Zoals traditie betaamt schreef Jonah Falke een kerstverhaal voor Vrij Nederland, dat dit jaar een duistere wending neemt. ‘Ze werd wakker door geschreeuw en geklop op de voordeur.’

Wat moet de politie met ‘onbegrepen gedrag’? Jonah Falke liep mee met twee agenten in Amsterdam-Zuidoost. ‘Het is wachten tot het geweld zich tegen ons keert.’

Nadat Jonah Falke een reportage schreef over een huis voor sekswerkers die uit de prostitutie willen stappen, kreeg hij een brief van Lucy. ‘Prima artikel, maar wat mij hindert is dat er maar één kant van het verhaal wordt belicht.’ Lucy liet hem de níét zielige kant zien. ‘Uiteindelijk valt het altijd wel mee.’

Socioloog Cok Vrooman onderzocht voor het Sociaal en Cultureel Planbureau hoe onze samenleving in elkaar zit en kwam tot een classificatie in zeven groepen. Hij legt Jonah Falke uit hoe het volgens hem zit.

Problemen bij kinderen beginnen vaak al eerder dan wanneer ze bij jeugdzorg terechtkomen. Bij kinderen tussen nul en vijf. Logopediste Liesbeth Fabius is er voor die kinderen. ‘Als je niks doet, worden dit later de lastige mensen.’

De realiteit van sekswerk is dat overleven vaak belangrijker is dan verandering en vooruitgang. Het is moeilijk om ervan los te komen. Schrijver Jonah Falke ging langs bij het Meeting Point, een woonkamer voor sekswerkers in de Groningse binnenstad, en een ‘overweeghuis’ voor vrouwen die erover nadenken ermee te stoppen. ‘Hier mag bijna alles, we hebben zo min mogelijk regels.’

Het is net een warenhuis hier, ziet Jonah Falke als hij op een ‘historic Atlantic voyage’ gaat ter gelegenheid van het honderdvijftigjarig bestaan van de Holland Amerika Lijn. Dat was in 1872 wel anders. Hoewel: er is nog steeds een kloof aan boord, nu tussen personeel en passagiers. 

Jarenlang woonde Leen in een caravan op een vrijplaats aan de rand van de stad. Tot het genoeg was. Fotograaf Sandra Minten volgde zijn weg terug naar de gewone wereld.

Schrijver Jonah Falke ging op pad in Amsterdam Nieuw-West met de FIXbrigade, die mensen helpt door hun huis tochtvrij te maken. ‘Terwijl de bewoners wachten op vooruitgang, hebben de tocht en schimmel vrij spel.’

Schrijver Jonah Falke onderzocht voor Vrij Nederland de (groeiende) armoede in Nederland. Het werd een boek. Hij vertelt erover in deze video. ‘Het mochten geen verhalen zijn waarin het moralisme slordig bedekt wordt. Dat zou de eventuele lezers onderschatten of vervelen. Ook schep ik er weinig vreugde in om de onheilsprofeet of verlosser uit te hangen.’

Mensen in de bijstand die gaan werken, moeten dat vaak bekopen met schulden. Jonah Falke keek in Arnhem hoe dat kan. ‘Aan de ene kant geven we mensen geld zodat ze niet in armoede hoeven te leven, aan de andere kant zijn we ook de grootste incasseur én leggen we boetes op, waardoor ze in die positie blijven.’

Sinds januari is Carola Schouten minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen. Het is een post die tot voor kort vragen opriep, maar waarvan het belang voor de meeste Nederlanders inmiddels helder is – armoede grijpt immers snel om zich heen. Schrijver Jonah Falke liep twee maanden met haar mee. ‘Armoede is nooit één probleem.’

Jonah Falke liep mee met interventiewerker Marcel Petrusma, die in Groningen probeert onderdak te vinden voor dakloze jongeren. ‘Mensen redden leer je snel af. Ondersteunen om erger te voorkomen, dat is wat we doen.’

Schrijver Jonah Falke sloot afgelopen zomer vriendschap met de dakloze Joke. Hij besloot haar voor kerst op te zoeken in Station Antwerpen-Centraal, waar ze koffie dronken en het leven bespraken. Een waargebeurd kerstverhaal.

Modeontwerper/ondernemer/weldoener Bas Timmer timmert aan de weg met zijn Sheltersuits: hippe slaapzakken voor daklozen, gemaakt van gerecycled materiaal door ex-vluchtelingen. Schrijver Jonah Falke volgde Timmer om te zien hoe hij laveert tussen de ultrarijken en de allerarmsten. ‘Alles to uplift humanity.’

Als schimmen leven ze in Nederland: mensen zonder papieren of zicht op verbetering. Nederland wil ze niet hebben, en terug naar hun land van herkomst willen of kunnen ze ook niet. Jonah Falke sprak de enkele hulpverlener die nog naar ze omkijkt. ‘Het gaat erom dat mensen altijd een tweede kans moeten krijgen.’