorzitter van het Interlevensbeschouwelijk Overleg. ‘Ik voel de vrijheid niet meer om er voor iedereen te zijn.’

In gesprek met bekende en onbekende Nederlanders onderzoekt Annemiek Leclaire wat het betekent om ‘vrij’ te zijn. Fulltime klimaatactivist Sam Schwencke (26) heeft tegenwoordig weer de vrijheid om te demonstreren.

Vanja van der Leeden (48) schopt met haar bekroonde kookboeken Indorock en Italopop heilige culinaire huisjes omver. Waarvan heeft zij zich kunnen bevrijden?