Zwitsers
Vanaf Aigle, een slaperig stadje op nog geen honderd kilometer van de jetset van Genève, slingert de weg zich via haarspeldbochten omhoog. Aan de overkant van het dal glinsteren de wagons van een boemeltreintje in de zon. Die zullen boven in Les Diablerets door de stationschef met een plechtig armgebaar onthaald worden. Niemand zwaait zo plechtig als een Zwitserse stationschef.
Het dorp is gebouwd aan de voet van een reusachtig bergmassief dat in de Middeleeuwen om haar afschrikwekkend steile rotswanden naar de duivel werd vernoemd. Iets van de weg af, langs de spoorlijn, ligt de boerderij van Perretin, met een dak dat steeds iets schever zakt. In de keuken stookte zijn oude moeder tot op hoge leeftijd haar abrikozenlikeur. Schuin tegenover hem woont zijn broer, met de bijen.
Precies daartussen huist Monsieur Philippe, in een imponerend chalet van recenter datum. Voor de deur staat zijn fourwheeldrive, waarin hij de projectontwikkelaars door het dorp chauffeert. Op de hellingen onder de skiliften, eens begraasd door de koeien van Perretin, bouwen ze elk voorjaar nóg grotere, Amerikaans aandoende chalets die toeristen naar het dorp moeten lokken. ’s Zomers zijn er de bedaagde wandelaars, ’s winters de boarders en carvers die zich koelbloedig van de pistes storten. ’s Avonds dansen ze in de discotheek naast het zwembad, terwijl Perretin en zijn broer zich terugtrekken aan de toog van Café de la Couronne.
Zoals Les Diablerets, waar ik vroeger vaak kwam, zijn er veel dorpen in Zwitserland. De inwoners zouden stuk voor stuk kunnen opduiken in de portretserie die fotografen Mathias Braschler en Monika Fischer van hun landgenoten maakten. En jawel, in hun boek The Swiss prijkt ook Olivier Roch, lawinehond-begeleider en pistecontroleur van het dorp, met zijn herder Neon. Stationschef Boehler, door Braschler en Fischer geportretteerd in regenjack op het perron van Saignelégier in de Jura, zou een broer kunnen zijn van de chef die het bescheiden bergstation te Diablerets bestiert.
Vele archetypen, thuis of te gast in Zwitserland, kregen een plaats in The Swiss. Herders met baard, bankiers en farmaceuten, fabrikanten van zakmessen en chocolade trekken voorbij, centraal gefotografeerd in hun natuurlijke habitat. De weervrouw op eenzame hoogte in het Jungfraujoch, de skileraar in het voorname Gstaad, die ook helikopter-klanten heeft.
Een jaar reisde het befaamde fotografenduo Braschler/Fischer door het land. Eerder maakten ze bekroonde portretseries in China, van gedetineerden in Guantánamo Bay en van slachtoffers van de klimaatverandering. Nu stortten ze zich op een hernieuwde kennismaking met hun geboortegrond: Braschler groeide op in Aargau, Fischer in Sankt Gallen. Vanuit hun appartement in Williamsburg, New York, waar ze een groot deel van het jaar wonen, vertellen ze hoe ze de Appenzeller boeren deze zomer vergezelden bij de traditionele koeientrek. Het hele gezelschap was in klederdracht. Braschler en Fischer waren verrast te merken hoeveel de Zwitsers nog altijd aan hun tradities hechten. Die kledij en koeienbellen zijn geen folklore voor de toeristen, de boeren hechten er zélf aan, zeggen ze. Zwitsers staan bekend om hun teruggetrokken aard, zeker. Maar de hang naar het eigene, naar tradities, is volgens het duo sterker dan ooit. Met hun portretten schetsen ze een land dat in een snel veranderende wereld probeert een glückselig Insel te blijven, gerustgesteld door de klank van de koebel
Cleane portretten
The Swiss toont ook het innovatieve, meer urbane Zwitserland. Zo poseert een jonge laborante met kekke veiligheidsbril bij de deeltjesversneller van Cern. Maar de rafelranden van de Zwitserse samenleving lieten de fotografen achterwege. De drugsscene in Zurich en de vele asielzoekers die op instigatie van de rechts-populistische Zwitserse Volkspartij met steeds strengere regels worden geconfronteerd, kregen nauwelijks een plaats in het boek. In The Swiss figureert één Servische migrantenfamilie in haar volkstuin. Braschler en Fischer maakten naar eigen zeggen vooral een artistieke keuze; het was nooit de bedoeling tot een waarheidsgetrouwe afspiegeling van de maatschappij te komen. Maar, geven ze toe, er is nóg een reden waarom de schmutzige kanten van het frisse Alpenland ontbreken: het project werd mede gefinancierd door het Zwitsers verkeersbureau. Toch benadrukken ze dat het boek volledig hun artistieke signatuur draagt. Ze maken nu eenmaal het liefst cleane, precieze portretten, zegt Baschler: ‘Wat dat betreft zijn we typische Zwitsers.’
Nee