Over kansenongelijkheid in het onderwijs zijn rapporten volgeschreven. Maar hoe ziet dat krachtenveld er in de werkelijkheid uit? Marieke Buijs onderzoekt het op de Huizingaschool in Amsterdam-West. In de tweede aflevering van deze reportageserie: Fatima Aitja, waakhond voor eerlijke kansen.

Een stoet invalkrachten, vier in plaats van vijf dagen les en leerkrachten die hun eigen gezondheid op het spel zetten: de Huizingaschool in Amsterdam Nieuw-West doet álles om open te blijven.

Over kansenongelijkheid in het onderwijs zijn rapporten volgeschreven. Maar hoe ziet dat krachtenveld er in de werkelijkheid uit? In de eerste aflevering van deze reportageserie: directeur Susan Herrings.

Stemmen in het hoofd worden van oudsher gedempt met medicatie. De laatste jaren ontstaat steeds meer ruimte voor behandelingen op die erop gericht zijn om met stemmen te leren leven. ‘Ik voelde me eindelijk begrepen.’

De algemene diagnostiek is tot eenheidsworst verworden, stelt kinderpsychiater Hilgo Bruining. En dat doet meer kwaad dan goed. Daarom pleit hij voor ‘preciesiepsychiatrie’: het benaderen van patiënten als individuen met een eigen set aan klachten en wensen.

Arme mensen hebben een dikkere huid en kunnen meer tegenslag verdragen, wordt vaak gedacht. De thick skin bias, noemen twee armoede-onderzoekers van Princeton University dit mechanisme. Verandert de coronacrisis iets aan dit hardnekkige misverstand?

Baanverlies, sneuvelende ondernemingen en een grimmig economisch perspectief: de pandemie brengt veel financiële onzekerheid teweeg. Die geldzorgen hebben verstrekkende gevolgen voor ons functioneren, stellen armoede-onderzoekers van de universiteiten van Princeton en Oxford. ‘Ze veranderen onze psyche.’

Voor Nederlanders met psychische problemen is de kans groter dat zij daar hulp bij ontvangen dan voor een asielzoeker. Terwijl juist asielzoekers psychisch veel te lijden hebben. Hoe is de psychische zorg voor asielzoekers eigenlijk geregeld?

Migratieonderzoekers Jeroen Doomernik en Vincenzo Gomes onderzochten hoe de Europese migratie-impasse doorbroken kan worden en werden positief verrast door hun eigen bevindingen. ‘Veel steden hebben zich solidair getoond met vluchtelingen en zijn bereid mensen op te vangen.’

Hoe help je een vluchteling zonder zijn of haar waardigheid te ondermijnen? Over die vraag gaat het boek De ondankbare vluchteling van Dina Nayeri, die op haar achtste Iran ontvluchtte. ‘Maak jezelf niet groter dan degene die je helpt.’

Het inwilligen van een euthanasieverzoek bij dementie of psychiatrie is complex. Daarom houdt het Expertisecentrum Euthanasie in sommige gevallen een vinger aan de pols van de wilsbekwaamheid. Journalist Marieke Buijs ging mee op bezoek bij Jet (87): ‘Als ik hier in huis de weg niet meer weet of het gas vergeet uit te draaien, dan waarschuw ik jullie wel hoor.’

Toen Abdul Karim Albrem in Duitsland aankwam, was de Syriër een hoopje ellende, geteisterd door herinneringen aan verminkte lichamen en bommen. Nu is hij voorzitter van de nationale jeugdadviesraad voor vluchtelingen op het gebied van verslaving en trauma, geeft hij stressmanagementtrainingen aan vluchtelingen en is hij jongerenvertegenwoordiger bij de UNHCR.

Geheugendetectie – het waarnemen van lichamelijke reacties op herkenning – is het doordachte zusje van leugendetectie. In laboratoriumsituaties heeft de techniek zijn sporen verdiend. Daarmee rijst de vraag wat geheugendetectie de politie kan bieden. En of we dat moeten willen.

Ruim 40 procent van de Syriërs in Nederland kampt met psychische problemen, maar het percentage dat hulp krijgt ligt op slechts 13 procent. Syrische medevluchtelingen worden nu getraind om basale psychische zorg te verlenen. ‘Door anderen te helpen voel ik me waardevol.’

Het lijkt wat vergezocht, maar dat is het niet: te dik zijn valt te vergelijken met het hebben van een griepje. In beide gevallen hebben de meeste mensen geen zin om te sporten, en dat heeft meer te maken met je hersenen dan je misschien denkt. ‘Ga gewoon sporten, denken we, beheers jezelf. Maar zo simpel blijkt het dus niet te zijn.’

De zoektocht naar de genen en de hersenstructuren om tot de kern van een depressie door te dringen, heeft helaas niet het gehoopte resultaat opgeleverd. In het slotstuk van dit drieluik vraagt wetenschapsjournalist Marieke Buijs zich af: heeft de neurowetenschap zichzelf een onmogelijke taak opgedragen?