Vriend wordt vijand

De stemmen van Vrij Nederland

Columns van Chard van den Berg, Hannah Prins en Nicolaas Veul

Sophie Derkzen

Boulevard van gebroken dromen

Max van Weezel

Met z’n allen naar de doe-het-lekker-zelfmaatschappij

<p>Zwitsers</p>
<p>Vanaf Aigle, een slaperig stadje op nog geen honderd kilometer van de jetset van Genève, slingert de weg zich via haarspeldbochten omhoog. Aan de overkant van het dal glinsteren de wagons van een boemeltreintje in de zon. Die zullen boven in Les Diablerets door de stationschef met een plechtig armgebaar onthaald worden. Niemand zwaait zo plechtig als een Zwitserse stationschef.</p>
<p>Het dorp is gebouwd aan de voet van een reusachtig bergmassief dat in de Middeleeuwen om haar afschrikwekkend steile rotswanden naar de duivel werd vernoemd. Iets van de weg af, langs de spoorlijn, ligt de boerderij van Perretin, met een dak dat steeds iets schever zakt. In de keuken stookte zijn oude moeder tot op hoge leeftijd haar abrikozenlikeur. Schuin tegenover hem woont zijn broer, met de bijen.</p>
<p>Precies daartussen huist Monsieur Philippe, in een imponerend chalet van recenter datum. Voor de deur staat zijn fourwheeldrive, waarin hij de projectontwikkelaars door het dorp chauffeert. Op de hellingen onder de skiliften, eens begraasd door de koeien van Perretin, bouwen ze elk voorjaar nóg grotere, Amerikaans aandoende chalets die toeristen naar het dorp moeten lokken. ’s Zomers zijn er de bedaagde wandelaars, ’s winters de boarders en carvers die zich koelbloedig van de pistes storten. ’s Avonds dansen ze in de discotheek naast het zwembad, terwijl Perretin en zijn broer zich terugtrekken aan de toog van Café de la Couronne.</p>
<p>Zoals Les Diablerets, waar ik vroeger vaak kwam, zijn er veel dorpen in Zwitserland. De inwoners zouden stuk voor stuk kunnen opduiken in de portretserie die fotografen Mathias Braschler en Monika Fischer van hun landgenoten maakten. En jawel, in hun boek The Swiss prijkt ook Olivier Roch, lawinehond-begeleider en pistecontroleur van het dorp, met zijn herder Neon. Stationschef Boehler, door Braschler en Fischer geportretteerd in regenjack op het perron van Saignelégier in de Jura, zou een broer kunnen zijn van de chef die het bescheiden bergstation te Diablerets bestiert.</p>
<p>Vele archetypen, thuis of te gast in Zwitserland, kregen een plaats in The Swiss. Herders met baard, bankiers en farmaceuten, fabrikanten van zakmessen en chocolade trekken voorbij, centraal gefotografeerd in hun natuurlijke habitat. De weervrouw op eenzame hoogte in het Jungfraujoch, de skileraar in het voorname Gstaad, die ook helikopter-klanten heeft.</p>
<p>Een jaar reisde het befaamde fotografenduo Braschler/Fischer door het land. Eerder maakten ze bekroonde portretseries in China, van gedetineerden in Guantánamo Bay en van slachtoffers van de klimaatverandering. Nu stortten ze zich op een hernieuwde kennismaking met hun geboortegrond: Braschler groeide op in Aargau, Fischer in Sankt Gallen. Vanuit hun appartement in Williamsburg, New York, waar ze een groot deel van het jaar wonen, vertellen ze hoe ze de Appenzeller boeren deze zomer vergezelden bij de traditionele koeientrek. Het hele gezelschap was in klederdracht. Braschler en Fischer waren verrast te merken hoeveel de Zwitsers nog altijd aan hun tradities hechten. Die kledij en koeienbellen zijn geen folklore voor de toeristen, de boeren hechten er zélf aan, zeggen ze. Zwitsers staan bekend om hun teruggetrokken aard, zeker. Maar de hang naar het eigene, naar tradities, is volgens het duo sterker dan ooit. Met hun portretten schetsen ze een land dat in een snel veranderende wereld probeert een glückselig Insel te blijven, gerustgesteld door de klank van de koebel</p>
<p>Cleane portretten</p>
<p>The Swiss toont ook het innovatieve, meer urbane Zwitserland. Zo poseert een jonge laborante met kekke veiligheidsbril bij de deeltjesversneller van Cern. Maar de rafelranden van de Zwitserse samenleving lieten de fotografen achterwege. De drugsscene in Zurich en de vele asielzoekers die op instigatie van de rechts-populistische Zwitserse Volkspartij met steeds strengere regels worden geconfronteerd, kregen nauwelijks een plaats in het boek. In The Swiss figureert één Servische migrantenfamilie in haar volkstuin. Braschler en Fischer maakten naar eigen zeggen vooral een artistieke keuze; het was nooit de bedoeling tot een waarheidsgetrouwe afspiegeling van de maatschappij te komen. Maar, geven ze toe, er is nóg een reden waarom de schmutzige kanten van het frisse Alpenland ontbreken: het project werd mede gefinancierd door het Zwitsers verkeersbureau. Toch benadrukken ze dat het boek volledig hun artistieke signatuur draagt. Ze maken nu eenmaal het liefst cleane, precieze portretten, zegt Baschler: ‘Wat dat betreft zijn we typische Zwitsers.’</p>
<p>Nee</p>


De klank van de koebel

De doe-het-lekker-zelfmaatschappij

<p>Een Parijse tweeling</p>
<p>Daar gaan ze, door de smalle straten van het elfde arrondissement in Parijs. Twee vluchtige damesfiguurtjes. Hun jassen, hun tassen, hun passen: identique. Voorbijgangers draaien verbaasd het hoofd nog eens om. Zagen ze het nou goed?</p>
<p>Zeker.</p>
<p>Voici Mady et Monette.</p>
<p>Mady heeft de sleutels, Monette het geld. Mady bestelt, Monette betaalt. Zo gaat het, altijd. Ze zijn vastbesloten tot hun dood een eeneiige twee-eenheid te blijven.</p>
<p>Hun moeder hees ieder van hen nog in andere kleren, in een poging de meisjes uit elkaar te kunnen houden. Maar op hun achtste kwamen ze in opstand, ze wilden onafscheidelijk zijn. Sindsdien dragen ze elke dag dezelfde jurken, schoenen, zonnebrillen. Ze wonen samen in een klein appartement, in het gezelschap van hun verzameling tweelingfiguurtjes. Geen van tweeën trouwde, kinderen kregen ze niet. Hoe oud ze inmiddels zijn, weet niemand. Vraag naar hun leeftijd en Mady en Monette zwijgen koket.</p>
<p>Als een van beiden spreekt, spreekt ze meestal namens beiden. Ze zeggen wel ‘ik’, maar bedoelen ‘wij’. Ze eten wat de ander eet, in precies gelijke porties. Als Mady haar servet oppakt, doet Monette dat ook. Dat gaat vanzelf, zegt fotografe Maja Daniels. De zussen zijn eraan gewend. Ze delen niet alleen tafel en bed, ook hun carrière verliep volstrekt synchroon. Rond hun twintigste gingen ze samen het variété in, als The Diamond Sisters maakten ze furore in de Parijse cabarets. Ze liepen naast elkaar over de catwalk in couture van Galliano, dansten in een clip van George Michael en hadden als duo kleine filmrollen in Amélie en Paris, je t’aime.</p>
<p>Kinderlijk plezier</p>
<p>De Zweedse Maja Daniels (1985) woonde bij Mady en Monette om de hoek toen ze in Parijs fotografie en sociologie studeerde. Gefascineerd sloeg ze hen gade: bij de bakker, in het café. Pas toen ze hen jaren later op de markt tegen het lijf liep, durfde ze te vragen of ze een foto van hen mocht maken. Ze hadden iets ongenaakbaars, vertelt Daniels, inmiddels vanuit haar Londense atelier. ‘Aan de ene kant is er die excentrieke uitdossing waarmee ze naar onze aandacht hengelen. Ze vinden het heerlijk om andere mensen te vermaken met hun verschijning, maar écht contact houden ze af. Ze zijn gesteld op de intimiteit van hun samenzijn.’</p>
<p>Mady en Monette spelen met ons, hebben ze Daniels uitgelegd. Met ons: gewone eenlingen of singuliers, zoals de zusjes zeggen. In hun visie zijn eenlingen altijd op zoek naar die ene, alles betekenende zielsverwant, en daarom zo gefascineerd door tweelingen: die hebben elkaar al. Die zíjn met z’n tweeën. En van het verlangen een individu met een eigen identiteit te zijn, hebben de beide Parisiennes naar eigen zeggen geen last. ‘Ze ontlenen hun identiteit aan elkaar,’ zegt Daniels. ‘En waarom zouden tweelingen van zekere leeftijd zich niet meer met kinderlijk plezier in dezelfde uitdossing mogen hullen? Omdat ons geleerd is dat we uniek moeten zijn. Mady en Monette drijven de spot met al die wetten.’</p>
<p>Mysterie</p>
<p>Inmiddels volgt Daniels de tweeling al jaren. Ze bracht lange dagen met hen door, maar heeft nog altijd veel vragen. Of een van hen wel eens verliefd is geworden, bijvoorbeeld, en of ze onderling geen behoefte hebben aan privacy. ‘Toch probeer ik mijn nieuwsgierigheid te bedwingen. De zussen hebben een mysterie om zich heen gecreëerd, dat wil ik niet verstoren.’ Hoogstens wil ze kwijt dat de dames ook wel eens ruzie hebben. Toen Mady op een verkeerd knopje drukte en per ongeluk al hun – uiteraard gezamenlijke – e-mails wiste, mocht ze van Monette een half jaar niet in de buurt van de computer komen.</p>
<p>Onlangs gaf Daniels de zusjes allebei een eigen camera, met de aanmoediging toch vooral foto’s van elkaar te maken. ‘Dat leek me een mooi experiment: ze zijn altijd met z’n tweeën, zien ze dan ook meer dan één? Oftewel: hoe synchroon zijn ze in hun waarnemingen?’</p>
<p>Voor haar serie over de tweeling werd Maja Daniels in september bekroond door het internationale fotoagentschap Getty Images. Ter ere van de prijs exposeert ze vanaf oktober in Galerie Polka in de Parijse Marais. Mady en Monette hebben al toegezegd bij de opening van de partij te zijn. In identieke feestjurken, uiteraard.</p>
<p>Nee</p>


Mady en Monette

Het Duitse Jobwunder

De jobstijding van het Jobwunder

Map Oberndorff

Gerommel met baby’s

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het idee: zet, bijvoorbeeld bij een gezinsprobleem, familieleden en vrienden bij elkaar om zelf praktische afspraken te maken.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>&#8216;We zijn veel te veel in de reflex van de verzorgingsstaat geschoten,&#8217; zei Fiet van Beek in deze reportage in <a href="https://www.vn.nl/Archief/Samenleving/Artikel-Samenleving/Eigen-Krachtconferenties.htm" class="normal" title="https://www.vn.nl/Archief/Samenleving/Artikel-Samenleving/Eigen-Krachtconferenties.htm">Vrij Nederland</a>. Zij is voorzitter van de <a href="https://www.eigen-kracht.nl/nl" class="normal" title="https://www.eigen-kracht.nl/nl">Eigen Kracht-Centrale</a>. Het idee: zet, bijvoorbeeld bij een gezinsprobleem, familieleden en vrienden bij elkaar om zelf praktische afspraken te maken: wie vangt de kinderen na school op, wie begeleidt moeder naar de huisarts, wie kan helpen met de schuldsanering? Er kan altijd nog een beroep worden gedaan op professionals maar, vraagt Van Beek, &#8216;mogen mensen alsjeblieft zelf bepalen of ze van hun diensten gebruikmaken?&#8217; Het is volgens haar een misverstand te denken dat Eigen Kracht vooral populair is nu er zoveel bezuinigd moet worden. Maar gemeenten zijn wel een stuk enthousiaster nu zij zo moeten snijden in de hulpverlening: er zijn inmiddels al zo&#8217;n 7000 conferenties georganiseerd</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><object width="560" height="315"><param name="movie" value="https://www.youtube.com/v/C94XpSCkMdQ?hl=en_US&amp;version=3"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param><embed src="https://www.youtube.com/v/C94XpSCkMdQ?hl=en_US&amp;version=3" type="application/x-shockwave-flash" width="560" height="315" allowscriptaccess="always" allowfullscreen="true"></embed></object></p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Naar de website van <a href="https://www.eigen-kracht.nl/nl" class="normal" title="https://www.eigen-kracht.nl/nl">Eigen Kracht</a></b></p>
</p></div>


Eigen Kracht: zelf hulp regelen

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Carmen van der Vecht en Tim Dekker begonnen een modelabel met jongeren als ontwerpers.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>In een winkelpand aan de Amsterdamse Zeedijk huist de studio van Rambler, zoals de oprichters hun bedrijf gedoopt hebben: &#8216;A person who takes multiple city walks, but will finally find his way.&#8217; Langs de wanden hangen samples van de wintercollectie: een bruinwollen poncho, een bodywarmer met twee verschillende helften. In de etalage een serie sweaters. &#8216;Why me?&#8217; staat er op gedrukt, in hanenpoten. De trui is een ontwerp van Barry, een van de jongeren die de weg naar de studio inmiddels heeft gevonden. Ze zijn ontheemd, vaak dakloos, maar ook &#8216;super krachtig en creatief&#8217;.</p>
<p>Aan het woord is initiatiefneemster Carmen van der Vecht (44). Het project is minstens zo eclectisch als de ontwerpen die in de winkel hangen. Rambler is modelabel en welzijnsorganisatie ineen. Aan tafel in de kelder onder de studio, voorheen het onderkomen van een Chinees in onlinebruidsmode, vertelt ze hoe het allemaal begon. Een jaar of tien geleden trok Van der Vecht, van huis uit industrieel ontwerper, met haar camera door de steden van de wereld. Downtown Londen stuitte ze op een groep jongeren en raakte geïntrigeerd. &#8216;Ze waren zo rauw in hun expressies. In hun taal, maar ook in hun kledingstijlen. En ik zag ineens de gelijkenis met de jongeren die ik op eerdere reizen door Afrika en Zuid-Amerika had ontmoet. Ik realiseerde me: als ik dit aan anderen wil overbrengen, kom ik niet meer weg met mijn camera.&#8217; Zo ontstond het idee om hun wereld in een kledinglijn te vertalen. Sterker, glimlacht Van der Vecht: om alle straatjongeren uit verschillende steden één merk te laten vormen. &#8216;Dat was natuurlijk een ongelooflijk wollige, naïeve droom. Daar kun je geen bedrijf op bouwen.&#8217;</p>
<p>Enter Tim Dekker (35), voormalig bedrijfsadviseur. Hij had het eigenlijk wel gezien met de consultancy en wierp zich op als het ondernemende geweten van Rambler. Twee jaar lang organiseerden ze, gesteund door een aantal fondsen, ontwerpworkshops in Amsterdam en São Paulo met jongeren die op straat leefden. De samples die daaruit voortkwamen, presenteerden ze in 2009 op een modevakbeurs in Berlijn. &#8216;We wilden zeker weten dat de ontwerpen op zichzelf konden staan, los van het verhaal dat ze gemaakt zijn door straatjongeren.&#8217;</p>
<p>Vakgenoten stelden scherpe vragen: hoe konden ze met zo&#8217;n wisselende populatie aan ontwerpers een constante kwaliteit in de collectie waarborgen? Maar de reacties op de ontwerpen uit de workshops waren positief. Cruciaal, want één ding wilden Van der Vecht en Dekker vanaf het prille begin absoluut niet: dat mensen Rambler uit medelijden zouden dragen. &#8216;Je moet iets van ons kopen omdat je het mooi vindt, niet om de gedachte erachter,&#8217; zegt Dekker. &#8216;Anders trek je die trui of jas toch niet aan, raak je teleurgesteld in het merk en kom je nooit meer terug.&#8217;</p>
<p><b>Crisisopvang</b></p>
<p>Naar buiten toe mag de &#8216;pure ontwerpkracht&#8217; dan het belangrijkste zijn, binnen de muren van Rambler is er voor de verhalen van de jongeren wel veel aandacht. Halverwege het gesprek wordt Van der Vecht weggeroepen omdat een van de jongens die een trui aan het afspelden is, een telefoontje heeft gekregen van de woningbouwvereniging. Hij dreigt uit zijn huis gezet te worden. Van der Vecht begint onmiddellijk te bellen. &#8216;Sorry, even een dingetje,&#8217; zegt Dekker geroutineerd. Het welzijnswerk is volledig geïntegreerd met de ontwerpstudio. Rambler werkt samen met jeugdhulpinstellingen. Ze zijn een officiële &#8216;dagbesteding&#8217;, voor jongeren vergoed uit de AWBZ. &#8216;Als je het talent van deze jongeren tot bloei wilt laten komen, moet je je ook verhouden tot hun problematiek,&#8217; zegt Dekker. &#8216;Dan ben je er niet met wat ontwerplessen.&#8217; Bij de naaitafel houdt Yasmina (20) een lap grijze stof langs het meetlint. Ze wil er een asymmetrische rok van maken, haar schets heeft ze net met de designcoach besproken. Sinds ze afgelopen november wegliep van huis, komt Yasmina vaak &#8216;s middags naar de studio. &#8216;Ik zat in een crisisopvang, daar moet je tussen half tien en drie uit. De eerste keer was ik helemaal overstuur, ik wist niet waar ik heen kon. De anderen zijn de hele dag aan het blowen, of ze hebben al een kind. En na een stilte: &#8216;Hier kan je ontsnappen aan alles waar je niet aan wilt denken.&#8217;</p>
<p><b>Vet verliefd</b></p>
<p>Aan de lange glazen tafel zit Andres (26). Hij volgde twee jaar een modeopleiding aan een ROC, toen er een &#8216;break&#8217; kwam in zijn persoonlijke leven. &#8216;Ik kwam in aanraking met een milieu dat niet bepaald aantrekkelijk is voor de maatschappij,&#8217; verklaart hij. Nu helpt het team van Rambler hem bij het zoeken naar een baan of stage. Het probleem, volgens Andres: &#8216;Ik ben een creatieve geest, maar ik heb niet echt een roeping.&#8217; Dan staat hij op om een uitvoerige toelichting bij de wintercollectie te geven. &#8216;Man, ik ben vet verliefd op deze rok,&#8217; wijst hij. Met de bodywarmer die hij zelf ontwierp, is hij uiteindelijk niet helemaal tevreden. &#8216;Ik was er een tijdje niet, toen heeft iemand anders er houtje-touwtje knopen op gezet.&#8217;</p>
<p>Om er zeker van te zijn dat de collectie voor elke zomer en winter afkomt, gaat het ontwerpproces continu door, legt Dekker uit. &#8216;We werken met de input van alle jongeren die in de studio komen, daaruit destilleert onze creatief verantwoordelijke vervolgens een thema. Zo worden de ontwerpen verder verfijnd. Dat is overigens niet anders dan bij Karl Lagerfeld, zijn schetsontwerpen worden ook door anderen uitgewerkt.&#8217; Nog een overeenkomst met de grote Lagerfeld: de jongeren blijven intellectueel eigenaar van hun eigen ontwerp. Van elk verkocht exemplaar is 10 procent voor hen.</p>
<p>Voorlopig is er het winkelpand aan de Zeedijk, maar Van der Vecht en Dekker dromen verder. Ze onderzoeken de mogelijkheden voor studio&#8217;s in Londen, Berlijn en São Paulo. En ze zijn in gesprek met grote merken over een eventuele samenwerking. &#8216;Stel je voor: een Rambler-lijn bij Tommy Hilfiger,&#8217; mijmert Dekker. &#8216;Als onze ontwerpers dan 10 procent van de opbrengst krijgen, zijn ze in één keer uit de schulden.&#8217;</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><iframe src="http://player.vimeo.com/video/45314032?dnt=1" width="500" height="281" frameborder="0" webkitAllowFullScreen mozallowfullscreen allowFullScreen></iframe> </p>
<p><a href="http://vimeo.com/45314032">RAMBLER Story</a> from <a href="http://vimeo.com/norabbitinthehat">Robin Cox</a> on <a href="http://vimeo.com">Vimeo</a>.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Naar de website van <a href="http://www.rmblr.com/" class="normal" title="http://www.rmblr.com/">Rambler</a></b></p>
</p></div>


Rambler: een merk van straatjongeren

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Too Good To Waste redt kromme komkommers en overgebleven tomaten van de composthoop.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Niet mooi genoeg voor het schap, niet recht genoeg voor de doos. Ziedaar de tragiek van het mismaakte paprikaatje en de kromme komkommer. Toch verdienen ze beter dan een roemloos einde op de composthoop, vinden de dames van Too Good To Waste. Ook &#8216;over de datum&#8217; zegt bij groenten en vruchten niet alles. Een schaaltje tomaten krijgt een houdbaarheidsdatum opgeplakt zodat de vakkenvuller niet zelf over hun lot hoeft te oordelen. Maar waarom zou van al die afgedankte groenten en vruchten niet nog een lekkere soep, saus of sap te maken zijn?</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>In augustus lieten ze zo&#8217;n twaalfhonderd kilo afgekeurde snoeptomaatjes &#8211; denk: iets te veel deuken &#8211; verwerken tot gazpacho. Ze deelden de flessen met groot succes uit op markten en festivals in het land. Het ultieme doel: zo&#8217;n product, of liever nog: een hele lijn van Too Good To Waste-producten in de supermarkt krijgen. Nu is verspilling vooral een gevoelig onderwerp waar de grote ketens liever niet mee te koop lopen. Juist die gedachte wil de beweging omdraaien. Of zoals Chantal Engelen (30), een van de drie initiatiefneemsters zegt: Het gaat er om hoe je waste framet. &#8216;We maken iets lekkers van goede ingrediënten waarvan de commercie voor ons beslist dat we ze niet mooi genoeg vinden. Zo heb je een bijzonder product in je winkel, waarmee je laat zien dat je verspilling aanpakt.&#8217;</p>
<p>Sinds de oprichting afgelopen zomer is Too Good To Waste in gesprek met telers en supermarkten. Ze werden genomineerd voor de TEDxAward, dit voorjaar organiseren ze samen met Food Guerrilla een groots &#8216;waste-diner&#8217; midden op de Dam. Met hun acties hopen ze steeds meer consumenten en producenten wakker te schudden. &#8216;Wereldwijd belandt bijna de helft van ons eten in de prullenbak. Dat vinden wij onverteerbaar.&#8217;</p>
<p><b>Naar de website van <a href="http://www.toogoodtowaste.nl/" class="normal" title="http://www.toogoodtowaste.nl/">Too Good to Waste</a></b></p>
</p></div>


Too Good To Waste: lekkers van afgekeurd eten

<div class="wpg-element paragraph">
<p>De kinderopvang in Nederland is een industrie geworden.  Met dramatische gevolgen voor de kwaliteit.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Een crèche als een bakker</b><br /><i><a href="http://programma.vpro.nl/deslagomnederland/afleveringen/seizoen2/aflevering1.html" class="normal" title="http://programma.vpro.nl/deslagomnederland/afleveringen/seizoen2/aflevering1.html">De Slag om Nederland</a></i><br />Voor maar liefst vijfhonderd miljoen euro kocht de Amerikaanse durfinvesteerder Providence in 2010 alle vijfhonderd crèches van Estro op. Het grotendeels geleende geld daarvoor parkeerde Providence vervolgens als grote schulden op de balansen van de kinderdagverblijven. Met dramatische gevolgen voor de kwaliteit, blijkt uit onderzoek van <i>De Slag om Nederland</i>. Zo zijn er te weinig leidsters op de groepen en krijgen medewerkers sobere flexcontracten opgedrongen. Vooral het interview met Estro-directeur Sabine Kloos bevat ontluisterende uitspraken. Zo vergelijkt ze haar bedrijf met dat van een bakker. Als die in de loop der jaren 50 procent minder brood verkoopt, zal het moeilijker zijn een broodmachine te kopen en besluit hij een van de twee verkopers te ontslaan, onderwijst de directeur. ‘Dat is in de kinderopvang exact hetzelfde.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Ministerie van het Kind</b><br /><i><a href="http://peuterindustrie.nl" class="normal" title="http://peuterindustrie.nl">Peuterindustrie</a></i><br />Na de publicatie van zijn boek <i>De peuter­industrie</i> liet Ewoud Poerink het dossier kinderopvang niet los. Nog steeds drinkt hij volop kopjes koffie met Kamerleden, ambtenaren en andere betrokkenen om ze te doordringen van het belang van betere kinderopvang. Om nog dichter bij het vuur te komen, heeft hij onlangs zelfs samen met een compagnon een kantoor in Den Haag betrokken dat ze ‘met een knipoog’ hebben omgedoopt tot het ministerie van het Kind. Zijn belevenissen in de Haagse kaasstolp houdt hij bij in zijn blog.</p>
</p></div>


Kinderopvang in de knel

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Marieke Hart en Jan Thij Bakker begonnen een website voor thuiskoks. Het bleek een ongekend succes.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het is iets over zessen. Langs de Durgerdammerdijk springen de straatlantaarns aan. Op nummer 165 zwaait Marianne van Ruitenbeek in schort de voordeur open om na een haastig welkom weer terug te rennen naar haar fornuis. Uit de keuken, met uitzicht over de donkerende polder, stijgen de heerlijkste geuren op. Op het menu vanavond: op de huid gebakken dorades met coquilles in kappertjes-boter-citroensaus. En o ja, in de oven wacht een aardappeltortilla. Af te halen voor negen euro vijftig per persoon, &#8216;maar dat is ook wel echt de kostprijs,&#8217; zegt Van Ruitenbeek. &#8216;Ik kook niet om er aan te verdienen.&#8217; Op het aanrecht staan stapels aluminiumbakjes klaar, de eerste afhaler is al geweest. &#8216;Een mevrouw die vijf huizen verderop woont. Hartstikke leuk, ze komt bijna elke week. Vroeger kende ik haar alleen van zwaaien, nu ken ik haar echt.&#8217;</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Van Ruitenbeek is een van de bijna 4700 &#8216;thuiskoks&#8217; die te vinden zijn op de website Thuisafgehaald.nl. Daar hebben zich inmiddels ook meer dan 32000 &#8216;afhalers&#8217; geregistreerd. Het concept is simpel: de thuiskok zet zijn potje online met een korte beschrijving van het recept, de beschikbare porties en de prijs. Verder kan naar believen ook nog het aantal mee te nemen Tupperware-bakjes en de uiterlijke afhaaltijd aangegeven worden. De hongerige afhaler op zijn beurt bekijkt op een onlinekaart het aanbod in zijn buurt. Met een druk op de afhaalknop meldt hij zich online bij de thuiskok, die daardoor weet op hoeveel afhalers hij kan rekenen. Vanaf daar wordt de hele transactie weer levensecht: de afhaler meldt zich rond etenstijd aan de deur bij de thuiskok en betaalt hem contant voor de geleverde waren. Dat mensen die elkaar voorheen nooit spraken zo toch even bij elkaar over de vloer komen, is natuurlijk pure bonus voor de buurt.</p>
<p><b>Buurtcohesie</b></p>
<p>Tegen half zeven loopt de kersverse trainer van de Durgerdammer Draken, het plaatselijke voetbalteam, de keuken van Marianne van Ruitenbeek binnen. Hij is nieuw in het dorp, import uit de stad. Thuisafgehaald heeft zijn integratie in Durgerdam absoluut bespoedigd, verklaart hij quasiplechtig. Dankzij de kookkunsten van buurvrouw Marianne heeft hij al menig dorpsbewoner de hand geschud.</p>
<p>Als alle afhalers naar huis zijn, verzucht Van Ruitenbeek dat ze er vooral ook zelf voldoening uit haalt. Jarenlang werkte ze als manager in het bedrijfsleven, bij een reorganisatie werd ze boventallig verklaard. &#8216;Van de zomer las ik over Thuisafgehaald in de krant, ik heb me meteen aangemeld. Als je werkeloos bent, mis je toch wel het contact met mensen.&#8217; Inmiddels kijkt ze elke week uit naar de woensdag, haar vaste kookdag. &#8216;Je krijgt zoveel positieve reacties. Ik geloof dat ik in al die jaren misschien van één directeur een schouderklopje heb gekregen.&#8217;</p>
<p><b>Per ongeluk</b></p>
<p>Thuisafgehaald.nl is bedacht door Marieke Hart en Jan Thij Bakker. Per ongeluk, eigenlijk, vertelt Hart. Zelf hadden ze als drukke tweeverdieners met kleine kinderen weinig tijd om te koken, maar vanuit de keuken van de buurvrouw waaiden voortdurend de lekkerste luchtjes over de schutting. &#8216;We dachten: we kúnnen het haar gewoon vragen,&#8217; zegt Hart. De buurvrouw vond het meteen leuk en bracht hetzelfde weekend nog pompoensoep. Vrienden waren zo enthousiast over hun verhaal dat ze vroegen: kan dat ook in Den Haag? Zo ontstond het idee voor een onlineplatform. Wat hielp: Bakker is internetondernemer, Hart geeft als sociaal wetenschapper adviezen over mondiaal burgerschap. &#8216;Een match tussen buurtbewoners kun je in deze eeuw nu eenmaal het beste online regelen.&#8217; In hun vrije avonduren bouwden ze verder aan de site, sinds maart 2012 zijn ze online. En met succes dus. Er zijn al spin-offs in onder meer België, Oostenrijk en Duitsland. Ze zijn geëxplodeerd, zegt Hart. &#8216;We hadden dit totaal niet voorzien.&#8217;</p>
<p><b>Aanschuifdinnerparty</b></p>
<p>Hun businessmodel is nog een uitdaging, zegt Hart. &#8216;We zijn sociaal ondernemers, onze winst is dat we waarde aan de maatschappij toevoegen. Maar intussen maken we wel aardig wat kosten.&#8217; Ze zijn aan het experimenteren met advertenties en sponsoring, krijgen steun van Stichting DOEN. Bovendien worden ze financieel ondersteund door zeven gemeenten voor hun nieuwe project &#8216;Thuisafgehaald in de buurt&#8217;. Daarbij bundelen thuiskoks de krachten om bijvoorbeeld gezamenlijk te koken in een zorginstelling waar de kok is wegbezuinigd of door een &#8216;aanschuifdinnerparty&#8217; voor eenzame ouderen te organiseren. &#8216;Gemeenten kampen met enorme bezuinigingen en proberen inwoners zoveel mogelijk op hun eigen verantwoordelijkheid aan te spreken. Wij passen precies in dat plaatje,&#8217; zegt Hart.</p>
<p>Er zijn meer maatschappelijke trends waar Thuisafgehaald op aansluit. &#8216;Steeds meer mensen vragen zich af waar hun eten vandaan komt. Bovendien is er veel ongenoegen over alle verspilling. Ik denk ook dat velen zoeken naar een eigentijdse manier om op lokaal niveau een gemeenschap te creëren, die toch prettig-vrijblijvend is.&#8217; Maar bovenal is er die andere trend, die na het uitbreken van de economische crisis opdoemde: collaborative consumption, de economie van het delen. Waarom een boormachine aanschaffen als je &#8216;m van je buurman kan lenen? En waarom alleen voor jezelf koken, als je er ook een ander mee kan plezieren?</p>
<p>Het eerste jaar Thuisafgehaald.nl stemt Hart optimistisch over de stand van het land, zoveel is zeker. Het platform reguleert zichzelf. Commerciële cateraars worden vaak meteen gesnapt door een andere gebruiker. En dat collectieve gevoel van onveiligheid dan, dat in ieder onderzoek naar voren komt? Doen al die bange burgers de deur voor elkaar open? &#8216;Kennelijk hebben we meer vertrouwen in elkaar dan we dachten,&#8217; zegt Hart.</p>
<p>Ook thuiskok Willy Kalf, begin zestig, uit het Haagse Zeeheldenkwartier is er in haar keuken kort over. &#8216;Iemand die kwaad in de zin heeft, gaat echt geen maaltijd bestellen. Die wacht je liever &#8216;s avonds op in een donker steegje.&#8217; Dan schatert ze: &#8216;En anders heb ik hier altijd nog een set giga Sabatier-messen staan.&#8217; Ze voelt zich juist hartstikke veilig, ineens is er weer wat sociale controle. &#8216;Met de kerst was ik een weekje naar Marokko. Kreeg ik meteen een mail van een van mijn afhalers. Ze zagen maar geen maaltijden verschijnen, ze waren bang dat er misschien iets aan de hand was.&#8217;</p>
</p></div>


Boulevard van gebroken dromen

Boulevard van gebroken dromen

Met z’n allen naar de doe-het-lekker-zelfmaatschappij

De klank van de koebel

De doe-het-lekker-zelfmaatschappij

Mady en Monette

Het Duitse Jobwunder

De jobstijding van het Jobwunder

Gerommel met baby’s

Eigen Kracht: zelf hulp regelen

Rambler: een merk van straatjongeren

Too Good To Waste: lekkers van afgekeurd eten

Kinderopvang in de knel

Thuisafgehaald.nl: waarom alleen voor jezelf koken?

Adieu volksverheffing!; SPECIAL BOEKENWEEK

23 ideeën voor een betere wereld