Pop strijdt tegen AI-slop

Pop versus AI-slop

Verhaal van de Week

Woningnood

Jetten schiet tekort

Huisdieren als schaamlap

Hannah Prins

Het KNIL en de Molukken

Landverrader

Strijd op en onder het water

Slag om de Noordzee

Brussel in paniek

AI-wedloop

Ongelijke erfverdeling

Erftsunami

Amerika beschermt Israël

Aanval op het ICC

Homohaat ontleedt

Nicolaas Veul

Shakespear forever

Cultuurtip

<div class="lead">
Gemaskerde mannen vielen gisteren de mensenrechtenorganisatie Joint Mobile Group in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny aan. Collega&#8217;s in Moskou konden live – en machteloos – meekijken. President Ramzan Kadyrov heeft de anti-NGO-wetten van Poetin niet nodig om maatregelen te nemen.
</div>
Een paar mensen met paraplu’s lopen snel door, anderen blijven geïnteresseerd staan kijken. Het <a href="https://www.facebook.com/elena.milashina.9/videos/vb.100000564289616/1055093377852795/?type=3&amp;theater" target="_blank">filmpje</a> is opgenomen in een regenachtige straat in Grozny, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Tsjetsjenië. Het laat een deprimerend schouwspel zien: mannen met petjes en gezichtsmaskers slopen met koevoeten en hamers een Mitsubishi stationwagon.
Op <a href="https://www.facebook.com/elena.milashina.9/videos/1054995011195965" target="_blank">een ander filmpje</a> ragt een jongen met net zo’n petje en net zo’n masker de beveiligingscamera van het pand waar de mensenrechtenorganisatie Joint Mobile Group, onderdeel van het Committee Against Torture een kantoortje heeft.
Medewerkers van die organisatie komen steeds korte tijd vanuit Moskou of vanuit het hoofdkantoor in Nizhny Novgorod naar Grozny, een langer verblijf daar is te gevaarlijk. Het zijn juristen die het onderzoek volgen na aanklachten wegens marteling en mishandeling door overheidsdiensten, die het werk van het OM controleren en die zorgen dat die zaken niet in de doofpot worden gestopt.
Tientallen toeschouwers volgen de aanval op het kantoortje belangstellend. Getuigen vertellen later dat de twee aanwezige medewerkers langs een ander balkon weten te ontsnappen. Vervolgens dringen overvallers met slijptollen en koevoeten binnen in het kantoor, de camera’s binnen laten ze ongemoeid.
De mensen in Moskou kunnen dus <a href="https://www.youtube.com/watch?v=XvKwDFnFVNQ&amp;feature=youtu.be" target="_blank">meekijken</a> hoe het kantoor van hun collega’s vakkundig wordt gesloopt, ditmaal door mannen met hoodies en zonnebrillen. Leden van het comité bellen met de plaatselijke politie om ze te wijzen op de inbraak, maar worden niet te woord gestaan. Er zijn politieagenten aanwezig maar die kijken toe zonder in te grijpen.
De Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov heeft zo zijn eigen methodes om lastige activisten het leven zuur te maken. De goede vriend van Ruud Gullit en Badr Hari is volgens The Moscow Times de op één na machtigste man van Rusland. Volgens Amnesty International, dat zelf een klein kantoor heeft in Moskou hebben rapporteurs van martelingen in Tsjetsjenië hun kritiek met de dood moeten bekopen, zowel in Grozny als in Moskou. Ook Igor Kaljapin, voorzitter van het Committee Against Torture, wordt bedreigd.
Het ondersteunen van lokale mensenrechtenorganisaties door Amnesty is sinds vorig jaar moeilijker door de Wet Buitenlandse Agenten, die sinds enkele dagen is uitgebreid met de Wet Ongewenste Organisaties. Niet alleen dient Amnesty zodra het op die lijst terecht komt het land te verlaten, maar ook het helpen van Russische groepen als het Committee Against Torture wordt dan onmogelijk. Dat staat in de nieuwe wet voortaan garant voor zes jaar gevangenisstraf.
Maar omdat Amnesty noch Committee Against Torture zich door Poetins wetten laat weerhouden, nemen de mannen van Kadyrov af en toe ook nog de klassieke koevoet ter hand.
&nbsp;

Mischa Cohen

Kijk, Ruud Gullit, dit gebeurt er in Grozny

<div class="lead">
Vijfendertig jaar geleden werd het pand gekraakt en met grof geschut ontruimd. En na decennia verkrotting staat het pand aan de Vondelstraat 72 nu te koop. Met luxe badkamers, afgewerkt met een grote zandkleur wand- en vloertegel.
</div>
Op het eerste gezicht is er niets bijzonders aan de acht luxe-appartementen die op Funda worden aangeboden. &#8216;Uniek, luxueus en op een top locatie gelegen!&#8217; in een &#8216;statig pand&#8217;, kortom typisch zo&#8217;n &#8216;hoogwaardig project&#8217; dat onbetaalbaar is voor de meeste Amsterdammers. Voor zevenhonderdduizend euro koop je een <a href="https://www.funda.nl/koop/amsterdam/appartement-49485466-vondelstraat-72-iii-v/omschrijving/" target="_blank">appartement</a> van 95 vierkante meter, met een balkon, vlak om de hoek van het Vondelpark.
Op maandag 3 maart 1980, in de vroege ochtend, vond hier de slag om de Vondelstraat plaats. Het was begonnen met de herkraak van het pand Vondelstraat 72 in Amsterdam, een pand dat toen al langer dan een jaar leeg stond. De krakers zochten niet alleen woonruimte, ze wilden ook de speculatie aan de kaak stellen. De Mobiele Eenheid kreeg opdracht het pand terug te veroveren maar de krakers verjoegen de drie pelotons van de ME met een regen van stenen. ‘Jullie rechtsorde is de onze niet,’ was destijds de leuze van de kraakbeweging die in die dagen streed voor het behoud van grote kraakpanden als De Groote Keijser – dat in tegenstelling tot de Vondelstraat nooit zou worden ontruimd.
Drie dagen hielden de krakers stand achter metershoge barricaden, totdat op die maandagochtend Leopard tanks en pantservoertuigen kwamen aanrollen door de Eerste Constantijn Huygensstraat, met als doel de herovering van Vondelstraat 72 en het ontzetten van de belangrijke Amsterdamse verkeersader. De actie was goed voorbereid en gecoördineerd tot op het hoogste niveau, liet het <a href="https://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/1999-2000/De-Vondelstraat.html" target="_blank">programma</a> Andere Tijden later zien. Dat Minister van Binnenlandse Zaken Hans Wiegel hoogstpersoonlijk de kwade genius was achter het inzetten van tanks, is wel gesuggereerd maar nooit aangetoond.
<figure id="post-1454 media-1454" class="align-right"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2015/05/toennu2.jpg" alt="" /> ME in de Vondelstraat, in 1980 de Mobiele Eenheid, in 2015 de makelaar<figcaption> </figcaption></figure>
Majoor T. van Erp, geniecommandant, ging eerst polshoogte nemen, ongeschoren en in oude kleren. Zijn vermomming was goed: hij hielp zelfs een handje mee met het versterken van de barricaden, maar dan wel op zo&#8217;n manier dat hij ze met de tanks eenvoudig zou kunnen slechten. Om zeven uur ’s ochtends sneuvelde de eerste barricade. Terwijl een helikopter boven het pand cirkelde en onder dreiging van scherpschutters werd er door de overheid met harde hand afgerekend met de Vondelvrijstaat.
Tien jaar later keek Vrij Nederland in een speciale bijlage terug op de slag om de Vondelstraat, samen met de krakers van toen. De decennia daarna stond het statige pand daarna langzaam en vergeten te verkrotten. Nu kunt u zelf wonen op die historische grond. Twee appartementen zijn al verkocht onder voorbehoud, maar de verkopende partij, ME makelaars, is ongetwijfeld bereid u de resterende zes appartementen te tonen, inclusief de luxe badkamers, afgewerkt met een grote zandkleur wand- en vloertegel. Een ander soort tegels dan de grijze exemplaren waar de ME zich destijds tegen moest verweren.
Het kost iets meer dan zevenduizend euro per vierkante meter, maar u woont dan wel op historische grond.

Nu te koop: historisch kraakpand

<div class="lead">
Nelson Mandela was een terrorist, stelt PVV&#8217;er Bosma in zijn nieuwe boek. Het &#8216;linkse dwaallicht&#8217; Ed van Thijn: &#8216;Ik vind het zeer vleiend als hij mij beschouwt als een van de mensen die het ANC een handje heeft kunnen helpen.&#8217;
</div>
‘Een terrorist en een communist? Welnee,’ zegt Ed van Thijn die Nelson Mandela in 1990 na zijn vrijlating verwelkomde in Amsterdam. ‘Ik heb hem leren kennen als een uiterst bescheiden en vredelievende man. Dat er in een revolutionaire situatie als in Zuid-Afrika ook minder fraaie dingen zijn gebeurd, doet niets aan af wat hij heeft bereikt.’
PVV-Kamerlid Martin Bosma schetst in zijn nieuwe boek Minderheid in eigen land (uitgeverij Bibliotheca Africana Formicae) een somber toekomstperspectief voor ons land, dat in zijn ogen ten onder zal gaan aan multiculturaliteit. Het boek werd anderhalf jaar geleden door uitgeverij Prometheus geweigerd, waarna Geert Wilders volgens NRC Handelsblad aan een partijgenoot mailde dat hij dat ‘geweldig goed nieuws’ vond, omdat hij negatieve publiciteit voor de PVV vreesde.
Uit het manuscript bleek dat Bosma zich richtte tegen iedereen die ooit steun betuigde aan het ANC en Nelson Mandela. Dezelfde linkse dwaallichten die de ‘regenboognatie’ Zuid-Afrika idealiseerden en indirect de strafkampen en martelpraktijken van het ANC ondersteunden, zullen ook Nederland in verderf storten, is de strekking van zijn betoog.
Een van die dwaallichten is Bart Luirink, hoofdredacteur van ZAM magazine, een online platform van Afrikaanse onderzoeksjournalistiek. Hij is het in één opzicht eens met Bosma. Zuid-Afrika is zeker een proeftuin waar wij ook in Nederland lessen uit kunnen leren. Alleen verschilt zijn beoordeling van wat Nelson Mandela en zijn ANC hebben bereikt nogal van die van Bosma.
Het is ongetwijfeld waar dat ook het ANC tegenstanders hard heeft aangepakt, zegt Luirink. Maar ten eerste is het niets vergeleken met de terreur van het Apartheidsregime en bovendien is daar eerder veel intelligenter en minder bevooroordeeld over geschreven, bijvoorbeeld door de Britse historicus Hugh Macmillan. Voor The Lusaka Years maakte die gebruik van ANC-archieven, Zambiaanse archieven en interviews met voormalige strijders van het ANC.
Behalve op oud-anti-apartheidsactivisten als Conny Braam en op bekende Mandela-bewonderaars als Adriaan van Dis, Freek de Jonge en Paul Witteman, richt Bosma zijn pijlen op sociaaldemocratische kopstukken als Jan Pronk, Jacques Wallage, en natuurlijk Ed van Thijn. ‘Ik vind het te walgelijk voor woorden als Nelson Mandela, toch dé man van de twintigste eeuw, door meneer Bosma wordt afgeschilderd als een misdadiger en een terrorist,’ zegt de voormalige burgemeester en minister, nu &#8220;in ruste&#8221;. ‘Maar ik vind het zeer vleiend als hij mij beschouwt als een van de mensen die het ANC een handje heeft kunnen helpen en door die steun de omwenteling in Zuid-Afrika heeft bevorderd.’

Jammer Martin, Ed van Thijn vindt je nieuwe boek ‘vleiend’

<div class="lead">
Een paar dagen voor Christoffel Columbus uitvoer op zijn eerste Amerikareis werden de Joden Spanje uitgezet. Ze vluchtten onder andere naar Noord-Afrika en Portugal. Later werden de Joden ook in dat land voor de keuze gesteld: bekeer je tot het christendom of verdwijn. Nu, ruim vijf eeuwen later, hebben Portugal en recent <a href="http://www.newrepublic.com/article/121865/spains-passport-offer-sephardic-jews-raises-debate-israel" target="_blank">ook Spanje</a> besloten dat de nakomelingen van die Sefardische Joden onder voorwaarden mogen terugkeren naar het Iberisch schiereiland.
</div>
Voor de miljoenen Sefardische Joden in Israël en de rest van de wereld is dat op zijn minst een ironische draai van de geschiedenis, zegt Jaap Cohen. Woensdag 26 mei promoveert hij op zijn onderzoek naar de geschiedenis van een Portugees-Joodse familie in Nederland: De onontkoombare afkomst van Eli d&#8217;Oliveira.
Cohen vraagt zich af waarom Spanje en Portugal dat staatsburgerschap aanbieden aan de nakomelingen van de verdrevenen. Is het een vorm van schuld bekennen, zo’n 520 jaar later? Is het een gebaar voor de Bühne? Of berust het op het misverstand dat (Sefardische) Joden over bezittingen beschikken die welkom zijn in tijden van economische crisis?
De eisen in Spanje zijn streng: er is een namenlijst van zo&#8217;n vijfduizend ‘typisch Sefardische namen’, je moet aantonen dat je de taal spreekt en je moet binnen de procedure minstens twee keer naar Spanje komen, wat bijvoorbeeld voor armere Joden uit Zuid-Amerika een flinke barrière opwerpt. Ook in Portugal beslist een commissie over het recht op terugkeer. Van de honderdduizenden Joden die in de vijftiende eeuw in Portugal leefden zijn er nu nog geen duizend over. De vraag is of dat er door de nieuwe wet veel meer zullen worden.
Het lijkt een wrange voetnoot in de geschiedenis van de Sefardische joden in Nederland, zegt Jaap Cohen. Nadat ze in de vijftiende eeuw waren verdreven of hun religie hadden moeten verloochenen, probeerden de Sefardische Joden in Nederland tijdens de Duitse bezetting aan te tonen dat ze niet alleen tot het christendom waren bekeerd maar ook naar ‘ras’ geen Jood meer waren, door vermenging met de Iberische aristocratie.
Lange tijd leek het mogelijk de Duitsers om de tuin te leiden door middel van uitgewerkte stambomen, foto’s, antropologisch en psychologisch bewijsmateriaal. De lijst-Calmeyer, genoemd naar de ambtenaar die twijfelgevallen op afstammingsgebied beoordeelde, hield stand tot 1 februari 1944 toen die lijst ‘platzte’. De Sefardische Joden waren inmiddels zo overtuigd geraakt van hun eigen niet-Joodverklaringen dat ze de extra tijd die de lijst ze had opgeleverd niet hadden gebruikt om onder te duiken. Dat werd velen tenslotte fataal.
In Westerbork werden ze langs een tafel met SS&#8217;ers geleid die ter plekke &#8216;op het oog&#8217; besloten dat het hier wel degelijk om Joden ging die voor vernietiging in aanmerking kwamen. Ook Eli d’Oliveira zou op 21 augustus 1944 in  Auschwitz omkomen. Zijn nageslacht, voor zover dat de holocaust overleefde, zou nu de Spaanse en Portugese regering moeten overtuigen van hun Joodse afstamming.
Bij de Portugees-Joodse families die hij voor zijn proefschrift onderzocht is er ruim vijf eeuwen na hun uitzetting en zeventig jaar na het opstellen van de Lijst-Calmeyer niet heel veel enthousiasme om voor een commissie te verschijnen om met bewijzen te komen voor hun zuivere Sefardische afstamming, zegt Jaap Cohen. Al was het maar omdat ze dan de kans lopen dat ze, zoveel eeuwen na de vlucht van hun familie naar het Noorden, hun Nederlanderschap kwijt te raken.
Jaap Cohen, De onontkoombare afkomst van Eli d&#8217;Oliveira; Een Portugees-Joodse familiegeschiedenis. Uitgeverij Querido.

Een ironische draai van de geschiedenis: Iberische Wiedergutmachung

Kroniek van een aangekondigde moord

<div class="lead">
‘Nou ja, er is geen nieuws hè,’ zegt Bernhard Holtrop, onderkoeld als altijd. Met Charlie Hebdo, het blad waarvoor hij onder zijn nom de plume Willem al <a href="https://www.vn.nl/Artikel-Literatuur/Tekenaar-Bernhard-Willem-Holtrop.htm">vijfenveertig jaar tekent</a>, gaat het zowel beter als slechter dan ooit.
</div>
Beter, vanwege de financiële situatie die door de hoge oplage van het eerste nummer na de aanslag voorlopig positief is. Een aantal redacteuren wil wel dat de zeggenschap over dat geld naar de redactie gaat in plaats van naar de aandeelhouders: hoofdredacteur Riss, de ouders van de vermoorde hoofdredacteur Charb en financieel directeur Eric Portheault, in de verhouding 40-40-20. ‘De dertig miljoen die zijn binnengekomen aan spontane schenkingen gaan voor zover ik weet naar de nabestaanden van de slachtoffers.’
Maar vooral slechter natuurlijk. op 7 januari werden twaalf van Willems vrienden en collega’s op de redactie van <a href="https://www.vn.nl/Archief/Media/Artikel-Media/Willem-en-Charlie-Hebdo-na-71.htm">Charlie Hebdo</a> vermoord door ‘die gekken’, zoals Holtrop ze noemt. Bovendien kondigde tekenaar Luz in een interview in de zusterkrant Libération aan dat hij ermee stopt. ‘Ik kan het me goed voorstellen, Luz wordt nu al jarenlang dag en nacht bewaakt door politiemannen en dat is geen leven. Er wordt geloerd op hem en op hoofdredacteur Riss, er hangen louche figuren rond in de omgeving van hun huis.’ Luz schijnt nu naar Berlijn te gaan verhuizen, zegt Holtrop. ‘Dat is een stuk veiliger dan Parijs. Althans de laatste zeventig jaar.’
Volgens Bernhard Holtrop heeft zijn collega Cathérine bovendien deze week aangekondigd dat zij geen politieke tekeningen meer wil maken. Omdat de tekenaars Cabu, Charb, Philippe Honoré, Tignous en Wolinski zijn doodgeschoten, zijn er inmiddels niet veel collega’s meer over. Zelf heeft Holtrop niet veel gemerkt van een dreigende situatie, maar dat kan heel goed aan hem liggen en aan het feit dat hij op een eiland woont.
Zijn Parijse appartement wordt wel vrijwel continu door de politie in de gaten gehouden, al heeft dat volgens de tekenaar niet veel zin. ‘En toen ik op uitnodiging in Helsinki was, voor een conferentie over de vrijheid van meningsuiting, werd ik voortdurend bewaakt door politie in burger. Zat ik in een café te praten met een vriend, kwam er zo’n stille binnen om te zeggen dat we weg moesten van het raam. “Er stond iemand op jullie te loeren,” zei hij.’
<figure id="post-853 media-853" class="align-right"><img decoding="async" class=" alignright" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2015/05/Hebdo.jpg" alt="" /></figure>
Holtrop moest er een beetje om lachen. ‘Ik ben niet zo paniekerig aangelegd. Mijn vrouw Medi, die mee was naar Finland, werd er wel angstig van.&#8217; Hij schreef en tekende een verslag van de Finse reis, uiteraard inclusief het gesprek tussen twee professoren, ‘hun naam weet ik niet meer, maar ze waren bekend van radio en televisie’, die beweerden dat het blad de moordpartij min of meer aan zichzelf te wijten had. ‘Dat geschiet hadden we wel kunnen verwachten, zeiden ze, zoals een meisje dat korte rokjes draagt ook niet moet klagen als ze in moeilijkheden komt.’ Geknipt als materiaal voor een bijdrage aan Charlie Hebdo, dat wist Bernhard Holtrop meteen. Want hij laat zich niet uit het veld slaan en tekent gewoon stug door.
‘Hoogstens teken ik een beetje gemener, om met mijn tekeningen terug te slaan tegen die jongens. Ik maak nooit iets over Mohammed, die interesseert me niet, net zomin als moslims in het algemeen. Maar de gekken, díe zijn altijd mijn onderwerp geweest. En dat zullen ze ook in de toekomst blijven.’
&nbsp;

Problemen bij Charlie? ‘Willem’ tekent stug door

&#8216;Vanaf nu hoeven ze alleen maar elke week iets op te blazen in Palmyra en ze halen wereldwijd alle media.’ Nee, de verovering van het woestijnstadje is geen publiciteitsstunt, maar de rebellen vinden het wel heel fijn om daar het nieuws mee te halen, zegt Theo de Feyter, die als archeoloog en als kunstenaar in Syrië werkte. ‘Iedereen die weleens in Syrië is geweest, kent Palmyra. Het was dé toeristische trekpleister van het land.’
De Syrische oudheidkundige dienst heeft tot op het laatst geprobeerd om zoveel mogelijk transportabele oudheden veilig te stellen, volgens De Feyter. ‘Je kunt dus verwachten dat Isis zich zal uitleven op de grote beelden en de ondergrondse graven, die allemaal versierd zijn met figuratieve voorstellingen.’
Meer nog dan publiciteit is de aanvoerlijn uit het oosten van Syrië belangrijk voor de rebellen. De Feyter was vijf jaar geleden voor het laatst in Palmyra. Behalve waardevolle ruïnes was het tot voor kort ook een strategische plaats waar het bewind van Assad een luchtmachtbasis, kazernes en een gevangeniscomplex had gevestigd.
Strategische terugtocht 
‘De val van Palmyra is wel degelijk een slag voor het regime, maar Assad en de zijnen zullen het vooral brengen als een strategische terugtocht. En het is ongetwijfeld waar dat het ze in de eerste plaats gaat om de corridor van Damascus via Homs naar de kust. Er wordt nu zwaar gevochten in de Qalamoun, het gebergte tussen Damascus, Homs en Libanon. En daar lijkt Assad op het ogenblik aan de winnende hand te zijn.’
Ook Aleppo, inmiddels al jaren een verdeelde stad, komt verder onder druk te staan nu de provinciehoofdstad Idlib in handen van Isis is gevallen. De Feyter volgt de ontwikkelingen in Syrië op de voet en wordt op de hoogte gehouden door de Syrische kunstenaars in ballingschap met wie hij volgende week de tentoonstelling ‘<a href="https://www.abc.nl/frontpage/events/index.php?show=details&amp;place=abc&amp;event=1457">Syrische kunst in diaspora</a>’.
Een van de deelnemers aan de expositie is de Syrische fotograaf Issa Touma, die met zijn organisatie <a href="https://www.facebook.com/ArtCamping">Art Camping</a> in Aleppo kunstprojecten organiseert met internally displaced persons, ontheemden uit andere delen van Syrië die hun toevlucht zoeken in in die delen van Aleppo waarvan zij hopen dat ze niet stelselmatig worden getroffen door de vatenbombardementen van het regime en de mortiergranaten van de rebellen. De Feyter: ‘Bij die ontheemden voegen zich nu dus ook de vluchtelingen uit Palmyra.’
<a href="https://www.abc.nl/frontpage/events/index.php?show=details&amp;place=abc&amp;event=1457">Syrische kunst in diaspora </a>The ABC Treehouse, Amsterdam 
29 mei-21 juni, geopend donderdag tot en met zondag, 12.00 &#8211; 18.00 uur.

De val van Palmyra is een slag voor het regime

‘Een man staat nooit model voor zijn sekse’

Het belang van serendipiteit

Profiel

Piet Oudolf, de Rembrandt van de tuinen

Foto’s schilderen: plagiaat of ‘fair use’?

Eberhard van der Laan blikt terug op zijn eerste drie jaar als burgervader: ‘Ik heb geleerd wat zorgelijker te kijken’