VVD versus de rechtse kerk

De rechtse kerk

Verhaal van de Week

Onder de motorkap van het IDF

Documentaire

600 dagen de straat op

Verzet

Tijd voor scholierenprotest?

Jongerenpanel

Doe iets niet

Dolf Jansen

Dienstplicht

Chard van den Berg

Laat de boer rouwen

Hans Against the Machine

Veiligheidsraad

Verenigde Naties

Iedereen aan de marathon

Zeitgeist

Jacht op vreemdgangers

Digital Families

<div class="wpg-element paragraph">
Complementair geld bestaat al: zo kun je in de Verenigde Staten met Time Dollars en in Japan met Fureai Kippu een tegoed opbouwen door vrijwilligerswerk te doen. Met dat tegoed kan dan bijvoorbeeld bejaardenzorg bekostigd worden. Cruciaal in zijn voorstel is dat overheden deze complementaire valuta accepteren als belastinggeld, waardoor het toch terugvloeit in de &#8216;gewone&#8217; economie. In dit <a href="http://vn.nl/lietaer" class="normal" title="http://vn.nl/lietaer">filmpje</a> van een TEDx conferentie in Berlijn kijkt Lietaer alsof hij het wiel heeft uitgevonden, en geeft hij ook nog even de verklaring én de oplossing voor de wereldwijde financiële crisis.
</div>

Padu Boerstra

Floor Rusman

Globaal

<div class="wpg-element paragraph">
Want: Europese burgers voelen zich niet verbonden met elkaar. Wij zullen nooit zo voor Griekenland opkomen als het welvarende West-Duitsland destijds het verarmde Oost-Duitsland erbovenop hielp. Lokale munteenheden zijn volgens Klamer dan ook het antwoord op de anonimiteit die de globalisering met zich meebrengt. Het kan Klamer niet lokaal genoeg: als het aan hem ligt rekenen we af met Rotterdammertjes, Amsterdammertjes en zelfs Gooise Matrasjes.
</div>

Lokaal

<div class="wpg-element paragraph">
Vóór de publicatie van de geheime documenten konden we nog veinzen niet te weten wat er schuilgaat achter officiële documenten, maar door WikiLeaks is dat onmogelijk geworden. Wat rest is een niet meer te negeren schaamte over het cynisme dat heerst in de diplomatie. Zizek ging ook <a href="http://vn.nl/zizekassange" class="normal" title="http://vn.nl/zizekassange">in gesprek</a> met WikiLeaks-leider Julian Assange. Twee buitenbeetjes in een twee uur durend serieus debat, met de onvermijdelijke grappen van Zizek tussendoor: zeer de moeite waard.
</div>

Zizek en Assange

<div class="wpg-element paragraph">
Informatie zou voor iedereen beschikbaar moeten zijn, maar in de praktijk komt het erop neer dat een paar bedrijven een &#8216;quasi-monopoliepositie&#8217; hebben in de informatievoorziening. Zo heeft Apple een deal gesloten met mediamagnaat Rupert Murdoch om het nieuws uit zijn media-imperium via de Apple-cloud aan te bieden. Het artikel eindigt Zizekiaans radicaal: we denken dat we in een vrije maatschappij leven, maar in feite wordt onze informatie gecontroleerd op een manier die weinig afwijkt van de censuur die de Chinese regering toepast.
</div>

Het huidige communisme

<div class="wpg-element paragraph">
Bij een deel van de lezing is <a href="http://www.youtube.com/watch?v=hpAMbpQ8J7g" class="normal" title="http://www.youtube.com/watch?v=hpAMbpQ8J7g">een animatiefilmpje</a> gemaakt, waarin in tien minuten via een achtbaan van woorden en tekeningen duidelijk wordt wat Zizek vindt van liefdadigheid en &#8216;cultureel kapitalisme&#8217;.
</div>

Liefdadigheid is fout

<div class="wpg-element paragraph">
Normaal gesproken jaagt de filosoof iedereen op de kast met pleidooien voor geweld en grappen over Stalin, maar hier verwoordt hij op ernstige toon de gangbare kritiek op het antiterrorismebeleid. Het martelen van terroristen is een barbaarse praktijk die niet te verzoenen valt met onze moraal, schrijft Zizek. Wij zijn zelf het grootste slachtoffer van de martelingen: onze &#8216;ethische ruggengraat&#8217; wordt gebroken door de machthebbers.
</div>

Hegel en ’24’

Deze week zijn de verkiezingen in Tunesië. Hoe groot is de kans op democratie?
Dissidenten
Het leek allemaal te beginnen met de groentehandelaar Mohammed Bouazizi die zichzelf in brand stak, maar ook voor zijn op Facebook gezette zelfmoord waren er al veel (onzichtbare) dissidenten in Tunesië. Zij kwamen afgelopen januari in opstand tegen de economische malaise, de politieke dictatuur en de corruptie. Deze documentaire van Al-Jazeera zit vol met van dichtbij gefilmde schotwonden en slachtoffers, maar loopt af als een Disneyfilm. Hij laat nog eens zien hoe het allemaal is begonnen.
vn.nl/zobegonhet
Overzicht
Waar islamisten geen kans maken, is democratie binnen handbereik. Dat lijkt de heersende gedachte in de westerse media. Democratie en islamistisch bestuur worden als onverenigbaar gezien. Midden-Oostendeskundige Paul Aarts en Afrikadeskundige Marcia Luyten laten in dit uitstekende overzichtsartikel over de Arabische Lente echter zien dat het welslagen van de democratisering afhangt van een groot aantal factoren die niks met de islam te maken hebben: onder meer het niveau van economische ontwikkeling en de bevolkingssamenstelling. Tunesië blijkt in vergelijking met andere Arabische landen op de genoemde fronten goed te scoren, ondanks de huidige economische problemen.
vn.nl/democratischefactor
Islamistische partij
Zal Tunesië minder seculier worden? Deze vraag stelt buitenlandcorrespondent Joshua Hammer zich in The New York Review of Books. Het ziet ernaar uit dat de islamistische partij Ennahda een derde van de stemmen gaat winnen. Wat betekent dat voor het land? Uit dit stuk blijkt dat de meningen over de aard van deze partij sterk uiteenlopen. Partijleider Rachid Ghannouchi presenteert zichzelf als gematigd, maar sommige Tunesiërs zien Ennahda als een wolf in schaapskleren. Een antwoord op zijn eigen vraag kan Hammer dus vooralsnog niet geven.
vn.nl/ennahda
Conservatief of gematigd
Vaak wordt aangenomen dat alle islamisten radicale moslims zijn die de sharia willen invoeren. In Tunesië is er echter een verschil tussen de verboden salafistische partij Hizb ut-Tahrir, die de meest conservatieve tak van de politieke islam vertegenwoordigt, en het &#8211; naar eigen zeggen &#8211; meer gematigde Ennahda. Dit artikel legt uit wat het verschil is tussen salafisme en gematigd islamisme.
vn.nl/salafisme
Tunesiërs aan het woord
De Tunesische politiek is verwarrend, zeker voor buitenstaanders. Zo deelt de &#8216;antirevolutionaire partij&#8217; folders uit met hamers en sikkels erop en lijkt niemand het eens te zijn over de intenties van Ennahda. Wil de partij de sharia invoeren, of slechts aan religieuze mensen hun vrijheden teruggeven? In deze radiodocumentaire van de VPRO komen Tunesiërs van allerlei pluimage aan het woord.
vn.nl/tunesiers
Blog uit Tunesië
De Tunesiër Aymen Lamar bespreekt in zijn blogreeks &#8216;het embryonale leven van de Tunesische politiek&#8217;. Hij wijdt lange beschouwingen aan onder meer Ennahda, maar waarschuwt aan het eind dat het &#8216;allemaal maar speculaties zijn&#8217;. Op Nawaat, het collectieve blog waarop de stukjes van Lamar staan, schrijven Tunesische bloggers (meestal in het Frans) over de politiek in hun land.
vn.nl/tunblog

Verkiezingen in Tunesië; MEDIAGIDS

Voorwaarts, maar waarheen? De vernieuwingspogingen van de PvdA.
Linkse vernieuwing
Een paar weken geleden zorgden zes lokale afdelingen van de PvdA voor opschudding door een eigen serie debatten aan te kondigen over de toekomst van de partij. Een van de voortrekkers is Michiel Emmelkamp, de soms wat overenthousiaste oud-voorzitter van de Jonge Socialisten. Het initiatief, &#8216;linkse vernieuwing&#8217; genaamd, werd alom opgevat als kritiek op de huidige partijleiding, maar dat was volgens Emmelkamp helemáál niet de bedoeling. Of het project meer is dan een eendagsvlieg moet nog blijken. Op Radio 1 legde Emmelkamp uit wat hem beweegt.
vn.nl/radiopvda
Van Waarde
Bij de Wiardi Beckman Stichting, de denktank van de PvdA, wordt uit de aard der zaak al vele jaren nagedacht over de toekomst van de sociaal-democratie. Meest recente initiatief: &#8216;Van Waarde&#8217;, een project dat in kaart moet brengen wat voor de PvdA van waarde is, en hoe de partij het heft weer in handen kan krijgen. Het proza van directeur Monica Sie is soms wat ondoorgrondelijk (&#8216;…de unisono omhelzing van de beleidsconsensus…&#8217;), maar gelukkig zijn er ook de blogs van René Cuperus en Menno Hurenkamp die de gewenste vernieuwing van de PvdA van peper voorzien. Een en ander moet in 2012 leiden tot een &#8216;aangescherpt politiek narratief&#8217;.
vn.nl/vanwaarde
The Amsterdam Process
De problemen van de PvdA zijn &#8211; schrale troost &#8211; een internationaal fenomeen. De wereldwijde discussie over de toekomst van de sociaal-democratie wordt vormgegeven door de Britse denktank Policy Network, in betere tijden opgericht door Tony Blair en Gerhard Schröder. Twee jaar geleden nam Policy Network samen met de Wiardi Beckman Stichting het initiatief tot &#8216;The Amsterdam Process&#8217;: een internationale verkenning die tot een revival van de sociaal-democratie moet leiden, voorbij de Derde Weg. Wouter Bos werd toen gezien als een van de voortrekkers van de vernieuwing. De vraag is of Job Cohen het in zich heeft die rol over te nemen.
vn.nl/amsprocess
Den Uyl-lezing Wouter Bos
De Den Uyl-lezing van Wouter Bos in januari 2010 werd alom gezien als een belangrijk keerpunt: eindelijk durfde Bos expliciet afstand te nemen van het marktdenken en de Derde Weg van Tony Blair. Bos had zelfs openlijk kritiek op de onaantastbare Wim Kok, die zelf in de zaal zat. Let op de formulering in de speech: Bos bekritiseert Kok niet zozeer omdat de oud-premier in 1995 de &#8216;ideologische veren&#8217; heeft afgeschud, maar omdat hij de misverstanden daarover te lang heeft laten doorsudderen, zodat het beeld bevestigd werd dat de PvdA definitief afscheid zou hebben genomen van haar idealen. Een beeld waar de partij nog steeds last van heeft.
vn.nl/lezingbos
Andere Tijden: Drees en de PvdA
Met enige nostalgie wordt de laatste jaren gesproken over Willem Drees, en niet alleen binnen de Partij van de Arbeid. Pas ná diens zuinige, strenge leiderschap zou het mis zijn gegaan met de PvdA. Over de morele arrogantie en de harteloze polarisatie van Nieuw Links zijn nog steeds veel mensen boos. En onder Den Uyl werd de verzorgingsstaat zo enthousiast uitgebouwd dat we het nu niet meer kunnen betalen. Andere Tijden brengt fraai in beeld hoe Drees door de vernieuwers van toen naar de uitgang werd gebonjourd.
vn.nl/dreespvda
De rode leiders
Verschillende adviseurs van Wouter Bos verklaarden hem voor gek toen hij zich voor de verkiezingen van 2007 van moment tot moment liet volgen door een cameraploeg van de VPRO. Een tenenkrommend portret van een verloren campagne was het gevolg.
Onder Den Uyl haalde de PvdA bij de verkiezingen van 1977 een recordaantal zetels: 53. In een campagnefilmpje vertellen bekende Nederlanders waarom zij kiezen voor de PvdA. Rijk de Gooyer: &#8216;Er zijn twee dingen dat ik op Den Uyl stem. Het eerste ding is Wiegel, en het tweede ding is Van Agt.&#8217;
Vrij Nederland-coryfee Joop van Tijn sprak in 1980 met de drie oud-PvdA-leiders. Drees verweet Den Uyl dat hij in 1977 te polariserend te werk is gegaan: &#8216;Het gaat er niet om dat de sociaaldemocraten iets anders doen dan de anderen, maar dat ze samen met anderen zoeken naar wat het beste is.&#8221;
vn.nl/pvdablogs

Thijs Broer

De ideologie van de PvdA; MEDIAGIDS

Feiten over de opstand in Syrië zijn schaars. Waar kun je wel goede informatie vinden?
Onderduikdagboek
Voor een inside verslag moet je naar Die Zeit. Het Duitse weekblad publiceert de dagboekaantekeningen van de Syrische mensenrechtenadvocate Razan Zeitouneh, die zij doorbelt naar de Duitse journaliste Susanne Fischer. Zeitouneh woonde in Damascus, maar moest in maart onderduiken. (Henk van Renssen)
vn.nl/zeitouneh
Vreedzaam of gewapend?
Een burgeroorlog kan volgens Foreign Policy worden voorkomen door twee groepen: de soennitische bourgeoisie en de alawitische legergeneraals. Tot nu toe is het leger loyaal aan Assad: ook al loopt een groot aantal militairen over naar de opstandelingen, de generaals blijven vooralsnog zitten. Het is cruciaal voor de opstandelingen om dit deel van het leger aan hun zijde te krijgen. Ook het verkrijgen van steun van de soennitische &#8216;business elite&#8217;, die zeer machtig is, kan de opstand helpen.
vn.nl/foreignpolicy
Overlopende militairen
BBC&#8217;s Jane Corbin maakte Syria, Inside the Secret Revolution: een onthullende documentaire over de opstand in Daraa, de stad waar het allemaal begon. Corbin reconstrueert aan de hand van naar buiten gesmokkelde videofilmpjes de gebeurtenissen tot nu toe. Het is schokkend hoe het Syrische leger tekeergaat. Steeds meer militairen lopen over naar de opstandelingen, zo blijkt. Maar het is nog niet genoeg om het voortbestaan van het regime in gevaar te brengen.
vn.nl/janecorbin
Religieuze verdeling
De Syrische samenleving is verdeeld: Koerden en soennieten op het platteland kwamen het eerst in opstand, terwijl christenen, alawieten en de soennitische bourgeoisie zich niet roerden. President Bashar al-Assad is een alawiet (officieel een sjiitische gezindte), maar dit betekent niet automatisch dat alle soennieten hem vijandig gezind zijn. De complexe Syrische achtergrond wordt helder beschreven in een recent rapport van Clingendael.
vn.nl/clingrapport
Armoede
De opstandelingen strijden behalve voor meer politieke vrijheden ook voor economische rechtvaardigheid. Veel van hen komen van het platteland, dat veel geleden heeft onder het economische beleid van president Assad. Kort en krachtig beschrijft de hoofdredacteur van de Libanese krant The Daily Star Rami G. Khouri op de website Agence Global hoe Assads oorspronkelijke achterban zich tegen hem begint te keren.
vn.nl/khouriglobal
Gespleten volk
De Syrische regering maakt gebruik van de verdeeldheid onder de bevolking door angst te zaaien voor een burgeroorlog. Of, zoals de redacteuren van het Middle East Research and Information Project het uitleggen: &#8216;Het is voor het regime makkelijk de minderheid ervan te overtuigen dat ze de wraak van de meerderheid moet vrezen.&#8217;
vn.nl/merip
Gekleurde berichtgeving
Zelfs voor mensen die in Syrië zelf wonen is het moeilijk om een beeld te krijgen van hoe breed gedeeld de opstand is, schrijft de Nederlandse journaliste Marjorie van Leijen, die in Damascus woonde. Westerse media willen volgens haar dat er een breed gedeelde revolutie is in Syrië en dit kleurt de berichtgeving.
vn.nl/leijen
Op de hoogte blijven? Op de vn-site vindt u links naar actuele blogs
vn.nl/filtersyrie

Syrië; MEDIAGIDS

<div class="lead">Via televisie, radio en internet worden we elke dag geconfronteerd met een enorme hoeveelheid informatie. Wie vertelt je wat echt mooi, goed, bijzonder of belangrijk is?</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Stelt u zich eens voor hoe het zou zijn als er elke dag 174 kranten door uw brievenbus vielen. Afgezien van de praktische problemen die het zou opleveren, zou u niet weten waar te beginnen met lezen. Hoe komt u erachter welk nieuws écht belangrijk is, en wat de beste boeken en de mooiste muziek? Het ontvangen van kilo&#8217;s kranten lijkt een absurd idee, maar op internet worden we elke dag geconfronteerd met een dosis informatie die daar het equivalent van is. In 2007 werd de gemiddelde mens via televisie, radio en internet dagelijks geconfronteerd met een hoeveelheid data die gelijkstaat aan 174 kranten. Inmiddels is die hoeveelheid nog verder gestegen. Hoe kan dit almaar uitdijende informatie-universum geordend worden? Wie vertelt je wat echt mooi, goed, bijzonder of belangrijk is?
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Rond 2004 was het antwoord duidelijk: de andere internetgebruikers. Het &#8216;Web 2.0&#8217;, waarin de macht kwam te liggen bij een collectief van anonieme internetgebruikers, werd gezien als de beste manier om informatie te selecteren. Populariteit werd het leidend principe: alle gebruikers kunnen content online zetten en bepalen door hun zoek- en klikgedrag welke informatie het meest relevant is. De wijsheid van de massa zou vanzelf moeten leiden tot betrouwbare, hoogwaardige informatie. Voorbeelden van de Web 2.0-ideologie zijn Google en Facebook, waarop de meest bekeken dingen bovenaan staan en op die manier worden aangemerkt als &#8216;meest relevant&#8217;.
Maar hoe nobel de idealen over de wijsheid van de massa en democratisering van kennis ook zijn, het Web 2.0 heeft niet geleid tot een overzichtelijke informatievoorziening, integendeel: het internet is nog steeds een jungle. Gezag is verschoven van de expert naar de massa. Internetcriticus en Silicon Valley-hater Andrew Keen wees hier al op in zijn in 2007 verschenen boek The Cult of the Amateur. Omdat het voor iedere leek gemakkelijk is om content te publiceren, zijn er volgens hem geen poortwachters meer die het goede van het slechte onderscheiden. De amateur wordt verheerlijkt ten koste van de expert, zo stelde Keen bezorgd vast. Gevolg: de middelmaat triomfeert en de expert verdwijnt.
Gidsen Andrew Keen zat ernaast. De afgelopen paar jaar hebben de experts op internet juist terrein gewonnen. Deze mensen, aangeduid als &#8216;curatoren&#8217;, wijzen de internetgebruiker de weg in het woud aan online-informatie. Op Twitter, blogs en websites gidsen zij naar artikelen, filmpjes, foto&#8217;s, muziek en andere onlinebronnen die hun volgers zelf nooit zouden vinden. Het zijn de poortwachters naar wie Keen in 2007 smachtte.
Neem de Amerikaanse Maria Popova, die op haar website brainpickings.org en op Twitter een selectie maakt uit de enorme voorraad onlinecontent. Elk kwartier linkt ze op Twitter naar iets moois &#8211; of het nu een artikel, filmpje, infographic of kunstwerk is. Waar vroeger de schaarste aan informatie het probleem was, hebben we nu door internet te maken met een overvloed, zo stelt zij. Deze heeft er niet toe geleid dat we gemakkelijker toegang hebben tot bijzondere bronnen. Door zoekmachines als Google &#8216;floreert het triviale en blijft het opmerkelijke vaak onbekend&#8217;. De meeste mensen weten niet waar ze moeten beginnen met zoeken, en voelen ook weinig urgentie: de mooie dingen blijven toch wel online staan en kunnen dus ook morgen of volgend jaar bekeken worden.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Volgens Popova brengt een goede curator interessante bronnen onder de aandacht, plaatst deze in een context en motiveert mensen om niet alleen de dingen te lezen die via Google en Facebook op hun pad komen.
Ook in Nederland zijn er curatoren die voldoen aan Popova&#8217;s eisenpakket. Een goed voorbeeld is Vincent Reinders (27), die met zijn internationaal gewaardeerde muziekwebsite 22tracks.com (begonnen in 2009) elke dag ruim dertigduizend unieke bezoekers trekt. Het concept is simpel: in tweeëntwintig genres worden maandelijks tweeëntwintig nieuwe nummers geselecteerd door tweeëntwintig gerenommeerde dj&#8217;s. Volgens Reinders, die zijn carrière begon als radio-dj bij het hiphopprogramma Lijn 5 (NPS), was er onder muziekliefhebbers behoefte aan experts die een selectie maken uit het aanbod van onlinemuziek: &#8216;YouTube en Spotify werken niet altijd even goed omdat er te veel op staat en je al gauw verdwaalt. Een groot deel van het aanbod van die diensten wordt niet beluisterd.&#8217; Het maken van een selectie in het onlinemuziekaanbod is volgens Reinders de oplossing. &#8216;Hoe groter de oceaan, hoe meer zwemleraren er nodig zijn.&#8217;
Hobby of passie Journalist Herbert Blankesteijn (53) is nu al twee jaar zwemleraar van de videowereld. &#8216;Iedereen kent wel de kattenvideo&#8217;s en de filmpjes van jongelui die zich te pletter rijden op skateboards, maar de wereld moet te horen krijgen dat er ook veel mooie dingen op internet staan.&#8217; Hij heeft een verleden als journalist bij de televisie (onder andere Het Klokhuis), de radio (VPRO en BNR) en als columnist bij NRC Handelsblad, maar keek uit onvrede over het televisieaanbod vooral naar mooie filmpjes en documentaires op internet. Sinds 2009 deelt hij interessante video&#8217;s met de volgers van zijn website VideoVolt. Ook schrijft hij hierover in De Pers.
Een andere journalist die zich met webcuratie bezighoudt is Gerard Driehuis (57), die op zijn website welingelichtekringen.nl dagelijks links plaatst naar artikelen uit (inter)nationale kranten, voorzien van samenvatting en context. Hij denkt hiermee te voorzien in een belangrijke behoefte: &#8216;Internationale bronnen zijn voor iedereen beschikbaar, maar het is een illusie dat de gemiddelde Nederlander net zo gemakkelijk een buitenlandse krant leest.&#8217; Driehuis werkte eerst jarenlang in de papieren journalistiek, onder andere als hoofdredacteur van HP/De Tijd en Twentsche Courant/Tubantia. In 2009 begon hij samen met twee andere oud-HP/De Tijd-hoofdredacteuren Welingelichte Kringen. De website trekt naar eigen zeggen honderdvijftigduizend bezoekers per maand, zal naar verwachting nog meer groeien en levert inmiddels ook een beetje geld op.
Geld is geen probleem voor Ernst-Jan Pfauth (25), tot voor kort nog chef-internet bij NRC. De jonge internetpionier heeft een smak geld gekregen van Derk Sauer voor het ontwikkelen van een start-up onder de vleugels van NRC: een website die &#8216;het goede van Web 2.0 combineert met de expertise van de oude wereld&#8217;. Mensen kunnen zich op de site aanmelden voor een expertisegebied, waarover zij interessante artikelen en andere bronnen mogen posten. Ook mogen ze andere &#8216;experts&#8217; aanbevelen, waardoor de besten komen bovendrijven. Wijsheid van de massa en expertise komen op deze manier samen. &#8216;Er zijn veel mensen die een hobby of passie hebben waar ze niet over uitgepraat raken. Die willen wij curator laten zijn.&#8217;
Credibility Waaraan hebben deze onlinecuratoren hun gezag te danken? De dj&#8217;s van Vincent Reinders zijn nog vrij traditionele experts: zij hebben hun gezag (&#8216;credibility&#8217; in de woorden van Reinders) verdiend in clubs en op de radio en zijn volledig op de hoogte van de nieuwste muziek.
Bij Herbert Blankesteijn wordt de grens tussen leek en expert vager. Hij heeft weliswaar een televisieverleden, maar heeft hij over alle video-onderwerpen meer kennis dan zijn volgers? Blankesteijn ziet zichzelf en zijn collega&#8217;s van VideoVolt niet als echte experts: &#8216;We zitten tussen de experts en de geïnteresseerde leken in. Samen weten we meer dan individueel, maar het veld is nog steeds groter dan we kunnen overzien.&#8217; Meer dan op basis van expertise maakt Blankesteijn zijn selectie op basis van smaak. &#8216;De een vindt dit mooi, de ander dat. Is een documentaire over de burgeroorlog in Burma mooier dan een over de wolf in Yellowstone Park?&#8217;
&#8216;We bestrijken met te weinig mensen een te groot gebied, dus onze selectie heeft iets willekeurigs,&#8217; zegt ook Gerard Driehuis. Deze willekeur wordt, net als bij Blankesteijn, nog versterkt doordat zijn bronnenkeuze persoonlijker is dan die van een traditionele journalist. &#8216;In de gevestigde media werk je voor een doelgroep. Nu kan ik gewoon dingen zoeken die ik zelf leuk vind. Honger in de wereld is bijvoorbeeld heel erg, maar ik doe niks met Afrika.&#8217;
Pfauth maakt hetzelfde onderscheid tussen &#8216;officiële&#8217; experts en internetcuratie, maar ziet hierdoor juist mogelijkheden om meer mensen bij het filteren van informatie te betrekken. &#8216;Journalisten handelen niet vanuit persoonlijke interesse, zoals curatoren, maar vanuit het algemeen belang. Wij gaan nu curatiewerk laten doen door de mensen die zich uit interesse verdiept hebben in een onderwerp.&#8217;
Duidelijk is dat het hebben van tijd een belangrijke vereiste is voor een goede curator. Dit is ook wat Keen schreef in 2007: een expert is iemand die zich professioneel met een onderwerp bezighoudt. Naast tijd moet iemand beschikken over enthousiasme en een zekere onvermoeibaarheid. Maria Popova leest Twitter op haar iPad in de sportschool; Gerard Driehuis staat elke dag om half zes op, zodat er om acht uur een &#8216;vers pakketje&#8217; artikelen klaarstaat voor zijn lezers; Herbert Blankesteijn speurt voor het ontbijt en na het avondeten het internet af op zoek naar mooie video&#8217;s.
Het zijn deze goed geïnformeerde en lichtelijk door hun missie geobsedeerde mensen die ons door het internet gidsen. Expertise doet er weer toe, zij het in een andere vorm.
</div>

De terugkeer van de expert

Stelt u zich eens voor hoe het zou zijn als er elke dag 174 kranten door uw brievenbus vielen. Afgezien van de praktische problemen die het zou opleveren, zou u niet weten waar te beginnen met lezen. Hoe komt u erachter welk nieuws écht belangrijk is, en wat de beste boeken en de mooiste muziek? Het ontvangen van kilo&#8217;s kranten lijkt een absurd idee, maar op internet worden we elke dag geconfronteerd met een dosis informatie die daar het equivalent van is. In 2007 werd de gemiddelde mens via televisie, radio en internet dagelijks geconfronteerd met een hoeveelheid data die gelijkstaat aan 174 kranten. Inmiddels is die hoeveelheid nog verder gestegen. Hoe kan dit almaar uitdijende informatie-universum geordend worden? Wie vertelt je wat echt mooi, goed, bijzonder of belangrijk is?
Rond 2004 was het antwoord duidelijk: de andere internetgebruikers. Het &#8216;Web 2.0&#8217;, waarin de macht kwam te liggen bij een collectief van anonieme internetgebruikers, werd gezien als de beste manier om informatie te selecteren. Populariteit werd het leidend principe: alle gebruikers kunnen content online zetten en bepalen door hun zoek- en klikgedrag welke informatie het meest relevant is. De wijsheid van de massa zou vanzelf moeten leiden tot betrouwbare, hoogwaardige informatie. Voorbeelden van de Web 2.0-ideologie zijn Google en Facebook, waarop de meest bekeken dingen bovenaan staan en op die manier worden aangemerkt als &#8216;meest relevant&#8217;.
Maar hoe nobel de idealen over de wijsheid van de massa en democratisering van kennis ook zijn, het Web 2.0 heeft niet geleid tot een overzichtelijke informatievoorziening, integendeel: het internet is nog steeds een jungle. Gezag is verschoven van de expert naar de massa. Internetcriticus en Silicon Valley-hater Andrew Keen wees hier al op in zijn in 2007 verschenen boek The Cult of the Amateur. Omdat het voor iedere leek gemakkelijk is om content te publiceren, zijn er volgens hem geen poortwachters meer die het goede van het slechte onderscheiden. De amateur wordt verheerlijkt ten koste van de expert, zo stelde Keen bezorgd vast. Gevolg: de middelmaat triomfeert en de expert verdwijnt.
Gidsen
Andrew Keen zat ernaast. De afgelopen paar jaar hebben de experts op internet juist terrein gewonnen. Deze mensen, aangeduid als &#8216;curatoren&#8217;, wijzen de internetgebruiker de weg in het woud aan online-informatie. Op Twitter, blogs en websites gidsen zij naar artikelen, filmpjes, foto&#8217;s, muziek en andere onlinebronnen die hun volgers zelf nooit zouden vinden. Het zijn de poortwachters naar wie Keen in 2007 smachtte.
Neem de Amerikaanse Maria Popova, die op haar website brainpickings.org en op Twitter een selectie maakt uit de enorme voorraad onlinecontent. Elk kwartier linkt ze op Twitter naar iets moois &#8211; of het nu een artikel, filmpje, infographic of kunstwerk is. Waar vroeger de schaarste aan informatie het probleem was, hebben we nu door internet te maken met een overvloed, zo stelt zij. Deze heeft er niet toe geleid dat we gemakkelijker toegang hebben tot bijzondere bronnen. Door zoekmachines als Google &#8216;floreert het triviale en blijft het opmerkelijke vaak onbekend&#8217;. De meeste mensen weten niet waar ze moeten beginnen met zoeken, en voelen ook weinig urgentie: de mooie dingen blijven toch wel online staan en kunnen dus ook morgen of volgend jaar bekeken worden.
Volgens Popova brengt een goede curator interessante bronnen onder de aandacht, plaatst deze in een context en motiveert mensen om niet alleen de dingen te lezen die via Google en Facebook op hun pad komen.
Ook in Nederland zijn er curatoren die voldoen aan Popova&#8217;s eisenpakket. Een goed voorbeeld is Vincent Reinders (27), die met zijn internationaal gewaardeerde muziekwebsite 22tracks.com (begonnen in 2009) elke dag ruim dertigduizend unieke bezoekers trekt. Het concept is simpel: in tweeëntwintig genres worden maandelijks tweeëntwintig nieuwe nummers geselecteerd door tweeëntwintig gerenommeerde dj&#8217;s. Volgens Reinders, die zijn carrière begon als radio-dj bij het hiphopprogramma Lijn 5 (NPS), was er onder muziekliefhebbers behoefte aan experts die een selectie maken uit het aanbod van onlinemuziek: &#8216;YouTube en Spotify werken niet altijd even goed omdat er te veel op staat en je al gauw verdwaalt. Een groot deel van het aanbod van die diensten wordt niet beluisterd.&#8217; Het maken van een selectie in het onlinemuziekaanbod is volgens Reinders de oplossing. &#8216;Hoe groter de oceaan, hoe meer zwemleraren er nodig zijn.&#8217;
Hobby of passie
Journalist Herbert Blankesteijn (53) is nu al twee jaar zwemleraar van de videowereld. &#8216;Iedereen kent wel de kattenvideo&#8217;s en de filmpjes van jongelui die zich te pletter rijden op skateboards, maar de wereld moet te horen krijgen dat er ook veel mooie dingen op internet staan.&#8217; Hij heeft een verleden als journalist bij de televisie (onder andere Het Klokhuis), de radio (VPRO en BNR) en als columnist bij NRC Handelsblad, maar keek uit onvrede over het televisieaanbod vooral naar mooie filmpjes en documentaires op internet. Sinds 2009 deelt hij interessante video&#8217;s met de volgers van zijn website VideoVolt. Ook schrijft hij hierover in De Pers.
Een andere journalist die zich met webcuratie bezighoudt is Gerard Driehuis (57), die op zijn website welingelichtekringen.nl dagelijks links plaatst naar artikelen uit (inter)nationale kranten, voorzien van samenvatting en context. Hij denkt hiermee te voorzien in een belangrijke behoefte: &#8216;Internationale bronnen zijn voor iedereen beschikbaar, maar het is een illusie dat de gemiddelde Nederlander net zo gemakkelijk een buitenlandse krant leest.&#8217; Driehuis werkte eerst jarenlang in de papieren journalistiek, onder andere als hoofdredacteur van HP/De Tijd en Twentsche Courant/Tubantia. In 2009 begon hij samen met twee andere oud-HP/De Tijd-hoofdredacteuren Welingelichte Kringen. De website trekt naar eigen zeggen honderdvijftigduizend bezoekers per maand, zal naar verwachting nog meer groeien en levert inmiddels ook een beetje geld op.
Geld is geen probleem voor Ernst-Jan Pfauth (25), tot voor kort nog chef-internet bij NRC. De jonge internetpionier heeft een smak geld gekregen van Derk Sauer voor het ontwikkelen van een start-up onder de vleugels van NRC: een website die &#8216;het goede van Web 2.0 combineert met de expertise van de oude wereld&#8217;. Mensen kunnen zich op de site aanmelden voor een expertisegebied, waarover zij interessante artikelen en andere bronnen mogen posten. Ook mogen ze andere &#8216;experts&#8217; aanbevelen, waardoor de besten komen bovendrijven. Wijsheid van de massa en expertise komen op deze manier samen. &#8216;Er zijn veel mensen die een hobby of passie hebben waar ze niet over uitgepraat raken. Die willen wij curator laten zijn.&#8217;
Credibility
Waaraan hebben deze onlinecuratoren hun gezag te danken? De dj&#8217;s van Vincent Reinders zijn nog vrij traditionele experts: zij hebben hun gezag (&#8216;credibility&#8217; in de woorden van Reinders) verdiend in clubs en op de radio en zijn volledig op de hoogte van de nieuwste muziek.
Bij Herbert Blankesteijn wordt de grens tussen leek en expert vager. Hij heeft weliswaar een televisieverleden, maar heeft hij over alle video-onderwerpen meer kennis dan zijn volgers? Blankesteijn ziet zichzelf en zijn collega&#8217;s van VideoVolt niet als echte experts: &#8216;We zitten tussen de experts en de geïnteresseerde leken in. Samen weten we meer dan individueel, maar het veld is nog steeds groter dan we kunnen overzien.&#8217; Meer dan op basis van expertise maakt Blankesteijn zijn selectie op basis van smaak. &#8216;De een vindt dit mooi, de ander dat. Is een documentaire over de burgeroorlog in Burma mooier dan een over de wolf in Yellowstone Park?&#8217;
&#8216;We bestrijken met te weinig mensen een te groot gebied, dus onze selectie heeft iets willekeurigs,&#8217; zegt ook Gerard Driehuis. Deze willekeur wordt, net als bij Blankesteijn, nog versterkt doordat zijn bronnenkeuze persoonlijker is dan die van een traditionele journalist. &#8216;In de gevestigde media werk je voor een doelgroep. Nu kan ik gewoon dingen zoeken die ik zelf leuk vind. Honger in de wereld is bijvoorbeeld heel erg, maar ik doe niks met Afrika.&#8217;
Pfauth maakt hetzelfde onderscheid tussen &#8216;officiële&#8217; experts en internetcuratie, maar ziet hierdoor juist mogelijkheden om meer mensen bij het filteren van informatie te betrekken. &#8216;Journalisten handelen niet vanuit persoonlijke interesse, zoals curatoren, maar vanuit het algemeen belang. Wij gaan nu curatiewerk laten doen door de mensen die zich uit interesse verdiept hebben in een onderwerp.&#8217;
Duidelijk is dat het hebben van tijd een belangrijke vereiste is voor een goede curator. Dit is ook wat Keen schreef in 2007: een expert is iemand die zich professioneel met een onderwerp bezighoudt. Naast tijd moet iemand beschikken over enthousiasme en een zekere onvermoeibaarheid. Maria Popova leest Twitter op haar iPad in de sportschool; Gerard Driehuis staat elke dag om half zes op, zodat er om acht uur een &#8216;vers pakketje&#8217; artikelen klaarstaat voor zijn lezers; Herbert Blankesteijn speurt voor het ontbijt en na het avondeten het internet af op zoek naar mooie video&#8217;s.
Het zijn deze goed geïnformeerde en lichtelijk door hun missie geobsedeerde mensen die ons door het internet gidsen. Expertise doet er weer toe, zij het in een andere vorm.
Webcuratoren
&#8211; De 22 dj&#8217;s van www.22tracks.com zijn altijd op de hoogte van de nieuwste en beste muziek in hun genre. Op de site kunt u de nummers een maand lang beluisteren; aanschaffen kan via iTunes.
&#8211; Voor de beste animatiefilmpjes kunt u er terecht, maar ook voor een documentaire over de typmachine. Op http://vedeovolt.net staan &#8216;elke dag juweeltjes op videogebied&#8217;.
&#8211; Geen zin om dagelijks twintig krantensites te bezoeken? Ga naar www.welingelichtekringen.nl voor een selectie uit het (inter)nationale nieuws.
&#8211; Op www.brainpickings.org staan artikelen &#8216;waarvan je niet wist dat je erin geïnteresseerd was tot je het las&#8217;. Bezoek deze site om uw echte interesses te ontdekken.
Vrij Nederland gaat vanaf deze week ook cureren. Vier weken lang zoekt VN de beste bronnen bij de actualiteit en voorziet ze van context in de VN MediaGids en, ook na die vier weken, op vn.nl.

Wat zijn neutrino’s? Hoe zat het ook alweer met de deeltjesfysica?
Weet ik veel
In een geestige en indringende lezing beschrijft theoretisch fysicus Lawrence Krauss de staat van de natuurkunde. De lezing gaat onder meer over de vraag hoe het kan dat uit niets een heel universum is ontstaan (simpel: het energieniveau in het heelal is nul, er is net zoveel positieve als negatieve energie). Ook kijkt hij miljarden jaren vooruit naar een sombere toekomst waarin ons nageslacht eenzaam en onwetend in een leeg heelal woont.
Krauss vertelt vooral veel over hoe we weten wat we nu weten en wat de beperkingen daarvan zijn. De vijfentwintig jaar oude discussie over de snaartheorie komt langs en Krauss vat die mooi samen in een tweegesprek tussen twee mannetjes:
Mannetje 1: Ik had net een fantastisch idee: stel dat alle materie en energie gemaakt is van kleine trillende &#8216;snaren&#8217;.
Mannetje 2: Oké, wat zou dat impliceren?
Mannetje 1: Weet ik veel&#8230;
gids.vn/krauss
Muffins en biljartballen
Deeltjesfysicus en voormalig toetsenist van de Britse band D:Ream Brian Cox legt in een filmpje de belangrijkste ontwikkelingen in zijn vakgebied uit. Voor mensen die zich van natuurkunde hoogstens &#8216;iets met atomen&#8217; kunnen herinneren, is het een erg goede inleiding. Met een permanent verrukte glimlach voert hij in vijftien korte verhaaltjes de kijker langs elektronen, neutronen, protonen, quarks, gluons en Higgsdeeltjes, en waar het kan legt hij de zaken uit aan de hand van attributen als muffins, biljartballen en schaatsende meisjes. Elke mini-aflevering eindigt met een cliffhanger en bijbehorende spannende muziek. In het deel erna zien we dan hoe andere wetenschappers voortborduren op de bevindingen uit de vorige aflevering. De film maakt duidelijk hoe spannend wetenschap kan zijn.
Hoogtepunt is het moment in het dertiende deel, wanneer Cox het Higgsmechanisme uitlegt met een simpele analogie. Als een populaire docent over een grasveld (het universum) loopt vol met studenten (Higgsdeeltjes), komen alle studenten naar hem toe. Hij heeft dan massa verzameld. Als een minder populaire docent (Brian Cox) hetzelfde doet, kan hij rustig doorlopen. &#8216;Everyone ignores me. I&#8217;m a massless particle, like a photon,&#8217; zegt Cox stralend. &#8216;I can travel through the universe unimpeded, at the speed of light.&#8217;
gids.vn/briancox
Pokerspeler
Theoretisch fysicus Marcel Vonk bespreekt op zijn zeer toegankelijk geschreven weblog de mogelijke verklaringen voor de uitkomst van het neutrino-experiment. De eerste optie is dat het experiment een meet- of rekenfout bevat: de metingen zijn enorm complex en er kan dus gemakkelijk een klein detail over het hoofd zijn gezien. Dit lijkt Vonk het meest waarschijnlijk: &#8216;Als ik als pokerspeler mijn geld op één van de mogelijkheden zou moeten zetten zou het nog altijd deze zijn.&#8217;
Vervolgens noemt hij twee opties waarbij het experiment wél klopt, zonder dat dat inhoudt dat Einsteins speciale relativiteitstheorie overboord gezet zou moeten worden. Volgens Einstein kunnen &#8216;massieve deeltjes&#8217; niet sneller gaan dan het licht. Het zou kunnen dat neutrino&#8217;s een bijzonder soort massa hebben: &#8216;Doordat dit soort deeltjes geen &#8220;gewone&#8221; massa hebben, gedragen ze zich anders dan [normale] massieve deeltjes, en kunnen ze wel degelijk sneller dan het licht bewegen.&#8217; Een andere mogelijkheid is dat de juistheid van de metingen nog niet betekent dat neutrino&#8217;s inderdaad sneller gaan dan het licht. Hoe kan dat? Neutrino&#8217;s &#8216;snijden een stukje af&#8217; en komen daardoor toch sneller bij hun eindbestemming aan. Zie het weblog om deze raadselachtige optie beter te begrijpen.
Ten slotte zou het kunnen dat het experiment klopt en de speciale relativiteitstheorie ontkracht. Vonk wijst erop dat dit niet betekent dat de hele theorie waardeloos is geworden; deze zou alleen moeten worden aangepast. &#8216;Die aanpassing zal niet heel groot zijn: bedenk goed dat neutrino&#8217;s wel bijna met de snelheid van het licht reizen.&#8217;
gids.vn/vonk
Neutrino&#8217;s op de Zuidpool
Een klein poppetje, woorden, tekeningen en een voice-over leggen in een filmpje uit hoe neutrino&#8217;s werken. Jij, ik, een pen en een snoepreep, alles wat we zien, is &#8216;reguliere materie&#8217;. Die bestaat uit atomen. Die atomen zijn weer opgebouwd uit protonen, neutronen en elektronen, die bijeen worden gehouden door de sterke kernkracht (de protonen en neutronen, samen de atoomkern) en de elektromagnetische kracht (de elektronen). Neutrino&#8217;s trekken zich niets van deze krachten aan, en gaan dus dwars door reguliere materie heen.
De maker van het filmpje onderzoekt neutrino&#8217;s op de Zuidpool door diepe schachten te graven en daar lichtsensoren in aan te brengen. Hij spreekt niet over de deeltjesversneller, en kon ten tijde van dit filmpje nog niet weten dat de neutrino&#8217;s door het onderzoek bij het CERN wereldnieuws zouden worden. Toch is dit een handige, eenvoudige introductie in het wezen van dit piepkleine deeltje.
gids.vn/zuidpool
Meer weten?
Op de VN-site is een selectie gemaakt van inzichtelijke blogs over natuurkunde, deeltjesfysica en neutrino&#8217;s.
Op Sargasso zijn alle tips van lezers terug te lezen.
gids.vn/meerneutrino
Bad Science
Er is niemand die wetenschap zo vlijmscherp becommentarieert als Ben Goldacre. In zijn column &#8216;Bad Science&#8217; in The Guardian fileert hij wekelijks wetenschappelijke claims waar de massamedia over berichten. Hij pluist onderzoeksmethoden uit, bestudeert de bestaande literatuur en gaat nauwkeurig na of de conclusies van onderzoek logisch uit de resultaten volgen. Pseudowetenschap en experimenten die gefinancierd zijn door de farmaceutische industrie hebben zijn speciale aandacht. Goldacre (meer dan 145.000 volgers op Twitter) geeft debunking een nieuwe betekenis. Leerzaam en een genot om te lezen. Keihard. Als Goldacre in Nederland zou wonen had Diederik Stapel wel twee keer nagedacht voordat hij zijn onderzoek naar buiten bracht.
gids.vn/goldrace
Sargasso
Iedere week stelt weblog Sargasso zijn lezers een open vraag over een actueel thema: wat zijn de beste bronnen bij het nieuws? Alles mag: filmpjes, teksten, weblogs. Vrij Nederland en Sargasso maken vervolgens een selectie. Dit experiment &#8211; crowdsourcing in hip jargon &#8211; zal vier weken duren.

Dimitri Tokmetzis

Sneller dan het licht; MEDIAGIDS

33 miljoen
Halbe Zijlstra heeft het niet makkelijk. Nadat hem is verweten dat hij de beschaving om zeep helpt met de cultuurbezuinigingen, klinkt nu van alle kanten kritiek op zijn onderwijsagenda. Afgelopen maandag leken er betere tijden voor hem aan te breken. Alle media berichtten dat Zijlstra als &#8216;extraatje&#8217; de komende drie jaar 33 miljoen uittrekt voor de technische universiteiten. Maar dit cadeautje stond al in Zijlstra&#8217;s &#8216;strategische agenda&#8217;, die eind juni verscheen. Wie een cijfer goed verstopt in een dik rapport, kan het later altijd als verrassing aankondigen. Handig voor als het even tegenzit.

Globaal

Lokaal

Zizek en Assange

Het huidige communisme

Liefdadigheid is fout

Hegel en ’24’

Verkiezingen in Tunesië; MEDIAGIDS

De ideologie van de PvdA; MEDIAGIDS

Syrië; MEDIAGIDS

De terugkeer van de expert

De terugkeer van de expert

Sneller dan het licht; MEDIAGIDS

Het cijfer