De 87-jarige Maria del Carmen Abascal is niet meer. Na tumultueuze weken, waarin haar uithuiszetting massademonstraties in Spanje teweegbracht, is de hoogbejaarde Madrileense gestorven.

Onder haar roepnaam Maricarmen groeide Abascal uit tot het gezicht van alles wat er mis is met het vastgoedkapitalisme in de 21ste eeuw. Ze betrok het bescheiden appartementje in een populaire wijk in Madrid in 1956 met haar ouders. Na een loopbaan als administratief medewerker sleet ze haar pensioen in haar vertrouwde buurt.

Tot haar woonblok in 2018 werd opgekocht door investeerders. Haar huur vervijfvoudigde ruimschoots, van 500 naar 2.600 per maand. Met een pensioen van slechts 1.500 euro per maand was het meer dan Maricarmen kon opbrengen. Een gang naar de rechter haalde weinig uit. Juridisch stond haar nieuwe huisbaas in zijn recht.

Maar was het daarmee ook rechtvaardig om een hoogbejaarde vrouw haar laatste wens te ontnemen om in vrede thuis te sterven?

Deze vraag is ook voor ons relevant, nu de huur van een gemiddelde vrije-sectorwoning in Nederland is opgelopen tot 1.900 euro per maand. En we voor een gemiddelde koopwoning 503 duizend euro moeten neertellen.

Het antwoord op de vraag ligt besloten in een politieke afweging.

Wat is de primaire functie van een woning? Is een woning allereerst bedoeld als beleggingsvehikel? Waar je als toch al vermogende investeerder maximaal van mag profiteren?

Of is een huis vooral bedoeld om in te wonen? Tegen voorwaarden waaraan ook mensen met een bescheiden inkomen redelijkerwijs kunnen voldoen?

In Nederland deed woonminister Hugo de Jonge een paar jaar geleden een manmoedige poging om deze laatste vraag met ‘ja’ te beantwoorden. Met zijn Wet betaalbare huur zette hij een streep door de rekening van veel vastgoedbeleggers. Door ook voor woningen die buiten de sociale norm vallen maximale huurprijzen in te stellen, hoopte de toenmalige minister het huisjesmelken te ontmoedigen.

Het heeft er alle schijn van dat het werkt. Nadat we huisjesmelkers de afgelopen jaren steen en been hebben horen klagen dat verhuren niet meer loont (dit was precies de bedoeling), blijkt nu ook uit cijfers van makelaarsvereniging NVM dat huisjesmelkers afdruipen. Voormalige beleggingsappartementen worden vaker te koop aangeboden, de kansen voor starters op de woningmarkt nemen eindelijk weer een klein beetje toe.

Natuurlijk, het zijn druppels op een gloeiende plaat. Decennia aan neoliberaal woonbeleid poets je niet weg met een enkele wet. Huizenprijzen zijn, zowel hier als in Spanje, nog altijd astronomisch. Met name voor veel jonge mensen is het vinden van een eigen thuis haast net zo utopisch als wereldvrede.

Maar dat hoeft het niet te zijn.

De Wet Betaalbare Huur van Hugo de Jonge was er niet gekomen zonder het Woonprotest van 2021. Zaterdag staat er op de Dam in Amsterdam een nieuw woonprotest gepland. Laten we hopen dat deze demonstratie net zo massaal wordt omarmd als die in Spanje. En dat het kabinet luistert.

Huizen zijn tenslotte geen beleggingsvehikel. En het is niet radicaal om te strijden voor een betaalbaar thuis.

Maria del Carmen Abascal had de moed om de strijd aan te gaan. En hoe. Ze dwong een machtige Madrileense huisjesmelker op de knieën en bracht een regering ten val. Nu geeft ze het stokje door aan een jonge generatie woningzoekenden. ‘Ik heb gestreden, zodat jullie konden leren te vechten voor jullie recht.’

Laten we de handschoen oppakken.