Massasurveillance is niet wat het geweest is, schrijft Roxane van Iperen in deze aflevering van haar nieuwsbrief. Anno 2026 gaat het niet meer om observeren, maar om het ontwerpen van onze omgeving. ‘Big Tech bouwt per individu een realiteit.’

Bij massasurveillance denken we aan kijken en bekeken worden. De werkelijkheid heeft dit beeld lang en breed ingehaald, schrijft Roxane van Iperen. Techbedrijven observeren ons niet alleen meer – ze zonderen ons af en sturen ons aan.

Roxane van Iperen duidt de emancipatie van de ‘boze burger’ aan de hand van de beste films, boeken en artikelen. ‘Onder zogenaamde incidenten ligt een bloeiend ecosysteem dat rechtsextremistisch gedachtegoed verspreidt en normaliseert.’

De machtsgreep van Trump leunt zwaar op een monsterverbond met Big Tech. Het is een moderne vorm van Gleichschaltung, ziet Roxane van Iperen. Dit is een manier om de samenleving te ‘synchroniseren’ onder één ideologie.

De ontruiming van de joodse psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch op 21 januari 1943 is een van de meest duistere gebeurtenissen van de jodenvervolging in Nederland. Het staat symbool voor de ongrijpbare paradox van de oorlog, waarin normale mensen onder uitzonderlijke omstandigheden in staat blijken tot zowel menslievendheid als barbarij.

Een duurzamere wereld begint bij je eigen keuzes, toch? In dit essay uit 2019 maak Roxane van Iperen korte metten met dat idee. Consumentenactivisme is een zijweg die niet alleen weinig bijdraagt, maar de aanpak van klimaatverandering zelfs in de weg staat.

We leven steeds meer in een uitgeholde, alternatieve versie van de democratie: de Alt-democratie waarin de belangen van burgers niet worden gediend en wezenlijke problemen – van klimaatverandering en genocide tot huisvesting en goede zorg – genegeerd worden door populistische leiders. Onze liberale democratie is een filmset, een decor geworden, schrijft Roxane van Iperen. Met de burger in de rol van Truman.

Groeiende ongelijkheid, oorlog, teleurstelling in een onbetrouwbare overheid en valse beloften van het feminisme – er is nog nooit zo’n rijke voedingsbodem geweest voor zondebokkenretoriek. Roxane van Iperen over de uitgekiende strategie van radicaal-rechts om gevoelens van onveiligheid aan te wakkeren voor eigen politiek gewin.

Met het vertrek van Wilders uit de coalitie is het over en uit voor kabinet-Schoof. Zo forceert de populist opnieuw een crisis die (mogelijkerwijs) in zijn voordeel werkt. Afgelopen december schreef Roxane van Iperen dit essay over accelerationisme, het gebruik van chaos om ruimte te scheppen voor je eigen wensen. In andere woorden: het huis afbranden om de eigen gedroomde constructie te kunnen bouwen.

Haat vormt in deze tijd misschien wel de grootste bedreiging voor vrijheid. Gemeenschappelijk haten geeft een goed gevoel, wij tegen zij. Maar er ís een weg naar de uitgang, betoogt Roxane van Iperen.

Conflicten worden steeds meer gekaapt door de luidste schreeuwers. Maar er is altijd een derde, belangrijke partij: de omstander. Een positie die we moeten koesteren, schrijft Roxane van Iperen.

Grote groepen mensen hebben gestemd op partijen die geloven in eerste- en tweederangs burgerschap, schrijft Roxane van Iperen. ‘Of de PVV nu gaat meeregeren of niet, de boodschap is helder.’