Gedachten op maandagochtend

Natuurlijk was de krantenkop geestig bedoeld: ‘Oranje Indonesiër scoort voor Holland’. Maar de trots van het Indonesische dagblad Kompas is misplaatst, want juist omdát de Molukken onderdeel zijn van Indonesië emigreerden de ouders van Feyenoord-aanvoerder Giovanni van Bronckhorst naar Nederland. Het spel van de uitblinker tegen Italië kan worden gezien als een van de schaarse positieve neveneffecten van het breken van de belofte, zo’n zestig jaar geleden, van de Nederlandse regering aan de Molukse gemeenschap. In ruil voor hulp bij het neerslaan van de nationalistische opstand van Soekarno en de zijnen zou Den Haag de Molukkers zelfbestuur geven in een nieuwe Oost-Indische federatie. Mooi niet. Maar nu plukt de natie er de vruchten van, in de vorm van een voorzet en een doelpunt.

Flauw om de Indonesische sportpers op de vingers te tikken – ook op de Nederlandse sportpagina’s overheersen de clichés en scheve vergelijkingen – waarschijnlijk als tegenwicht voor de ernst van de opiniepagina’s. Die fungeren namelijk als platform voor auteurs van enig gezag die met naam en toenaam hun bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. Zo niet bij de Volkskrant. Afgelopen maand plaatste de redactie tot drie keer toe een anoniem opiniestuk. Onder de kop ‘Moslims, toon eens wat meer respect’ leest een auteur die zich Samira Al-Onal noemt moslims op gebruikelijke wijze de les, maar dit keer met een paar stevige, feitelijke onjuistheden. Een krant kan besluiten dat fabuleren op opiniepagina’s mag, omdat een externe auteur de onzin voor zijn rekening neemt. Maar als die auteur niet te achterhalen is en de consequenties van die onzin dus niet hoeft te dragen, kun je de opiniepagina’s net zo goed verruilen voor het anonieme gescheld op internetfora.

Sportjournalisten kakelen tenminste met open vizier. Hugo Borst wil nog een slag om de arm houden, maar de rest van de voetbaldeskundigen maakt zich op voor het einde van het tijdperk-Cruijff en het begin van het tijdperk-Van Basten. Door de openlijke breuk tussen de twee wordt de bondscoach ook niet meer gezien als Cruijffs verlengstuk, zoals Frank Rijkaard overkwam toen hij triomfen vierde in Barcelona. Dat Van Basten het afscheid van Cruijff zelf ook viert, bleek uit het interview na de gewonnen wedstrijd tegen Italië. Van Basten genoot zichtbaar toen hij vertelde dat zijn dochter in een sms’je het aforisme van Cruijff had gememoreerd. Van Basten, lachend: ‘Je kunt dus wél van ze winnen.’ Het is kennelijk bon ton in het gezin Van Basten om elkaar Cruijff-afzeikende sms’jes te sturen.

Het nieuwe vaderlandse vertrouwen in Van Basten werd ook zichtbaar op het Damrak, waar het Ajax-aandeel in één dag maar liefst zestien procent steeg. Wellicht ten overvloede: Van Basten wordt na dit EK coach van Ajax. Alleen bij de economieredactie van Trouw werkt een van de weinige Nederlanders die dit niet weet, want zijn krant beweerde ‘dat een duidelijke reden voor de koerssprong van het Ajax-aandeel niet voorhanden was’. Zelfs bij het Reformatorisch Dagblad weten ze beter, al heeft die krant tot op de dag van vandaag geweigerd enig verslag te doen van de verwikkelingen op het EK, dat bevindelijk gereformeerden beschouwen als heidens vermaak.

De mannenbroeders worden hierin gesteund door Yme Kuiper, bijzonder hoogleraar religieuze en historische antropologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Hoewel hij Oranje een groot maatschappelijk belang toedicht, verwierp Kuiper deze week de vergelijking tussen religie en voetbal. Alleen als je religie ‘functionalistisch’ opvat, zegt hij, is dit gerechtvaardigd. In voetbal is aanbidding troef, erkent Kuiper, ‘maar het gaat niet over de relatie met het supranormale en het levert geen gedragsregels’. Misschien is dit dan ook het moment om te erkennen dat Cruijff in Barcelona nooit El Salvador is genoemd. Dat was een bedenksel van een Nederlandse journalist, gulzig nagekwekt door de vaderlandse sportverslaggevers. De bijnaam van Marco van Basten bij AC Milan is wél San Marco. (MM, PvO)

Iers nee rationeel

Op de dag dat nee-stemmend Nederland het nee-stemmende Frankrijk versloeg, zeiden ook de Ieren in meerderheid nee tegen Europa. Inkomen blijkt een goede indicator voor de mening over Europa. Hoe lager het inkomen van de burger, hoe groter de kans dat hij nee stemt. Goedverdienende, hoogopgeleide ja-stemmers zijn geneigd dit verschil toe te schrijven aan het idee ‘wíj weten wat goed is voor ons allemaal’. Nee hoor, zegt de Ierse econoom Kevin H. O’Rourke, ook nee-stemmers handelen rationeel. Zijn theorie: omdat inwoners van welvarende landen hun welvaart taxeren in relatie tot die van anderen (je wilt wel meer, maar niet als je buurman nóg meer krijgt) en omdat hoogopgeleiden meer baat hebben bij economische integratie, is het logisch dat lager opgeleide Ieren tegen stemmen. Opvallend is dat de Wet van O’Rourke alleen geldt in landen met een bovengemiddeld landelijk inkomen: in de Derde Wereld zijn juist de allerarmsten het meest enthousiast over globalisering en vrijhandel. (PvO)

2,9 miljoen euro

Het bedrag dat Nederlanders van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse afkomst spenderen aan EK-pools met vrienden of collega’s. Uit een enquête van het bureau Foquz Entomarketing onder 651 allochtonen bleek, nog voor de eerste wedstrijd tegen Italië was gespeeld, dat de Oranjegekte zich van een vermeend ‘multicultureel drama’ niks aantrekt. daarnaast zullen allochtonen rond de 10,3 miljoen euro uitgeven aan oranje-vlaggetjes, slingers, etenswaren, T-shirts, elektronica en andere EK-gadgets. Aan sportbladen als Voetbal International en Sportweek geven ze volgens Foguz bijna drie miljoen euro uit. Ook opmerkelijk: allochtonen zijn optimistischer gestemd over de kansen van Oranje dan autochtonen. (PvO)

Onderschat

Declan Ganley

Wij moesten het drie jaar geleden doen met Harry van Bommel van de Socialistische Partij. Maar de Ierse nee-zeggers hebben de schatrijke zakenman Declan Ganley. Met zijn speciaal opgerichte anti-EU-beweging Libertas zette ‘Dr No’ eigenhandig bijna 500 miljoen Europeanen in de wacht.

Overschat

Otto Rehhagel

Vier jaar geleden maakte Koning Otto de voetbaldwerg Griekenland vanuit het niets Europees kampioen. Dit jaar moest het wonder herhaald worden. Quod non. Na twee potjes futloos defensief voetbal lag de titelverdediger alweer uit het toernooi. Auf Wiedersehen, Otto!