Premierschap gered?

Kabinetscrisis

Verhaal van de Week

Partij voor de bühne

met veiligheid

Obsessie

Roddelpraat

Naaktfoto's

Ik vind iets

Merel Wielaert

Hooggerechtshof

Polen

Wiens schuld is dit?

Debat

Sterke leiders

Hans Against the Machine

oprichter Pussy Riot

Interview

<div class="lead">In veel Amerikaanse staten en in Canada is of wordt cannabis gelegaliseerd. Volgens een rapport van de Radboud Universiteit kan het in Nederland ook. Tegenstanders denken dat internationale verdragen legalisering verbieden.</div>
<h4 class="normal">Voor</h4>
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Het is beter voor de mensenrechten.<br />
</span>Uit onderzoek van Piet Hein van Kempen en Masha Fedorova van de Radboud Universiteit blijkt dat legalisering wél is toegestaan als dat beter is voor de mensenrechten, omdat mensenrechtenverdragen boven drugsverdragen gaan. Het kan dus zijn dat regulering als ‘een positieve verplichting tot bescherming van mensenrechten geldt’, zoals het recht op gezondheid en bescherming tegen onmenselijke behandeling.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Verbod is een gevaar voor de rechtsstaat.<br />
</span>‘Het verbod op cannabis legt een enorme werkdruk op de middelen van het justitie- en politieapparaat, die deze niet voor andere, belangrijkere doelen kan inzetten. Sommige van de gebruikte middelen beperken de persoonlijke vrijheid van de burger en staan op gespannen voet met de rechtsstaat,’ stelt het Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod. Het verbod criminaliseert de blower en schendt ieders recht om over het eigen lichaam te beslissen.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Meerderheid is voor.<br />
</span>70 procent van Nederlanders wil dat cannabis wordt gereguleerd of vrijgegeven, bleek in 2015 uit een enquête van Motivaction. Dat geldt ook voor de partijen die tegen drugs zijn: bij de VVD is 77 procent voor legalisering, bij het CDA 65 procent, bij de PVV 62 procent en de ChristenUnie 51 procent.</p>
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">De criminaliteit vermindert, politie kan betere dingen doen.<br />
</span>Het huidige gedoogbeleid voor coffeeshops (verkoop cannabis toegestaan, inkoop verboden) is ‘een gedrocht in spagaat’ schrijft Harry Lensink op vn.nl. ‘Al ruim veertig jaar zijn drugs verboden. Maar het gebruik is groter dan ooit.’ schreven Frits Bolkestein en Els Borst al in 2010. ‘Minstens de helft van alle criminaliteit in ons land is (&#8230;) het gevolg ervan.’ Legalisering speelt de helft van de politiecapaciteit vrij.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Legaal is gezonder.<br />
</span>‘Mensen die blowen, weten nu niet wat ze roken en de overheid maakt daar geen werk van omdat de teelt van wiet nog in schimmigheid plaatsvindt met alle risico’s van dien. We moeten dit nu landelijk goed regelen,’ zegt Vera Bergkamp op D66.nl. Illegale kwekerijen zijn brandgevaarlijk, omdat illegaal stroom wordt afgetapt.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Legalisering levert geld op.<br />
</span>Ambtenaren van Financiën schatten de opbrengst van legalisering in 2010 op 443 miljoen euro. Econoom Martijn Boermans kwam in dat jaar op zo’n 850 miljoen euro.</p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Verdragen eisen een verbod.<br />
</span>Het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen uit 1961 verbiedt legalisering expliciet: ‘Het gebruik van cannabis voor andere dan geneeskundige en wetenschappelijke doeleinden moet zo spoedig mogelijk worden beëindigd.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Drugs zijn slecht.</span><br />
‘Veel problemen met de jeugd zijn mede een gevolg van verslaving aan verdovende middelen. Anders gezegd: verslaving is zowel oorzaak als gevolg van veel ellende. Mensen hebben de verantwoordelijkheid om een gezonde leefstijl te ontwikkelen. Drugs passen hier niet bij,’ vindt de SGP. ‘Ik ken mensen die aan wiet of hasj gestorven zijn,’ twitterde Ard van der Steur in 2012.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">We moeten echte keuzes maken.<br />
</span>‘Er wordt niet gehandhaafd. Dit frustreert zowel voor- als tegenstanders van legalisering van softdrugs,’ zei Gert-Jan Segers van ChristenUnie-fractie in 2014 in de Kamer. ‘Het is veel heilzamer om echt een keus te maken, voor volksgezondheid en tegen criminaliteit. Dan weet iedereen waar die echt aan toe is.’</p>
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Verkeerd signaal: meer drugsgebruik.<br />
</span>Legalisering leidt tot een flinke toename van het drugsgebruik, schreef de conservatieve filosoof Andreas Kinneging in 2005 in NRC: ‘Een noodzakelijk gevolg van de prijsverlaging die het gevolg zal zijn van legalisering van drugs is immers dat veel meer mensen drugs zullen gaan gebruiken. (&#8230;) Volgens sommige experts zou er bij legalisering van drugs zelfs sprake zijn van een verdubbeling van het aantal gebruikers.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">De criminaliteit blijft.</span><br />
Liberalisering van softdrugs brengt helemaal geen ‘ontcriminalisering’ met zich mee, voorspelt Kinneging. Er zal ‘een grote zwarte markt blijven’. De ‘georganiseerde criminaliteit zoekt gewoon een andere markt. Na de beëindiging van de drooglegging in de VS, die volgens velen de georganiseerde criminaliteit zo gestimuleerd had, is de georganiseerde misdaad in de VS ook niet omlaag gegaan.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">. </span> <span class="Cursief"> Legale kwekerijen kunnen worden </span><span class="Cursief">overvallen.</span><br />
‘Het is voorstelbaar dat de georganiseerde criminaliteit zich gaat toeleggen op het “rippen” van de “legale” hennepkwekerijen. Het rippen van oogstbare planten is een fenomeen dat nu al geregeld voorkomt en vaak gepaard gaat met – extreem – geweld en hoge veiligheidsrisico’s voor de personen in en nabij de betreffende hennepkwekerij (mishandeling, gijzeling, liquidatie),’ zo schrijft de politietop in een interne nota, gelekt naar de Volkskrant.</p>


Bart de Koning

Het Debat: moet Nederland cannabis legaliseren?

<div class="lead">Volgens de Onderwijsinspectie neemt de ongelijkheid in het onderwijs toe. Door het afschaffen van de basisbeurs gaan bovenin minder mensen uit armere milieus studeren. Tijd voor ingrijpen van bovenaf? Bart de Koning zet de argumenten onder elkaar.</div>
<div class="lead"></div>
<h4>Voor</h4>
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Nederland was al ongelijk.<br />
</span>‘Uit de Oeso-studie “A Family Affair” uit 2010 (&#8230;) bleek ook al dat in Nederland het opleidingsniveau van de ouders de schoolprestaties van hun kinderen voorspelde. Het onderwijs is in Nederland steeds minder een emancipatiemachine en steeds meer een sorteerfabriek, waarbij bij voorbaat vaststaat wie in welk vakje terechtkomt.’ Xandra Schutte in De Groene Amsterdammer.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Ongelijkheid wordt erger, talent onbenut.<br />
</span>‘De inspectie constateert dat de kansenongelijkheid in het onderwijs oploopt. De laatste jaren nemen de verschillen toe tussen leerlingen met lager en hoger opgeleide ouders. Hierdoor krijgen veel kinderen met laag opgeleide ouders niet het onderwijs dat ze aan zouden kunnen en blijft talent onderbenut.’ Uit het rapport.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">We zijn te veel een prestatiemaatschappij.<br />
</span>De prestatiedwang draagt bij aan de toenemende ongelijkheid, schrijft Hartger Wassink op Nivoz.nl : ‘Maar onderwijs is geen wedstrijd. (…) Alleen leraren, in de gemeenschap als collega’s binnen een school, en in relatie met hun leerlingen, kunnen werkelijk de ongelijkheid in het onderwijs tenietdoen. Door ieder kind te (leren) zien voor wie het is, wat zijn talenten zijn.’</p>
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Fout beleid.<br />
</span>‘Het kabinet heeft de ongelijkheid bewust vergroot,’ schrijven Jasper van Dijk en Tjsitske Siderius op SP.nl: ‘Het stapelen van diploma’s wordt afgestraft; de bezuinigingen op onderwijsachterstandsgelden in de grote steden; groeiende segregatie tussen zwarte en witte scholen; de afschaffing van de basisbeurs en de invoering van het leenstelsel. Allemaal maatregelen die negatief uitpakken voor leerlingen met laagopgeleide ouders.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Er is meer flexibiliteit nodig.<br />
</span>‘De oplossing is om het normaler te maken tussentijds het niveau aan te passen aan de capaciteiten van de leerling. Dat zou ook voor afzonderlijke vakken moeten gelden (…). De mogelijkheid om vakken op verschillend niveau te kunnen volgen en examineren is de beste manier om recht te doen aan optimale talentontwikkeling.’ Hoogleraar onderwijs Rolf van der Velden in NRC Handelsblad.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Te vroege selectie.<br />
</span>Het Nederlandse onderwijsstelsel versterkt ongelijkheid, schrijft Hanne Obbink in Trouw: ‘Dé grote oorzaak daarvan is dat kinderen hier al op hun twaalfde, aan het eind van de basisschool, verdeeld worden over vmbo, havo en vwo. Keer op keer blijkt uit onderzoek dat dit nadelig is voor kinderen uit minder welgestelde gezinnen. Die hebben vaak meer tijd nodig om de achterstanden in te lopen die ze van huis uit meekrijgen, en als ze die tijd krijgen, komen ze vaak hoger uit.’</p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Er is weinig te doen aan de kloof.<br />
</span>Het onderwijs was de afgelopen eeuw een enorme emancipatiemachine voor mensen uit armere milieus, maar de samenleving heeft zijn maximum aan hoger opgeleiden nu bereikt. Thijs Bol, socioloog aan de UvA, zegt in NRC dat ‘sprake is van een zekere verzadiging. Als een steeds grotere groep mensen een hogere opleiding heeft, dan is de kans op sociale daling ook groter.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Ongelijkheid komt niet alleen door beleid.<br />
</span>‘Er is niet een enkele oorzaak voor de oplopende kansenongelijkheid,’ schrijft de Onderwijsinspectie. Hoogopgeleide ouders kiezen voor betere scholen en begeleiden hun kinderen beter. Leraren ‘hebben, vaak onbewust, hogere verwachtingen van leerlingen van hoger opgeleide ouders.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">De Basisbeurs was juist onrechtvaardig.<br />
</span>‘De oproep om de basisbeurs weer in te voeren, is geen oplossing voor de problemen,’ zegt minister Bussemaker in het Nederlands Dagblad: ‘Ik heb de basisbeurs afgeschaft, juist omdat dat een subsidie was voor de student van rijke ouders. De opbrengsten van die maatregel kunnen we nu inzetten voor kleinschaliger onderwijs en betere begeleiding van studenten.’</p>
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Nederlands onderwijs doet het juist goed.<br />
</span>‘Het Nederlandse onderwijs doet het – zo blijkt telkens uit internationaal onderzoek – bovengemiddeld goed,’ schrijft Bussemaker in Trouw. Het onderwijsbeleid is allang gericht op emancipatie: het kabinet investeert in jonge leraren, er komen soepeler overgangen in het onderwijs, een toelatingsrecht voor studenten, een ov-kaart voor jonge MBO’ers met een smalle beurs, betere begeleiding in het hoger onderwijs. Er is een aanvullende beurs voor studenten met arme ouders.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is helemaal niet erg dat er minder </span><span class="Cursief">kinderen gaan studeren.<br />
</span>Dat er door het leenstelsel minder kinderen uit arme milieus gaan studeren, is ‘precies wat we willen’, schrijft econoom Marcel Canoy in het FD. Er zijn te veel studenten, wat ‘heeft geleid tot leerfabrieken, perverse prikkels en kwaliteitsdaling.’ Het leenstelsel remt dat af: ‘Kinderen van laagopgeleiden of kwetsbare gezinnen zijn gemiddeld relatief minder geschikt voor het hoger onderwijs. Als er een daling van de instroom is, mag je dus verwachten dat juist deze groep gemiddeld achterblijft.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Niet weer een plannetje van de PvdA.<br />
</span>Ondanks alle mooie beloftes van de PvdA zijn de bureaucratie en ongelijkheid in het onderwijs erger geworden, schrijft wiskundeleraar René Kneyber in Trouw. ‘Met vrienden als de PvdA heeft het onderwijs geen vijanden meer nodig. De PvdA een emancipatiemachine, verheffing van het volk? Nou niet dus.’</p>


Moet de overheid de kloof in het onderwijs aanpakken?

<div class="lead">
<p class="p1">Wat Edward Snowden deed voor privacy, doen de Panama Papers nu voor belastingontwijking: ineens schrikt iedereen wakker. Maar, wat vinden we daar nu eigenlijk van?</p>
</div>
<h4 class="normal">Argumenten vóór</h4>
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Bron van alle kwaad.<br />
</span><br />
‘Als je naar grote wereldproblemen kijkt als armoede, honger of terrorisme, kom je uit bij belastingontwijking als voedingsbodem. (…) Wat we in de Panama Papers zien, is doorgeslagen hyperglobalisering. (…) Als we niet heel snel gaan zorgen dat globalisering echt voor de mensen gaat werken, krijg je revolutie. (…) Wil je écht staan voor Europese en internationale samenwerking, dan moet je dit aanpakken.’ Jesse Klaver in Het Financieele Dagblad.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Nederland dreigt een outcast te worden.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘Vertrouwen in onze instituties, in onze wetten en in eerlijk zaken doen is cruciaal voor Nederland als aantrekkelijk land om in te investeren. We zien te vaak dat lege Nederlandse brievenbusfirma’s daar afbreuk aan doen. Nederland dreigt op de verkeerde lijstjes terecht te komen. Het is hoog tijd dat Nederland voorop loopt in de aanpak van internationale belastingontwijking,’ schrijft PvdA-Kamerlid Ed Groot in <em>Het Financieele Dagblad.</em></p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Multinationals zijn uitvreters.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘Onze betrouwbare overheid, hoogopgeleide werknemers, onze goede diensten, relatief stabiele economie en ons snelle internet zijn ook aantrekkelijk voor bedrijven die zich in Nederland vestigen. Maar belasting betalen? Ho maar.’ Anne Scheltema Beduin van Transparancy International in OneWorld.</p>
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Nu aanpakken: Den Haag is ‘om’. </span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">Wouter Bos verdedigde in 2009 Nederland nog in het Witte Huis: ‘Elke associatie met Nederland als belastingparadijs (&#8230;) verwerpen wij.’ (Zie Het Debat, VN 06). Zijn partijgenoot Jeroen Dijsselbloem is nu ‘om’ en pakt de brievenbusfirma’s aan. Nederland is te vaak ‘gebruikt’ door bedrijven en was zo onderdeel van het probleem: ‘Nu Nederland EU-voorzitter is, moeten we onderdeel van de oplossing worden.’ Er is nu een Kamermeerderheid voor een hoorzitting over belastingontwijking.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Nu aanpakken: bedrijfsleven is verzwakt. </span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">Onder invloed van populisten als Trump en Wilders verliest de bedrijvenlobby invloed, schrijft Tom-Jan Meeus in NRC. Door ‘een antikapitalistische reflex’ liggen de thema’s van de bedrijfslobby (vrijhandel, EU, immigratie, belastingvrijstellingen) onder vuur: ‘Dit weekeinde bleek dat een Kamermeerderheid een mini-enquête inzake belastingontwijkende multinationals op het oog heeft. De Panama Papers als binnenlandse politiek: opnieuw heeft de werkgeverslobby het nakijken.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Levert enorm veel op.<br />
</span><span class="Cursief"><br />
</span>‘De totale uitgaande stroom royalty’s, rente en dividend bedraagt 82,7 miljard euro. Als we erin zouden slagen over deze stroom effectief 5 procent bronbelasting te heffen, dan praat je al over 4 miljard euro. Dat is tien keer zoveel als het rijksbudget voor natuur. Het gat bij de Nationale Politie is een half miljard, de defensiebegroting is 7 miljard euro.’ Jesse Klaver in het Het Financieele Dagblad.</p>
<h4 class="normal">Argumenten tegen</h4>
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Complot om belasting te verhogen.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘Overheden geven te veel geld uit,’ zegt principieel belastingontwijker en libertariër Toine Manders op Quotenet: ‘Het geld raakt op bij veel landen. Wat we nu zien, is de vorming van een kartel van landen met hoge belastingtarieven, die landen met lage tarieven onder druk zetten.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Schending van privacy.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘De overheid wil alles weten,’ zegt Toine Manders op Quotenet. ‘Zelfs met corrupte landen als China en Venezuela worden afspraken gemaakt over het automatisch uitwisselen van gegevens. (…) het mensenrecht op privacy [wordt] gewoon maar overboord gegooid.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Niks mis met belastingontwijking.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">Jurist Paul van Delft maakt nu reclame met ‘Uw eigen Panama Papers: betaal zo min mogelijk belasting.’ Hij legt uit in NRC: ‘Wij zijn niet van de morele afwegingen. (…) Een autodealer vraag je ook niet aan welke dubieuze doelgroepen hij zijn auto’s verkoopt. Bovendien worden dit soort constructies al eeuwen gebruikt. (…) Daar is toch niets mis mee? Wij spelen het spel volgens de regels.’</p>
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Nederlandse trustsector deugt wel.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘De trustsector in Nederland heeft te maken met strikte regelgeving. Je moet niet alleen voldoen aan de strenge eisen van DNB, maar als je bij ons bent aangesloten ook aan ons eigen keurmerk,’ zegt André Nagelmaker, voorzitter van de branchevereniging tegen nu.nl: ‘Internationaal staan we op eenzame hoogte.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Belastingontwijking blijft toch wel.</span><span class="Cursief"><br />
</span></p>
<p class="tekst">‘Het is een utopie om te denken dat belastingontwijking verdwijnt,’ zegt jurist Paul van Delft in <em>NRC</em>: ‘Vergeet niet dat het gaat om een hele industrie van accountants, fiscalisten en advocaten met een behoorlijk lobbyapparaat.’ Christine Lagarde van het IMF verwacht in <em>The Guardian</em> ‘gigantische hordes en obstakels’ omdat belastingheffen de belichaming van soevereiniteit is: ‘Als die soevereiniteit wordt aangetast, zal daar sterk verzet (&#8230;) tegen zijn.’</p>
<p class="tekst"><span class="Cursief">3.</span> <span class="Cursief">Levert nieuwe bureaucratie op.</span></p>
<p class="tekst">De internationale plannen om de trustsector aan te pakken, leveren alleen maar meer bureaucratie op, zegt André Nagelmaker namens de trustkantoren in <em>de Volkskrant</em>. Bedrijven moeten veel meer gaan administreren en rapporteren. ‘Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat de brievenbusmaatschappij verdwijnt uit Nederland, maar dat de trustsector een nieuwe rol vindt als administrateur en secretaris van internationale bedrijven in Nederland en het buitenland.’</p>
<div class="info-box">
<h5 class="tekst">Conclusie</h5>
<p class="tekst">Nederland mag geen belastingparadijs meer zijn. Maar na de Panama Papers is het niet meer te verdedigen dat multinationals en rijken belasting mogen ontwijken en gewone ondernemers en burgers de volle mep betalen.</p>
</div>


Weg met Nederland belastingparadijs! (Of niet?)

<div class="lead">
<p>Staatssecretaris Sander Dekker wil het onderwijs toekomstbestendig maken. Het Platform Onderwijs2032 onder leiding van Paul Schnabel adviseert dat veel bestaande vakken verdwijnen, en de nadruk te liggen komt op vaardigheden. Wat schieten we daar mee op? De argumenten van het debat onder elkaar.</p>
</div>
<h4 class="normal">Voor</h4>
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Het gaat eindelijk over de inhoud.</span><span class="Cursief"><br />
</span>‘In Nederland wordt al decennia gediscussieerd over het onderwijs, maar het gaat alleen maar over de structuur. Nooit over de inhoud, terwijl die toch bepaalt wat we onze kinderen leren. (&#8230;). Leraren zijn daar nauwelijks bij betrokken. Dat moet anders, veel professioneler. (&#8230;). De commissie-Schnabel heeft een goed rapport afgeleverd en veel met leraren gepraat. Dat heeft veel energie losgemaakt.’ Sander Dekker in het <span class="Cursief">FD</span>.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is nodig voor toekomst Nederland.<br />
</span>‘De centrale vraag (&#8230;) is hoe we kinderen van nu zo goed mogelijk kunnen voorbereiden op hun toekomst. Wat moeten ze aan kennis hebben, hoe leren zij zich staande te houden in de moderne maatschappij en hoe kunnen zij hun sociale en communicatieve vaardigheden ontwikkelen? Wij hebben met dit advies een basis gelegd voor modern onderwijs dat leerlingen die vaardigheden bijbrengt.’ Paul Schnabel.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is helemaal geen stelselwijziging.<br />
</span>Het is een misverstand dat Schnabel en Dekker weer een stelselwijziging willen, schrijft leraar Dick van der Wateren op www.onderwijscooperatie.nl: ‘Veel van wat in het rapport wordt voorgesteld is immers allang mogelijk. Scholen die het jaarklassensysteem, lesroosters en klassikale lessen hebben losgelaten en die vakoverstijgend werken zijn geen uitzondering meer.’</p>
<figure id="post-320597 media-320597" class="align-left"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/HH-49691539_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/HH-49691539_preview-320x208.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/HH-49691539_preview-640x416.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/HH-49691539_preview-1280x832.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Sander Dekker opent op het Koningin Wilhelmina College (KWC) het nieuwe schooljaar. Foto: William Hoogteyling/HH</figcaption></figure>
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Vakken verdwijnen niet.<br />
</span>‘Ons advies betekent natuurlijk niet dat het vak ophoudt te bestaan, maar je kunt je afvragen of het nuttig is om het allemaal als aparte vakken te organiseren. We hebben drie domeinen genoemd en daar zit veel ruimte in. Hoe je dat precies moet vormgeven, moet blijken en is ook aan de school.’ Paul Schnabel in de <span class="Cursief">Nationale Onderwijsgids</span>.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Ruimte voor de docent.<br />
</span>‘In de gesprekken met docenten kwam naar voren dat ze te veel uitvoerder zijn van de lesmethode die een uitgever voorschrijft. Het is behoorlijk geprogrammeerd. Docenten hebben meer de behoefte om het zelf te doen. (&#8230;) Daar moet je ook de ruimte voor willen geven.’ Paul Schnabel.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Goed onderbouwd, breed draagvlak.<br />
</span>Het ontwerpteam ‘wordt gevoed door leraren die in zogeheten leerlabs hun praktijkervaring inbrengen, lesmateriaal delen en samen verder denken hoe het curriculum van de toekomst eruit moet zien. De gedachte achter deze werkwijze is dat het nieuwe curriculum tijdens de ontwikkeling continu wordt gestaafd aan de praktijk in de klas.’ <a href="http://www.onsonderwijs2032.nl" target="_blank">www.onsonderwijs2032.nl</a></p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Dekker leert niet van fouten.<br />
</span>Staatssecretaris Dekker lanceert vaak nieuwe plannen en proefballonnetjes. Met eerdere hervormingen (onder andere basisvorming, tweede fase en studiehuis) was al afgerekend door de parlementaire commissie-Dijsselbloem in 2008, schrijft Maarten Huygen in <span class="Cursief">NRC</span>. Maar Dekker luistert niet naar de lessen van Dijsselbloem: ‘Er is geen draagvlak, geen goede analyse en geen wetenschappelijke onderbouwing.’</p>
<figure id="post-320595 media-320595" class="align-left"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/iStock_000041834014_Medium_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/iStock_000041834014_Medium_preview-320x212.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/iStock_000041834014_Medium_preview-640x425.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/iStock_000041834014_Medium_preview-1280x850.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Istockphoto</figcaption></figure>
<h4 class="normal"></h4>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Dekker wil af van levensbeschouwing.<br />
</span>Dekker wil af van levensbeschouwing als ordenend principe, om ruimte te maken voor nieuwe scholen. ‘Straks moeten zo’n honderd kleinere scholen van allerlei richtingen hun deuren sluiten,’ stelt ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins in <span class="Cursief">Reformatorisch Dagblad</span>: ‘De bewindsman kan niet twee eeuwen schoolstrijd met enkele pennenstreken ongedaan maken.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">De voorstellen zijn holle retoriek.<br />
</span>De voorstellen van Schnabel zijn volgens leraar Ton van Haperen in <span class="Cursief">de Volkskrant </span>‘een gênante verzameling holle retoriek’: ‘Een nieuw curriculum voor leerplichtige kinderen is geen kwestie van “u vraagt en wij draaien”, maar een halszaak van de democratische rechtsstaat. Een politieke kwestie. Algemene vorming leidt niet op tot banen voor later, maar voedt op tot burger van nu. (&#8230;) En ja, dit lijkt op staatspedagogiek. Maar dat is altijd beter dan die rare Schnabeltjeskrant waarin elke puber zijn eigen kennis fabriceert.’</p>
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Leraren hebben steun ingetrokken.<br />
</span>Vijf lerarenorganisaties en Beter Onderwijs Nederland hebben hun steun aan de plannen ingetrokken, zegt voorzitter Liesbeth Verheggen van de Algemene Onderwijsbond in <span class="Cursief">NRC</span>: ‘ Wij vinden dat leraren nu aan zet zijn. Het is hun beroep, hun vak.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is niet onderbouwd.<br />
</span>Wetenschappelijke onderbouwing van Schnabels plannen ontbreekt, stelt onderwijsexpert Sietske van Viersen (UvA) in <span class="Cursief">NRC</span>: ‘In de literatuur is men het niet eens over de voordelen van vroeg Engels leren. Het opheffen van vakken is slecht onderbouwd. Lezen en spellen ontbreken grotendeels. En zelfs in de hoogste klassen hebben leerlingen nog moeite met de aanbevolen zelfregulatie en zelfreflectie. Dat heeft te maken met hersenontwikkeling.’</p>
<p class="tekst"><span class="Cursief">3.</span> <span class="Cursief">Te veel taken voor school.<br />
</span>‘Ik zie een trend dat scholen de opvoedende taak van ouders gaan overnemen. (&#8230;) Het kan niet zo zijn dat het onderwijs corrigeert wat ouders laten liggen. Schnabel pleit in zijn rapport voor een brede taakopvatting van de school. Dekker omarmt dat. Daar ben ik het niet mee eens. We hebben de grens van hetgeen scholen op zich kunnen nemen, bereikt.’ Eppo Bruins.</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Conclusie: Op deze onderwijsvernieuwing zit niemand te wachten. </strong><br />
Natuurlijk moet het onderwijs met zijn tijd meegaan, maar deze plannen zijn slecht onderbouwd, hebben geen draagvlak in het onderwijs en richten vooral schade aan.</p>
</div>


Stelling: het onderwijs moet toekomstgericht worden

<div class="lead">
<p>Ook bij gevorderde dementie staat de overheid euthanasie toe. De documentaire <em>Levenseindekliniek</em> maakte veel los. Zijn de voorwaarden streng genoeg? Bart de Koning zet de argumenten van het debat onder elkaar.</p>
</div>
<h4 class="normal">Voor</h4>
<h5 class="tussenkop">Principieel voor</h5>
<p><em>1. Dementie is ook ondraaglijk lijden.<br />
</em>Volgens de wet mag euthanasie bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden. ‘Demente mensen geven zichtbare signalen af dat zij lijden. Zij huilen, staan steeds bij de deur naar buiten, vragen of ze mee naar huis mogen. En zolang er geen geneesmiddel bestaat tegen dementie, is dat lijden uitzichtloos.’ Petra de Jong, directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), in Medisch Contact.</p>
<p><em>2. De handreiking stelt duidelijke eisen.<br />
</em>‘Veel artsen meenden dat euthanasie niet kan bij dementie,’ zegt voorzitter Margo Andriessen van de NVVE op NOS.nl: ‘Nu is weer bevestigd dat dat wel kan als de patiënt ernstig lijdt, een wilsverklaring heeft opgesteld en daarover vaker heeft gesproken met de arts.’</p>
<p><em>3. Niemand krijgt tegen zijn wil euthanasie.<br />
</em>‘Waar het om gaat, is dat je op de een of andere manier van de patiënt moet weten dat dit echt zijn of haar wil is,’ stelt Rutger Jan van der Gaag, voorzitter van de artsenfederatie KNMG, op NOS Radio 1. ‘Er blijven gevallen waarin je geen euthanasie kunt verlenen, omdat de patiënt niet weet waar het over gaat. Je kunt niet tegen iemand die niet dood wil zeggen: “U heeft het opgeschreven, dus gebeurt het.”’</p>
<h5 class="tussenkop">Praktisch voor</h5>
<p><em>1. Patiënten en familie willen massaal.<br />
</em>Er is veel draagvlak voor euthanasie bij dementie, zo blijkt uit een enquête van EenVandaag: 87 procent van ondervraagden vindt dat euthanasie mag. Van de mensen met een dementerende ouder of partner is 90 procent blij met de nieuwe handreiking. Zo kunnen ze de wens van de dementerende respecteren en deze onnodig lichamelijk of psychisch lijden besparen.</p>
<p><em>2. Gebeurt vrijwel nooit.<br />
</em>Er is geen glijdende schaal: euthanasie bij dementie komt nauwelijks voor. Van de 5306 meldingen van euthanasie in 2014 waren er 81 van dementerenden (1,5 procent), ‘allemaal patiënten die zich in de beginfase van dementie bevonden en die dus nog zelf een euthanasieverzoek konden indienen,’ schrijft Medisch Contact. Bij 26 wilsonbekwame en demente patiënten werd in drie jaar tijd niet één verzoek tot euthanasie gehonoreerd.</p>
<div class="figure--left">
<figure id="post-318526 media-318526" class="align-left"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/stock-photo-29869208-elderly-woman-in-a-nursing-home_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/stock-photo-29869208-elderly-woman-in-a-nursing-home_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/stock-photo-29869208-elderly-woman-in-a-nursing-home_preview-640x426.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/stock-photo-29869208-elderly-woman-in-a-nursing-home_preview-1280x853.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Bob Ingelhart</figcaption></figure>
</div>
<p><em>3. Dementerende is zichzelf niet, daarom wilsverklaring.<br />
</em><span style="font-size: 1em; line-height: 1.556em;">‘Mensen veranderen,’ zegt Petra de Jong in Medisch Contact. ‘In onze wilsverklaring aanvaardt de patiënt met zoveel woorden het risico dat er een eind aan zijn leven wordt gemaakt, ook als hij wilsonbekwaam, een andere persoon is geworden. Artsen kunnen ervan uitgaan dat hij deze situatie niet wil, en euthanasie verlenen.’</span></p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5 class="normal">Principieel tegen</h5>
<p class="1"><em>1. Euthanasie bij dementie gaat te ver.<br />
</em>Klinisch ethicus Erwin Kompanje was na het zien van de documentaire Levenseindekliniek ‘verbijsterd, verwonderd en verontrust’, schrijft hij in de Volkskrant. De hoofdpersoon gaat naar een schaatswedstrijd, drinkt wijn, deint mee met muziek. ‘Ik zie op deze beelden op die momenten geen invoelbaar en ondraaglijk lijden.’</p>
<p class="1"><em>2. Glijdende schaal.<br />
</em>Bij de Euthanasiewet in 2002 begonnen we met ‘de klassieke doelgroep’, zoals mensen met uitbehandelde kanker, zo blogt het Bureau Morbidee: ‘En nu? Nu zitten we al op tientallen mensen met dementie of psychiatrische klachten per jaar. Het is aftellen tot de constatering wordt gemaakt dat mensen met dementie hun leven niet veilig zijn in Nederland, zeker niet als je een euthanasiaste partner hebt.’</p>
<p class="1"><em>3. Grens van lijden verschuift altijd.<br />
</em><span style="font-size: 1em; line-height: 1.556em;">Bij vrijwel alle patiënten schuift de grens voor euthanasie steeds op, zegt een huisarts tegen EenVandaag: ‘Bijvoorbeeld: ik wil euthanasie als ik niet meer zelf kan lopen, maar als het dan zover is, dan wil men toch pas euthanasie als men bedlegerig wordt, als dat dan zover is dan pas als ze ook incontinent erbij worden&#8230; Waarom zou een dergelijke verschuivende wens niet kunnen bij dementie? Helaas kunnen mensen dan niet meer terug.’</span></p>
<h5 class="tussenkop">Praktisch tegen</h5>
<p class="1"><em>1. Er zijn betere methodes bij dementie.<br />
</em>Bij dementie zijn betere opties, die in de praktijk veel vaker worden ingezet, zegt specialist ouderengeneeskunde Nienke Nieuwenhuizen in NRC: ‘Denk aan een behandelbeperking, het staken van een behandeling of palliatieve sedatie. Net als euthanasie leiden deze keuzes tot een pijnloos afscheid (&#8230;).’</p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-318524 media-318524" class="align-left"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/niet-reanimeren-penning_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/niet-reanimeren-penning_preview-320x236.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/niet-reanimeren-penning_preview-640x471.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<p class="1"><em>2. Meerderheid artsen wil niet.<br />
</em>Uit een enquête van EenVandaag blijkt dat 61 procent van de ondervraagde huisartsen het een slechte zaak vindt dat een wilsonbekwame dementerende in aanmerking kan komen voor euthanasie. Eugène Sutorius, oud-voorzitter van de NVVE, zei ooit: ‘Dat alle, maar dan ook alle verpleeghuisartsen in ons land weigeren om dergelijke wilsverklaringen bij dementie uit te voeren, terwijl ze niet tegen euthanasie zijn, zou ons aan het denken moeten zetten.’</p>
<p class="1"><em>3. Verklaring zegt niet genoeg.<br />
</em>‘Patiënten in het verpleeghuis zijn ver voorbij het stadium dat zij nog over hun verzoek kunnen praten,’ zegt specialist ouderengeneeskunde Bert Keizer in Medisch Contact: ‘Ach, wat heb je daar nou aan?’ zal een alzheimerpatiënt zeggen over zijn eigen verklaring.</p>
<div class="info-box">
<p><strong>Conclusie: Het mag, onder strenge voorwaarden.</strong></p>
<p>Euthanasie bij dementie mag, maar is medisch-ethisch zo complex en veeleisend dat het nauwelijks voorkomt. Alternatieven, zoals palliatieve sedatie en behandelverboden, werken beter en worden daarom veel vaker toegepast.</p>
</div>


Mag euthanasie bij gevorderde dementie?

<div class="lead">Jaarlijks overlijden honderden mensen omdat er geen donororganen zijn. D66 wil dat iedereen orgaandonor wordt, tenzij je expliciet bezwaar maakt. Tegenstanders vinden dat een inbreuk op het zelfbeschikkingsrecht. Bart de Koning fileert het debat: wat zijn de argumenten voor en tegen?</div>
<h4>Voor</h4>
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Het redt mensenlevens.<br />
</span>‘Een wrang gegeven is dat jaarlijks ongeveer 150 mensen tevergeefs wachten, omdat hulp te laat komt. (&#8230;) maakt D66 zich er al heel lang sterk voor om iedereen in Nederland automatisch donor te maken. (&#8230;) Elk leven dat gered kan worden, is de moeite waard,’ schrijft Natasja de Groot in het <span class="Cursief">AD</span>. ‘Compassie met mensen in nood heeft mijn fractie over de streep getrokken,’ stelt Agnes Wolbert van de PvdA.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het bevordert juist zelfbeschikking.<br />
</span>Zestig procent van de bevolking laat nu niet weten of ze donor willen zijn en schuift de keuze dus door naar hun nabestaanden, schrijft <span class="Cursief">NRC</span>: ‘Aangezien de nieuwe wet mensen dwingt over orgaandonatie na te denken, bevordert hij juist de zelfbeschikking.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">De overheid eigent zich niets toe.<br />
</span>‘Het idee dat de overheid zich iemands lichaam toe-eigent na de dood is voor velen niet te verkroppen. Maar juist dit argument snijdt geen hout; mensen houden immers wel degelijk het recht te weigeren,’ schrijft Carlijne Vos in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>.</p>
<figure id="post-316863 media-316863" class="align-left"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/02/prev_watermarked0_9549127_preview.jpg" alt="" /><figcaption>Foto: Dominik Butzmann/laif/HH.</figcaption></figure>
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Dit is de enige manier.<br />
</span>Voorlichtingscampagnes leveren niet meer donoren op. Veel mensen willen best donor worden, maar vergeten het of stellen het uit, stelt initiatiefneemster Pia Dijkstra in het <span class="Cursief">AD</span>. ‘Als je ze het op de man af vraagt, willen ze best wel orgaandonor zijn, maar ze zijn er niet mee bezig.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is een kleine moeite.<br />
</span>Het gaat om het nettoresultaat, schrijft lezer Ron Damersen in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>: ‘Er wordt een recht van de burger afgenomen (het recht op gemak, als hij geen donor wil zijn moet hij straks een kleine moeite doen)’ maar daar staat ‘het redden van vele levens’ tegenover.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is heel redelijk.<br />
</span>Het systeem is volgens Alexander Pechtold de ‘gulden middenweg’ tussen overheidsbemoeienis en vrijheid. Iedereen van 18 jaar en ouder krijgt een brief met vier opties: wel of geen donor, de beslissing overlaten aan nabestaanden of een nader te bepalen persoon. Wie niet reageert, krijgt nog een brief. Pas wie dan nog geen keuze heeft gemaakt, wordt automatisch donor.</p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">De staat mag zich er niet mee bemoeien.<br />
</span>‘De besluitvorming over zo’n intieme kwestie moet bij mensen zelf blijven. De staat behoort daar afstand te houden,’ aldus SGP’er Kees van der Staaij tijdens een debat. Ook VVD en PVV zijn tegen ‘staatslijkenpikkerij’. ‘Organen zijn dan een maatschappelijke voorziening die je uit solidariteit maar hebt af te staan,’ zoals PVV-Kamerlid Reinette Klever in <span class="Cursief">NRC </span>zegt.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Doneren is geen plicht.<br />
</span>‘Ja, er is een tekort aan donoren, en jaarlijks overlijden 150 patiënten doordat een orgaan niet tijdig beschikbaar was. Maar hoe naar dat ook is – het beroep op een offer betekent niet als vanzelf een plicht tot levering,’ schrijft Arthur van Leeuwen in <span class="Cursief">Elsevier</span>.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">D66 is schijnheilig.<br />
</span>‘Er is geen grotere aantasting van vrijheid. En het bizarre is dat dit voorstel van D66 komt. Een liberale partij die individualisme en zelfbeschikking nota bene in haar basisfilosofie heeft,’ schrijft jurist Jasper Endeman in het <span class="Cursief">Reformatorisch Dagblad</span>.</p>
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="p_1"><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> Het </span><span class="Cursief">effect is onduidelijk.<br />
</span>Dat ‘ja, tenzij’ in andere landen werkt, betekent niet dat het in Nederland ook meer donoren gaat opleveren. ‘Er zijn veel factoren van invloed op orgaandonatie, zoals het aantal ongevallen. Ook is het lastig te voorspellen wat het effect van een verandering is op de houding van Nederlanders,’ stelt de Nederlandse Transplantatie Stichting in <span class="Cursief">Metro</span>.</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Mensen haken juist af.<br />
</span>Als je dwang gaat toepassen, haken mensen van goede wil af. ‘Al vele jaren loop ik met een donorcodicil in mijn zak,’ schrijft lezer Koos Peeters in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>: ‘Mocht het door Pia Dijkstra ingediende voorstel wet worden, dan is de maatschappij mij als donor kwijt. Het feit of ik mijn organen na mijn overlijden aan derden ter beschikking stel, wil ik namelijk helemaal zelf bepalen.’</p>
<p class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Geef liever voorlichting.<br />
</span>Landen met veel donoren doen veel aan voorlichting. ‘In plaats van de druk op te voeren met een dwingend systeem is het beter als de informatievoorziening en het gesprek over orgaandonatie wordt gestimuleerd,’ schrijft expert Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink in <span class="Cursief">Trouw</span>. Je kunt je keuze ook registreren bij het afhalen van je paspoort of rijbewijs. Of bij verkiezingen, als je toch al in het stemhokje staat.</p>
<div class="info-box">
<p class="p_1"><strong>Conclusie: automatische orgaandonatie redt mensenlevens. </strong></p>
<p class="p_1">Overledenen automatisch tot orgaandonor maken is inderdaad niet erg liberaal, maar wel effectief. En wie echt niet wil, kan altijd bezwaar maken.</p>
</div>


Stelling: iedereen moet automatisch orgaandonor zijn

<div class="lead">
<p>Er is veel kritiek op de Eerste Kamer: de leden zouden partijpolitiek bedrijven en te veel beleid tegenhouden. Een meerderheid van de leden wil nu een staatscommissie instellen om de toekomst van het stelsel te onderzoeken.</p>
</div>
<p>Allereerst, zes argumenten voor afschaffing van de Eerste Kamer.</p>
<div class="info-box">
<h5>Principieel voor</h5>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief"><br />
1.</span> <span class="Cursief">Eerste Kamer ondermijnt Tweede Kamer.<br />
</span></strong>‘Als de Eerste Kamer het politiek primaat van de Tweede Kamer continu gaat ondermijnen, dan krijg je een dubbeling van rollen. Dan heeft de Eerste Kamer geen toegevoegde waarde.’ Met deze opmerking in <span class="Cursief">De Telegraaf</span> opende Halbe Zijlstra in april 2013 het debat over de Eerste Kamer.</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Vervang de Eerste Kamer door het Constitutioneel Hof.<br />
</span></strong>‘De leden van de Provinciale Staten kiezen de 75 Eerste Kamerleden. De Provinciale Staten worden weer wel rechtstreeks gekozen. D66 (…) wil daarom de Eerste Kamer afschaffen. D66 heeft de voorkeur voor een eenkamerstelsel in combinatie met een directe betrokkenheid van de kiezers. Voordat dat kan gebeuren, dient er wel eerst een volwaardig systeem van constitutionele toetsing te zijn ingevoerd.’ Partijstandpunt D66.</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Laat de Raad van State het doen.<br />
</span></strong>‘Ook mogelijk is de Eerste Kamer op te heffen en deze wetgevingstaak onder te brengen bij een Kamer van de Raad van State – wier adviezen daarmee aan gewicht winnen. Al in 1848 tekende Thorbecke aan dat de Eerste Kamer beter gemist kon worden.’ Historicus Jan Drentje in <span class="Cursief">NRC</span>.</p>
</div>
<h5></h5>
<div class="info-box">
<h5>Praktisch voor</h5>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief"><br />
1.</span> <span class="Cursief">Slechts één Kamer kan prima.<br />
</span></strong>Een tweekamerstelsel is vanuit democratisch of rechtsstatelijk oogpunt niet noodzakelijk, schrijft jurist Hansko Broeksteeg in <span class="Cursief">Ars Aequi</span>: ‘Er zijn vele westerse democratieën, waarin het parlement bestaat uit “slechts” één Kamer. Denk bijvoorbeeld aan de Noord-Europese staten, zoals Zweden, Finland, Denemarken (&#8230;) Griekenland, Portugal, de Baltische staten, Slowakije en Hongarije.’</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Eerste Kamer is over-</span><span class="Cursief">bodig bejaardentehuis.<br />
</span></strong>‘De Eerste Kamer heeft een naam op te houden als “knekelhuis”, een sociëteit voor bejaarde politici die nog geen zin hebben achter de geraniums plaats te nemen en die bereid zijn voor een eendaagse werkweek genoegen te nemen met een jaarsalaris van een schamele 25.000 euro,’ stelt Fons Kockelmans op The Post Online.</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Senatoren zijn baantjesjagers en lobbyisten.<br />
</span></strong>Senator Loek Hermans verzamelde meer dan honderd bijbaantjes, schrijven Elene Walgenbach en Arnout Maat van de Jonge Democraten in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>. Hij is daarmee de verpersoonlijking van de belangenverstrengeling die optreedt bij de meeste van de Eerste Kamerleden: ‘Nu de rol van de Eerste Kamer politieker is dan ooit tevoren, loopt zij het gevaar dat zij verwordt tot een huis waarin lobbyisten van allerhande stromingen slecht uitkomende wetgeving kunnen tegenhouden.’</p>
</div>
<p class="normal">Dan, zes argumenten tegen het afschaffen van de Eerste Kamer.</p>
<div class="info-box">
<h5>Principieel tegen</h5>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Eerste Kamer waakt over de rechtsstaat.<br />
</span></strong>De Eerste Kamer is onmisbaar voor de rechtsstaat omdat Nederlandse rechters wetten niet aan de Grondwet mogen toetsen. ‘De Eerste Kamer is van grote betekenis voor het idee van <span class="Cursief">checks and balances</span> en de trias politica om tegenwicht te vormen aan de ongebreidelde macht van de meerderheid. Maar ook de waan van de dag leidt tot zeer ondoordachte en kwaliteitsarme wetgeving.’ Commentaar op Sargasso.</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Eerste Kamer mag best politiek bedrijven.<br />
</span></strong>Er bestaat geen regel, ‘geschreven of ongeschreven, die deze Kamer zou verplichten om zich apolitiek op te stellen,’ zei D66-senator Thom de Graaf tijdens het debat over de staatscommissie. De regering stelde al in 1983 ‘dat de Eerste Kamer politieke tanden heeft (&#8230;). Hoe zij die tanden gebruikt, is in de eerste plaats aan de Kamer zelf ter beoordeling.’</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Eerste Kamer zit kabinet niet dwars.<br />
</span></strong>De Eerste Kamer keurt 99 procent van alle wetten goed. ‘(&#8230;)Deze Kamer concentreert zich op de kwaliteit van de wetgeving, weegt die, ook politiek, maar laat het uiteindelijke politieke oordeel aan de Tweede Kamer. Er vallen geen kabinetten in de Eerste Kamer (&#8230;),’ aldus CU-senator Roel Kuiper in het debat.</p>
</div>
<h5></h5>
<div class="info-box">
<h5>Praktisch tegen</h5>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief"><br />
1.</span> <span class="Cursief">Verander alleen de verkiezing.<br />
</span></strong>Een rechtstreekse verkiezing zou de Eerste Kamer meer gezag geven. De leden zouden gespreid gekozen worden, in twee of drie etappes, met een zittingsduur van bijvoorbeeld zes jaar, schrijft Marc Chavannes op De Correspondent: ‘De samenstelling van de Eerste Kamer zou dan direct door de kiezer worden bepaald, maar minder dicht op de politieke stemming van het moment zitten. Dat geeft de Senaat meer gezag, maar leidt tot minder concurrentie met de Tweede Kamer die het primaat hoort te hebben.’</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Ervaring en netwerk senatoren is belangrijk.<br />
</span></strong>Senatoren hebben een brede ervaring en zijn ouder dan Tweede Kamerleden, schrijft oud-senator Kees de Lange (OSF) op FTM. ‘De Tweede Kamer houdt zich veel meer bezig met de hype van de dag. (&#8230;) Volksvertegenwoordigers die hun functie langdurig vervullen en fungeren als een soort collectief geheugen en geweten zijn buitengewoon schaars geworden.’</p>
<p class="tekst"><strong><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> </strong><span class="Cursief"><strong>Discussie over afschaffen Eerste Kamer is zinloos.<br />
</strong></span>De discussie over het afschaffen van de Eerste Kamer is zinloos, vindt De Dagelijkse Standaard: ‘Vooral omdat de Eerste Kamer niet zal verdwijnen. Er zal geen tweederde meerderheid komen in de senaat om zichzelf op te heffen.’</p>
</div>
<h5></h5>
<div class="info-box">
<h5>Conclusie</h5>
<p><em><strong><br />
De Eerste Kamer is onmisbaar als parlementair geweten.</strong></em><br />
De Eerste Kamer zou wel aan gezag winnen door de leden rechtstreeks te laten kiezen voor een termijn van zes jaar, waarbij dan om de drie jaar de helft van de Eerste Kamer herkozen wordt.</p>
</div>


Moeten we de Eerste Kamer afschaffen?

Politieke Integriteitsindex 2015

Waarom we maar niet van al die bureaucratie afkomen

<div class="lead">
<p>Na de aanslagen in Parijs heeft ook premier Rutte IS de oorlog verklaard. De druk om ook doelen in Syrië te bombarderen neemt toe. Een overzicht van de argumenten vóór en tegen. Plus een conclusie.</p>
</div>
<h5>Principiële argumenten vóór bombarderen</h5>
<ol>
<li><strong>Goed voor veiligheid hier én daar.</strong><br />
Je hebt twee redenen om in te grijpen in Syrië, zegt Sybrand Buma in <em>Trouw</em>: ‘Humanitair, om een dreigende genocide te voorkomen en uit zelfverdediging voor Irak en voor ons. Als we het moorden en verkrachten laten gebeuren, hoe rechtvaardig ben je dan bezig?’</li>
<li><strong>Er is een mandaat.<br />
</strong>‘Een volkenrechtelijk mandaat is een noodzakelijke voorwaarde voor het gebruik van geweld tegen IS in Syrië,’ zegt Bert Koenders in de <em>Volkskrant</em>. Volgens juristen mag de internationale gemeenschap militair ingrijpen omdat IS vanuit Syrië Irak aanvalt: ‘Op grond van het recht op collectieve zelfverdediging van Irak is geweldgebruik in Syrië toegestaan.’</li>
<li><strong>Ingrijpen is nodig voor een politieke oplossing.<br />
</strong>Er is inderdaad nog geen politieke oplossing voor Syrië zonder de ‘vreselijke massamoordenaar’ Assad, erkent VVD-kamerlid Han ten Broeke in <em>Trouw</em>. Maar zo beland je in een cirkelredenering: ‘We zijn zo druk met analyseren hoe we tot een oplossing voor Syrië zonder Assad kunnen komen, dat ons beleid stil ligt. (..) Er komt pas een politieke oplossing voor Syrië als de strijdende partijen inzien dat ze geen militaire overwinning kunnen behalen.’</li>
</ol>
<p></p>
<h5>Praktische argumenten vóór bombarderen<strong><br />
</strong></h5>
<ol>
<li><strong>Bombarderen werkt wel.<br />
</strong>Terroristen bombarderen kan wel degelijk effectief zijn. De luchtaanvallen tegen IS in Irak hebben ‘ook levens gered van yezidi’s en ervoor gezorgd dat de Koerden veilig konden blijven in hun eigen regio,’ zegt Han ten Broeke in <em><em>Trouw.</em></em></li>
<li><strong>Alleen IS in Irak aanpakken heeft geen zin.<br />
</strong>IS wordt in Irak stevig aangepakt, ook op de grond, maar kan in Syrië ongehinderd zijn gang gaan. ‘Er is een toenemende behoefte ook daar op te treden,’ zegt generaal Tom Middendorp in <em>de Volkskrant</em>: ‘Wat heeft het voor zin als we de bron van de ellende niet aanpakken?’</li>
<li><strong>We moeten snel zijn, anders staan we buitenspel.<br />
</strong>Iran bestrijdt in Syrië soennitische rebellen, Turkije valt de PKK aan en Rusland bombardeert ‘wat het goeddunkt’, zegt Han ten Broeke in het <em>AD</em>. Om IS te verslaan moeten we nú ingrijpen: ‘Terwijl we wachten op een politieke strategie, verkruimelt de militaire. We moeten als de wiedeweerga tot een gemeenschappelijke militaire strategie komen.’</li>
</ol>
<div class="figure--right">
<figure id="post-305683 media-305683" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2015/11/12243032_10156185695635693_8962473270057554752_n.jpg" alt="" /></figure>
</div>
<p></p>
<h5><strong>Principiële argumenten tégen bombarderen</strong></h5>
<ol>
<li><strong>Geweld lost nooit iets op.</strong><br />
Ingrijpen in Syrië maakt het alleen maar erger, zegt de groep Oorlog Is Geen Oplossing op haar site: ‘Van Joegoslavië tot Afghanistan, van Irak tot Mali loopt al een spoor van dood en verderf, land na land is te gronde gericht. Onze inzet is dat Nederland zich uit deze geweldsspiraal losmaakt. (&#8230;) Geen oorlog maar economische samenwerking en verdieping van de contacten tussen de verschillende samenlevingen.’</li>
<li><strong>Er moet een politieke oplossing komen.<br />
</strong>‘Afghanistan, Irak en Libië zijn na de militaire interventies verder van huis dan ooit. Luchtaanvallen hebben slechts kans van slagen indien zij vergezeld gaan van een politieke strategie, en die is er niet. De coalitie die nu bombardementen uitvoert op ISIS-stellingen in Syrië heeft geen geloofwaardig plan op de grond en staart zich volledig blind op islamitisch terrorisme.’ Roman Baatenburg de Jong en Leonie Grit van Hivos in het <em><em>Nederlands Dagblad.</em></em></li>
<li><strong>Bombarderen leidt af van het echte probleem.<br />
</strong>In de strijd tegen IS verliezen we het verschrikkelijke karakter van Assad uit het oog, zegt D66’er Sjoerd Sjoerdsma op Nu.nl. ‘Assad heeft het overgrote deel van de doden in Syrië op zijn geweten. Het merendeel van de Syrische vluchtelingen verlaat het land door zijn optreden.’</li>
</ol>
<p></p>
<h5><strong>Praktische argumenten tégen bombarderen<br />
</strong></h5>
<ol>
<ol>
<li><strong>Risico op wraak.<br />
</strong>Het kabinet moet er rekening mee houden dat reli-fanaten wraak nemen met terroristische aanslagen, schrijft Eric Vrijsen in <em>Elsevier</em>: ‘De bijdrage in de strijd tegen Al-Qa&#8217;ida en de Taliban in Afghanistan heeft niet geleid tot terroristische represailles in Nederland. Maar in het geval van IS is dat een reëel gevaar.’</li>
<li><strong>Het luchtruim is gevaarlijk met de Russen erbij.<br />
</strong>‘De Russische bombardementen maken de situatie in Syrië nog veel complexer. Laten we weggaan van de fixatie op F16’s inzetten,’ aldus PvdA-Kamerlid Michiel Servaes in <em>de Volkskrant</em>: ‘Er kan iets misgaan met zo veel partijen in de lucht. Hij pleit daarom ‘voor een diplomatieke oplossing voor het conflict.’</li>
<li><strong>Bombarderen is niet effectief.<br />
</strong>‘Een F16 is niet gebouwd om twee terroristen op een brommertje weg te schieten. Er komt een moment dat je er niet aan ontkomt grondtroepen te sturen. En daar zitten we niet op te wachten, want dan krijg je lijkzakken terug,’ zei generaal-majoor en Eerste Kamerlid (VVD) Fred van Kappen vorig jaar in <em>NRC</em>. ISIS bombarderen is contrapoductief want het steunt Assad, ‘die onnoemelijk veel menselijke schade aanricht’, stelt Hivos in het <em>Nederlands Dagblad</em>: ‘Bommen op ISIS versterken ISIS. Met nog meer chaos en ellende tot gevolg.’</li>
</ol>
</ol>
<p></p>
<p><strong>De conclusie: bombarderen is géén effectief middel om terroristen uit te schakelen, maar veroorzaakt wél veel burgerslachtoffers.</strong></p>
<div class="info-box">Bart de Koning fileert elke twee weken in Vrij Nederland een actueel debat. Dit is een voorpublicatie uit de Vrij Nederland van deze week.</div>


Moet Nederland nu in Syrië bombarderen? De argumenten.

<div class="lead">GeenPeil heeft genoeg handtekeningen opgehaald voor een referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne. Volgens GeenPeil is de EU niet democratisch en is dit de zoveelste stap in de sluipende uitbreiding van de Unie. &#8216;Het debat&#8217; zet de argumenten op een rij en trekt een conclusie.</div>
<h4 class="normal">Voor</h4>
<h5><em><strong>Principieel voor</strong></em></h5>
<h5>1. Het verdrag redt de democratie in Oekraïne.</h5>
<p>‘Oekraïne is een van de meest corrupte en minst democratische landen in heel Europa. Als ex-minister van Binnenlandse Zaken zeg ik: in een land waar geen wetten functioneren, functioneert de wet van de dieven. Maar als ex-minister van Binnenlandse Zaken zeg ik ook: als we geassocieerd zijn met de EU, kunnen de volgende presidentsverkiezingen nog maar voor 5 of 10 procent vervalst worden. (…) Zonder een associatieverdrag krijgen we hier retro-totalitarisme.’ De Oekraïense politicus Joeri Loetsenko in 2013 in <span class="Cursief">NRC</span>.</p>
<h5>2. Het verdrag is goed voor iedereen.</h5>
<p class="p_1">Oekraïne is rijk aan grondstoffen en landbouwgrond, maar door corruptie en wanbeleid blijft dat potentieel onbenut. Nauwere samenwerking met Europa kan dat verbeteren, zei Herman van Rompuy in 2013 tegen <span class="Cursief">NRC</span>: ‘Dit soort verdragen zijn voor iedereen goed, ook voor Rusland. Hoe beter omliggende landen economisch presteren, des te beter Rusland presteert.’</p>
<h5 class="p_1">3. Een nee-stem speelt Poetin in de kaart.</h5>
<p>‘GeenPeil is tegen het associatieverdrag met Oekraïne, uitgerekend het land waar de democratie wordt bedreigd door het ondemocratische Rusland. Als Europa Oekraïne niet steunt, doet niemand het. Dit betekent zeker het einde van de democratie aldaar en dan valt het in handen van de Russen, net als eerder al gebeurde met de Krim. In feite is GeenPeil met zijn initiatief op de hand van Poetin.’ Laurens Jan Brinkhorst in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>.</p>
<h5><em>Praktisch voor</em></h5>
<h5>1. Het verdrag is geen opstap naar EU-lidmaatschap.</h5>
<p class="tekst">Een associatieverdrag leidt zeker niet automatisch tot EU-lidmaatschap. Kroatië is na zo’n verdrag wel toegetreden tot de EU, maar Israël, Jordanië, Turkije en Chili niet en zullen dat ook niet doen. ‘Oekraïne is nog niet eens potentieel kandidaat-lidstaat,’ stelt <span class="Cursief">De Correspondent</span> in een factcheck.</p>
<h5 class="tekst">2. Verdrag belooft niet meer geld voor Oekraïne.</h5>
<p class="p_1">‘De juridische bepalingen beloven Oekraïne geen extra geld vanuit Europa. Wel zien we dat er (&#8230;) financiële handreikingen aan Oekraïne zijn gedaan. Of dit in de komende jaren ook zo blijft, zal moeten blijken. Dus ja, Oekraïne ontvangt (meer) geld uit de EU, maar nee: het associatieverdrag verplicht de EU daar niet toe.’ Factcheck <span class="Cursief">De Correspondent</span>.</p>
<h5 class="p_1">3. Niet meer migratie.</h5>
<p class="p_1">‘Van vrij verkeer van personen is geen sprake,’ schrijft <span class="Cursief">De Correspondent</span>. Wel wordt het voor Oekraïners vanaf 2016 eenvoudiger om naar Europa te reizen. Maar Oekraïners mogen zonder werkvisum geen betaalde werkzaamheden uitvoeren.</p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5><em>Principieel tegen</em></h5>
<h5>1. Referendum redt de democratie.</h5>
<p class="tekst">‘Wat wij doen is een poging de democratie te redden. Het Europese project dendert maar voort, zonder dat de bevolkingen daarover geraadpleegd worden. (…) Daar komt nog bij dat door alle machtsoverdracht aan de EU, het Nederlandse parlement steeds minder te zeggen heeft. Van een representatieve democratie is eigenlijk nauwelijks nog sprake. (&#8230;) Daarom stellen wij: verdere machtsoverdracht aan de EU mag niet zonder referendum.’ Thierry Baudet, betrokken bij GeenPeil, in <span class="Cursief">de Volkskrant</span>.</p>
<h5 class="tekst">2. Oekraïne hoort niet bij de EU.</h5>
<p class="tekst">‘Is het verstandig een associatieverdrag af te sluiten met daarin een visumvrije regeling met een land in burgeroorlog? Met een land dat bijzonder corrupt is en samen met Uganda en Comoros op plek 142 staat van een corruptieranglijst?’ Arjan van Dixhoorn en Pepijn van Houwelingen van het Burgercomité-EU in <span class="Cursief">Nederlands Dagblad</span>.</p>
<h5 class="tekst">3. We dreigen in oorlog meegezogen te worden.</h5>
<p class="p_1">‘Moet Nederland in toenemende mate betrokken raken bij het conflict tussen Rusland en Oekraïne? Zijn wij bereid de levens van Nederlandse militairen hiervoor op het spel te zetten? Het wordt tijd om een halt toe te roepen aan de expansiedrift van de EU en onze soevereiniteit te heroveren.’ Bart Bohemen op<br />
curiales.nl.</p>
<h5><em>Praktisch tegen</em></h5>
<h5>1. Is gewoon opstapje naar Oekraïne in EU.</h5>
<p class="tekst">De EU hoopt met dit verdrag Oekraïne (en Georgië en Moldavië) geleidelijk in de EU te integreren, schrijft Burgercomité-EU: ‘Deze landen moeten zelfs EU-wetgeving gaan overnemen. Dit verdrag is dus duidelijk een opstapje naar volledig EU-lidmaatschap.’ Kijk maar naar Kroatië: in 2001 een associatieverdrag en sinds 2013 lid van de EU.</p>
<h5 class="tekst">2. Het verdrag gaat ons veel geld kosten.</h5>
<p class="p_1">‘Het associatieverdrag met Oekraïne gaat de Europese belastingbetaler veel geld kosten. (..) De Oekraïense economie staat aan de rand van de afgrond en het land wordt geteisterd door corruptie. Miljarden euro’s zullen verdampen onder het mom van Europese steunpakketten.’ Bart Bohemen op curiales.nl.</p>
<h5 class="p_1">3. Meer migratie.</h5>
<p class="tekst">‘Er komt vrij verkeer van personen,’ stelt GeenPeil en daarom zal het associatieverdrag voor meer immigratie zorgen. ‘Goedkope arbeidskrachten kunnen naar Nederland komen als mensen uit Oekraïne, Georgië en Moldavië op termijn visumvrij kunnen reizen,’ vreest de PVV.</p>
<div class="info-box">
<h5 class="tekst">Conclusie:</h5>
<p class="tekst">Prima dat GeenPeil de discussie over de rol en de omvang van de EU aanzwengelt. Maar Nederland moet het associatieverdrag met Oekraïne wél tekenen.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst">Dit debat komt uit de Vrij Nederland van deze week en bieden we voor de gelegenheid gratis online aan. Misschien wil je ons helpen dit mogelijk te blijven maken door een <a style="font-family: inherit;font-size: 1em;font-weight: inherit;background-color: #f6f6f6" href="https://www.vn.nl/service/word-lid/"><span class="s1">proefabonnement</span></a> te nemen?</p>
</div>


Moeten we tegen het associatieverdrag met Oekraïne stemmen?

<div class="summary">
<div class="lead">
<p class="normal">Tilburg en Utrecht gaan experimenteren met het basisinkomen. Betekent dat bestaanszekerheid en vrijheid voor iedereen en een eind aan het rondpompen van premies en uitkeringen, of is het een onbetaalbare beloning voor luiheid? &#8216;Het debat&#8217; zet de argumenten op een rij.</p>
</div>
<h4 class="normal">Voor</h4>
</div>
<h5 class="tussenkop"><em>Principieel voor</em></h5>
<h5>1. De tijd is nu rijp.</h5>
<p>‘Nog niet eerder is de tijd zo rijp geweest voor de invoering van een universeel, onvoorwaardelijk basisinkomen,’ schrijft Rutger Bregman op De Correspondent. Het biedt zekerheid bij vergrijzing, flexibilisering, robotisering en globalisering. ‘De emancipatie van vrouwen wordt pas voltooid als ze een grotere financiële onafhankelijkheid verwerven. De groeiende kloof tussen hoog- en laagopgeleid betekent dat we de laatsten extra moeten ondersteunen.’</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Minder regels, meer privacy.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">‘In de afgelopen decennia is de sociale zekerheid ontaard in een pervers stelsel van sociale controle. Ambtenaren begluren bijstandstrekkers via Facebook om te controleren of ze hun geld wel goed besteden. Wee hun gebeente als ze ongeoorloofd vrijwilligerswerk doen,’ schrijft Bregman. Weg met het leger aan hulpverleners en controleurs die deze fraudegevoelige papierwinkel in de gaten moeten houden.</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Maatschappelijk nut belonen.</span></h5>
<p class="tekst">De huidige maatschappij kijkt alleen naar economisch nut, er is geen oog voor maatschappelijk nut, schrijven de Belgische voorstanders van een basisinkomen Michel Bauwens en Rogier De Langhe in De Morgen: ‘Met een basisinkomen koopt de overheid haar burgers als het ware een dagje in de week vrij om ze eigenaar te maken van hun eigen tijd, vanuit het idee dat ze die beter zullen aanwenden dan markt of staat.’</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">4.</span> <span class="Cursief">Beter voor de wereld.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">‘Het commerciële marktdenken heeft tot uitbuiting, klimaatopwarming, luchtvervuiling en grondstoffenschaarste geleid,’ schrijven Bauwens en De Langhe: ‘Opvallend veel nieuwe trends zoals eigen groenten kweken en spullen repareren wijzen op een verlangen om het roer weer zelf in handen te nemen. De renaissance van het idee van het basisinkomen vindt plaats binnen een context waarin de geglobaliseerde mens opnieuw controle probeert te krijgen over zijn leefwereld.’</p>
<h5 class="tussenkop"><em>Praktisch voor</em></h5>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">1.</span> <span class="Cursief">Mensen blijven werken.</span></h5>
<p class="tekst">Mensen met een basisinkomen stoppen niet massaal met werken, blijkt uit een experiment in het Canadese Dauphin in de jaren zeventig. ‘Het totaal aantal arbeidsuren daalde uiteindelijk met slechts 13 procent,’ schrijft Bregman. ‘Doordat het basisinkomen niet zo’n vetpot is, blijft de prikkel bestaan om werk te vinden,’ zegt Jarin van der Zande van de jongerenorganisatie van de ChristenUnie in het Nederlands Dagblad.</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">2.</span> <span class="Cursief">Het is betaalbaar.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">‘Een basisinkomen van 800 euro per maand voor alle volwassen Nederlanders is niet onbetaalbaar,’ schrijft socioloog Michiel van Hasselt in het FD. Inclusief de inverdieneffecten kost het circa 16 miljard euro extra bovenop het bestaande overheidsbudget: ‘Dat is zo’n 6 procent van de collectieve middelen en op te brengen via bezuinigingen en/of lastenverzwaringen.’</p>
<h4 class="normal">Tegen</h4>
<h5 class="tussenkop"><em>Principieel tegen</em></h5>
<h5>1. <span class="Cursief">Basisinkomen is onrechtvaardig.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">‘Dat basisinkomen zal altijd moeten worden opgehoest door werkenden, terwijl het tegelijkertijd de basisreden om te werken wegneemt. Daarom klopt het principieel niet.’ De fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam, Anton Molenaar, in het AD.</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het holt solidariteit uit.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">Een basisinkomen holt de solidariteit uit, zegt econoom Lans Bovenberg in het Nederlands Dagblad: ‘Mensen gratis geld geven is risicovol, want hardwerkende Nederlanders voelen zich dan benadeeld en keren zich tegen solidariteit. Het zorgt voor een verdere individualisering van de samenleving.’</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is helemaal niet links en solidair.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">Ook mensen die het geld helemaal niet nodig hebben, krijgen een basisinkomen als leuk extraatje. Voor de mensen die het echt nodig hebben, zoals gehandicapten en armen, is het basisinkomen weer te laag. SP-Kamerlid Paul Ulenbelt noemt het in het FD een ‘uitgesproken liberaal idee’.</p>
<h5 class="tussenkop"><em>Praktisch tegen</em></h5>
<h5>1. <span class="Cursief">Basisinkomen is niet doelmatig.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">Econoom Bas Jacobs noemt in het FD het basisinkomen ‘het minst doelmatige herverdelingsinstrument denkbaar, omdat je heel veel geld in het wilde weg rondstrooit.’ Nederland heeft een miljoen niet-werkende partners van kostwinners. ‘Het kost alleen al heel veel als je die plotseling geld geeft.’</p>
<h5 class="p_1"><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span> <span class="Cursief">Het is onbetaalbaar.</span><span class="Cursief"><br />
</span></h5>
<p class="tekst">Uiteindelijk bedraagt de extra kostenpost zo’n 75 miljard euro. De benodigde belastingverhoging kost volgens het CPB 350.000 banen. ‘Het resultaat: werkenden moeten van elke verdiende euro 56,6 cent afstaan aan de fiscus,’ schrijft Michiel Dijkstra in Elsevier. Daardoor willen mensen minder werken, stelt econoom Bas Jacobs. De economie zal flinke schade oplopen door het basisinkomen: ‘Om arbeid te stimuleren kun je beter de belastingen voor werkende armen flink verlagen of loonkostensubsidies verhogen.’</p>
<div class="info-box">
<h5>Conclusie: Het blijft waarschijnlijk bij een experiment.</h5>
<p class="">Het basisinkomen is een aantrekkelijk idee en de experimenten kunnen interessante inzichten opleveren. Maar de invoering voor alle Nederlanders is onbetaalbaar en zou de economie waarschijnlijk ernstige schade opleveren.</p>
</div>


Wordt het wat met het basisinkomen?

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Stelling: Killer robots moeten verboden worden.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>voor</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Nieuwe wapenwedloop dreigt.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Killer robots zijn na buskruit en kernwapens de derde revolutie in de oorlogvoering, zo stelt de open brief: ‘Autonome wapens worden de kalasjnikovs van morgen. De sleutelvraag voor de mensheid is of we een wereldwijde wapenwedloop in Kunstmatige Intelligentie beginnen. (…) Autonome wapens zijn ideaal voor moordaanslagen, het destabiliseren van landen, het onderdrukken van bevolkingen en het selectief doden van een bepaalde etnische groep.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Een robot mag niet doden.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Het delegeren van beslissingen over leven en dood overschrijdt een fundamentele morele grens – ongeacht de vraag wie die robots bouwt of gebruikt. Russisch roulette spelen met de levens van anderen kan nooit gerechtvaardigd worden op basis van effectiviteit. (&#8230;) Het besluit om killer robots uit te bannen of in te zetten raakt de kern van onze menselijkheid.’ Robotexpert Ian Kerr in de Ottawa Citizen. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Niemand is aansprakelijk voor een robot.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Door killer robots verdwijnt de menselijke betrokkenheid en aansprakelijkheid bij conflicten, stelt vredesbeweging Pax. ‘Ook is het onduidelijk wie verantwoordelijk is voor de daden van killer robots: de maker, de programmeur, de commandant, of de robot zelf?’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het moet nu.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief"><br /></span>Het verbod moet er nu komen omdat de killer robots over enkele jaren al inzetbaar zijn. ‘Het is net als met kernwapens: je kunt iets niet meer ‘onuitvinden’, zegt defensiespecialist Paul Beaver op Engineering.com.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Valt gemakkelijk in handen terroristen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Omdat technologie steeds goedkoper, kleiner en beter wordt, is het een kwestie van tijd voordat terroristen ook killer robots gaan bouwen, verwacht Toby Walsh in The Guardian: ‘Stel je een zwerm voor van tientallen of honderden robots. Het zal heel moeilijk zijn om je tegen zo’n vijand te verdedigen. En kleine robots zijn goedkoop en makkelijk na te maken.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Robots maken fouten.</span><span class="Cursief"><br /></span><br />Robots hebben geen gezond verstand en kunnen minder goed dan mensen strijders onderscheiden van burgers. ‘Het is een illusie te denken dat een autonoom wapen beter presteert dan een mens,’ zegt robot-expert Raja Chatila in NRC. <br /><span class="Cursief">4.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Uitbannen kan niet, beperken wel.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Hoewel een internationaal verbod niet iedereen zal afschrikken, kan het toch effectief zijn. In 1998 hebben de VN met succes verblindende lasers verboden, voordat ze ooit zijn ingezet.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>tegen</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> De </span><span class="Cursief">mens blijft verantwoordelijk.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vanaf het moment dat de mens stenen en speren gebruikt, neemt hij afstand in gevechten. Met robots is het niet anders, stelt computerwetenschapper Ronald Arkin: ‘Mensen hoeven niet langer zelf te mikken, maar ze blijven verantwoordelijk voor het programmeren, activeren en inzetten van de wapens.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief"> Het is juridisch wel goed te regelen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het is een misverstand dat bij killer robots niemand verantwoordelijk is en vervolgd kan worden, zo stellen experts Vincent C. Müller en Thomas W. Simpson. Killer robots moeten, net als zelfrijdende auto’s, aan wettelijke eisen voldoen. Robots verzamelen veel data. Als er onschuldige doden vallen, kan de verantwoordelijke persoon makkelijk geïdentificeerd worden.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Robots zijn juist ethischer dan mensen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Gezien de gruwelijke geschiedenis van oorlogsmisdaden zouden ethisch geprogrammeerde robots wel eens humaner kunnen zijn dan mensen, schrijft defensie-expert Eric Schechter op Livescience.com. ‘Een robot zal bijvoorbeeld niet vanwege stress, woede of racisme een burger neerschieten, noch vervallen in bloeddorst of wraak en een dorp uitmoorden.’ Robots hoeven ook niet uit angst als eerste te schieten. Drones verzamelen veel informatie, waardoor oorlogsmisdadigers makkelijker gepakt kunnen worden. Inzet van robots leidt tot minder doden, gewonden en trauma’s. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Verbod heeft geen zin.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Een verbod op killer robots heeft geen zin, stelt expert Peter W. Singer, omdat de ‘ontwikkelingen in wetenschap, kapitalisme en oorlog’ die ze technologisch mogelijk maken, gewoon doorgaan. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het kan nog lang niet.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>De tegenstanders maken zich voorbarig zorgen, stelt defensie-expert Mary Cummings op Livescience: ‘Het is erg ambitieus om te denken dat we een drone krijgen die een individu uit een menigte kan pikken. Dat gaat nog lang, lang, lang niet gebeuren.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Killer robots pakken makkelijke doelen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Autonome wapensystemen zullen in de nabije toekomst ingezet worden tegen makkelijke doelen. Vijandelijke straaljagers, oorlogsschepen en tanks – doelwitten die meestal op afstand van burgers opereren – of die terugschieten als ze beschoten worden.’ Eric Schechter in WSJ.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>15 augustus 2015 Vrij Nederland</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Bart de Koning fileert om de week een actueel debat.</p>
</p></div>


HET DEBAT

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Stelling: het nucleair akkoord met Iran is goed voor vrede en economie.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>voor</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het akkoord stopt een wapenwedloop.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Zonder akkoord riskeren we nog meer oorlog in het Midden-Oosten. Andere landen in de wereld zouden zich gedwongen voelen om hun eigen kernprogramma te gaan uitvoeren, waarmee een nucleaire wapenwedloop zou dreigen in de meest explosieve regio in de wereld.’ <br />Toelichting van Barack Obama op een persconferentie.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Goed voor democratie en stabiliteit.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het opheffen van de sancties en het openstellen van Iran voor handel, cultuur en onderwijs versterkt de democratische krachten in Iran, schrijft ontwikkelingseconoom Iric van Doorn in de Internationale Spectator. De positie van de hardliners verzwakt: ‘Iran kan een stabiliserende rol spelen in de regio als er een einde komt aan de sancties en het land weer normale verhoudingen kan hebben met Europa.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch voor</h3>
<p><span class="Cursief">1</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Dit zorgt dat Iran geen bom kan maken.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het belangrijkste praktische argument van Obama voor het akkoord is dat de breakout time– de tijd die nodig is om een bom te bouwen – toeneemt van twee maanden naar een jaar. Dus: ‘Als Iran besluit om zijn woord te breken, alle inspecteurs eruit te schoppen, de zegels te verbreken en de bom te gaan maken – dan hebben we meer dan een jaar om te reageren.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Akkoord is de enige optie tegen Iraanse kernbom.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Zonder akkoord zouden (&#8230;) er geen beperkingen zijn aan Irans nucleaire programma en Iran zou dichter bij een kernbom komen. Met dit akkoord hebben we een ongeëvenaarde permanente monitoring van Irans belangrijkste nucleaire faciliteiten met het meest veelomvattende en indringende inspectieregime dat ooit is uitonderhandeld,’ aldus Barack Obama. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">De olieprijs zal dalen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Iran heeft de grootste olie- en gasreserves ter wereld. Er liggen naar schatting al 25 mammoettankers volgetankt klaar in Iraanse havens. Volgens experts kan Iran zijn export binnen een jaar met 60 procent opvoeren en zo de wereldolieprijs flink drukken. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">4</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het is goed voor de economische groei.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Door de sancties kon Iran alleen zaken doen met India, Rusland en China. Er staat voor minimaal 100 miljard dollar op geblokkeerde rekeningen. Als dat geld vrijkomt en als Iran al zijn talent kan inzetten, kan het een zeer succesvolle regionale grootmacht worden, stelt Obama: ‘Dat zou goed zijn voor iedereen. Het zou goed zijn voor de Verenigde Staten, voor de regio en vooral voor het Iraanse volk.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>tegen</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Obama verraadt zijn bondgenoten.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘De VS heeft zijn reputatie van een verantwoordelijke en betrouwbare bondgenoot vernietigd. Ze hebben hun bondgenoten, troepen en hun eigen nationale veiligheid in gevaar gebracht. (&#8230;) Obama verraadt Israël.’ The Jerusalem Post.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> Het </span><span class="Cursief">Midden-Oosten wordt onveiliger.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Met staten als Iran en Noord-Korea onderhandel je niet, die leg je je wil op, zegt oud-staatssecretaris van Buitenlandse Zaken John Bolton in NRC: ‘Het is riskant dat Obama van die lijn is afgestapt. Hij maakt de wereld alleen maar gevaarlijker. Teheran krijgt een einde aan de sancties, wordt een grotere speler in het Midden-Oosten. Er zijn te weinig garanties dat niet alsnog aan een bom gewerkt gaat worden.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Obama erkent Iraans atoomprogramma.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het akkoord is ‘een kolossale historische vergissing’ volgens Benjamin Netanyahu. ‘Hij wijst er terecht op dat Iran nu feitelijk voor het eerst groen licht heeft gekregen om het nucleaire onderzoek voort te zetten. Want juist door de beperkingen vast te leggen, wordt het bestaan van het Iraanse atoomprogramma erkend.’ Commentaar in Elsevier. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Iran kan alsnog een bom maken.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Obama’s belangrijkste argument, dat de breakout time verlengd wordt van twee maanden naar ruim een jaar, klopt niet, schrijft nucleair expert Alan J. Kuperman in The New York Times. Obama is te optimistisch. Zo heeft Iran meer bruikbaar uranium en centrifuges om uranium te verrijken dan Obama beweert. ‘Het akkoord zou de breakout time hoogstens een maand verlengen, te weinig om ertoe te doen. Obama’s belangrijkste argument voor het akkoord (&#8230;) blijkt in de praktijk waardeloos.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Iran zal oliegeld misbruiken voor terrorisme.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Als straks miljarden dollars naar Iran stromen, zal het regime in Teheran nog agressiever worden en nog meer wapens leveren aan de vijanden van Israël,’ zegt oud-generaal en oud-onderminister van Defensie Efraim Sneh in de Volkskrant. ‘Iran zal de geldstroom vanuit het buitenland niet gebruiken om het arme deel van de bevolking te helpen, maar om terroristische groepen te versterken. Hezbollah in Libanon, Hamas in Gaza.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Bart de Koning fileert om de week een actueel debat.</p>
</p></div>


<div class="wpg-element paragraph">
<p>Stelling: Een ongezonde leefstijl moet worden afgestraft.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>voor</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Zonder betere leefstijl heeft behandelen geen zin.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Patiënten in levensgevaar moeten altijd geholpen worden. Maar artsen mogen mensen die ziek zijn door hun levensstijl soms weigeren te behandelen, stelt cardioloog Marcel Daniëls in Brandpunt: ‘Het is een belangrijk signaal dat dokters aangeven niet zomaar een ingreep te doen. Ze willen mensen echt beter maken en daar komt meer bij kijken dan een operatie of behandeling.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">‘De vervuiler betaalt.’</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Bij alle gangbare vormen van verzekeren in Nederland, behalve in de zorg, is het gebruikelijk premiekortingen te verstrekken voor die verzekerden die het minste risico lopen op claimen,’ stelt epidemioloog Frits Oosterveld in de Volkskrant. Net als bij de autoverzekering zou er ook ‘premiekorting kunnen worden verstrekt op basis van aantoonbaar gezonde leefstijl’. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het bevordert de solidariteit.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Hoogopgeleide mensen leven gezonder dan laagopgeleide mensen, maar betalen twee keer zo veel premie. Die solidariteit staat onder druk, zegt zorgexpert Flip van Sloten in NRC. Nettobetalers zijn ‘best bereid zijn meer te betalen voor de zorg dan anderen, als ze maar het gevoel hebben dat het geen verspilling is. Dus niet als de laagopgeleide zorggebruiker de hele dag op de bank chips zit te eten en te roken.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">4</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Geen recht op ongezond leven. </span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Ik vind dat er niet zoiets bestaat als een recht op ongezond leven. Dat klinkt misschien niet erg liberaal, maar ik vind dat je het niet kunt maken om er maar op los te leven en als je vervolgens ziek wordt, te verwachten dat je ongebreideld van onze gezondheidszorg kunt gebruikmaken.’ Minister van Volksgezondheid Hans Hoogervorst in een toespraak in 2005.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">De zorgkosten gaan omlaag.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Ruim een derde van de medisch specialisten denkt dat de zorgkosten zullen dalen als behandelingen geweigerd worden bij een ongezonde leefstijl, blijkt uit de enquête van Brandpunt. Onderzoek laat zien dat beloningen (zoals korting op premies, vergoedingen in natura en bonussen) mensen kunnen stimuleren tot een gezondere leefstijl.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Elders gebeurt het allang.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>De Amerikaanse verzekeraar Medicaid gebruikt ‘verantwoordelijkheidscontracten’. Verzekerden die zich niet houden aan de voorwaarden (zoals therapietrouw), verliezen het recht op bijvoorbeeld de vergoeding van een diabetesbehandeling, schrijft Marieke ten Have van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid in het rapport ‘Leefstijldifferentiatie in de zorgverzekering’.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>tegen</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Een verzekering moet solidair zijn.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Pogingen tot risicoselectie zijn niet alleen onwenselijk, maar ook uiterst onfatsoenlijk. Verzekeren is een kwestie van alle kosten eerlijk samen delen.’ Directeur Chris Oomen van zorgverzekeraar DSW in de Volkskrant.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Solidariteit staat hier niet onder druk.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>In de Verenigde Staten is veel kritiek op de verplichte solidariteit in ObamaCare: ‘Waarom moet ik betalen voor de gezondheid van die verslaafde smeerlappen?’ Maar de solidariteit staat hier niet onder druk, schrijft Piet Slootweg, hoogleraar klinische pathologie in het Reformatorisch Dagblad. We onderschatten ‘de bereidheid van de gemiddelde Nederlander om naar vermogen bij te dragen aan een goede en voor iedereen toegankelijke gezondheidszorg’.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het schendt privacy.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het grootste obstakel is het controleren van wie er ongezond leeft, schrijft Ten Have in ‘Leefstijldifferentiatie’: ‘Hoe weet je of iemand rookt, wat iemand eet en drinkt en welke andere risico’s hij of zij neemt? (…) Komt er straks een gezondheidspolitie thuis langs om te controleren?’ Dat is ‘een vergaande inbreuk op de persoonlijke leefsfeer’.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">4.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Hellend vlak.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Er zitten grote ethische problemen aan, zegt een woordvoerder van CZ in NRC: ‘Bij veel medische problemen kun je je afvragen of dit de schuld is van de patiënt zelf. (&#8230;) En het is de vraag waar dat ophoudt. Mensen die aan gevaarlijke sporten doen?’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">5.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Arts is geen opvoeder.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Ik ga niet opvoeden,’ zegt vaatchirurg Lieuwe van der Hem in Trouw. ‘Als mensen bij mij komen met pijn, kan ik niet zeggen: stop met roken en kom over drie maanden maar eens terug.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het maakt voor de zorgkosten niet uit.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Ongezond gedrag afstraffen omdat het duur zou zijn, is borreltafelpraat, zo schreef gezondsheidsblogger Aliëtte Jonkers in Trouw: ‘Gezonder leven verlaagt de ziektekosten niet. Integendeel. (&#8230;) Door gezond gedrag neemt de levensverwachting toe. Wie langer leeft, krijgt op hogere leeftijd chronische ziektes als dementie, reuma en kanker. We leven langer, maar niet in goede gezondheid.’ Uit berekeningen blijkt dat als iedereen zou stoppen met roken, de zorgkosten met 12 procent zouden stijgen. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Slecht gedrag ontmoedigen werkt niet.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Er is geen bewijs dat negatieve financiële prikkels mensen aanzetten tot gezonder gedrag. De straf (hogere premie) is losgekoppeld van de slechte keuze (sigaretten kopen). ‘Als op een pakje sigaretten al heel groot staat: ‘Hier ga je dood aan’, dan is het stuitend naïef om te denken dat een vijf euro hogere zorgpremie dan wel een reden zou zijn om te stoppen.’ Een zorgexpert in het rapport ‘Leefstijldifferentiatie’.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Bart de Koning fileert om de week een actueel debat.</p>
</p></div>


<div class="wpg-element paragraph">
<p>Stelling: Er moet veel meer geld naar Defensie.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>voor</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Crises vergen leger met grotere slagkracht.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Crises in Oekraïne, het Midden-Oosten en Afrika en terroristische dreigingen […] hebben directe gevolgen voor onze veiligheid.’ De krijgsmacht moet in staat zijn ‘de militaire taken op zich te nemen voor de verdediging van onze veiligheid en voor de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde,’ betogen Dick Berlijn, Jaap de Hoop Scheffer, Jan Pronk en andere prominenten in een manifest in NRC. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">We zijn niet geloofwaardig.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Als een land internationale invloed wil uitoefenen, zijn er feitelijk maar twee instrumenten om dit te bewerkstelligen: economische macht (inclusief ontwikkelingssamenwerking) en militaire macht. Diplomatie is een derde instrument, dat pas geloofwaardig wordt door economische en militaire macht,’ staat in het rapport ‘De waarde van Defensie’ van het Haags Centrum voor Strategische Studies.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">We moeten ook zonder de VS kunnen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Zonder Amerikaanse leiding en militaire capaciteit is het nauwelijks mogelijk om bij conflicten in en rond Europa effectief op te treden. Dat hebben we gezien bij de burgeroorlog in Joegoslavië en recentelijk ook in Libië. Maar de Verenigde Staten zijn steeds meer naar binnen gericht en concentreren zich in het buitenland vooral op China. Dus Europa moet weerbaarder worden.’ Defensie-expert Frans Osinga in BN/De Stem.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch voor</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">De krijgsmacht gaat failliet.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het extra geld dat het kabinet nu aan Defensie toezegt, is ‘veel te weinig om dit uitgeholde leger zelfs maar draaiende te houden’, zegt kapitein-luitenant ter zee Marc de Natris van de vereniging van marineofficieren in de De Stentor. ‘Er is een structureel tekort aan personeel, onderdelen, munitie en brandstof. Veel eenheden zijn niet eens inzetbaar. Om dat op te lossen is minimaal een verhoging van 500 tot 700 miljoen nodig. […] Het failliet van de krijgsmacht is aanstaande.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">We geven nu minder </span><span class="Cursief">uit dan in de jaren dertig.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>‘Ons rijke land geeft in verhouding nog minder geld aan Defensie uit dan in de jaren dertig. Terwijl we weten dat we toen ondanks een grote wil niet konden vechten tegen de Duitsers. Het materieel was oud en amper inzetbaar, er was nauwelijks munitie en het kader was onvoldoende geschoold. Zo’n situatie is nu weer aan de orde.’ Luitenant-generaal Mart de Kruif in Gooi- en Eemlander.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Defensie kost bijna niks.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Defensie kost 7,8 miljard euro per jaar, slechts 476 euro per persoon, stelt het Haags Centrum voor Strategische Studies. Zelfs het volledig schrappen van het defensiebudget is nog niet genoeg om drie jaar stijgende zorgkosten te betalen.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>tegen</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>principieel tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">We hebben niets aan de krijgsmacht.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>In Afrika en het Midden-Oosten is ‘de krijgsmacht als strategisch instrument voor de westerse buitenlandse politiek daar vrijwel waardeloos [&#8230;] geworden,’ schrijft veiligheidsexpert Teun van Dongen op ThePostOnline. ‘In zowel Libië als Irak heeft westerse militaire interventie de situatie alleen maar erger gemaakt. […] Als [&#8230;] niemand baat heeft bij de inzet van Amerikaanse en Europese strijdkrachten, is niets doen nog niet eens zo’n slecht idee.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Het geeft het verkeerde politieke signaal.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het extra geld voor Defensie stelt weinig voor, zegt Bram van Ojik in de Volkskrant: ‘Daar zal Poetin niet van wakker liggen.’ Het probleem is de boodschap: ‘Precies het verkeerde politieke signaal. In plaats van de Koude Oorlog weer een impuls te geven, moeten we inzetten op diplomatie.’ Meer wapens werken contraproductief: ‘Onze tegenstander Poetin kan zo’n wapenwedloop prima gebruiken en is bereid daar heel ver in te gaan.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Meer diplomatie.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief"><br /></span>‘Nederland moet [&#8230;] meer investeren in het versterken van diplomatie en bevorderen van politieke oplossingen. [&#8230;] In een wereld vol hybride bedreigingen kan een nieuwe wapenwedloop niet ons [&#8230;] enige antwoord zijn.’ Jan Gruiters (vredesbeweging Pax) op OneWorld.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>praktisch tegen</h3>
<p><span class="Cursief">1.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Defensie heeft geen extra geld nodig.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Defensie heeft helemaal geen extra geld nodig, zegt Bram van Ojik in de Volkskrant. Het is ‘een beetje propaganda dat de krijgsmacht is “kapotbezuinigd”. […] Dat is echt niet zo, we geven relatief evenveel uit aan defensie als Duitsland, 1,3 procent van ons binnenlands product. Zo slecht is het niet gesteld.’ Nederland kon aan heel wat missies meedoen, zoals in Mali, Afghanistan en het Grote Merengebied: ‘Daar hoeven we ons helemaal niet voor te schamen.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">2</span><span class="Cursief">.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">De wapenindustrie gaat ons weer tillen.</span><span class="Cursief"><br /></span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Nederland heeft zich laten neppen met de JSF, schrijft Han van der Horst op joop.nl, en dat kan opnieuw gebeuren als de internationale wapenindustrie ontdekt dat er in Nederland weer geld is: ‘Zij willen ons land maar al te graag voorzien van zwaar, peperduur en zogenaamd uiterst geavanceerd wapentuig waar je volgens hen op een modern slagveld niet zonder kunt omdat je anders voor gek staat.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">3.</span><span class="Cursief"> </span><span class="Cursief">Eerst puinruimen, dan extra geld.</span></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Eerst moet Jeanine Hennis haar ministerie op orde brengen én werk maken van Europese samenwerking, schrijft defensiewoordvoerder van D66 en oud-marineofficier Wassila Hachchi in het FD. ‘Minister Hennis heeft [&#8230;]een waslijst aan hoofdpijndossiers […] waarbij geld niet het primaire probleem is.’ ICT en begroting zijn niet op orde, er zijn problemen met materieel en giftige chroomverf. En defensie moet ‘beter samenwerken in Europa. […] Daarmee is ook veel geld te besparen.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Bart de Koning fileert om de week een actueel debat.</p>
</p></div>
