VVD versus de rechtse kerk

De rechtse kerk

Verhaal van de Week

Onder de motorkap van het IDF

Documentaire

600 dagen de straat op

Verzet

Tijd voor scholierenprotest?

Jongerenpanel

Doe iets niet

Dolf Jansen

Dienstplicht

Chard van den Berg

Laat de boer rouwen

Hans Against the Machine

Veiligheidsraad

Verenigde Naties

Iedereen aan de marathon

Zeitgeist

Jacht op vreemdgangers

Digital Families

Roman van Hemmerechts
Voor de niet- (praktiserend) katholieken onder ons: het grootste bedevaartsoord in Frankrijk, na Lourdes, is Lisieux. Hier komen jaarlijks honderdduizenden bezoekers en pelgrims naar de basiliek die ter ere van de heilige Thérèse, een eind negentiende-eeuwse kloosterzuster, is opgericht. Het is het decor van de nieuwe roman van Kristien Hemmerechts.
Ze schrijft een soort biografie van deze Thérèse van Lisieux, en vermengt die met een fictief verhaal over een hedendaags wonder in dat oord. Er is een Mariabeeld gaan bloeden, en de achtjarige Marthe wordt door haar moeder meegesleept om het mirakel te aanschouwen. Haar vader vindt het grote onzin, drukt haar op het hart niets te zien wat er niet is, en ziehier het grote dilemma van het kind: te moeten geloven van de één en niet mogen geloven van de ander. Dat, opgeteld bij de massahysterie die ze er aantreft, leidt ertoe dat ze na een hevige koortsaanval begint te ijlen en visioenen krijgt.
Omdat het vertelperspectief bij het achtjarige meisje ligt, krijgen we dit alles heel vanzelfsprekend voorgeschoteld. Marthe krijgt berichten door van het Mariabeeld in haar slaapkamer, en is zich welbewust van de godsdienstwaanzinnige taferelen die ze oproept &#8211; de stroom pelgrims is verdubbeld, nu wil iedereen ook de heilige Marthe zien. Mooi is hoe de biografie van Thérèse, die Hemmerechts eerst wat gekunsteld door het boek laat lopen, nu soepel samenvloeit met Marthes verhaal. Het meisje wordt alwetende verteller, zowel voor de lezer als in haar eigen hoofd: lucide als ze is geworden, doorziet ze alles en iedereen, weet ze wat mensen denken en zullen zeggen en schakelt ze moeiteloos tussen heden en verleden, is ze zowel Marthe als Thérèse. Tegelijkertijd krijgt ze door hoe Thérèse welbewust manipuleerde, en net als zij verscheurd werd door behoefte aan onvoorwaardelijke liefde van een ouder.
Hoewel het boek druipt van de scepsis tegenover religie, wordt toch knap in het midden gelaten wat er nu precies is gebeurd, waardoor er ook ruimte blijft voor geloof in een wonder. &#8216;Hoor wat je wilt horen. Zie wat je wilt zien,&#8217; hoort Marthe in een visioen. Tegelijk een compromis tussen geloof en ongeloof en een verklaring ervan.
Kristien Hemmerechts, ‘Kleine zielen’, Atlas, 190 pagina’s, € 18,–

Padu Boerstra

Godsdienstwaanzinnig kind

Interview
1. Heb meer dan alleen botox in je hoofd
&#8216;Het kost me zeker anderhalf uur om me op te tuigen voor de &#8220;poppenact&#8221;. Dan zie ik eruit zoals de mensen mij kennen. Maar daar heb ik echt niet altijd zin in, thuis loop ik gewoon op slofjes, in losse kleren en zonder make-up. Het optuigen hoort bij mijn werk, en dan voel ik niet dat ik op torenhoge hakken loop. Vroeger stoorde het me heel erg dat ik alleen gezien werd als het boegbeeld van de cosmetische chirurgie, en dat er mensen waren die dat afkeurden. Ik was fel en zat er bovenop om serieus genomen te worden. Want mijn boodschap was niet alleen de cosmetische chirurgie, dat was iets zakelijks, ik werd gevraagd de pr te doen. Maar ik ontdekte: dit kan ik! Op een podium staan, presenteren, entertainen en het publiek ontwapenen. Het is één grote oefening geweest, en de laatste tijd geloof ik wel dat mensen denken: die heeft meer dan alleen botox in d&#8217;r hoofd zitten.&#8217;
2. Wees trots, maar niet arrogant
&#8216;Naast mijn entertainmentkwaliteiten, zoals komende week te zien in de Dikvoormekaarshow met André van Duin, heb ik ook een serieuze kant. Zo sta ik binnenkort met een wethouder op de markt in Amsterdam Geuzenveld om minima te leren hoe ze zich kunnen voorbereiden op een sollicitatie. Ik hou van het gewone volk. Nederland bestaat niet uit bestuurders, maar uit gewone mensen en die moet je vertrouwen geven, niet intimideren. Ik kan niet tegen ongelijkwaardigheid; met zakelijke etentjes valt het me onmiddellijk op als iemand de ober kleineert. Dan weet ik wat voor vlees ik in de kuip heb, want alleen iemand die onzeker en arrogant is, doet dat. Zelf ben ik wel trots, maar niet arrogant, en dat is een groot verschil. Arrogantie betekent afstand, en trots houdt in dat je blij bent met jezelf, maar open staat voor anderen. Het is het verschil tussen kracht en macht: als je vanuit kracht werkt, hoef je geen macht uit te oefenen. Macht is anderen kleiner maken door jezelf groter te maken.&#8217;
3. Leef luxe voor minder
&#8216;Ik vind het heerlijk om in een chique jurk en een mooie auto bij een gala te verschijnen. Maar ik loop het lekkerst op schoenen van Van Haren voor twee tientjes, ik geef veel geld weg aan diereninstellingen en hoef helemaal niet steeds nieuwe spullen te hebben. Veel blijer ben ik als ik een nieuw zijden bloesje van honderd euro voor negentien euro op de kop heb kunnen tikken, en dat kan combineren met een oud mantelpak. Dit probeer ik ook te verkondigen aan mensen met een minimuminkomen: je hebt niet altijd veel geld nodig om toch goed voor de dag te komen.&#8217;
4. Wees leeftijdloos
&#8216;Ik ben niet altijd met mijn uiterlijk bezig, met leeftijdloos blijven bedoel ik dat je je niet moet conformeren aan de grote groep, maar je eigen weg moet volgen, ongeacht hoe oud je bent. In de oorlog waren er vrouwen van tachtig die Joden hielpen onderduiken, en twintigers die niets deden. Ik zou wensen dat ik als negentigjarige, met een bloemetjesjurk, een gebreid vest en een stok, door jongeren bezocht wordt die mij om advies vragen.&#8217;
5. God verdient een betere pr
&#8216;Ik ben altijd praktiserend katholiek geweest. Dankzij de oude dominee Hörchner, die hier in de buurt woonde, heb ik me de laatste vijftien jaar verdiept in God en het christendom. Hij heeft mij meer geleerd over het geloof en meer steun gegeven dan ik ooit in mijn jeugd heb gehad.
Natuurlijk, ik ben ook ijdel en met mijn uiterlijk bezig, dus een zondares. Maar God veroordeelt de zonde, niet de zondaar. Het maakt mij niet minder geschikt om iets voor het geloof te betekenen. Ik vind het vreselijk dat de kerk zo leegloopt, dat er dingen gebeuren zoals die bisschop in Engeland die de Holocaust ontkent. Het kan zo anders! Laat mij die pr doen, denk ik dan, ik zou de kerk graag een boost geven. Laat mij als een tv-dominee preken, ik weet zeker dat de mensen het enig vinden.&#8217;

De 5 leefregels van Marijke Helwegen

Ontroerende beeldroman
Gek eigenlijk, dat een boek waarin geen woorden staan, ook geen genummerde pagina&#8217;s heeft. Alsof je zomaar wat heen en weer moet bladeren, zonder dat het uitmaakt waar je bent in het verhaal. Of zou het zijn dat helemaal niets de pracht van de tekeningen in de weg mag staan, ook niet een getal in hoekje rechtsonder? Dat laatste is wel voorstelbaar in De aankomst van de Australische tekenaar Shaun Tan, waarin behalve in het colofon en het nawoord geen enkele tekst voorkomt.
Het is een boek vol wonderschone, duistere tekeningen, die welzeker in de juiste volgorde achter elkaar &#8216;gelezen&#8217; moeten worden, want het verhaal gaat ergens over: een man verlaat zijn land, op zoek naar betere omstandigheden en werk. Hij kust zijn vrouw en dochter vaarwel, beleeft een helse boottocht en arriveert in een onbekende stad. Het is het klassieke migratieverhaal, maar Tan slaagt erin je bij de lurven te pakken en je mee te nemen met deze man, op weg naar een vreemd land.
Dat is voor een deel te danken aan de sfeer van de tekeningen, die, in simpel zacht potlood op papier gemaakt en digitaal in sepiakleuren gezet, aandoen als oude foto&#8217;s. Dat effect wordt nog versterkt door de vouwtjes en scheurtjes die er bij sommige portretten in lijken te zitten, en dat zou eigenlijk ontzettend kitscherig moeten zijn, maar dat is het toch niet. Het ontroert, hoe alle tekeningen vervreemding en eenzaamheid uitademen. En dat komt door het surrealisme dat Tan heel vanzelfsprekend laat opduiken in de verder heel realistische tekeningen. In het thuisland van de man slingeren drakenstaarten zich dreigend door de straten, als voorboden van onheil en geweld. In de nieuwe stad, vol vreemdsoortige gebouwen, kruipen fabeldieren rond, en zodra hij een kamer gevonden heeft, meldt zich een aapachtig vliegend hondje dat niet meer van zijn zijde is weg te slaan. In zijn kamer staan vreemde buizen en apparaten, onbeholpen opent hij potjes, trekt aan iets dat op een kraan lijkt, vergeefs. In een winkel wijst hij op een plaatje van een brood, en de verkoper trekt uit een laatje een soort reuzenaardbei met steel en biedt die hem vriendelijk aan. Zo moet het zijn in een land waar alles vreemd is en je nergens houvast kunt vinden. Zelfs de klok op straat lijkt niet op wat hij op zijn zakhorloge ziet, en bomen bestaan uit één groot, rechtopstaand blad.
Shaun Tan heeft meer boeken gemaakt, waarvan sommige wel met geschreven verhalen bij de tekeningen. Maar eigenlijk vindt hij dat woorden maar afleiden van de visuele ervaring, en daarin heeft hij in dit geval groot gelijk. Binnenkort is hopelijk ook zijn jongste boek, Tales from outer suburbia, hier verkrijgbaar. Mét tekst.
Shaun Tan, ‘De aankomst’, Querido, 128 pagina’s, € 22,50

Reuzenaardbei als brood

Roman uit Berlijn
Stel: je grote liefde is dood, en pas jaren later durf je het aan om te kijken in de doos met spullen die hij je naliet. Je vindt een schriftje met dagboekachtige beschrijvingen van zijn leven, precies uit de periode dat jullie samen waren. Waarom aarzel je om te gaan lezen? Wat zou je eigen mooie herinneringen aan die tijd kunnen bezoedelen? Dat hij zich ergerde aan je? Dat hij niet dezelfde grote gevoelens voor jou koesterde als jij voor hem? Dat hij je ontrouw was? Allemaal vervelende scenario&#8217;s, zeker, maar wat Soja uit Kwaaie schapen overkomt, is vele malen erger. Ze wordt niet eens genóémd in het dagboek van haar overleden geliefde Harry. Zie daar maar eens een verklaring voor te vinden die er niet op neerkomt dat je misschien simpelweg niet noemenswaardig werd geacht.
Katja Lange-Müller, die in Duitsland grote literaire prijzen op haar naam heeft staan, gebruikt dit dramatische gegeven voor een boek dat eigenlijk gaat over de laatste jaren van de in tweeën gehakte stad Berlijn &#8211; over West-Berlijn, om precies te zijn. Want zoals het verhaal over de liefdesgeschiedenis helemaal vanuit één kant, die van Soja, is beschreven, laat het ook maar één kant van de gebroken stad zien.
Het is 1987, Soja is net gevlucht uit Oost-Berlijn en probeert een nieuw bestaan op te bouwen in West-Berlijn. Op straat ontmoet ze Harry, verslaafd en crimineel bovendien, hij komt net uit de gevangenis, maar ze valt als een blok voor hem. Het lijkt het soort junkieromantiek zoals we dat van Christiane F. kennen &#8211; alleen is Soja zelf niet aan de drugs, dus zou ze beter moeten weten.
De taal is rauw en grof, hun leven is treurig en uitzichtloos, en dat is de enige verklaring voor Soja&#8217;s liefde: ze is zo wanhopig op zoek naar iets wat haar leven invulling kan geven, dat ze helemaal opleeft als blijkt dat Harry haar nodig heeft. Hij is namelijk voorwaardelijk vrij en wil voorkomen dat hij opnieuw in de bak belandt. Daarvoor moet hij bewijzen dat hij clean is, en heeft hij vierentwintig uur per dag een oppasser nodig. Ziedaar Soja&#8217;s nieuwe taak.
Nog treuriger wordt het wanneer blijkt dat Harry seropositief is. Soja hoort het niet eens van hemzelf, maar van zijn maatschappelijk werker. Nu snapt ze waarom hij nooit zo happig is op seks en hij, als ze sporadisch de liefde bedrijven, haar &#8216;van zijn stengel&#8217; haalt voordat hij klaarkomt. Blijkbaar in hun ogen een afdoende bescherming. En ook al staat ze doodsangsten uit dat ze toch besmet is, ze vindt het prijzenswaardig dat hij zo &#8216;voorzichtig&#8217; is geweest.
Wanneer de muur valt, hoop je op een verlossing uit deze benauwde junkiehel. Maar Soja weet zich geen raad. Haar enige wapenfeit, de vlucht naar het Westen, is in één klap niets meer waard. En zelfs Harry heeft haar hulp niet meer nodig, hij is inmiddels zo zwak dat hij in een verpleeghuis verblijft voor zieke verslaafden.
Soja besluit weer te vluchten. Op een van hun laatste ontmoetingen kijken ze naar de arrestatie van Erich Honecker op televisie, en Harry beleeft een zeldzaam helder moment. Terwijl hem, tot Soja&#8217;s verbazing, de tranen over de wangen lopen, ziet hij niet de dictator die zijn verdiende straf krijgt, maar een lotgenoot die het ergst denkbare te wachten staat: de gevangenis. En daarmee gaat het verhaal eigenlijk allang niet meer over waarom die Harry met zijn vage junkenhoofd Soja niet eens noemt in zijn dagboek, maar over muren en de allesoverheersende angst om weer aan de verkeerde kant van die muren te belanden. Twee mensen op de vlucht voor muren, die vergeefs houvast bij elkaar zoeken.
Katja Lange-Müller, ‘Kwaaie schapen’, vertaald uit het Duits door Els Snick, De Arbeiderpers, 173 pagina’s, € 18,95

Liefde en de muur

Interview
1. Blijf spelen
&#8216;Elke zomer van mijn jeugd brachten we door op camping De Koekoek aan de Lek, in Tienhoven. Dan trok ik mijn legerdumpkleren aan, pakte mijn &#8220;mitrailleur&#8221;, en schieten maar. Ik ben heel lang speels geweest, heb zeker tot mijn vijftiende soldaatje gespeeld. Vanaf mijn zestiende begon ik te rappen. We woonden vanaf mijn elfde in Osdorp, maar ik ging naar het Grafisch Lyceum in Amsterdam-Zuid, dus veel vrienden in de buurt had ik niet. Gelukkig woonde mijn neef Marco in Osdorp. Die zat in de klas bij Arthur, en diens broer Robin wilde wel de beats maken. Voor we het wisten, waren we een band, en tot op de dag van vandaag spelen we in deze samenstelling. Ik was verslaafd aan gangstarap in die tijd, maar had wel het besef dat ik een Nederlandse tiener was en geen gangster uit L.A. Ik ging wat rommelen met Nederlandstalige raps, maakte speelse varianten op de gangstaraps. Liedjes als &#8220;Pak die snol&#8221; en &#8220;Geld voor geweld&#8221; waren eigenlijk nog steeds een voortvloeisel van het soldaatje spelen uit mijn jeugd.&#8217;
2. Wees geen purist
&#8216;Hiphop is in de eerste plaats muziek, en voor sommigen is het een levenswijze. Er zijn puristen die vinden dat het precies aan hun regels moet voldoen. Dat vind ik gelul. De geschiedenis van de hiphop laat zien dat er zoveel mogelijk is, en wat is dan de échte old school hiphop? Moet er een dj op het podium staan, of juist een drumcomputer, een sampler of een band, moeten de raps rijmen of juist niet? Je kunt op alle mogelijke manieren hiphop maken. Het mooie van kunst is dat het vrij is.&#8217;
3. Improviseer
&#8216;Jazz ontdekte ik toen ik het Bas van Lier Trio zag spelen. Ik dacht: als dit ook jazz is, is het geweldig. De eerste keer dat we samen speelden, improviseerden we er maar wat op los, en het klikte zo goed dat mensen uit het publiek dachten dat we al jaren samen optraden. Zo is de band Bl3nder ontstaan: het staat voor Bas van Lier Trio En Die Ene Rapper. Het mooie van jazz is dat ik live meer speling heb voor mijn teksten. Bij hiphop loopt de drumcomputer genadeloos door, maar bij jazz moet je samen improviseren.&#8217;
4. Word geen karikatuur
&#8216;Door de muziek is mijn oude liefde verwaarloosd geraakt: tekenen. Maar sinds kort heb ik een atelier in de Jordaan waar ik rustig kan werken. Het is de bedoeling om ook werk tentoon te stellen, het moet een soort galerie worden. Hier kan ik me terugtrekken, het vormt een mooi contrast met de hectische weekenden vol optredens door het hele land. Dit jaar toeren we voor het laatst rond met de Osdorp Posse. Het is mooi geweest, we zijn nu bijna veertig en we kunnen trots terugkijken op twintig jaar knallen en succes hebben. Onze muziek is heel energiek en heftig, dat kun je niet te lang blijven doen. Op een gegeven moment is het niet meer geloofwaardig om als vijftiger met maatschappijkritische teksten rebels te staan schreeuwen op het podium. Je moet geen karikatuur van jezelf worden.&#8217;
5. Speel Triviant
&#8216;De eerste keer dat we op Lowlands stonden met de Osdorp Posse, in 1995, was meteen onze doorbraak naar het grote publiek. We moesten in een kleine tent spelen waar zo&#8217;n twee- à drieduizend man in konden, en ik had al tegen de organisatie gezegd dat dat te klein was. Uiteindelijk probeerden minstens achtduizend mensen naar binnen te komen, het werd complete chaos. Niet in het minst omdat ik de boel opjutte door te roepen: trek die haringen eruit! Dat bedoelde ik natuurlijk niet letterlijk maar iedereen begon aan die tent te sjorren en in de palen te klimmen, totdat hij bijna omging. Ik heb mensen zien rennen voor hun leven. Dat de vraag: &#8216;Welke Nederlandse band is letterlijk en figuurlijk doorgebroken op Lowlands?&#8217; een Triviantkaart heeft gehaald, vind ik fantastisch. Ik hoop nog steeds dat hij een keer op televisie voorbijkomt, voorgelezen door Astrid Joosten.&#8217;

De 5 leefregels van Pascal Griffioen/Def P.

Interview
1. Geef niet om geld
&#8216;Ik heb altijd kunnen rondkomen van minder dan het minimumloon. Waarom zou je meer willen hebben? Ik heb alles wat ik wil. Spullen hoeven niet veel geld te kosten om mooi te zijn of goed te functioneren. Ik hoef niet de allernieuwste televisie en ik heb genoeg aan één platen- en cd-speler in huis. Toen ik studeerde, leefde ik van vierhonderd gulden per maand en was ik blij dat we gratis bier kregen bij onze optredens. Dat we onszelf op den duur een basisinkomen konden geven, was meer een gelukkige omstandigheid dan een doel. Ik heb de band nooit als werk gezien.&#8217;
2. Doe alles zelf
&#8216;Het begon in Amsterdam, de punk begon net en wij gingen naar alle bandjes en dachten: dat willen wij ook. In 1979 richtten we The Ex op. We konden helemaal niet spelen, maar het publiek stond ervoor open en wij wilden beter worden. Toen we een plaat uitbrachten, gingen we dat natuurlijk niet via de reguliere kanalen doen. Platenmaatschappijen waren stom, alles wat op de radio werd gedraaid vonden wij getuigen van slechte smaak. En zo is het gegroeid dat we eigenlijk altijd alles zelf hebben gedaan: platenhoezen ontwerpen, opnamen, optredens regelen, alles wat bij een platenlabel zit. Niet om geld te verdienen, maar gewoon omdat je het wilt doen. En daarna kijk je wel of de kosten eruit zijn gekomen. Soms is dat ook nodig om artistiek een stap vooruit te kunnen komen. Dat do it yourself heb ik altijd het mooiste van punk gevonden.&#8217;
3. Verzin pseudoniemen
&#8216;Ik vind het interessanter dat iets tot stand komt dan wie degene is die het heeft gemaakt. Ik werk het liefst met een collectief: je hebt je eigen verantwoordelijkheid, maar je maakt iets samen. Vroeger deed ik het schrijven, ontwerpen van platenhoezen en andere zaken anoniem, maar dan kreeg je wel eens dat iemand anders ermee vandoor ging. Aanvankelijk als geintje besloot ik het pseudoniem G.W. Sok te nemen. Maar ik merkte dat mensen te gemakkelijk voor of tegen wat je schreef waren, alleen doordat die naam er dan boven stond. Het gebruik van andere pseudoniemen loste dat probleem op. Zo bedacht ik Goeroe Overflakkee voor mijn columns in het alternatieve muziekblad Opscene, en IJsbrand Koudvuur voor mijn overige Nederlandstalige schrijfsels.&#8217;
4. Punk is maar een naam
&#8216;In Wormer, waar ik vandaan kom, stond een oude papierfabriek leeg, de directeurswoning ernaast hebben we gekraakt toen we net met The Ex waren begonnen. Die villa werd een soort centrum voor de jeugd in Wormer, waar ze naartoe konden als ze gingen spijbelen, om punkplaatjes te draaien en muziek te maken. Er zijn begin jaren tachtig veel bandjes ontstaan in de Zaanstreek. De punkscene was misschien niet groot, maar er gebeurde veel. De een richtte een blaadje op, de ander regelde optredens, weer een ander kraakte een pand. Iedere generatie zou zoiets moeten meemaken, vind ik. Wij noemden het punk, maar nu heet het gewoon iets anders. Als ik de zoon van mijn vriendin zie en zijn vrienden, zijn dat heus geen apathische computernerds. Ze kijken om zich heen, zijn betrokken. Het is echt niet zo dat jongeren allemaal onverschillig zijn.&#8217;
5. Verander, maar blijf hetzelfde
&#8216;Laatst vond ik een interview van tien jaar terug, daarin zei ik al: &#8220;Als er geen inspiratie meer is, moet je ophouden.&#8221; We hebben helemaal geen ruzie of conflict gehad in de band. Maar het afgelopen jaar was ik minder geïnspireerd, eigenlijk merkten de anderen het nog eerder dan ikzelf. En deze band werkt alleen als je er vol in zit. Dat hebben we vanaf het begin ook tegen elkaar gezegd, het mocht nooit slappe hap worden. Zo spelen we ook, we kunnen niet op de automatische piloot. Dat wordt nooit een sleur. Maar het vele onderweg zijn en het wachten eromheen begon me te belemmeren in wat ik daarnaast verder nog wilde. Dus als het verandert, als er niet genoeg ideeën meer komen, dan wordt het tijd voor wat anders. Daar sta ik nog steeds achter.&#8217;

De 5 leefregels van Jos Kley

De professor is (g)een mevrouw

Carolina Lo Galbo

Tomas Vanheste

Maurits Martijn

Hooggeleerde vrouwen nu

Interview
1. Doe wat je wilt
&#8216;Ik kom uit een familie van baggeraars, mijn vader had een eigen bedrijf in de weg- en waterbouw. Ze maakten overal in de wereld dijken, havens en wegen. Net als hij ben ik een bouwer, ik houd van het maken van dingen. Mijn ouders hadden een mateloos vertrouwen in ons, ze geloofden dat het goed was wat wij kinderen deden, of het nu lukte of niet. &#8220;Jij komt er wel&#8221;, is ons altijd voorgehouden, ook al voerde je niets uit en ging je de hele dag met je brommer door de duinen scheuren. Bij mij werkte dat heel goed, ik werd geprikkeld, wilde van alles doen. En alles vonden ze goed, of ik nu toneelschool wilde doen of journalistiek. Zo heb ik leren geloven in mijn ideeën en dat heeft me zeker geholpen bij het opzetten van een eigen tijdschrift.&#8217;
2. Begin steeds opnieuw
&#8216;&#8221;Meteen doen&#8221;, is mijn eerste reactie als ik een idee heb, of als iemand anders voor advies bij me komt. Ik kan moeilijk stilzitten en wil altijd bezig zijn, bemoei me overal mee. Toch zijn de beste ideeën ontstaan op momenten dat ik rustig thuis op de bank zat. Na een drukke baan bij De Telegraaf kreeg ik zo &#8211; moe thuis &#8211; de behoefte aan eenvoud en landelijk leven, weg uit de stadse drukte. Dat was het begin van het tijdschrift Seasons. Met Happinez is dat precies zo gegaan. Moe van het succes van Seasons ging ik op zoek naar innerlijke verrijking, en wat bleek: vele anderen hadden diezelfde behoefte en het blad vond zijn lezers. Maar in plaats van het onderhouden van een goedlopend blad, begin ik liever weer met iets nieuws. Ik ben benieuwd wat er nu weer gaat komen, thuis op de bank.&#8217;
3. Maak van het persoonlijke je werk
&#8216;Maak het persoonlijk en de mensen willen het hebben, is mijn ervaring. Neem jezelf mee, maak het menselijk, want we hebben genoeg van het onpersoonlijke en het oppervlakkige. Voor Happinez fungeerde ik in mijn zoektocht naar diepgang en spiritualiteit als een brug tussen de spirituele wereld en het lezerspubliek. Mijn persoonlijke ontwikkeling en groei kon je terugvinden in mijn verhalen en editorials. Paradoxaal daaraan was dat het voor het blad heel goed was, maar voor mezelf eigenlijk iets minder. Even naar een sjamaan in Arizona vliegen, een interview afnemen, misschien nog een middag daar doorbrengen, dan snel terug naar huis en met een jetlag je stuk uittikken. Als je gaat voor het verhaal, klopt het, maar voor mezelf was het veel te vluchtig. De rust om zelf dingen te ontdekken komt pas nu ik stop met het blad.&#8217;
4. Mopper niet
&#8216;Als je ervan uitgaat dat je het beste krijgt, dan lukt dat vaak ook. Ik vind dat veel mensen de nadruk leggen op wat niet lukt, er wordt veel gemopperd.
Zelf zie ik liever overal kansen, mijn dochter heeft dat ook. Als je dan je best doet, vind je die parkeerplek of dat mooie vakantiehuisje. Natuurlijk sla ik soms de plank ook vreselijk mis, zoals die keer dat ik voor een interview uit het vliegtuig stapte in Calgary waar toen de Olympische Spelen waren en een hele delegatie zag staan, compleet met auto met chauffeur. Dat is goed geregeld dacht ik nog, maar ik werd volkomen genegeerd, ze stonden daar voor een beroemde Zwitserse schaatsster.
Maar ook over teleurstellingen stap ik snel heen, ik heb een extreem positieve instelling. Het maakt het leven leuker, ik ben een soort Alice in Wonderland.&#8217;
5. Laat je kind los
&#8216;Nu mijn dochter oud genoeg is om op eigen benen te staan, merk ik hoeveel tijd ik aan haar gaf toen ze nog thuis woonde. Ik ging toch liever naar huis dan met vrienden de kroeg in of uit eten. Je hoort vreselijke verhalen over het lege nest syndroom, maar je kind het huis uit is ook best fijn. Mijn sociale leven is er enorm van opgeknapt.&#8217;

De 5 leefregels van Inez van Oord

De beste boeken van 2008 / Schrijvers over het beste boek
Jan Siebelink
Kester Freriks, De valk. Over valkerij en wilde vogels, Athenaeum-Polak &#038; Van Gennep, 223 pagina&#8217;s, € 22,50
&#8216;De valk is zo bijzonder omdat het boek verschillende onderdelen soepel in zich verenigt. Het is zowel een roman als non-fictie. Je vindt er drieduizend jaar cultuurgeschiedenis, in prozafragmenten, poëzie en afbeeldingen. Van alles komt ter sprake: de traditie van de valkenjacht, gebruiken aan het hof, de ecologie van de wilde vogel, neergeschreven in gebeeldhouwde taal. De platen zijn zo ontzettend mooi, ik heb De valk steeds open liggen.
Op twee momenten wordt het boek een roman. Een jongen van een jaar of achttien vindt in de velden boven Vriezenveen een gewonde valk. Het dier is overstuur. Heel gedetailleerd wordt de ochtend van die vondst beschreven, het weer, het licht, het landschap, alle zintuigen van de jongen zijn gespannen. Hij neemt de roofvogel mee, verzorgt hem en leert het dier voor zichzelf te zorgen. Op de laatste dag van die maand &#8211; het tweede moment, tevens het slot van het boek &#8211; geeft de jongen, na enige tweestrijd, het dier zijn vrijheid terug. Hij kijkt de vogel na en denkt: Ik mis je nu al. Dat ontroerde mij. Het boek is een biografie van de vogel en van de schrijver zelf. Een projectie van zijn gevoelens op dat dier. Een soort queeste, een zoektocht naar een eerste liefde.&#8217;
Van Jan Siebelink (1938) verscheen in september de roman &#8216;Suezkade&#8217; (De Bezige Bij, 384 pagina&#8217;s, € 24,90)
Aravind Adiga
Salman Rushdie e.a., Aids Sutra, Untold stories from India, Vintage, 352 pagina&#8217;s, € 13,99
&#8216;Dit is een bloemlezing van essays over de problematiek van hiv en aids in hedendaags India, geschreven door beroemde Indiase schrijvers als Salman Rushdie en Kiran Desai. Ze benadrukken het belang van het onderkennen en tegenhouden van de verspreiding van hiv in India, waar homoseksualiteit nog steeds wordt beschouwd als een illegale praktijk en waar seksuele taboes en misvattingen miljoenen mensen kwetsbaar maakt voor deze ziekte.&#8217;
Aravind Adiga (1974, India) won dit jaar de Man Booker Prize met &#8216;The White Tiger&#8217; (&#8216;De witte tijger&#8217;, De Bezige Bij, 288 pagina&#8217;s, € 18,90)
Ali Smith
Stefan Zweig, Beware of Pity, Pushkin Press, 356 pagina&#8217;s, € 13,05
&#8216;Het boek dat mij dit jaar in zijn greep hield, is geschreven in 1939: Stefan Zweigs schrikbarend aangrijpende Beware of Pity (Ungeduld des Herzens), vertaald door Phyllis en Trevor Blewitt. Het is onderdeel van het onverschrokken voortgaande herdrukken door Pushkin Press hier in het Verenigd Koninkrijk van het verzameld werk van Stefan Zweig. Dit bedwelmende, moreel onthutsende boek over menselijke verantwoordelijkheden is een waardige herinnering aan wat fictie op zijn best kan doen.&#8217;
Ali Smith (1962, Schotland) won onder meer de Whitbread Novel of The Year Award voor &#8216;The Accidental&#8217; in 2005. &#8216;Girl meets boy&#8217; (2007) verscheen in Nederland als &#8216;Meisje ontmoet jongen&#8217; (De Bezige Bij, 160 pagina&#8217;s, € 14,90)
Karen Russel
Rivka Galchen, Atmosferische storingen, Anthos, 254 pagina&#8217;s, € 19,95
&#8216;Dit is het boek dat ik aan iedereen cadeau heb gegeven afgelopen jaar. Psychiater Leo Liebenstein gaat op zoek naar zijn vrouw Rema, omdat hij gelooft dat haar plaats is ingenomen door een simulacrum. Er staan zinnen in dit boek die zo perfect geconstrueerd zijn dat je ze in een museum zou willen hangen, en de verhouding tussen verdriet en humor is wat mij betreft perfect. Het lezen over Leo&#8217;s psychiatrische afwijking &#8211; het dubbelganger-effect &#8211; zette me aan het denken over mijn eigen angsten over mijn familie, mijn geheugen, het wispelturige karakter van verliefdheid en de universele angst dat je geliefde een vreemde voor je wordt. Ook zijn er fantastische beschrijvingen over van alles en nog wat, van puppies tot Patagonië. Een geniaal boek, sterk aanbevolen!&#8217;
Karen Russel (1981, Verenigde Staten) debuteerde dit jaar met de verhalenbundel &#8216;St Lucy&#8217;s Home for Girls Raised by Wolves&#8217; (&#8216;Het astronomisch logboek voor zomermisdaden&#8217;, Artemis, 272 pagina&#8217;s, € 19,95)
Ross Raisin
Joseph Smith, De wolf, Anthos, 139 pagina&#8217;s, € 16,95
&#8216;Dat we van dit boek leren over de aard van het jagen en van het beschutting zoeken tegen de kou, is mooi meegenomen. Maar meer nog dan een herverbeelding van de fysieke wereld, gezien door de ogen van een wolf, is dit een overdenking van grotere, menselijke thema&#8217;s &#8211; dat is wat het tot zo&#8217;n geweldig boek maakt. Het is een onderzoek naar wat honger als meest basale instinct, en angst, en de dood, echt betekenen. Anders, meditatief en onvergetelijk.&#8217;
Ross Raisin (1979, Groot-Brittannië) debuteerde dit jaar met de roman &#8216;God&#8217;s own country&#8217; (&#8216;Aards paradijs&#8217;, Nieuw Amsterdam, 240 pagina&#8217;s, € 16,50)
Maarten &#8217;t Hart
Vasili Grossman, Leven &#038; Lot, Balans, 1200 pagina&#8217;s, € 39,95
&#8216;Het bijzonderste boek dat dit jaar is verschenen, is zonder enige twijfel Leven &#038; Lot van Vasili Grossman, het enige boek dat ooit gearresteerd is geweest (door de KGB) en waarvan het droeve lot zelf al een roman blijkt te zijn. Dit epos over Rusland in de Tweede Wereldoorlog, met de nadruk op het beleg van Stalingrad, is bepaald geen vrolijk boek, het montert je niet op, het is het tegendeel van lichtvoetig of sprankelend, maar wat een onvergankelijk meesterwerk.&#8217;
Van romanschrijver en essayist Maarten &#8217;t Hart (1944) verscheen vorig jaar &#8216;Het dovemansorendieet. Over zin en onzin van gewichtsverlies&#8217; (Arbeiderspers, 168 pagina&#8217;s, € 16,95)
Moshin Hamid
Joseph O&#8217; Neill, Netherland, HarperCollins Publishers, 265 pagina&#8217;s, € 24,99; in februari 2009 verschijnt bij De Bezige Bij de vertaling Laagland
&#8216;Netherland gaat over Hans van den Broek, een Nederlander die op Manhattan woont en werkt. Na de aanslagen van 11 september komt zijn huwelijk met een Britse vrouw onder druk te staan. Om zijn zinnen te verzetten, speelt Hans in zijn vrije tijd cricket in parkjes. Langzamerhand wordt hij deel van de New Yorkse cricket-gemeenschap van Pakistaanse en Caribische immigranten. Dit is een van de beste boeken over hoe de aanslagen op de Twin Towers het leven van mensen in New York beïnvloedden. De schrijver, Joseph O&#8217; Neill, is een interessante man. Hij is half Turks, half Iers, groeide op in Nederland en woont nu in New York. Netherland is een heel elegant en subtiel boek. Ik heb het in één ruk uitgelezen, terwijl ik helemaal niet zo&#8217;n snelle lezer ben. Mijn vrouw overkwam hetzelfde. Meestal zijn we het hartstochtelijk oneens, maar in dit boek vonden we elkaar volkomen. En het mooie is: je hoeft helemaal niet van cricket te houden om het boek te waarderen. Net zoals je niet hoeft te kunnen sabelvechten en paardrijden om van Oorlog en vrede te houden.&#8217;
Moshin Hamid (1971, Pakistan) stond met zijn tweede roman &#8216;The Reluctant Fundamentalist&#8217; op de shortlist van de Man Booker Prize van 2007 (&#8216;De val van een fundamentalist&#8217;, De Bezige Bij, 208 pagina&#8217;s, € 10,-)
Marieke van der Pol
Anna Enquist, Contrapunt, De Arbeiderspers, 205 pagina&#8217;s, € 18,95
&#8216;Ik bewonder Anna Enquist, ben al lang een fan van haar. Met dit boek, over zo&#8217;n beladen onderwerp als de dood van een kind, is ze er weer in geslaagd mij te ontroeren. De vrouw die Enquist beschrijft, duwt haar verdriet opzij en probeert de hels lastige Goldbergvariaties van Bach onder de knie te krijgen. Zo, aan de piano, zet ze haar hersens op een ander spoor. Het zijn niet de muziektheoretische gedeelten die me boeiden, daar moest ik moeite voor doen, noch de caleidoscopische fragmenten over het leven van de dochter. Wat me raakte is het beeld van de vrouw die zich vastbijt in het instuderen van de variaties om niet ten onder te gaan. Aan het einde speelt de vrouw het hele, met noeste arbeid ingestudeerde muziekstuk voor haar gestorven dochter. De manier waarop Enquist dat beschrijft, is van een grote schoonheid. Het treft je als een mokerslag. Indrukwekkend hoe Enquist dat in geserreerde, kale taal voor elkaar heeft gekregen. Ik ga naar een optreden van Anna Enquist en pianist Ivo Janssen, die de Goldbergvariaties speelt. Dat voltooit het lezen van Contrapunt.&#8217;
Marieke van der Pol (1953) schreef de roman &#8216;Bruidsvlucht&#8217; (Arbeiderspers, 416 pagina&#8217;s, € 18,95) en het scenario voor de film &#8216;Bride Flight&#8217; van Ben Sombogaart
Herman Brusselmans
Christophe Vekeman, Lege jurken, Arbeiderspers, 192 pagina&#8217;s, € 17,95
&#8216;Het leesboek van 2008 voor iedereen is Lege jurken van Christophe Vekeman. Omdat het een diepgravende, komieke, niet te dikke roman is over relaties, liefde en zwangerschappen bij wijven.&#8217;
Van Herman Brusselmans (1957, België) verscheen dit jaar &#8216;Een dag in Gent&#8217; (Prometheus, 196 pagina&#8217;s, € 17,95)
Hafid Bouazza
Bram Stoker, Leslie S. Klinger (red.), The New Annotated Dracula, Norton &#038; Co, 613 pagina&#8217;s, € 32,95
&#8216;Ik kan moeilijk weerstand bieden aan boeken met uitvoerige annotaties. Niet alleen omdat ze verklaringen geven, maar omdat het boek daardoor veel meer gaat leven. Ik gebruik zelf ook graag noten, ik wil dat een lezer mijn boek leest met míjn ogen en oren. Op de middelbare school las ik Dracula van Bram Stoker, uit 1897. In 1992 zag ik de schitterende film die Francis Ford Coppola maakte van het Dracula-verhaal, heel trouw aan Stokers boek. Helaas hebben critici die film zwaar onderschat. Als kind was ik dol op horrorverhalen, wat dat betreft ben ik een kind gebleven. In mijn boeken Momo en Salomon zit ook horror. Ik geloof niet in monsters, maar wel in de angst ervoor. En ik geloof in de angst voor duisternis, ook de &#8211; seksuele &#8211; duisternis die in onszelf zit. The New Annotated Dracula had ik al op Amazon besteld voordat het boek uit was. Het viel niet tegen. De noten zijn inspirerend, daardoor ontvlammen er beelden in je hoofd. Wat Leslie Klinger er niet allemaal in heeft gezet: de context van die tijd natuurlijk, maar ook stilistische, geografische en historische gegevens. Je leest niet alleen Bram Stoker, maar alles over die hele wereld rond dat boek. De scenarioschrijver van Coppola&#8217;s film zei ook dat hij Stokers boek beter begreep nadat hij &#8220;The Annotated&#8221; had gelezen. Het boek is bovendien prachtig uitgegeven, met oude foto&#8217;s en gravures.&#8217;
&#8216;Arabische lyriek&#8217;, gekozen en vertaald door Hafid Bouazza, drie delen in een cassette, € 35,00 inclusief cd met voordracht van Katja Römer-Schuurman, is het recentste boek van Hafid Bouazza (1970, Marokko)
Jackie Kay
Gerard Donovan, Julius Winsome, Faber and Faber, 224 pagina&#8217;s, € 12,99; volgend jaar verschijnt de Nederlandse vertaling bij Ailantus
&#8216;Afgaande op mijn eigen ervaring van afgelopen jaar, denk ik dat Gerard Donovans Julius Winsome zo&#8217;n mond-tot-mondbestseller wordt. In mei gaf mijn zoon van twintig het aan mij en zei: &#8220;Mam, dit moet je lezen&#8217;; ik las het en herlas het en las het daarna op vakantie in Whitstable voor aan mijn partner, iets wat ik in jaren niet had gedaan. Eenmaal terug gaf mijn zoon het aan onze buurvrouw die veel van boeken houdt. Zij gaf het vorige week terug en ik gaf het weer door aan mijn achtenzeventigjarige moeder die het net uit heeft. Iedereen vond het prachtig; iedereen wilde het wanhopig graag aan iemand anders laten lezen om erover te kunnen discussiëren. Het zou het boek geen recht doen om te veel erover te vertellen, maar zelden bleef een personage zo lang in mijn hoofd doorspoken als Julius Winsome, die zich heeft teruggetrokken in een blokhut in de bossen van Maine. Zo sterk en meeslepend beschreven dat je zelf in dat besneeuwde woud lijkt te lopen. Dit is een boek dat je laat broeden op kwesties van liefde en verlies, lang nadat je het uitgelezen hebt.&#8217;
Jackie Kay (1961, Groot-Brittannië) schrijft romans, verhalen en poëzie. Dit jaar schreef ze mee aan &#8217;52, een Midzomernachtsdroom&#8217;, dat onder andere verscheen in Vrij Nederland

Martje Breedt Bruyn

Thijs Niemantsverdriet

Lezen!

Fotodocument / Reborn mamma’s
&#8216;Het is gewoon een trauma,&#8217; zegt Anneke de Vos, &#8216;zo heet dat, geloof ik.&#8217; Het was 1963 en haar pasgeboren dochter werd, nog voor ze haar goed had kunnen zien, afgevoerd naar de couveuseafdeling van het ziekenhuis. Ze was niet te vroeg geboren, maar ze woog te weinig. Zo weinig dat ze nog drie maanden in het ziekenhuis moest blijven, terwijl Anneke naar huis moest. &#8216;Ik mocht haar alleen vanachter glas bekijken. Dat ging zo in die tijd, ik mocht er niet bij blijven, haar niet zelf voeden, en drie maanden lang heb ik haar niet mogen vasthouden. Toen we haar eindelijk mee naar huis mochten nemen, was het alsof we een aangenomen kindje meekregen.&#8217;
Over die moeilijke tijd vertelt Anneke de Vos terwijl ze de pop die voor haar op tafel ligt zachtjes streelt. De teckel Lady draaft vrolijk rondjes om haar heen. Onverstoorbaar gaat ze verder: &#8216;Met mijn man kon ik er niet over praten. Hij had niet zoveel met baby&#8217;s, en hij wilde naast onze dochter ook niet nog meer kinderen.&#8217; Vier jaar geleden overleed hij. Niet lang daarna kocht Anneke de Vos een levensechte babypop. Die had ze gezien in een advertentie van The Bradford Exchange, een Duits postorderbedrijf gespecialiseerd in &#8216;Ideeën om te verzamelen, exclusief in gelimiteerde oplage&#8217;. Geen speelgoed dus, maar een heel goed gelijkende pop gemaakt van zacht vinyl. Ze kijkt er verrukt naar en zegt: &#8216;Helemaal verliefd was ik op haar, meteen. Die vingertjes, die nageltjes, die plooitjes, die lieve kromme teentjes! En het mooist is nog wel,&#8217; ze buigt zich over de pop en snuift, &#8216;dat ze ook écht naar baby ruikt.&#8217; De pop verspreidt een Zwitsalachtige, zoete lucht. &#8216;Dit glansgaren truitje dat ze draagt, had mijn dochter aan toen we haar uit het ziekenhuis meenamen,&#8217; zegt ze. En met zachte blik op de pop: &#8216;Je zit gewoon te wachten tot ze gaat ademen.&#8217;
Ze heeft deze pop gekocht omdat ze zo&#8217;n onbestemd verlangen heeft naar lieve kleine baby&#8217;s en af en toe even dat handje wil vasthouden. Maar, wil ze graag duidelijk stellen, ze gaat er dus niet mee spelen of op straat lopen. &#8216;Ik ben geen demente bejaarde.&#8217; Ze heeft de pop ook meestal boven liggen, niet, zoals nu, in de woonkamer. Kordaat: &#8216;Ik geef haar ook geen naam, dat vind ik niet gezond. Het moet niet te gek worden hoor, het is maar een pop.&#8217;
Zichtbare adertjes
Dat het niet te gek moet worden met de poppenliefde vindt ook Carine Devriese. De Vlaamse poppenartieste wordt weliswaar volledig in beslag genomen door het werk aan haar poppen, maar er zijn grenzen. Zo schijnt het wel eens voor te komen dat een echtpaar hun gestorven baby&#8217;tje wil laten namaken. &#8216;Dát doe ik niet,&#8217; zegt ze beslist. Een babypop moet een bloem zijn, vindt Carine, een mooi en lief blozend wezentje.
Het werk van Carine Devriese, zelf noemt ze het een uit de hand gelopen hobby, bestaat uit het rebornen van poppen. Dat is een uit Amerika overgewaaide trend onder poppenverzamelaars, waarbij een met de hand gemaakte pop een zo levensecht mogelijk uiterlijk krijgt aangemeten. De pop wordt eerst in klei geboetseerd, meestal naar voorbeeld van een foto van een echte baby. De gekleide pop gaat naar een werkplaats of fabriek om te worden afgebakken &#8211; dit unicaat is het meeste waard onder verzamelaars. Maar eerst wordt er nog een mal van gemaakt waar verscheidene afgietsels van komen. Die worden in RealTouchTM-vinyl gegoten, een mengsel van vinyl en siliconen, populair omdat het materiaal flexibel en bijna huidachtig aanvoelt. Dan is de babypop nog niet klaar, want er zit nog geen kleur op, de oog- en neusgaten zijn nog afgesloten, en hij is nog kaal. Nu begint het rebornen: de huid en andere onderdelen van de pop zo levensecht mogelijk maken. Met verf als Reallife-paint wordt de &#8211; vaak vlekkerige &#8211; babyhuid nagebootst, liefst met zichtbare adertjes, en het lijfje en het hoofd worden opgevuld met zware korrels om de pop &#8216;op gewicht&#8217; te laten komen: niets zo onecht immers als een babypop die niets weegt. Ogen en haar vormen het sluitstuk van een goed gelukte rebornbaby, want als die niet echt lijken, dan is de pop alsnog mislukt. Carine Devriese gebruikt meestal handgeblazen kristallen of glazen ogen, die in het dorpje Lauscha in Duitsland zijn vervaardigd. &#8216;Ze maken ze daar ook voor mensen die een oog missen, zo goed zijn ze. En via internet koop ik kostbare, kleine hoeveelheden geiten- of lamshaar in, en die zet ik haar voor haar met een naald in het kopje. Dat &#8220;rooten&#8221; luistert nauw, want te veel haar kan ook weer niet bij een baby.&#8217;
Carine en andere rebornsters genieten een hoge status onder de kopers en verzamelaars van deze poppen, die zich wel reborn mamma&#8217;s noemen. Ze ontmoeten elkaar op poppenbeurzen en onderhouden contact via internet en e-mail. Het is een klein maar fanatiek netwerk dat zich uitstrekt van de Verenigde Staten en Engeland naar Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Sommige Nederlandse poppenmaaksters worden op beurzen in Amerika belaagd door de fans, zo populair zijn ze.
Deze poppenliefhebbers kijken neer op de fabrieksexemplaren, zoals die van het merk Ashton Drake die The Bradford Exchange verkoopt, omdat die veel minder echt lijken dan de handgemaakte, waar dagen of soms weken werk in heeft gezeten. Het is een dure hobby: de prijzen variëren van enkele honderden tot zelfs duizenden euro&#8217;s per babypop. &#8216;De rebornwereld is klein, maar er heerst veel jaloezie,&#8217; vertelt Carine. Iedereen probeert elkaar af te troeven met de nieuwste technieken en er wordt veel afgekeken. Carine verkoopt haar poppen via eBay, en ze krijgt veel vragen over haar werkwijze. &#8216;Ik heb er zoveel tijd en moeite in gestoken, en dan willen ze even vlug weten hoe ik dat doe,&#8217; zegt ze verontwaardigd. &#8216;Je hebt nu op eBay ook andere rebornsters die mijn stijl precies nadoen, tot de fotografie aan toe.&#8217;
Gemiddeld maakt ze twee poppen per week. &#8216;Ik sta ermee op en ga ermee naar bed. Soms lig ik er zelfs wakker van.&#8217; Vooral wanneer ze bang is dat iemand niet helemaal tevreden is over haar werk. De feedback die mensen na aankoop op eBay geven, moet bij haar altijd honderd procent positief zijn. &#8216;Eenmaal gaf een vrouw, die tegen mij persoonlijk zei tevreden te zijn, op eBay de waardering &#8220;neutraal&#8221;. Alsof ze een mes in mijn rug stak, ik heb de hele dag geweend.&#8217; Alles moet altijd perfect zijn van haar, dat veroorzaakt nog wel eens spanningen. &#8216;Gelukkig staat mijn man achter me,&#8217; zegt ze met een verlegen lach. &#8216;Zonder hem was dit nooit gelukt.&#8217; Echtgenoot Filips is ook een praktische helpende hand: &#8216;Ik ben eigenlijk de secretaris van Carine, wat betreft de talen,&#8217; vertelt hij. &#8216;Als er mail uit Frankrijk, Duitsland of Engeland komt, dan beantwoord ik die.&#8217; Filips maakt ook de geboortecertificaten. Elke babypop die ze verkopen, krijgt een uitzet mee. Die is zorgvuldig samengesteld: Carine zorgt voor het slaapzakje, een knuffel, extra kleertjes, een muts en een armbandje, en Filips maakt het certificaat. &#8216;Een soort oorkonde met lintjes, een lakzegel en een stempel waarop staat dat Carine de kunstenares is. Verder de naam van de baby, het gewicht, de lengte en de datum waarop ze geboren is,&#8217; vertelt hij trots. &#8216;Of geboren&#8230; nou ja, gemaakt natuurlijk.&#8217;
In huis hebben ze geen verzameling poppen. De werkkamer waar Carine ze maakt, is in een schuur in de tuin, met een fotostudio waarin ze haar creaties vastlegt voor eBay. Als de pop klaar is, houdt ze haar &#8211; het zijn voornamelijk meisjesbaby&#8217;s &#8211; meestal nog een week. &#8216;Ze staan nog even in de maxicosi in de living, voordat ik ze verkoop. Ik vind het moeilijk om ze in de doos te doen en afscheid te nemen, maar het moet. En dan begin ik weer aan een nieuwe.&#8217; Filips: &#8216;Ze is om de week verliefd.&#8217;
Naam en sterrenbeeld
Het is rustig in Het Dorp, de leefgemeenschap voor gehandicapten bij Arnhem die in 1962 tot stand kwam door een grootscheepse televisie-inzamelingsactie, gepresenteerd door Mies Bouwman. In het appartement van Margreet Bokhorst is het netjes, maar drukbevolkt. Overal waar je kijkt: poppen. Baby&#8217;s, slapend of met open ogen zittend in de boekenkast; peuters, staand op een standaard of twee aan twee gezeten op een stoel; nog meer baby&#8217;s, met lichte en donkere huidskleur, met jurkjes, matrozenpakjes, truitjes, rompers of broekjes aan. &#8216;Dit is een prematuurtje,&#8217; zegt Margreet Bokhorst, terwijl ze soepel haar rolstoel door de compacte eenkamerwoning draait en wijst op een slapende, zeer kleine babypop. &#8216;Erg moeilijk om daarvoor kleertjes te vinden.&#8217;
De aankleding van de poppen is belangrijk voor haar, alles moet passen in het interieur. &#8216;Als ik één ding verander, moet de rest ook, ik kan bij wijze van spreken een groene pannelap krijgen en alles moet anders.&#8217;
De kleertjes koopt ze op de kinderafdeling van gewone kledingzaken. &#8216;Poppenkleertjes vind ik helemaal niks.&#8217; Dat levert nog wel eens rare taferelen op, zoals die keer dat een verkoopster vroeg hoe oud de baby was voor wie dit truitje werd gekocht. Bokhorst: &#8216;In paniek zei ik maar wat, acht maanden of zo, ze griste het vestje uit mijn handen en riep: &#8220;Maar dan is dit veel te klein!&#8221; Goedbedoeld natuurlijk, maar ik wist me geen raad. Van ongemakkelijkheid kocht ik uiteindelijk iets wat veel te groot was voor die pop.&#8217; Ze hoopt ook altijd maar dat ze het niet gek vinden dat ze alweer babykleertjes komt kopen. &#8216;Ik heb natuurlijk de pech dat die rolstoel zo opvalt, laatst knikte een winkelmeisje in de H&#038;M zo vriendelijk naar me, die herkende me gewoon van de vorige keer.&#8217;
De poppen geven glans aan het leven van Margreet Bokhorst. &#8216;Als ik &#8217;s nachts wakker word, zie ik al die poppenkinderen om me heen. Het geluk zat wel in mij, maar die poppenkinderen halen het naar boven.&#8217;
&#8217;s Avonds, bij het televisie kijken, neemt ze gezellig een poppenkind op schoot. &#8216;Ik praat een beetje tegen ze, maar niet te veel.&#8217; Net als Anneke de Vos vindt ze: het moet niet te gek worden. Bij haar ligt de grens niet bij namen geven, want elk poppenkind van Margreet heeft een naam en een sterrenbeeld en karaktereigenschappen, maar ze gaat niet zo ver dat ze ze als surrogaatkinderen beschouwt. Ze hoort wel eens verhalen over al te fanatieke poppenmoeders, maar zo is zij niet. &#8216;Ik verstuur geen geboortekaartjes, voer ze geen pap en verwissel geen luiers. Wel heb ik het gevoel dat ik er een ziel in leg door veel naar ze te kijken.&#8217;
Vijftien wiegjes
Bij Anita van Hove was het, toegegeven, misschien wel een beetje té geworden. Een paar jaar geleden was haar poppenverzameling gegroeid tot tweehonderdachtenveertig stuks, en ondanks de vele kamers in het grote huis dat zij met haar gezin net over de grens van België bewoont, werd het haar man Marc toch te gortig. &#8216;Er stonden tweeënveertig wiegjes in de woonkamer,&#8217; zegt Anita met een aanstekelijke giechel, &#8216;dat was wel wat veel.&#8217; Ze besloot afstand te doen van het grootste deel, begon hiertoe een website en ging op poppenbeurzen staan. Maar de verzamelwoede werd daarmee niet minder, want met het verdiende geld kon ze weer nieuwe babyspulletjes kopen en bovendien kreeg ze er een hoop vriendinnen bij met dezelfde passie. De teller staat nu op achtenveertig baby&#8217;s &#8211; of was het negenenveertig? &#8211; en de woonkamer herbergt op het moment maar vijftien wiegjes.
Dat echtgenoot en kinderen &#8211; drie zoons en een dochter &#8211; haar niet eerder een halt toeriepen, zal te maken hebben met de verandering die ze doormaakte toen ze begon met haar verzameling, ruim elf jaar geleden. &#8216;Ik had anorexia en woog nog maar zevenendertig kilo,&#8217; vertelt ze. &#8216;Ik was op het einde en moest opgenomen worden. In die tijd waren we een keer toevallig op een rommelmarkt en daar zag ik in een kraam zo&#8217;n pop liggen. Ik vond het prachtig!&#8217; Ze kijkt stralend opzij naar haar man, en vervolgt: &#8216;Marc zag mij kijken en vroeg: wil je die? Vanaf het moment dat ik dat baby&#8217;tje had, ging het beter, in een mum van tijd was ik weer aan het eten.&#8217; Ze wilde nog een babypop, en nog een, en haar man gaf toe, blij dat ze haar levenslust weer had gevonden.
Het geneesmiddel is een hobby geworden, een verslaving bijna, zegt ze zelf. &#8216;Ik weet wel dat sommige mensen er raar tegenaan kijken. Ze vinden het luguber omdat het zo levensecht is, of idioot om er zoveel geld aan uit te geven.&#8217; Vooral mannen zijn sceptisch, merkt ze, als die meekomen omdat hun vrouw een pop van haar wil kopen. &#8216;Maar hoeveel mannen spelen niet met treintjes op zolder? Dat is toch hetzelfde? En hoe duur is het om oldtimers te sparen, of bijzondere postzegels?&#8217; Meestal hebben die mannen daar niets tegen in te brengen. Voor hen heeft ze dan een mooi presentje: een fotolijstje voor in de auto. Kan mooi een foto van de babypop in. &#8216;Niets lugubers aan.&#8217;

Poppenliefde

Schrijvers over het beste boek van 2008

Gedachten op maandagochtend
Het is dat de Feministische Meetlat niet langer in Opzij verschijnt, maar anders zou Cees Fasseur waarschijnlijk niet al te hoog scoren. In zijn langverwachte boek Juliana &#038; Bernhard portretteert de historicus wijlen Prins Playboy van Pierewaai als &#8216;een echte family man&#8217;. En karakteriseert hij het stormachtige huwelijk van de Oranjes als volgt: &#8216;Net als in de meeste huwelijken waren de bestandslijnen getrokken, leidde elke partner zijn eigen leven met respect voor de agenda, eigenaardigheden en bijzondere wensen van de ander.&#8217; In NRC Handelsblad erkende Fasseur afgelopen zaterdag dat zijn eigen echtgenote die analyse van het gemiddelde huwelijk ook enigszins bezwaarlijk vond. &#8216;Hoe kom je erbij?&#8217; had ze aan hem gevraagd.
Er waren meer mensen die meenden dat Fasseur wel erg zijn best had gedaan om Bernhard uit de verf te laten komen als redder van zijn gezin en de monarchie, en Juliana als een gevaarlijke halve gare. Tijdens de presentatie van het boek koos gastspreker Elsbeth Etty openlijk partij voor de voormalige koningin. Bernhard, brieste de NRC-columniste, had tijdens de Greet Hofmans-affaire een &#8216;schandelijke lastercampagne&#8217; tegen zijn vrouw opgezet. Kort erna schreef Hanneke Groenteman op haar weblog dat haar eigen moeder ook wel eens bij Greet Hofmans om raad was gegaan. &#8216;Mijn moeder is altijd Partij van de Arbeid blijven stemmen en is nooit gaan zweven.&#8217; Fasseur zelf wees in NRC Handelblad alle kritiek van de hand. &#8216;Het is interessant dat zich vijftig jaar na dato opnieuw een Bernhardkamp en een Julianakamp vormt,&#8217; zei hij. &#8216;Vrouwen kiezen partij voor Juliana, mannen voor Bernhard.&#8217;
Fasseur leek de solidariteit onder Nederlandse vrouwen nogal te overschatten. Afgelopen week werd minister Ella Vogelaar beentje gelicht door de top van de PvdA. In de dagen erna noemde het gros van de commentatoren het vertrek onvermijdelijk, en prees de daadkracht van partijleider Wouter Bos. Voor het gemak werd vergeten dat tweederde van de PvdA-top tegenwoordig uit vrouwen bestaan. Noch partijvoorzitter Lilianne Ploumen, noch fractievoorzitter Mariëtte Hamer nam het op voor hun onfortuinlijke vrouwelijke collega (die twee jaar geleden in het kabinet kwam mede omdat Bos een gelijke hoeveelheid mannen en vrouwen in zijn PvdA-smaldeel wenste). In de dagen na de val maakte Hamer van de gelegenheid gebruik een andere PvdA-bewindsvrouw het graf in te prijzen. In Tros Kamerbreed noemde ze milieuminister Jacqueline Cramer een &#8216;atypische politica&#8217;, en gevraagd naar de veronderstelde politieke naïviteit van Cramer, antwoordde ze zuinigjes: &#8216;In de tweede periode van het kabinet zal ze wel die slag maken.&#8217;
In de Verenigde Staten is het niet veel beter gesteld met de female bonding. Zowel Hillary Clinton als Sarah Palin dachten met de steun van vrouwelijk Amerika in het Witte Huis te komen, maar kwamen bedrogen uit. Clinton maakt nog wel kans op een troostprijs: minister van Buitenlandse Zaken. Feministe, publiciste en auteur van het boek Are Men Necessary Maureen Dowd vindt Hillary&#8217;s mogelijke benoeming &#8216;a cool idea&#8217;, schreef ze dit weekend in haar column in The New York Times. Al kon ze het niet nalaten om vilein te verwijzen naar Hillary&#8217;s leugentje tijdens de voorverkiezingen over haar bezoek aan Bosnië: &#8216;Straks hoeft ze nooit meer haar ervaring in de buitenlandse politiek te overdrijven. Voortaan zal ze echt vredesdeals gaan sluiten en plekken bezoeken waar ze onder vuur genomen wordt.&#8217;
HP/De Tijd maakte intussen korte metten met een van de verworvenheden van het feminisme: de BAM, ofwel Bewust Alleenstaande Moeder. &#8216;Vele onderzoeken&#8217;, schreef redactrice Alies Pegtel, &#8216;laten zien dat het gemis aan contact met een biologische vader levenslange schade kan opleveren.&#8217; Kinderen uit eenoudergezinnen zouden een grotere kans maken op &#8216;leerproblemen, werkeloosheid, crimineel gedrag, verslaving, depressie en wankele persoonlijke relaties.&#8217; Ook wetenschappelijk bewezen: &#8216;Relatief misbruiken stiefvaders kinderen vaker dan dat biologische vaders dat doen.&#8217;
Koren op de molen van André Rouvoet. De minister voor Jeugd en Gezin wil het gezin in Nederland eigenhandig in ere herstellen. In zijn onlangs verschenen Gezinsnota pleit Rouvoet er zelfs voor dat de overheid opdraait voor de kosten van relatietherapie. Hadden Juliana en Bernhard in 1956 nog de commissie-Beel nodig om nader tot elkaar te komen, vandaag de dag waren ze waarschijnlijk in aanmerking gekomen voor de liefdessubsidie van vadertje staat. (RvdG, TN)
Leesvoer voor Willem H.
&#8216;Het boek dat Willem Holleeder nu leest.&#8217; Zo wordt het Caribisch complot, de nieuwe thriller van Tomas Ross, aangeprezen op de voorpagina van enkele dagbladen. Maar hoe weet uitgeverij A.W. Bruna zo zeker dat de padrino van de Amsterdamse onderwereld op dit moment Ross&#8217; nieuwe meesterwerkje aan het verslinden is? &#8216;We kregen een mailtje van Holleeders advocaat Stijn Franken,&#8217; zegt marketingmanager Marieke Niezen. &#8216;Hij was geïnteresseerd in het boek en vroeg om twee drukproeven. Eén daarvan zou naar zijn cliënt gaan, beloofde hij. Dan lijkt het me duidelijk. En we zijn natuurlijk gek als we dat niet gebruiken voor een advertentie.&#8217; Maar Frankens confrère Jan-Hein Kuijpers is not amused. Hij heeft &#8216;met verbazing&#8217; kennisgenomen van de advertentie. &#8216;We hebben inderdaad een exemplaar opgevraagd. Maar dat wil toch niet zeggen dat mijn cliënt het boek ook gelezen heeft?&#8217; Of Holleeder Ross nu wel of niet heeft gelezen, laat Kuijpers in het midden. &#8216;Dan maak ik alleen maar meer reclame voor dat boek.&#8217; (TN)
20-80 procent
Is de kans dat Google-oprichter Sergey Brin de ziekte van Parkinson krijgt. Dit werd hem onlangs verteld door het bedrijf 23andMe, waar iedereen voor duizend dollar een DNA-test kan doen om na te gaan wat de kans is op bepaalde erfelijke ziekten. 23andMe is opgericht door Brins vrouw. Er is veel kritiek op 23andMe en soortgelijke bedrijfjes, omdat nog niemand &#8211; van medici tot klanten &#8211; de resultaten echt goed op waarde zou kunnen schatten. Deze week betogen vijf topwetenschappers in Nature tegen wetgeving op het gebied van personal genomics, omdat &#8216;de gevreesde effecten nog niet zijn aangetoond&#8217;. Dat is de boel omdraaien. Weinig klanten van 23andMe zijn, net als de schatrijke Brin, in staat hun angst af te kopen met de oprichting van een onderzoeksinstituut naar Parkinson. (MM)
Overschat
Wouter Bos
De grote held in de kredietcrisis krijgt dan wel carte blanche van het parlement, maar nu moet hij oppassen zijn hand niet te overspelen. Het ontslag van Ella Vogelaar verliep op zijn minst onelegant. Te veel daadkracht is ook niet alles.
Onderschat
Ella Vogelaar
De partijleiding van de PvdA dacht dat ze net zo bedeesd zou zwijgen als tegen GeenStijl. Maar sinds haar ontslag weet ze de media moeiteloos te vinden met haar ongenoegen en produceert ze oneliner na oneliner. En had ze tussendoor haar kapsel ook niet opgefrist?

Robert van de Griend

Week 47

<div class="wpg-element lead-bold">
Wat vinden mensen in het boekenvak nou zelf het beste kinder­boek uit het recente aanbod? zes bijzondere Geheimtips door de vaklieden, van boekhandelaar tot hoogleraar jeugdliteratuur. Klik op de plaatjes voor de boekrecensies.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<table width="451" border="0"> 
<tr> 
<td width="150" height="155"><A HREF="#marjoleinewolf"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/bovenin.jpg" alt="75mooistefabels" width="112" height="149" /></A></td>
 
<td><A HREF="#thomasdeveen"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/gelukvinder.jpg" alt="degelukvinder" width="112" height="149" /></A></td>
 
<td><A HREF="#connyreijngoudt"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/pinguins.jpg" alt="pinguins" width="112" height="149" /></A></td>
 </tr>
 
<tr> 
<td width="150" height="155"><A HREF="#johnschrijnemakers"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/arthur.jpg" alt="arthurontmaskerd" width="112" height="149" /></A></td>
 
<td><A HREF="#helmavanlierop"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/allemaal.jpg" alt="allemaalwillenwedehemel" width="112" height="149" /></a></td>
 
<td><A HREF="#nandageuzebroek"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/extra/beelden/rimboe.jpg" alt="derimboe" width="112" height="149" /></a></td>
</tr>
 </table>
<A NAME="marjoleinewolf"></A> 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Marjoleine Wolf</h3>
Kinderboekhandel Helden &#038; Boeven in Amsterdam
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Bovenin een groene linde zat een moddervette haan. 75 mooiste fabels Illustraties Sieb Posthuma, op rijm gezet door Maria van Donkelaar en Martine van Rooijen Gottmer, 156 pagina’s, €18,95
</div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/21ed36a0-dbbd-426e-9459-507a9fa38e38_bovenin1.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
‘Het “geboortekanaal” wordt de straat waar onze kinderboekhandel zit wel genoemd, omdat hier ook het geboortecentrum zit, een consultatiebureau, de geboortewinkel, echopraktijk, babymassage, ga zo maar door. Tachtig procent van onze klanten is dan ook zwanger of net bevallen, en dat zie je terug in de verkoop van babyboekjes en kraamcadeaus. Maar mijn hart ligt toch bij de echte lees- en voorleesboeken. Een van de briljantste boeken van het moment vind ik dan ook 75 mooiste fabels. Het zijn klassieke fabels van La Fontaine en Aesopus, herverteld en op rijm gezet voor kinderen. Wat meteen opvalt, is het formaat. Het is, even meten, 33 cm hoog en 21 cm lang, heel afwijkend voor een boek, maar het ligt heel lekker in de hand – omdat het zo groot is, hoeft het niet zo dik te zijn. Essentieel zijn de tekeningen van Sieb Posthuma. Hij heeft bij elk van de vijfenzeventig fabels een nieuwe tekening gemaakt, terwijl een gewoon prentenboek vaak maar dertien tekeningen heeft. Kun je nagaan hoeveel werk hij daaraan moet hebben gehad. En het zijn geen simpele tekeningetjes, het zijn echt bladvullende illustraties. Het is een briljant boek, met makkelijke en moeilijke fabels, allemaal op rijm, om voor te lezen en om urenlang in te kijken. Ik kan me niet voorstellen dat dit geen Penseel gaat winnen.’
<A HREF="#boven"><DIV ALIGN="right">Terug naar boven</div>
</a> <A NAME="thomasdeveen"></A>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Thomas de Veen</h3>
Jeugdboekenrecensent van Kidsweek
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
De gelukvinder Querido, 335 pagina’s, €13,95
</div>
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/31a01e61-ffae-4367-a098-9d4b702adc28_gelukvinder1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
‘Elke vrijdagmiddag gingen de gordijnen dicht en de video in de speler. Zachtjes zongen de jonge Hamayun en Faisal mee met de Bollywoodliedjes uit De man die het geluk vond. Zachtjes, want eigenlijk was zingen verboden door de taliban. De “vrijdenkende” vader van Hamayun is dan al gevangen gezet. Als hij weet te ontsnappen, vlucht het gezin het land uit. Dan verandert De gelukvinder van Edward van de Vendel en Anoush Elman van documentary in road movie, een bloedstollende tocht in het kielzog van smokkelaars. “Strippenkaart” en “wachten” zijn de eerste woorden die Hamayun in Nederland leert (het boek wordt dan een reality show) en het gezin belandt in de vermoeiende molen van de asielaanvraag. De camera van schrijver Edward van de Vendel zoomt steeds dichter in op de onthecht rakende personages. Nederland leek zo uitnodigend voor vrijdenkenden en Hamayuns zusje raakte verslaafd aan America’s Next Top Model, als elk meisje. Maar, denkt Hamayun, wat als het vergeefs blijkt, als ze toch terug moeten naar Afghanistan?
Extra dimensie: dit is de waarheid. Dit is een “verliteraturing” van het waargebeurde verhaal van asielzoeker Anoush Elman. Van de Vendel schreef met hem dit belangrijke boek, dat het verhaal van “gelukzoekende” asielzoekers van binnenuit vertelt, eerlijk en niet vooringenomen. Als in een film laten ze de feiten spreken – en die schokken. Als er één boek is dat ogen opent, dat een onuitwisbare indruk maakt, dat dwingt tot maatschappelijke betrokkenheid, tot engagement, dan is De gelukvinder het. Ik moest ervan bijkomen.’
<A HREF="#boven"><DIV ALIGN="right">Terug naar boven</div>
</a> <A NAME="connyreijngoudt"></A>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Conny Reijngoudt-Zonderop</h3>
Adviseur Openbare Bibliotheken, ProBiblio
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
 365 pinguïns Jean Luc Fromental en Joëlle Jolivet Gottmer, 48 pagina’s, €14,95
</div>
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/aa62cfa3-f13c-4569-8910-9ae330b71ea0_pinguins1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
‘Wij bibliothecarissen letten bij het speuren naar nieuwe boeken ook altijd op de toepassingsmogelijkheden van een boek. Zo was ik voor een bijeenkomst met leerkrachten uit het basis-onderwijs op zoek naar boeken die ze in de klas kunnen gebruiken. In het magazijn stuitte ik op 365 pinguïns, dat opvalt door omvang en vorm. In dit grote kijk-, lees-, tel- en speurboek wordt bij een familie elke dag van het jaar een pinguïn bezorgd door de post. Een absurd gegeven, maar je gaat erin geloven. Het boek is vooral leuk door de omvang en de veelheid aan mogelijkheden (meedenken, rekenen, nadenken hoe het verhaal verder gaat). Je kunt echt meevoelen met de problemen waar de familie voor komt te staan, want elke dag een pinguïn in een gewoon rijtjeshuis, met een gewone achtertuin: hoe geef je ze te eten? Waar moeten ze slapen? En waar laat je al de pinguïnpoep?
Er is veel te kijken, te tellen, te praten en mee te denken. Je kunt het boek op allerlei manieren gebruiken. Om samen met je kind van een jaar of vier, vijf te bekijken. Met oudere kinderen valt er veel te lachen om de bizarre situaties, maar er is ook tijd om eens te praten over de milieuproblematiek. Want uiteindelijk is dat een van de redenen voor de vreemde postpakketjes. Bijzonder vind ik het sobere kleurgebruik. Doordat er maar met drie kleuren wordt gewerkt, ervaar je die pinguïninvasie heel echt; het zwart-wit neemt steeds meer de bladzijde over.’
<A HREF="#boven"><DIV ALIGN="right">Terug naar boven</div>
</a> <A NAME="johnschrijnemakers"></A>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>John Schrijnemakers</h3>
Kinderboekhandel SpeelBoek in Amersfoort
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Arthur ontmaskerd Philip Reeve, vertaald door M.L. van Dongen Facet, 247 pagina’s, €19,95
</div>
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/f22364d2-e2b4-4f08-bef5-3cc3bf046f04_arthur1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
‘Als boekhandelaar moet je, vind ik, dingen aanprijzen die je zelf mooi vindt. Ik ontdekte als tiener de verhalen over Koning Arthur, en sindsdien ben ik verslingerd aan epische ridderverhalen. Het mooie aan dit boek, dat in Engeland de Carnegie Medal kreeg, is dat we vanuit historisch perspectief naar de Arthurlegende kijken met de vraag: wie is Arthur nu echt geweest? Zo wordt het een aannemelijk en realistisch verhaal uit de geschiedenis. Arthur was waarschijnlijk van oorsprong een of andere boerenpummel, die zich ontwikkelde tot de bendeleider waar iedereen bang voor was. Misschien was hij helemaal geen koning, maar had hij een gebiedje zo groot als Utrecht. We volgen in het boek de avonturen van Arthur door de ogen van een meisje op de vlucht, Gwyna, dat veiligheid zoekt bij muzikant Myrddin, de vertrouweling van Arthur. Verkleed als jongen duikt Gwyna onder in de bende van Arthur, en langzaamaan rijst bij haar de twijfel of hij wel geschikt is als leider. Arthur is bijvoorbeeld een enorme hufter die elke concessie weigert: hij wil geen pact sluiten met de tegenstander om samen tegen de Saksen te vechten. Er doen steeds meer fantastische verhalen de ronde over Arthur, en Gwyna die het allemaal van dichtbij meemaakt, denkt er het hare van. Er zit een vleugje magie om Arthur heen. 
Veel kinderen hebben De brief voor de koning van Tonke Dragt gelezen, en zullen zich afvragen hoe dat nu echt heeft gezeten, toen. Dit boek geeft ze antwoord. Historische romans zijn belangrijk én populair. Ik vind dat ze in elke goede boekwinkel aanwezig moeten zijn.’
<A HREF="#boven"><DIV ALIGN="right">Terug naar boven</div>
</a> <A NAME="helmavanlierop"></A>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Helma van Lierop-Debrauwer</h3>
Hoogleraar jeugdliteratuur Universiteit van Tilburg en Universiteit Leiden
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
 Allemaal willen we de hemel Els Beerten Querido, 498 pagina’s, €17,95
</div>
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/890a855f-29c6-4bf4-83d0-fea0048f41a0_allemaal1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
‘De laatste jaren heb ik onderzoek gedaan naar ontwikkelingen in de adolescentenroman en de grenzen tussen jeugdliteratuur en volwassenenliteratuur. Dit boek laat prachtig zien dat er tegenwoordig boeiende adolescenten-romans worden geschreven met een inhoud die aansluit bij de leef- en belevingswereld van jongeren (maar ook van volwassenen) en een literaire vorm die ruimte biedt aan de verbeelding. Allemaal willen we de hemel vond ik een prachtige roman die door zijn bijzondere structuur een indringend beeld geeft van de laatste oorlogsjaren en de verwarrende jaren daarna. Met sprongen door de tijd en vanuit een wisselend perspectief vertelt het verhaal de geschiedenis van twee jongens, Jef en Ward, die allebei een held willen worden. Als in 1943 dappere Vlaamse jongens en mannen worden opgeroepen om de Duitsers te helpen aan het oostfront, gaat Ward erheen, omdat hij het ziet als zijn kans op heldendom. Jef wordt door zijn vader tegengehouden. Maar na 1945 is Jef de held en wordt Ward beschouwd als een landverrader. 
Het is een onverwachte wending en zeker niet de enige in het verhaal. Dat heeft vooral te maken met het perspectief, dat afwisselend bij de verschillende personages ligt. De keuzen die ze maken en de oordelen die ze geven, zetten mij aan het denken over goed en kwaad en de soms moeilijk te onderscheiden grens daartussen. Wie is de held, wie de schurk? Het verhaal heeft me van begin tot eind geboeid en hield me ook daarna nog bezig. Een oordeel is vaak zo snel gegeven. Maar wie weet zeker dat hij altijd de juiste keuzen maakt?’
<A HREF="#boven"><DIV ALIGN="right">Terug naar boven</div>
</a> <A NAME="nandageuzebroek"></A>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Nanda Geuzebroek</h3>
Projectleider Kenniscentrum Makkelijk  Lezen Plein; winnaar Nationale Alfabetiseringsprijs Leesbevordering 2008 met de website <a href="https://www.makkelijklezenplein.nl" onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="https://www.makkelijklezenplein.nl">Makkelijklezenplein</a>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
De rimboe in met  Patty Spring Geronimo Stilton De Wakkere Muis,  111 pagina’s, €9,95
</div>
<figure id="post-102617 media-102617" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2008/10/89d8fbc7-90b6-40f4-b398-1375b914b1f5_rimboe1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
‘Leesbevordering voor zwakke lezers is momenteel een hot item. Ook in het onderwijs is men weer meer gaan focussen op het leesonderwijs, naar aanleiding van de laatste inspectierapporten waaruit bleek dat een kwart van de kinderen een leesachterstand heeft van ruim twee jaar. Een boek kiezen voor een kind met een leesprobleem is geen kwestie van je eigen smaak volgen of van hoge literaire normen stellen. Het is vooral van belang te kijken wat kinderen leuk vinden om te lezen. Ik hoorde voor het eerst van de boeken van Geronimo Stilton toen een meisje met dyslexie me de titel Fantasia als tip toestuurde. Het verbaasde me: op het eerste gezicht tart de lay-out van de Stiltonboeken alle vormgevingscriteria voor kinderen met dyslexie. Er is visueel veel te beleven: afbeeldingen die zich laten lezen als zoekplaatjes, typografie die de inhoud van woorden uitbeeldt en plaatjes die de tekst aanvullen en ondersteunen. Allemaal zaken die het lezen tot een plezierig avontuur maken. De boeken zijn een mengeling van fantasie en informatie; zo staat in De rimboe in met Patty Spring veel over Australië en milieubescherming. 
Sterk punt van de serie is dat deze zowel geschikt is voor jongens als voor meisjes. En doordat dit een serie is, heeft het een ijzersterk leesstimulerend effect. Kinderen die genoten hebben van een boek, willen de andere delen ook lezen. En daarmee heb je ze voor een hele tijd aan het lezen.’
</div>

Volgens de vaklieden

Jeugdliteratuur / Puberzoektocht
Al-dan-niet-vrijwillige seks, ongewenste zwangerschap, drugsverslaving, oorlog, gescheiden en/of zieke en/of dode ouders &#8211; en verliefdheid: dat zijn de basisingrediënten van het betere jeugdboek sinds de jaren zeventig.
(Bijna) al deze onderwerpen passeren ook de revue in Op zoek naar Violet Park, het in Engeland bekroonde debuut van Jenny Valentine. Maar ze komen zijdelings aan de orde, gedrapeerd rondom het werkelijke, nogal bizarre onderwerp: jongen sluit vriendschap met urn. Of beter gezegd, met de as van de dode mevrouw in de urn. De vijftienjarige Lucas, wiens vader vijf jaar geleden spoorloos verdween, vindt een urn. En dat is het begin van een ongebruikelijke vriendschap. Wat ongebruikelijke zinnen oplevert: &#8216;Het was een heel gek gevoel om verwijten te krijgen van een urn.&#8217; Volgt een zoektocht naar wie de overleden mevrouw is, en natuurlijk gaat het om een zoektocht naar de verdwenen vader. Die voel je op je klompen aankomen, maar het mooie is dat er geen opgelegde symboliek is, dat het gewoon letterlijk wordt genomen. Het spoor van de urn leidt namelijk rechtstreeks naar de vader vlak voor zijn verdwijning, en Lucas komt er achter dat zijn vader zo tof helemaal niet was. En dan staat er: &#8216;Ik wist dat mijn vader geen goed mens was&#8217;, en dat is, ook voor een jeugdroman waarin zoals het hoort de grote dingen des levens aan bod komen en de hoofdpersonen het altijd tegen hun ouders en de rest van de wereld moeten opnemen, een heel aangrijpende zin.
Jenny Valentine, ‘Op zoek naar Violet Park’, vertaald door Jenny de Jonge, Moon, 189 pagina’s, € 15,95

Mijn vriend de urn; SPECIAL KINDERREPUBLIEK DER LETTEREN

Jeugdliteratuur / Jongerenboek
Het duurt even voor je doorhebt waar het zwaartepunt ligt in dit verhaal over Helen van zestien die, net geslaagd voor haar vmbo, geen idee heeft wat te doen met haar leven. Daarom gaat ze maar als serveerster werken in het café van haar tante, in Zeeland. Helen is blond, mooi, iedereen vindt haar lief, en het lijkt allemaal vreselijk oppervlakkig. Ze krijgt een vriendje, Nico, met wie ze horkerige seks heeft, Helen is wel beter gewend, maar ja, het is zo gezellig elk weekend bij zijn ouders op de bank voor de tv.
Die Nico is nogal een sukkel eigenlijk, en ook niet al te snugger. Bovendien heeft hij nare vrienden met wie hij een soort nationalistisch clubje vormt: de Nieuwe Zeeuwen. Die willen Zeeland voor de Zeeuwen, die &#8216;dit land hebben gered van de Spanjaarden en van het water&#8217;.
En dan pas dringt door: dit gaat over zo&#8217;n meisje dat bij van die skinheads rondhangt, het vriendinnetje van foute gastjes die elk weekend gaan &#8216;buitenlandertje meppen&#8217;, zo&#8217;n meisje dat zelf intens lief is, maar te onnozel is om door te hebben dat ze verkering heeft met een racistische klootzak.
Het verhaal, geschreven vanuit Helen zelf, kabbelt ogenschijnlijk rustig door, maar ongemerkt begint de situatie in haar leven volkomen uit de hand te lopen. Ongemerkt, want Helen is een beetje dommig. Dat weet ze zelf ook wel, maar ze is heel knap, zegt iedereen, dus vindt ze het wel best allemaal. Tot het echt verkeerd gaat en ze weg wil bij die enge nationalisten &#8211; die dat niet zomaar op zich laten zitten.
Natuurlijk leert Helen een levensles, die nog niet eens zo voor de hand liggend is, want ze ontdekt dat het juist haar mooie gezichtje is dat haar belet zelf na te denken: &#8216;Als je ijdel bent, kan iedere jongen je om zijn vinger winden.&#8217;
Eigenlijk is het jammer dat Marijn Backer, die Latijn en Grieks doceert in het middelbaar onderwijs, in een nawoord nog eens uitvoerig de Griekse mythologie erbij haalt: Helen staat voor de mooie Helena die door Afrodite aan Paris is beloofd, en om wie de Trojaanse oorlog uitbreekt. De parallellen waren in het boek zelf juist mooi subtiel met elkaar verweven. Maar Backer schrijft liefdevol over de jongeren, zonder soft te worden, en dat is knap.
Hetzelfde liet hij ook al zien in zijn columns in het onderwijskatern van NRC Handelsblad, waarin hij zijn ervaringen als leraar verwerkte. Daarin heeft hij het over zijn &#8216;lievelingslastpak&#8217;, of hij beschrijft de wondermooie ervaring van het zien van een leerling die opeens iets begrijpt: &#8216;(&#8230;) het downloadmoment is daar. En ineens: twee grijsblauwe ogen kijken me aan, eerst dommig, niet gelovend, dan klaar verlicht door het inzicht.&#8217;
In de overvloed aan boeken die verschijnen voor jongeren die net geen kind meer zijn, en die varieert van hypercorrecte vuistdikke literaire jeugdromans over oorlog tot smeuiige flut-chicklit over niks, lijkt Backer een mooi midden te hebben gevonden met een toon die wel eens precies zou kunnen aansluiten bij de jongeren zelf.
Marijn Backer, ‘Ik ben van niemand’, Leopold, 238 pagina’s, € 14,95