Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips

<div class="lead">Een nieuw nummer, met nieuwe cultuurtips.</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Theater en muziek</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<figure id="post-380770 media-380770" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/vergeef_ons_17_18©_Jan_Versweyveld_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/vergeef_ons_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/vergeef_ons_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/vergeef_ons_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption><em>Vergeef ons. </em>Foto: Jan Versweyveld.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Verplicht gelukkig</h3>
<p class="tekst">Guy Cassiers maakte een toneelbewerking van de roman <em>Vergeef ons</em> van A.M. Homes, die zo mooi de omkering van de gelukkige All American Family laat zien, waarbinnen iedereen gelukkig móét zijn met de standaard, want die is góéd. Lees in plaats van<em> All American Family</em> gerust: het gezin als hoeksteen van de samenleving. Co-productie van het Antwerps Toneelhuis en Toneelgroep Amsterdam.<br />
&#8211; Vergeef ons,<em> première 22 feb, daarna tournee</em></p>
<figure id="post-380772 media-380772" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/244473-Othello-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy-a0ab00-original-1493107687_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/244473-Othello-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy-a0ab00-original-1493107687_preview-320x427.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/244473-Othello-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy-a0ab00-original-1493107687_preview-640x853.jpg 640w" alt="" /><figcaption><em>Othello. </em>Foto: Robin de Puy.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Zwart in een witte wereld</h3>
<p class="tekst">Elke tijd, elke stad, elke toneelgroep, elke cultuur, elk land, ieder méns zijn of haar eigen Othello. Deze keer wordt Shakespeare gekneed door Daria Bukvic bij Het Nationale Theater in Den Haag. En deze tijd: tja, racisme dus. Bukvic wil laten zien hoe ‘een witte wereld’ omgaat met het succes van ‘een zwarte man’.<br />
&#8211; Othello<em>, première 3 februari, daarna door het hele land te zien</em></p>
<figure id="post-380774 media-380774" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/HR_©JITSKESCHOLS_JS_201609261200427318-X-2_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/HR_©JITSKESCHOLS_JS_201609261200427318-X-2_preview-320x479.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/HR_©JITSKESCHOLS_JS_201609261200427318-X-2_preview-640x959.jpg 640w" alt="" /><figcaption>VanWyck. Foto: Jitske Schols.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Gewone vrouw</h3>
<p class="tekst">In de Melkweg in Amsterdam treedt… tadáa… Vrij Nederlands eigen redacteur Sander Donkers op! Sinds hij van Barry Hay leerde hoe rockster te zijn, is Donkers gitarist bij VanWyck, een Nederlandse/Nieuw-Zeelandse singer-songwriter die in Amerika en Engeland hoge ogen gooit bij de kenners van het genre, en hier door Leo Blokhuis en Tim Knol wordt omarmd. In februari verschijnt het debuutalbum An Average Woman – een titel die wel wat minder Barry Hay-achtig is.<br />
&#8211; <em>VanWyck, 24 februari de Melkweg, album: www.vanwyck.nl</em></p>
<p class="tekst">Zie hier de videoclip van &#8216;An Average Woman&#8217;.</p>
<p><iframe src="https://player.vimeo.com/video/249799591?dnt=1" width="500" height="281" frameborder="0" title="VanWyck - An Average Woman (official music video)" webkitallowfullscreen mozallowfullscreen allowfullscreen></iframe></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Fotografie en kunst</strong> door Yuki Kho</p>
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-380776 media-380776" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/cMullerVanSeveren_Fireworks_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/cMullerVanSeveren_Fireworks_preview-320x451.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/cMullerVanSeveren_Fireworks_preview-640x901.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<p>Muller van Severen, &#8216;Fireworks&#8217;.</p>
<p class="tekst">Het was Veerle Wenes, de eigenaresse van galerie Valerie Traan, die het designduo Muller Van Severen samenbracht. In 2011 liet ze fotografe Fien Muller samenwerken met haar man, kunstenaar Hannes Van Severen. Een wereldberoemd duo was geboren. Nadat hun werk de hele wereld over ging, zijn ze nu weer terug op het honk en tonen ze in de tentoonstelling <em>Fireworks</em> een nieuwe reeks objecten.<br />
<em>&#8211; Muller van Severen, vanaf 1 februari te zien in Valerie Traan, Antwerpen</em></p>
<figure id="post-380778 media-380778" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Street-Arabs-C-Jacob-Riis_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Street-Arabs-C-Jacob-Riis_preview-320x261.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Street-Arabs-C-Jacob-Riis_preview-640x522.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Street-Arabs-C-Jacob-Riis_preview-1280x1043.jpg 1280w" alt="" /></figure>
<p>Jacob Riis, &#8216;Street Arabs in Sleeping Quarters&#8217;, 1888-1889. Museum of the City of New York.</p>
<h3 class="tekst">Schrijnend</h3>
<p class="tekst">Jacob Riis (1849-1914), de Deense vader van de documentaire fotografie, wordt groots geëerd in Foam. Hij fotografeerde veel in de New Yorkse Lower East Side. Al lezingen gevend met zijn eigen beelden trok hij het land door, hopend op een luisterend oor dat zich zou inzetten voor verandering. Een visueel activist avant la lettre. Na al die decennia nog even schrijnend.<br />
<em>&#8211; Jacob Riis, Foam, vanaf 16 februari</em></p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-380780 media-380780" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Morgan-0201_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Morgan-0201_preview-320x391.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Morgan-0201_preview-640x782.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/01/Morgan-0201_preview-1280x1565.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Morgan Betz &#8216;Untitled (Thumb)&#8217;, 2017.</figcaption></figure>
</div>
<h4 class="creditillustratie"></h4>
<h4 class="creditillustratie"></h4>
<h4 class="creditillustratie">Kinderlijk goed</h4>
<p class="tekst">Het werk van Morgan Betz is een vrolijke mengeling van pop art, humor en gedurfd kleurgevoel. Kinderlijk, maar dan wel heel goed. De NederlandsAmerikaanse Betz woonde en werkte in New York en Tokio en dat zie je. De kleuren en figuren tonen een groots denkende geest die zijn eigen koers vaart. Lekker fris.<br />
<em>&#8211; Morgan Betz, Gemeentemuseum Den Haag, vanaf 3 februari</em></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/nrXlY6gzTTM?feature=oembed" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<h3 class="tekst">Pre-digitale WikiLeaks</h3>
<p class="tekst">Als ze in <em>The Washington Post</em> wil publiceren over misstanden in de Vietnamoorlog neemt de eerste vrouwelijke uitgever van Amerika het op tegen de macht. ‘<em>A cover-up that spanned four U.S. Presidents</em>’ wordt blootgelegd in de Pentagon Papers – de WikiLeaks van het pre-digitale tijdperk. Met Meryl Streep en Tom Hanks – <em>to name a few</em>, en bij het schrijven van dit stukje al genomineerd voor grote prijzen.<br />
<em>&#8211; </em>The Post, <em>vanaf 1 februari in de bioscoop</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/fsT5SyBLlIg?feature=oembed" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<h3 class="tekst">Is hij een koning?</h3>
<p class="tekst">Lang naar uitgekeken superheldenfilm uit de Marvel-fabrieken. Na de avonturen in <em>Captain Ameria: Civil War</em> keert T’Challa terug naar huis om er de plaats in te nemen van zijn gestorven vader als koning van het technologische geavanceerde rijk Wakanda. Maar is hij een koning? Zijn geschiktheid wordt direct op de proef gesteld als een oude vijand niet alleen hem, Wakanda en de wereld maar ook echt wel het hele universum bedreigt.<br />
&#8211; Black Panther, <em>vanaf 14 februari in de bioscoop</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/0WBDkno_Dv4?feature=oembed" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<h3 class="tekst">Who&#8217;s afraid</h3>
<p class="tekst">Barbara Visser maakte een film over Barnett Newmans <em>Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue III</em> en de controversiële restauratie na de vernieling van het werk in 1986. Zien we nu een overgeschilderd doek? Is dat nep? Zelfs de wat-is-kunst-vraag wordt spannend gemaakt.<br />
&#8211; The End of Fear, <em>vanaf 1 februari in de bioscoop</em></p>


Sander Pleij

Yuki Kho

Cultuur

<div class="lead">
<p class="tekst">Vrij Nederland heeft alle culturele manifestaties van de komende maand voor je uitgeplozen. Hier zijn de hoogtepunten.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Kunst</strong> door yuki Kho</p>
</div>
<figure id="post-378202 media-378202" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Stepping-Stone-Falls-2016-Triptych-C-Matthew-Brandt-Courtesy-Yossi-Milo-Gallery-New-York_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Stepping-Stone-Falls-2016-Triptych-C-Matthew-Brandt-Courtesy-Yossi-Milo-Gallery-New-York_preview-320x198.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Stepping-Stone-Falls-2016-Triptych-C-Matthew-Brandt-Courtesy-Yossi-Milo-Gallery-New-York_preview-640x396.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Stepping-Stone-Falls-2016-Triptych-C-Matthew-Brandt-Courtesy-Yossi-Milo-Gallery-New-York_preview-1280x792.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Matthew Stone, &#8216;Stepping stone Falls (drieluik), 2016).</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Het analoge kunstje</h3>
<p class="tekst">Je doet tegenwoordig als digitale fotograaf niet meer mee als je niet ook het analoge kunstje beheerst. De huidige stand van de fotografie lijkt wel uit een tijdmachine te komen. Er wordt weer op grote schaal geëxperimenteerd met oude fotografische technieken: donkere kamers, technische camera’s en fotorolletjes. Foam selecteerde een groep hedendaagse kunstenaars die met deze grondbeginselen experimenteren en zet die tegenover de oude garde uit de vorige eeuw, die het écht nog zelf moesten uitvlooien. Een spannende mix van toen en nu.<br />
<em>&#8211; &#8216;Back to the Future&#8217;, vanaf 19 januari in Foam, Amsterdam.</em></p>
<figure id="post-378204 media-378204" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Michael-Wolf-Paris-Rooftops-Paris-2014.-Michael-Wolf-2018_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Michael-Wolf-Paris-Rooftops-Paris-2014.-Michael-Wolf-2018_preview-320x229.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Michael-Wolf-Paris-Rooftops-Paris-2014.-Michael-Wolf-2018_preview-640x457.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/Michael-Wolf-Paris-Rooftops-Paris-2014.-Michael-Wolf-2018_preview-1280x914.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Michael Wolf, &#8216;Paris Rooftops&#8217;, Paris 2014.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Akelig intrigerend</h3>
<p class="tekst">Michael Wolfs serie over de Japanse metro ging de hele wereld over. Hoe onberispelijk geklede zakenlieden zich als haringen in een tonnetje lieten persen, hun gezicht nauwelijks zichtbaar door de condens op de ramen. Akelig intrigerend. In zijn overzichtstentoonstelling in het Haagse fotomuseum komen al zijn series over het leven in de stad samen. Michael Wolf, vanaf 20 januari 2018 in het Fotomuseum Den Haag.<br />
<em>&#8211; Michael Wolf, vanaf 20 januari 2018 in het Fotomuseum Den Haag.</em></p>
<h3 class="tekst"></h3>
<div class="figure--left">
<figure id="post-378208 media-378208" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/3_download_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/3_download_preview-320x400.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/3_download_preview-640x800.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/3_download_preview-1280x1600.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Martin Puryear, &#8216;Night Watch&#8217; (2011). Foto: Glenstone Museum, Potomac, MD. </figcaption></figure>
</div>
<h3>Lomp en elegant</h3>
<p class="tekst">Het lukt kunstenaar Martin Puryear altijd weer om in zijn sculpturen lompheid en elegantie te verenigen. Of het nou om zijn houten kunstwerken gaat, die met riet of die van metaal, hij vindt altijd de perfecte balans. En door die ogenschijnlijke tegenstellingen vertraag je als kijker. Je wilt naar elk werk langer kijken, begrijpen hoe hij dit doet, begrijpen wat hij zegt. Zijn werk is puur vakmanschap, de huid van elk object verraadt de eindeloze uren die het Puryear heeft gekost om het te maken. Zijn werken, te midden van de bevroren duinen rondom Museum Voorlinden, zijn een waar feest.<br />
<em>&#8211; Martin Puryear, vanaf 20 januari in museum Voorlinden, Wassenaar.</em></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Theater, muziek en tv</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<figure id="post-378212 media-378212" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/oostpool-cultuure.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/oostpool-cultuure-320x455.png 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/12/oostpool-cultuure-640x910.png 640w" alt="" /><figcaption>Foto: Krista van der Niet</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Nooit te vaak verteld</h3>
<p class="tekst">Toegegeven, soms kan je er even genoeg van hebben, maar toch luidt een vaste regel uit de culturele geschiedenis: het verhaal van Romeo en Julia kan nóóit te vaak worden verteld. En nieuwsgierig worden we als de sprankelende regisseur Marcus Azzini dat bij Oostpool gaat doen. Zonder gezochte fratsen, want een andere vaste regel luidt: elke nieuwe uitvoering is vanzelf een reflectie op of van de tijdgeest.<br />
<em>&#8211; &#8216;Romeo en Julia&#8217; door Oostpool, première 6 januari.</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/V2ssv2Gv314?feature=oembed" frameborder="0" gesture="media" allow="encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<figure id="post-378214 media-378214" class="align-none"></figure>
<h4 class="tekst">Ook voor non-smokers</h4>
<p class="tekst">Jaren geleden betáálden we apart voor deze serie, die we op internet konden zien: elke aflevering bezocht the guy in New York op zijn fiets een nieuwe klant om weed aan te verkopen.</p>
<p class="tekst">Het succes bracht commerciële belangstelling en inmiddels gaat de tweede reeks van een echte tv-serie met flink budget in première bij HBO. Je hoeft geen wietroker te zijn om te genieten van deze satire op de tijdgeest.<br />
<em>&#8211; &#8216;High maintenance&#8217; seizoen 2, première 19 januari op HBO.</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/0garcpH0dY4?feature=oembed" frameborder="0" gesture="media" allow="encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<figure id="post-378216 media-378216" class="align-none"></figure>
<h3 class="tekst">Zwijmelend in de zaal</h3>
<p class="tekst">Zou Nicolas Sarkozy ook in de zaal zitten (of is die er niet meer?). Als wij met Carla Bruni waren, zaten we er élk optreden weer te zwijmelen. Ditmaal in Carré, waar ze covers zingt van onder meer Lou Reed en The Rolling Stones. Dus ENGELS MET FRANS ACCENT! Nu willen we liever niet klef dwepen met Franse zwijmelmeisjes, maar Engels met Frans accent… heerlijk!<br />
<em>&#8211; Carla Bruni in Carré, 16 januari</em></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<figure id="post-378218 media-378218" class="align-none"></figure>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Z9AYPxH5NTM?feature=oembed" frameborder="0" gesture="media" allow="encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<h3 class="tekst">Iedereen zwelgt</h3>
<p class="tekst">Sommigen noemen hem de meest romantische film van het jaar: jonge Amerikaanse onderzoeker arriveert op het Italiaanse platteland en daar begint wat te broeien tussen hem en een Italiaanse jongen. Zwelgen in prachtige beelden en diepe gevoelens dus. Voor homo, hetero en alle 33.000 varianten daartussenin.<br />
<em>&#8211; &#8216;Call me by your name&#8217;, vanaf 11 januari in de bioscoop.</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/KXHrCBkIxQQ?feature=oembed" frameborder="0" gesture="media" allow="encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<figure id="post-378220 media-378220" class="align-none"></figure>
<h3 class="tekst">Eruit geknipt</h3>
<p class="tekst">Wat gebeurt er wanneer de kleinzoon van oliemagnaat J.P. Getty, wordt ontvoerd? Dit is de film waaruit Kevin Spacey is geknipt omdat hij aan Jan en alleman zou hebben gezeten. Een commerciële <span style="font-size: 1.25rem;">beslissing: houden we hem erin, dan gaan veel mensen uit protest niet kijken en krijgen we minder geld. Hm, maar als we nu gaan, honoreren we dan dat gedoe?</span></p>
<p class="tekst"><em>&#8211; All The Money in the World, vanaf 11 januari in de bioscoop.</em></p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Im72SaMvZjo?feature=oembed" frameborder="0" gesture="media" allow="encrypted-media" allowfullscreen></iframe></p>
<figure id="post-378224 media-378224" class="align-none"></figure>
<h3 class="tekst">Verliefde buikspreker</h3>
<p class="tekst">Cabaretier, acteur, interviews – dat Theo Maassen een multitalent is, weten we. Daarom zijn we ook uiterst benieuwd naar zijn debuut als speelfilmregisseur. Billy gaat over de vastgelopen relatie tussen buikspreker Gerard en zijn pop Billy. Het gaat mis op het moment dat beide heren verliefd worden. Niet op dezelfde vrouw, trouwens.<br />
<em>&#8211; &#8216;Billy&#8217;, vanaf 4 januari in de bioscoop.</em></p>


Cultureel het nieuwe jaar in

<div class="lead">Onze tips voor een culturele decembermaand.</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Muziek</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<figure id="post-372339 media-372339" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/DeDijk01_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/DeDijk01_preview-320x249.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/DeDijk01_preview-640x498.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/DeDijk01_preview-1280x996.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Bob Bronshoff.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">De mooiste articulatie</h3>
<p class="tekst">Natuurlijk: De Dijk kan ook optreden in april, met een vrolijk lenteconcert. Maar er gaat weinig boven het afsluiten van het jaar in poptempel Paradiso met de band die nooit doorbrak – of toch wel? – De Dijk! Want december is een maand van stampen. Van dikke jassen en zware woorden. Van slempen, van vlees, bloed, kaarsen, echte mannen en echte vrouwen. Alles is iets meer, alles is zwaarder in december. En daarin past het volle geluid van De Dijk, met z’n heldere gitaarlijnen en robuuste woorden over bloedende harten, gezongen met de mooiste articulatie van de lage landen. Naar De Dijk in december en het jaar is af.<br />
<em>14, 15 en 16 december in Paradiso te Amsterdam</em></p>
<figure id="post-372341 media-372341" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/maarten-engeltjes02_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/maarten-engeltjes02_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/maarten-engeltjes02_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/maarten-engeltjes02_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Marco Borrgreve.</figcaption></figure>
<h3 class="creditillustratie">Ach Bach</h3>
<p class="tekst">Het is natuurlijk wel Kerst deze maand, en daar gaan we ook zonder dat het moet van Sybrand Buma wat mee doen: Maarten Engeltjes, een van de beste countertenors van de wereld, reist twee weken door ons en ander land om Bachs Weichnachtsoratorium te zingen. Ach Bach, ach Engeltjes, ach leven.<br />
<em>Vanaf 14 december in enkele steden in Nederland en Europa, maartenengeltjes.com</em></p>
<figure id="post-372343 media-372343" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1711.30-Dave-Holland-Trio-©Ullli-Gruber_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1711.30-Dave-Holland-Trio-©Ullli-Gruber_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1711.30-Dave-Holland-Trio-©Ullli-Gruber_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1711.30-Dave-Holland-Trio-©Ullli-Gruber_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Dave Holland. Foto: Ulli Gruber.</figcaption></figure>
<h3 class="creditillustratie">Jazzmeester</h3>
<p class="tekst">De naam van bassist Dave Holland lijkt afkomstig uit een ver verleden. Uit de tijd van Miles Davis, van Wayne Shorter en Herbie Hancock (de laatste twee zijn nog in leven).Holland is weliswaar in de zeventig, maar treedt nog steeds op en heeft een levendig Twitter-account. Hij wordt tot de belangrijkste levende jazzmeesters geschaard, maakte tientallen platen en ragt er op 30 november in het BIM-huis te Amsterdam weer als vanouds tegenaan.<br />
<em>Dave Holland, 30 november, Bimhuis te Amsterdam</em></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-372345 media-372345" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Visages-Villages_st_3_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Visages-Villages_st_3_jpg_sd-high_preview-320x440.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Visages-Villages_st_3_jpg_sd-high_preview-640x880.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Verbinding!</h3>
<p class="tekst">Zó schattig al: de foto’s uit deze documentaire waarin Agnès Varda, inmiddels 89, door Frankrijk trekt met fotograaf JR. Diens grote fotografische project Inside Out gaat over – komt dat woord… – verbinding. JR fotografeert de gewone mens, in zijn of haar gewone omgeving, en drukt vervolgens in zijn niet zo gewone truck de foto’s op billboardformaat af, om ze in de openbare ruimte op te hangen. Maar nu gaat Agnès mee, om haar beelden te maken, mee te luisteren naar de verhalen en zich bovenop haar mooie kapsel te laten filmen.<br />
<em>Visages Villages, in december in de bioscoop</em></p>
<h3 class="tekst">Oh shut up</h3>
<p class="tekst">Een film in real time. Politiek drama, allemaal rond een etentje, dat begint met champagne wanneer Janet haar promotie tot minister van Gezondheid in het schaduwkabinet van de oppositie aankondigt, maar eindigen zal met bloed na andere openbaringen en confrontaties, zoals gewoon in films over diners en feestjes. De trailers zien er heerlijk uit. Vol snedige en gemene Engelse humor – <em>Oh shut up, your clichés are unbearable.</em><br />
<em>The Party, in december in de bioscoop</em></p>
<figure id="post-372347 media-372347" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/The-Party_st_8_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/The-Party_st_8_jpg_sd-high_preview-320x180.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/The-Party_st_8_jpg_sd-high_preview-640x360.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/The-Party_st_8_jpg_sd-high_preview-1280x720.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>The Party</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Poker-prinses</h3>
<p class="tekst">Molly Bloom, ze was een Olympisch skiester maar ze werd ook de Princess of Poker als deler van een exclusief pokerspel voor sterren, zakenmensen en foute types. En nu is ze dan verfilmd, door Aaron Sorkin. Heel benieuwd waren we hoe de eerste eigen speelfilm van de schrijver van onder meer The West Wing zou uitpakken. De eerste berichten zijn goed. Kenmerk: snelle, spitse dialogen. En Idris Elba niet te vergeten!<br />
<em>Molly&#8217;s Game, in december in de bioscoop</em></p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Kunst</strong> door Yuki Kho</p>
</div>
<figure id="post-372349 media-372349" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Carl-Blechen-Landweg-in-de-winter-bij-maanlicht_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Carl-Blechen-Landweg-in-de-winter-bij-maanlicht_preview-320x235.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Carl-Blechen-Landweg-in-de-winter-bij-maanlicht_preview-640x470.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Carl-Blechen-Landweg-in-de-winter-bij-maanlicht_preview-1280x940.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Carl Blechen, &#8216;Landweg in de winter bij maanlicht&#8217;, circa 1836.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Gure akkers</h3>
<p class="tekst">In het Groninger Museum kun je je vergapen aan landschapsschilderkunst uit de Romantiek. Werken vol dramatische penseelstreken, gure lege akkers en dreigende wolkenpartijen. Met een flinke sprong in de tijd is er ook het deel Oók Romantiek! Met hedendaagse kunstenaars uit de eigen collectie. Vol Neerlands trots (Viktor &amp; Rolf, Studio Job) en een duistere soundscape. Winterser dan dit wordt een tentoonstelling niet.<br />
<em>De Romantiek in het Noorden &#8211; van Friedrich tot Turner en óók romantiek! 9 december 2017 tot en met 6 mei 2018, Groninger Museum</em></p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-372351 media-372351" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Baladia-2012-∏Ad-van-Denderen-2_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Baladia-2012-∏Ad-van-Denderen-2_preview-320x257.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Baladia-2012-∏Ad-van-Denderen-2_preview-640x514.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Baladia-2012-∏Ad-van-Denderen-2_preview-1280x1029.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Ad van Denderen, Baladia, 2012.</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="creditillustratie">Metafoor voor conflict</h3>
<p class="tekst">Al meer dan vijfentwintig jaar volgt fotograaf Ad van Denderen het dagelijks leven in Israël en de Palestijnse gebieden. In zijn tentoonstelling Jerusalem Stone speelt steen een hoofdrol, als metafoor voor het conflict. Met steen worden tegenstanders bekogeld, maar het is ook het hoofdbestanddeel van de muur die bescherming biedt. Het bepaalt het landschap en de waterhuishouding. En om het helemaal rond te maken: van de speciale soort ‘Jerusalem steen’ is de klaagmuur gebouwd. Wie weet zit de oplossing van het conflict ook wel in het gesteente.<br />
<em>Ad van Denderen, </em>Jerusalem Stone, <em>Huis van Marseille, van 9 december 2017 tot 4 maart  2018.</em></p>
<figure id="post-372353 media-372353" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Araeen_White-stallion_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Araeen_White-stallion_preview-320x259.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Araeen_White-stallion_preview-640x518.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Araeen_White-stallion_preview-1280x1037.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Rasheed Araeen, &#8216;White Stallion&#8217;, 1991. Foto: Imperial War Museum, Londen.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Simpele lijnen</h3>
<p class="tekst">In zijn eerste retrospectief zijn naast het ruimtelijke werk van Rasheed Araeen ook de schilderexperimenten te zien waar hij zijn carrière mee begon. Al zijn werk wordt gekenmerkt door minimalistische trekken en simpele lijnen die onder zijn handen vaak een politieke lading hebben. Al vanaf de jaren zeventig spreekt Araeen zich uit om meer kunstenaars met een niet-westerse achtergrond in Europese musea te krijgen. Niet alleen kijken, maar ook luisteren dus.<br />
<em>Rasheed Araeen, Een retrospectief, overzicht van 60 jaar werk, 2 december 2017-25 maart 2018</em></p>
<p class="creditillustratie">


Cultuur: de keuze van VN

<div class="lead">
<p>Om haar experimentele benadering en kritische kijk op de wereld wordt Anouk Kruithof gerekend tot de voorhoede van hedendaagse fotografie. Vanaf vandaag is de expositie<em> ¡Aguas! </em>van haar hand te zien in Foam.</p>
</div>
<p>Recent verhuisde Anouk Kruithof, na jaren in New York City te hebben gewoond (&#8216;zo hard en competitief, maar o zo energiek&#8217;) naar Mexico-Stad. Via een WhatsApp-gesprek vertelt ze: &#8216;Het is hier super, maar ook chaotisch. Alles duurt hier langer dan normaal. Het is een plek waar je echt moet investeren voor je volledig begrijpt hoe alles werkt. Niks loopt precies zoals je wilt, maar dat is tegelijkertijd ook een mooie uitdaging.&#8217;</p>
<p>Het is tekenend voor Kruithof: de weg van de minste weerstand is niks voor haar. Door haar experimentele benadering en verwerking van (vaak gevonden) beeld wordt ze gerekend tot de voorhoede van de hedendaagse fotografie. Aan al haar kunstwerken gaat een uitgebreid en diepgaand gedachteproces vooraf: &#8216;Inspiratie haal ik overal vandaan. Ik ben voortdurend aan het denken en analyseren. Veel van mijn research doe ik online, maar soms komt het ook gewoon tot me als ik aan het dansen ben of een duik neem in de oceaan. Ik ben de hele tijd aan het tanken.&#8217;</p>
<figure id="post-371690 media-371690" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Petrified-Sensibilities-2017-C-Anouk-Kruithof.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Petrified-Sensibilities-2017-C-Anouk-Kruithof-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Petrified-Sensibilities-2017-C-Anouk-Kruithof-640x960.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Petrified-Sensibilities-2017-C-Anouk-Kruithof-1280x1920.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Petrified Sensibilities 2017 © Anouk Kruithof.</figcaption></figure>
<p>Soms kunnen al die prikkels haar ook te veel zijn, dan trekt ze zich terug in haar studio: &#8216;Naar het nieuws kijken vind ik soms echt te zwaar. Alle rampzaligheid in de wereld die je door de media meekrijgt of het idee dat er over tachtig jaar misschien geen leven meer is, daar kan ik heel mismoedig van worden.&#8217;</p>
<p>Dat Kruithofs werk voornamelijk gaat over grote maatschappelijke thema’s zal niet als een verrassing komen. In de opkomende tentoonstelling in Foam komen surveillance, privacy, klimaat en milieuvervuiling aan bod. &#8216;Mijn werk gaat altijd over het nu, ik probeer de zeitgeist, de zenuwen van de tijd te vangen, om vervolgens mensen daarvan bewust te maken.&#8217;</p>
<p><q class="pull-left">We consumeren tegenwoordig zoveel beeld, dat we ons vaak niet meer afvragen wat de échte betekenis is van wat we zien.</q></p>
<p>Vaak beginnen Kruithofs installaties met een selectie van beelden. In het geval van<em> ¡Aguas!</em> is dat een collectie luchtfoto’s van vervuild water. Online gevonden en gekocht. Ze zijn esthetisch aantrekkelijk en daardoor juist misleidend. Zelf zegt ze: &#8216;Ik ben veel bezig met de geloofwaardigheid van digitale foto’s. We consumeren tegenwoordig zoveel beeld, dat we ons vaak niet meer afvragen wat de échte betekenis is van wat we zien. Ik vind dat beangstigend. Daardoor kan zo’n prachtig beeld van verontreinigd water een verkeerde boodschap afgeven. Wat we denken te zien klopt vaak niet.&#8217;</p>
<p>Zo&#8217;n vertekende beelden zijn ook terug te zien in haar video-installatie <em>Ice Cry Baby</em>. Je ziet een compilatie van amateuristisch filmmateriaal van talloze smeltende gletsjers, traag afbrokkelende ijsschotsen die, als ze eenmaal in de vrije val zijn, met een enorm kabaal neerstorten. Op de achtergrond hoor je de <em>soundscape</em>: het voortdurende camera-geklik en de extreme emoties van toeristen. De traagheid en esthetiek van al dat witte natuurschoon werkt ontspannend. Bíjna borrelt er vergevingsgezindheid op voor al die sensatiezoekers met hun camera. Maar als je na de compilatie weer doorloopt, bekruipt je de onbehagelijke gedachte: mag ik eigenlijk wel genieten van de gevolgen van klimaatverandering?</p>
<figure id="post-371750 media-371750" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1-320x200.png 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1-640x400.png 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/1-1280x800.png 1280w" alt="" /></figure>
<figure id="post-371752 media-371752" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/2.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/2-320x200.png 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/2-640x400.png 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/2-1280x800.png 1280w" alt="" /><figcaption>Stills uit &#8216;Ice Cry Baby&#8217;, Anouk Kruithof, 2017.</figcaption></figure>
<h3>Hoe weten we of een beeld nog &#8216;echt&#8217; is?</h3>
<p>&#8216;Er heerst een dubbel moraal over hoe we tegenwoordig met online beelden omgaan. Los van dat de ware boodschap van het beeld vaak niet overkomt, geldt ook dat elk middel geoorloofd is om jezelf of je bedrijf te presenteren op social media. Elke pixel kan gemanipuleerd worden. We weten daarom niet meer wat echt is en wat niet, en dat resulteert in wantrouwen tegen beeld. Wanneer kan je nog vertrouwen dat een beeld &#8220;echt&#8221; is?&#8217;</p>
<p>Met die gedachte als uitgangspunt maakte Kruithof het uitgebreide project <em><a href="http://www.anoukkruithof.nl/evidence/" target="_blank">#Evidence</a></em> (2015-2017), waarvoor ze onderzoek deed naar de profilering van Amerikaanse bedrijven, overheids- en educatieve instellingen op Instagram. Ze nam 650 screenshots van hun Instagram-accounts om er vervolgens nieuwe sculpturen en fotomontages van te maken. Want als de bouwstenen hetzelfde zijn maar de uitkomst anders, is de boodschap dan nog intact?</p>
<figure id="post-371692 media-371692" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Flat-Head-2017-C-Anouk-Kruithof.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Flat-Head-2017-C-Anouk-Kruithof-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Flat-Head-2017-C-Anouk-Kruithof-640x960.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/11/Flat-Head-2017-C-Anouk-Kruithof-1280x1920.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Flat Head, 2017. © Anouk Kruithof.</figcaption></figure>
<p>Ondanks de zware thematiek oogt Kruithofs werk in eerste instantie licht, met name door de felle kleuren. Dat doet ze bewust: &#8216;Ik wil de aandacht van mensen trekken met iets sterks visueels&#8217;. Zo doet ze precies hetzelfde als al die merken en bedrijven die onze beeldcultuur zo verstoren. Vervolgens laat ze – in tegenstelling tot de rest – wél het echte verhaal zien: dat elk beeld meerdere lagen en kanten kent. En wie zich niet verdiept in die diepere lagen van haar werk, krijgt de boodschap totaal niet mee.</p>
<p>Dat doet ze bewust. Zoveel denkwerk als ze zelf in haar werk stopt, lijkt ze ook te verwachten van haar publiek. &#8216;Het leven is complex en ik vind dat kunst dat ook moet zijn. Als ik in één keer zie waar een werk over gaat, dan vind ik het geen sterk werk. Ik wil als kijker moeite moeten doen. Dat geldt ook voor mijn eigen werk&#8217;.</p>
<p>Eerlijk is eerlijk, soms is dat wel eens lekker. Dat je als publiek moeite moet doen en het kunstwerk niet hapklaar en geheel <em>instagrammable</em> aan je wordt geserveerd. Dat je hoofd door beelden wordt aangezet in plaats van uit. De extra beloning komt pas later, als je na het zien van haar werk weer de wijde wereld instapt en je telefoon uit je zak pakt. Gegarandeerd scroll je een stuk kritischer door je <em>feed</em>.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p><em><a href="https://www.foam.org/nl/museum/programma/anouk-kruithof" target="_blank">¡Aguas!</a></em> is te zien tot en met 28 januari 2018 in Foam, Amsterdam.</p>
</div>


Anouk Kruithof laat zien dat elke pixel gemanipuleerd kan worden

<div class="lead">
<p>Genoeg cultuur om de hele maand zoet mee te zijn, van Amsterdam tot aan Maastricht.</p>
</div>
<div class="info-box"><strong>Kunst </strong>door Yuki Kho</div>
<figure id="post-370517 media-370517" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/JGS_V_1978_01_10.003.O_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/JGS_V_1978_01_10.003.O_preview-320x234.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/JGS_V_1978_01_10.003.O_preview-640x468.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/JGS_V_1978_01_10.003.O_preview-1280x936.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Jack Goldstein, The Jump, 1978. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam.</figcaption></figure>
<h3>Hoe de kunst uit z&#8217;n hokjes brak</h3>
<p class="tekst">Het is de natte droom van iedere verzamelaar: een museale tentoonstelling van jouw collectie. <em>Jump into the future</em> is er zo een. Het Stedelijk kreeg vorig jaar een grote schenking van de Duitse verzamelaar Thomas Borgmann (of nou ja, kreeg&#8230; – ze bleken voor zeven werken wel € 1,5 miljoen te moeten neertellen). Een tijdsdocument, waarin je ziet hoe de grenzen in de kunstwereld zijn gaan vervagen: welkom in de multimediale wereld van de hedendaagse kunst.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Jump into the future – art from the 90’s and 2000’s, </em>Stedelijk Museum Amsterdam, 29 november &#8211; 8 april.</p>
</div>
<figure id="post-370519 media-370519" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Kahlil-Joseph-Wizard-of-the-Upper-Amazon-2016-Motion-picture-still-3_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Kahlil-Joseph-Wizard-of-the-Upper-Amazon-2016-Motion-picture-still-3_preview-320x180.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Kahlil-Joseph-Wizard-of-the-Upper-Amazon-2016-Motion-picture-still-3_preview-640x360.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Kahlil-Joseph-Wizard-of-the-Upper-Amazon-2016-Motion-picture-still-3_preview-1280x720.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Kahlil Joseph, Wizard of the Upper Amazon, 2016.</figcaption></figure>
<h4 class="tekst">Bikkelharde waarheid</h4>
<p class="tekst">Muziekvideo’s met in plaats van danspasjes dromerige beelden afgewisseld met documentaire shots van achterbuurten: welkom in het oeuvre van regisseur Kahlil Joseph. De muzikale eredivisie (Beyoncé, Flying Lotus, Kendrick Lamar) is gretig afnemer van zijn videoclips, maar sinds kort toont hij zijn werk ook op de witte muren van musea. Zijn tentoonstelling in het Bonnefantenmuseum is de allereerste in Europa. Verwacht niet alleen videoclips, Kahlil Joseph maakt ook autonoom werk: prachtige videowerken met vaak een bikkelharde waarheid.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst">Kahlil Joseph, Bonnefantenmuseum, Maastricht, 23 november 2017 &#8211; voorjaar 2018.</p>
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-370521 media-370521" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/TW_Bosch_R140F15_ALT_2_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/TW_Bosch_R140F15_ALT_2_preview-320x406.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/TW_Bosch_R140F15_ALT_2_preview-640x811.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Tim Walker, Cierra Skye in thistle bubble, pearl in mouth, 2015. The Nicola Erni Collection</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst"></h3>
<h3 class="tekst">Bosch met fototoestel</h3>
<p class="tekst">Online ging hij er al behoorlijk viral mee, maar offline is zijn werk op z’n mooist. Het fotografische antwoord van Tim Walker op <em>De tuin der lusten</em> van de 15de-eeuwse Nederlandse meester Jheronimus Bosch wordt voor het eerst integraal getoond in het Noordbrabants Museum. Surrealistische beelden vol naakt en rekwisieten die op het eerste gezicht helemaal niet bij elkaar passen. Laten we het houden op een sprookjesachtige potpourri. Wie trouwens denkt dat Walker de boel bij elkaar photoshopt, heeft het mis: de Engelsman vindt dat de foto er al moet zijn bij het drukken op de knop. Extra knap werk dus.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Tim Walker: The Garden of Earthly Delights. Een modefotograaf ziet Bosch, </em>4 november 2017 &#8211; 25 februari 2018.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Festival en Theater</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-370523 media-370523" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/252281-The-Nation-Het-Nationale-Theater-12-_fotograaf-Sanne-Peper-19be4b-original-1498831409_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/252281-The-Nation-Het-Nationale-Theater-12-_fotograaf-Sanne-Peper-19be4b-original-1498831409_preview-320x482.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/252281-The-Nation-Het-Nationale-Theater-12-_fotograaf-Sanne-Peper-19be4b-original-1498831409_preview-640x963.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Foto: Sanne Peper</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Onze shit moet gezien</h3>
<p class="tekst">Lof, gróte lof verdient dit toneelstuk. Het staat en speelt midden in de samenleving: in de Schilderswijk in Den Haag, waar alles broeit en het geregeld tot uitbarstingen komt. Niemand, leerden we in de eerste delen van <em>The Nation</em>, doet het daarbij goed: agenten, jihadisten, elite, volk: allemaal hebben ze hun goede en slechte bedoelingen en allemaal zitten ze fout. De eerste delen zullen ook worden opgevoerd. Zou schrijver-regisseur Eric de Vroedt deze keer wél verlossing kunnen bieden? Dit stuk móét je zien om eens anders te denken over de shit waar we in zitten.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>The Nation, </em>vanaf 5 november door het land.</p>
</div>
<figure id="post-370525 media-370525" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Orchestra-Baobab_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Orchestra-Baobab_preview-320x214.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Orchestra-Baobab_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Orchestra-Baobab_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Het Senegalese Orchestra Baobab. Youri Lenquette</figcaption></figure>
<h4 class="tekst">Het betere festival</h4>
<p class="tekst">Waarom Crossing Border het festival is met dé interessante muziek en literatuur is moeilijk te benoemen. Altijd tref je er muziek die verder gaat dan wat het zoveelste bandje of de zoveelste singer-songwriter vermag. Het is intelligenter. Er zit meer in. En zijn ook altijd schrijvers die eigener, doordachter zijn. Bekende en onbekende namen. Crossing Border is een festival waar je heerlijk kan ontdekken.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst">Crossing Border: 2, 3 en 4 november in Den Haag.</p>
</div>
<figure id="post-370527 media-370527" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/uit_het_leven_van_marionetten_17_18©_Jan_Versweyveld_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/uit_het_leven_van_marionetten_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-320x226.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/uit_het_leven_van_marionetten_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-640x452.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/uit_het_leven_van_marionetten_17_18©_Jan_Versweyveld_preview-1280x905.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Jan Versweyveld</figcaption></figure>
<h3>Nou daarom</h3>
<p class="tekst">Heel merkwaardig gedoe, dit stuk van Ingmar Bergman. Een schijnbaar gelukkige en succesvolle man draait plotseling door en vermoordt een prostituee. Waarom? De zoektocht naar een motief wordt een zoektocht naar verklaringen, naar redenen. Uit de beerput van het brein duiken vele driften maar weinig logica op. Toneeldebuut van filmregisseur Nanouk Leopold. Mooi gekozen. We zijn razend benieuwd.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Uit het leven van marionetten, </em>vanaf 5 november door het land.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film</strong> door Sander Pleij</p>
</div>
<figure id="post-370529 media-370529" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Battle-of-the-Sexes_st_4_jpg_sd-high_©-2017-Twentieth-Century-Fox-Film-Corporation-All-rights-reserved-_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Battle-of-the-Sexes_st_4_jpg_sd-high_©-2017-Twentieth-Century-Fox-Film-Corporation-All-rights-reserved-_preview-320x320.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Battle-of-the-Sexes_st_4_jpg_sd-high_©-2017-Twentieth-Century-Fox-Film-Corporation-All-rights-reserved-_preview-640x640.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Battle-of-the-Sexes_st_4_jpg_sd-high_©-2017-Twentieth-Century-Fox-Film-Corporation-All-rights-reserved-_preview-1280x1280.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Billie Jean King (Emma Stone) vs Bobby Riggs (Steve Carell).</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Drie keer raden wie er wint</h3>
<p class="tekst">Gingen we in oktober naar de speelfilm over de Wimbledon-finale tussen Björn Borg en John McEnroe, in november gaan we zien hoe de match tussen Billie Jean King (gespeeld door Emma Stone) en Bobby Riggs (Steve Carell) is verfilmd. King heeft in 1972 net de US Open gewonnen als ze ontdekt dat Amerikaanse tennissters acht keer minder verdienen dan de mannen. Ze rebelleert, richt haar eigen tennisbond op en wordt uitgedaagd door de misogyne Bobby Riggs. Hij wil wel even een wedstrijd tegen haar spelen om te laten zien dat vrouwen mindere spelers zijn – kunnen ze niks aan doen, want tja, inferieure biologie, hè. Echt gebeurd in 1973. Hoogst actueel nu.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Battle of the Sexes,</em> vanaf november in de bioscoop.</p>
</div>
<figure id="post-370531 media-370531" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Petit-Paysan_st_3_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Petit-Paysan_st_3_jpg_sd-high_preview-320x180.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Petit-Paysan_st_3_jpg_sd-high_preview-640x360.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Petit-Paysan_st_3_jpg_sd-high_preview-1280x720.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Jonge boer redt koeien in <em>Petit Paysan</em>.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Romantische gekke koeien</h3>
<p class="tekst">Hé, die gekkekoeienziekte, laat ik daar nou eens een lekkere romantische speelfilm over gaan maken – zo heeft op zeker moment dus iemand gedacht. En gelukkig maar. <em>Petit Paysan</em> is een mooie film over een jonge boer die ontdekt dat een van zijn koeien aan de ziekte lijdt, maar zijn beesten wil redden van de slacht.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Petit Paysan, </em>eind november in de bioscoop.</p>
</div>
<figure id="post-370535 media-370535" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Insyriated_st_5_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Insyriated_st_5_jpg_sd-high_preview-320x180.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Insyriated_st_5_jpg_sd-high_preview-640x360.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/10/Insyriated_st_5_jpg_sd-high_preview-1280x720.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Schuilen in Damascus, in <em>Insyriated</em>.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Wie klopt daar?</h3>
<p class="tekst">Een film als een toneelstuk dat aandoet als een thriller, zo moet het voelen als in <em>Insyriated</em> negen mensen zich verschuilen in een appartement te Damascus, terwijl buiten de oorlog woedt. Moeder Oum Yazan en haar kinderen wachten af of vader nog terugkeert, en intussen vult de kleine ruimte zich met doodsbange familieleden en buren. Elke klop aan de deur kan zowel redding als dood en verkrachting betekenen.</p>
<div class="info-box-red-border">
<p class="tekst"><em>Insyriated</em> is in november te zien in de bioscoop</p>
</div>


Cultuur: de keuze van Vrij Nederland

Kho Liang Ie, ontwerper (en mijn opa) die zijn tijd ver vooruit was

<div class="lead">De beste culturele uitjes van komende maand, volgens de VN-redactie.</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film</strong></p>
</div>
<figure id="post-365647 media-365647" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Tulipani_st_4_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Tulipani_st_4_jpg_sd-high_preview-320x185.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Tulipani_st_4_jpg_sd-high_preview-640x370.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Tulipani_st_4_jpg_sd-high_preview-1280x741.jpg 1280w" alt="" /><figcaption><em>Tulipani</em></figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Tulpen op Sicilië</h3>
<p class="tekst">Veelbelovend en flink internationaal ook, deze film van Mike – <em>Karakter</em> – van Diem die het Nederlands Film Festival opent. Canadese Anna trekt naar Zuid-Italië, raakt smoorverliefd en wordt geconfronteerd met de geschiedenis van haar vader: een Zeeuwse boer die na de Watersnood de fiets pakte en met een zak tulpenbollen richting Sicilië fietste. De strijd met het water had hij moeten staken, de strijd met de lokale maffia kwam ervoor in de plaats. Als zijn dochter ten tonele verschijnt, is die nog niet afgelopen.<br />
&#8216;<em>Tulipani</em>&#8216; <em>draait vanaf eind september in de bioscoop.</em></p>
<figure id="post-365649 media-365649" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Nile-Hilton-Incident_st_5_jpg_sd-high_©-Atmo-Rights_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Nile-Hilton-Incident_st_5_jpg_sd-high_©-Atmo-Rights_preview-320x134.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Nile-Hilton-Incident_st_5_jpg_sd-high_©-Atmo-Rights_preview-640x268.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Nile-Hilton-Incident_st_5_jpg_sd-high_©-Atmo-Rights_preview-1280x537.jpg 1280w" alt="" /><figcaption><em>The Nile Hilton Incident</em></figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Egyptische film noir</h3>
<p class="tekst">Je kunt je goed voorstellen hoe de vaste kenmerken van de film noir omgezet worden naar Noord-Afrika. Een desolaat stedelijk landschap krijgt een variant in Caïro, een grootstad waar gelukzoekers en scharrelaars zich verzamelen. In de stegen en koffiehuizen krijgen schaduw en claire-obscur ruim baan. Je ziet de rokers hun zware wolken uitblazen, de femme fatale zal iets exotisch krijgen en het politieapparaat kenmerkend aanwezig zijn. Held is de corrupte drinker, loner en ook cop Noredin Mustafa. Hij komt op het spoor van een pas echt corrupte elite en wordt zo toch een voorvechter van het goede. Dit alles tegen nog eens een achtergrond: die van de Arabische lente van 2011.<br />
<em>&#8216;The Nile Hilton Incident&#8217;</em> <em>draait in september in de bioscoop.</em></p>
<figure id="post-365651 media-365651" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Beguiled_st_18_jpg_sd-high_©-Focus-Features_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Beguiled_st_18_jpg_sd-high_©-Focus-Features_preview-320x180.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Beguiled_st_18_jpg_sd-high_©-Focus-Features_preview-640x360.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/The-Beguiled_st_18_jpg_sd-high_©-Focus-Features_preview-1280x720.jpg 1280w" alt="" /><figcaption><em>The Beguiled</em></figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Dominante witte vrouwen</h3>
<p class="tekst">Interessante kwestie rond de nieuwe film van Sofia Coppola, die zich afspeelt op een meisjesschool tijdens de Amerikaanse burgeroorlog: Coppola concentreert zich in <em>The Beguiled</em> exclusief op de geprivilegieerde blanke vrouwen en geeft de slaven geen stem. Logisch, zegt de een, het is Coppola’s specialiteit om de geprivilegieerde witte vrouw te ontleden (denk even aan haar film <em>Marie Antoinette</em>). Ja, maar zo krijgen minder gekleurde vrouwen toch weer de dominante stem, want een filmmaakster met gekleurdere huid, die misschien een ander verhaal zou vertellen, maakt per saldo minder kans om filmmaakster te worden. En daar zit ook weer wat in. Hoe dan ook moet de film goed zijn.<br />
&#8216;<em>The Beguiled&#8217; draait in september in de bioscoop.</em></p>
<p class="tekst">(door Sander Pleij)</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Muziek en theater</strong></p>
</div>
<figure id="post-365653 media-365653" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/boniverpress-1_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/boniverpress-1_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/boniverpress-1_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/boniverpress-1_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /></figure>
<p>Bon Iver. Foto: D.L. Anderson.</p>
<h4>Even slikken</h4>
<p class="tekst">Met Metallica, Tori Amos en Neil Diamond is dit een goede maand voor tripjes langs Memory Lane. Toch kiezen we voor vooruitgang. Bon Iver, of: Hipstertje Heel Subtiel. Prachtige eigenzinnige folk. Geen noot te veel en iedere wel gespeelde noot hyperbewust geplaatst, maar zo geslaagd dat het de expert én de deuntjesfluiter bekoorde. Helaas is meneer computergedoe gaan doen, zelfs zijn stem ging digitaal. Nu mag een artiest dat natuurlijk, maar het is wel even slikken. Zeker is: dit concert wordt reuze-interessant! <em>Bon Iver speelt op 19 september, TivoliVredenburg, Utrecht</em></p>
<div class="figure--left">
<figure id="post-365655 media-365655" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Het-verzamelde-werk-van-William-Shakespeare-ingekort-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Het-verzamelde-werk-van-William-Shakespeare-ingekort-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy_preview-320x427.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Het-verzamelde-werk-van-William-Shakespeare-ingekort-Het-Nationale-Theater-fotograaf-Robin-de-Puy_preview-640x853.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Foto: Robin de Puy.</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Toneel zo vrij als jazz</h3>
<p class="tekst">De toneelstukken van Shakespeare zijn als jazz-standards: er bestaat geen originele uitvoering. Tekst en opbouw vormen een schema dat gespeeld wordt waarbij tijdens het spelen noodzakelijkerwijs de eigen inslag volgt – of die nou komt van de amateur die heel getrouw naspeelt of van de expert met zelfbewuste interpretatie. Maar we moeten oppassen dat ze niet heilig worden. Nu mogen we genieten van Jappe Claes, Vincent Linthorst en Bram Suijker, die onder regie van Theu Boermans voor het betere gooi- en smijtwerk met de teksten van Shakespeare zorgen. In een heuse slapstick wordt het hele oeuvre er op één avond door gejast.<br />
Het verzamelde werk van William Shakespeare (ingekort), <em>vanaf 7 september in De Koninklijke Schouwburg Den Haag, daarna tournee.</em></p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-365657 media-365657" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/tgo_s1718_iho_v01_1mb_liggend_kristavanderniet_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/tgo_s1718_iho_v01_1mb_liggend_kristavanderniet_preview-320x240.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/tgo_s1718_iho_v01_1mb_liggend_kristavanderniet_preview-640x480.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/tgo_s1718_iho_v01_1mb_liggend_kristavanderniet_preview-1280x960.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Krista van der Niet.</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Portret van een familie in verwarrende tijden</h3>
<p class="tekst">Zo, een lekker eigentijds stuk. Wij noteren: idealisme, religie, alternatieve gezinsvormen, migratie, euthanasie. <em>The Intelligent Homosexual’s Guide to Capitalism and Socialism with a Key to the Scriptures or iHo</em>, wie wil er niet naar een toneelstuk met zo’n ironisch-pompeuze titel? Bovendien belooft dit stuk, waarin een familie in New York bijeenkomt om de doodswens van een communist met alzheimer te bespreken, met prettige lichtheid te worden gebracht.</p>
<p class="tekst">(door Sander Pleij)</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Kunst </strong></p>
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-365659 media-365659" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Thomas_Kuijpers_Press_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Thomas_Kuijpers_Press_preview-320x361.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Thomas_Kuijpers_Press_preview-640x722.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Thomas_Kuijpers_Press_preview-1280x1443.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Thomas Kuijpers</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Foam Talent 2017</h3>
<p class="tekst">Het is voor fotografieliefhebbers een jaarlijks hoogtepunt: Foam Talent, een selectie van twintig internationale toptalenten gepresenteerd in het gelijknamige tijdschrift. Dit jaar wordt het werk voor het eerst als expositie in Amsterdam getoond, in de drie grachtenpanden van het fotografiemuseum zelf. Daarna reist de tentoonstelling door naar onder andere New York en Londen.</p>
<p class="tekst">De selectie laat een goede dwarsdoorsnede zien van de stand van fotografie en de actualiteit. Zo ligt er de laatste jaren veel focus op identiteit en representatie.<br />
We letten deze editie extra op de Nederlandse Thomas Kuijpers. Eerder exposeerde hij in Foam met een – bewust – kitscherige reconstructie van de skyline van New York zoals deze eruitzag vóór 11 september 2001. Ook zit hij al in de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam. Foam Talent lijkt het laatste duwtje in de rug voor het vestigen van zijn naam.<br />
<em>Te zien van 1 september t/m 12 november in Foam, Amsterdam.</em></p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-365661 media-365661" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/ribbink_bird_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/ribbink_bird_preview-320x419.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/ribbink_bird_preview-640x839.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Maaike Schoorel,<em> Bird</em>, 2016.</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Lang kijken</h3>
<p class="tekst">Naar het werk van Maaike Schoorel moet je lang kijken, want anders zie je niks. Ze dwingt de kijker om echt even stil te staan. En dat voelt in een tijd als deze, waarin alles snel snel snel gaat, bijna onwennig. Op het eerste gezicht lijken haar schilderijen te bestaan uit één kleur. Maar als je ogen eenmaal gewend zijn aan de dunne lijnen en subtiele tintverschillen dan doemen er scènes uit het alledaagse leven op, van fietsers of een band die aan het oefenen is. Precies de taferelen waar je dagelijks zo klakkeloos aan voorbijsnelt.<br />
<em>2 september 2017 t/m 21 januari 2018 in het GEM</em></p>
<h3 class="tekst">Twee-in-een</h3>
<p class="tekst">Jonas Wood en Shio Kusaka presenteren zich als autonome kunstenaars, maar het echtpaar werkt ook veel samen. Kusaka maakt keramiek, Wood schildert en tekent voornamelijk planten en interieurs. Op haar potten zie je zijn botanische motieven en haar ontwerpen bevolken zijn interieurs. Naar eigen zeggen zijn er nooit scheve gezichten over de invloed op elkaars werk. De combinatie van planten en keramiek past goed bij de tijdsgeest, op instagram zou het veel volgers opleveren. Toch is hun werk gelaagder. Wie goed kijkt, ziet vooral in Woods werk tal verwijzingen naar de kunstgeschiedenis, van kubisme tot pop-art.<br />
<em>Te zien van 30 september t/m 7 januari in Museum Voorlinden</em></p>
<figure id="post-365663 media-365663" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/W06901_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/W06901_preview-320x65.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/W06901_preview-640x130.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/W06901_preview-1280x261.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Jonas Wood, <em>Clipping Index 1</em>, 2015.</figcaption></figure>
<p class="tekst">(door Yuki Kho)</p>


<div class="lead">Eén keer per jaar is Amsterdam vier dagen lang het kloppende hart van de internationale kunstscene. Een goede gelegenheid om nu al kunstenaars te signaleren die wereldwijd belangrijk worden.</div>
<p class="tekst">Elke editie wordt er weer druk gefietst, van die ene galerie naar het museum en weer terug. Want wie het Amsterdam Art Weekend bezoekt (én goed oplet) is het komende jaar weer op de hoogte van wat er speelt in de hedendaagse kunst. Van exposities tot film en debatten en van jong talent tot oude rotten, je kunt je dit weekend volledig in kunst onderdompelen. Was het maar elk weekend zo.</p>
<h5>RijksakademieOpen</h5>
<p class="tekst">Vaste prik is RijksakademieOpen, de jaarlijkse openstelling van het prestigieuze residency programma. Als publiek volg je aan de hand van atelierbezoeken twee jaar lang het allerbeste talent van de wereld. De kans is groot dat het werk dat hier te zien is, de komende jaren in topmusea getoond wordt. Voor de verzamelaar een mooie kans om iets bijzonders aan te schaffen, het werk van residents is nu nog redelijk betaalbaar. Vorig jaar vonden we het werk CMYK Extinguisher (2016) van Rutger de Vries een van onze hoogtepunten, een installatie met vier brandblussers die elk verf uitbraakten en zo een schilderij samenstelden. Het is spannend om straks in november te zien welke ontwikkeling hij, in dat jaar achter gesloten deuren, heeft doorgemaakt.<br />
Ook openen er dit weekend in alle toonaangevende Amsterdamse galeries nieuwe exposities. Vaak met werk van Rijksakademie-alumni. Ga vooral naar de Gallery Night, waar met een drankje in de hand naar de werken kan worden gekeken. De galeries zetten hun beste beentje voor, verwacht dus veel moois. Onze twee geheimtips:</p>
<h5>Evelyn Taocheng Wang bij Fons Welters</h5>
<p class="tekst">Begin dit jaar had ze haar eerste Nederlandse museale tentoonstelling in De Hallen in Haarlem, nu is ze te zien in Galerie Fons Welters. De Chinese Evelyn Taocheng Wang is niet makkelijk te plaatsen; ze werkte bijvoorbeeld vier maanden in een massagesalon als onderdeel van een kunstproject. Deze keer heeft ze haar eigen kledingkast als uitgangspunt genomen en toont ze het fantasiebeeld dat van Aziatische vrouwen hebben van ‘Europees zijn’, in hun ogen het toppunt van elegantie.</p>
<h5>Ibrahim El-Salahi, Prins Claus Fonds Galerie</h5>
<p class="tekst">In 1975 werd de Soedanese kunstenaar Ibrahim El-Salahi onterecht verdacht van deelname aan een coup, waarna hij maandenlang vastzat in de beruchte Kober-gevangenis in Khartoum. In het diepste geheim maakte hij in zijn cel schetsen van zijn ervaringen, getekend op stukjes papier die hij vond. Na zijn vrijlating werd het werk gebundeld in The Prison Diaries, nu voor het eerst in Nederland getoond.</p>
<p class="tekst"><em>Amsterdam Art Weekend is van 23 t/m 26 november door heel Amsterdam.</em></p>
<p class="creditillustratie">


Weer helemaal blij met een drankje in de hand

<div class="lead">Wat maakt Rineke Dijkstra toch zo goed?</div>
<p class="tekst">In beeld brengen hoe ‘iemand echt is’ wordt in de fotografie gezien als het ultieme cliché. Toch is dat precies wat Dijkstra al haar hele carrière doet: mensen met de lens vangen zoals ze echt zijn. Dat lukt, ze werd er wereldberoemd mee. Zij lijkt haar subjecten precies te vangen op het moment dat ze zich nog niet bewust zijn van de camera. Of er juist al zo lang zitten dat ze de camera zijn vergeten. Het moment dat je even in gedachten verzonken bent. Zoals Dijkstra in een interview zei: ‘Ik ben altijd op zoek naar iets wat dicht bij de werkelijkheid ligt. Het gaat mij er om dat het psychologisch wáár is wat je ziet. Een blik, een houding. Terwijl je een portret maakt, zie je soms in een flits: ja, zó ben je. Maar dat kun je niet afdwingen, je kunt alleen maar goed kijken. Blijven kijken. Ik doe zelf eigenlijk niets.’</p>
<h5>Emoties in een museum</h5>
<p class="tekst">Rineke Dijkstra doet daarmee iets wat maar weinig anderen lukt: mensen hun kwetsbaarheid laten tonen. Neem nou haar serie over Olivier Silva, een Franse jongeman met een droevige oogopslag die ze volgt vanaf de eerste dag dat hij begint bij het Franse Vreemdelingenlegioen. Hij is dan zeventien jaar. Voor haar lens verandert Olivier van een puber in een man, met een serieuze blik en flinke kaaklijn, en altijd maar die droeve ogen.</p>
<p class="tekst">En dan haar misschien wel bekendste foto, een meisje in groen badpak aan de Poolse kust. Haar lichaam vertoont de prepuberale ongemakkelijkheid die hoort bij het begin van de overgang naar jonge vrouw. Het omgewoelde zand bij haar voeten verraadt dat ze tijdens de fotosessie naar een pose heeft gezocht. Uiteindelijk zakt ze dan toch door haar heup en poseert. Met de gespeelde zekerheid die haar leeftijd zo goed past.</p>
<p class="tekst">Stierenvechters, militairen en pubers in een discotheek: Dijkstra toont mensen in een rol waarin ze normaal gesproken niet snel hun kwetsbaarheid tonen. Dat ze het toch doen, maakt dat haar foto’s goed aankomen. Het maakt haar werk spannend, het verwart. Want kwetsbaarheid, dat kennen we toch alleen van achter gesloten deuren?</p>
<p class="tekst">Die emoties tonen in de publieke ruimte, het museum, maakt dat die witte steriele zalen plots intiem voelen. Het schept een band met de geportretteerden, maar ook met de andere bezoekers. Ook al zal niet iedereen het aan elkaar toegeven, wie langer naar het werk van Dijkstra kijkt, wil op den duur niets liever dan een grote arm om iedere geportretteerde heen slaan en zachtjes zeggen: ‘Het komt wel goed.’</p>
<p class="tekst"><strong>Te zien van 21 september t/m 30 december in Louisiana, Humblebaek</strong></p>
<p class="onderschrift">Rineke Dijkstra, ‘Kolobrzeg, Poland, July 26, 1992’.</p>


Redactie Vrij Nederland

Rineke Dijkstra en het geheim van de gespeelde zekerheid

<div class="lead">
<p class="tekst">In eerder werk draaide het bij Christian Boltanski om het verleden. In zijn nieuwe tentoonstelling in de Oude Kerk in Amsterdam kijkt hij vooruit.</p>
</div>
<p class="tekst">Voor de tentoonstelling <em>NA</em> van Christian Boltanski verrijzen over de gehele kerkvloer van de Oude Kerk in Amsterdam tombes. Sommige zijn laag, andere ontnemen je het zicht door hun hoogte. Het zijn ankerpunten om even stil te staan. Bij alles. Boltanski wil dat je naar binnen keert. Alsof dat niet al automatisch gebeurt, in zo’n machtig gebouw als de Oude Kerk. Via de tombes als wandelpaaltjes gidst hij de bezoekers door zijn installatie. Onderweg zijn er houten sculpturen en staketsels, een soort wijze vogelverschrikkers. Wie dichterbij komt krijgt een vraag van ze.</p>
<p class="tekst">In zijn eerdere werk, onder meer installaties met foto’s van Joodse kinderen, geluiden van hartslagen en bergen kleding, wilde Boltanski het verleden reconstrueren. Voorkomen dat het vergeten werd. Hier in de Oude Kerk kijkt hij vooruit. Naar de toekomst, die vanzelf onderdeel van het verleden wordt. Met de vragen in de installatie word je als bezoeker geacht te wroeten in je ziel. Welke plek neem je in op aarde en hoe ziet die aarde eruit na je dood? En vooral: hoe lang – een dag, duizend jaar – zal het beeld van jou blijven leven? Zeven eeuwen bestaat de Oude Kerk, de kerkvloer is bezaaid met grafzerken. Maar wat weten we nog van hen die hier begraven zijn? De tentoonstelling is een vragenvuur, waarin je zelf – nog lang nadien – op zoek moet naar de antwoorden.</p>
<p class="creditillustratie">


Welke plek neem je in op aarde en hoe ziet die aarde eruit na je dood?

<div class="lead">
<p class="tekst">Keith Harings grote doek &#8216;Velum&#8217; is terug in het Stedelijk. Op de plek waar het dertig jaar geleden ook hing.</p>
</div>
<p class="tekst">De grote tentoonstelling die Keith Haring in 1986 in het Stedelijk Museum kreeg, was voor hem een mijlpaal. Nooit eerder was in Europa zoveel werk van hem getoond. Speciaal voor de expositie ging hij met de jonge Jasper Krabbé de straat op om het museumdepot van het Stedelijk te beschilderen. Het waren de hoogtijdagen van street-art en het was een van de eerste keren dat graffitikunstenaars de overstap van de straat naar het museum mocht maken.</p>
<p class="tekst">Haring stond erop om bij die tentoonstelling niet alleen bestaand werk op te hangen, maar ook wat nieuws te maken, ter plekke. Het publiek kon zien hoe hij het werk vorm voor vorm opbouwde, half in trance, met hiphopbeats op de achtergrond. Uiteindelijk zou dit ‘velum’, een groot doek, boven de monumentale trap worden opgehangen.</p>
<p class="tekst">Nu, dertig jaar later, keert Haring terug – althans het velum. Vanaf 8 oktober hangt het opnieuw hoog boven de monumentale trap. Voor oudere bezoekers wordt het een hartverwarmend weerzien, jongeren kunnen zich voor het eerst even in de jaren tachtig wanen. Geen Haring- of street-art-liefhebber? Maak een uitzondering voor dit werk: minder luidruchtig dan wat we van hem gewend zijn en – met die statige Stedelijk-trap – van een ingetogen charme.</p>
<p class="kader"><strong>Te zien van 8 oktober t/m 3 juni in het Stedelijk Museum Amsterdam.</strong></p>


Keith Haring hangt weer in het Stedelijk

<div class="lead">Waar verheugt jong kunstminnend Nederland zich op? Waar gaan zij heen? Wat mag je niet missen?</div>
<h3 class="tekst">Nienke Van der Wal, founder Young Collector&#8217;s Circle</h3>
<p class="tekst">‘Natuurlijk ga je dit najaar eigenlijk naar Venetië voor de Biënnale, maar stiekem verheug ík me het meest op de gelijktijdige tentoonstelling <em>Glasstress</em> in Palazzo Franchetti. Deze tentoonstelling kwam ik op het spoor omdat de Koeweiti Rijksakademie-resident Monira Al Qadiri er een adembenemende glazen versie van haar boorkoppen presenteert, maar ook grote namen als Ai Weiwei, Thomas Schütte, Paul McCarthy, Tony Cragg en Ugo Rondinone blazen het glaskunstwerk nieuw leven in (<em>pun intended</em>). Glas tuttig? Laat <em>Glasstress</em> het tegendeel bewijzen.’<br />
<strong><em>Glasstress</em> is te zien tot en met 26 november in Palazzo Franchetti, Venetië.</strong></p>
<div class="lead">
<figure id="post-364804 media-364804" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/MAQ-3_preview-1.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/MAQ-3_preview-1-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/MAQ-3_preview-1-640x960.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Van der Wal: ‘Glas tuttig? De glas-versie van Al Qadiri’s boorkoppen niet.’ Francesco Allegretto. Courtesy of the artist.</figcaption></figure>
</div>
<h3 class="tekst"></h3>
<h3 class="tekst">Zippora Elders, directeur Kunstfort bij Vijfhuizen</h3>
<p class="tekst">‘Het was een van de beste dingen op de Biënnale van Venetië in 2013: de video <em>Grosse Fatigue</em> van Camille Henrot bracht uiteenlopende verhalen samen over het ontstaan van de wereld, door opnames van <em>spoken word</em>, rapmuziek, computerdesktops, reclame-handgebaren en digitale documentatie van museale objecten. Klinkt verwarrend, maar het klopte juist precies: een fascinerende spiegel van onze tijd.</p>
<figure id="post-364805 media-364805" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/CamilleHenrot_Monday_1_preview-1.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/CamilleHenrot_Monday_1_preview-1-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/CamilleHenrot_Monday_1_preview-1-640x961.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Elders: ‘Camille Henrot krijgt Carte Blanche in Palais de Tokyo.’ Daniele Molajoli, Courtesy of the artist.</figcaption></figure>
<p class="tekst">Nu, vier jaar later, krijgt Henrot de unieke Carte Blanche in Palais de Tokyo: ze mag de complete 13.000 vierkante meter van het gebouw helemaal zelf invullen. Ze werd hierin voorgegaan door onder anderen Tino Sehgal. Haar hoofdonderwerp is “afhankelijkheid” in diverse contexten, zoals de persoonlijke, seksuele, economische of ideologische. In de tentoonstellingsruimte verkent ze onze verlangens en frustraties aan de hand van de dagen van de week, die elk hun eigen symboliek, stemming, religieuze connotaties en planetenstanden met zich meebrengen. Dit moet weer heel bijzonder worden!’<br />
<strong><em>Carte Blance à Camille Henrot </em>is te zien van 18 oktober tot en met 7 januari in Palais de Tokyo, Parijs. </strong></p>
<h3 class="tekst">Heske ten Cate, artistiek directeur Nest</h3>
<p class="tekst">‘Paul Beumer is een schilder. Een kunstenaar trouw aan zijn medium: aan de kwast, de drager, de verf. Maar nooit is het voorspelbaar, traditioneel, of te veilig. Zo begroef hij zijn aquarellen onder een stapel bladeren waar hij ze voor een seizoen liet ‘broeden’, beschilderde hij alle muren van zijn beursstand donkerpaars, en kieperde hij liters diepdonkerzwarte inktvisinkt over een museumvloer, waarna hij er zachte afdrukken op achterliet. Hij woont in Taipei en ondanks het feit dat hij hartstikke Haags is, voelen zijn kunstwerken als oude Chinese wijsheden: ze klinken prudent, maar je zult ze nooit helemaal doorgronden.’<br />
<strong><em>The messsage of the flower is the flower </em>is te zien van 16 september tot en met 23 oktober bij Dürst Britt &amp; Mayhew, Den Haag.</strong></p>
<figure id="post-364760 media-364760" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Paul-Beumer-05.jpg_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Paul-Beumer-05.jpg_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Paul-Beumer-05.jpg_preview-640x960.jpg 640w" alt="" /><figcaption>Ten Cate: ‘de schilderijen van Beumer voelen als oude Chinese wijsheden.’</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Matthijs Booij, kunstenaar en oprichter Patty Morgan</h3>
<p class="tekst">‘Het werk van Jaap Scheeren heeft vaak iets grappigs, en kan tegelijkertijd voelen alsof de grap je niet gegund is. Grappig en kunst zijn een gevaarlijk mengsel, maar Scheeren weet goed wanneer hij uit de bocht vliegt. Hij is een spelende kunstenaar en zijn kinderlijke, directe ideeën leiden tot bijzondere beelden. Dit najaar gaat hij aan de slag op het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord. Het terrein is niet alleen de locatie, maar ook het onderwerp van de openluchttentoonstelling. Scheeren gaat aan de slag met hoe kunstenaars in de nabije geschiedenis gebruik hebben gemaakt van het terrein, en het kan niet anders dan dat dit een bijzonder beeld geeft van hoe kunst de wadende geest is die op dit terrein rondspookt.’<br />
<strong>Te zien vanaf begin oktober tot en met het wegrot op het NDSM-terrein in Amsterdam.</strong></p>
<figure id="post-364756 media-364756" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/IMG_7077_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/IMG_7077_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/IMG_7077_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/IMG_7077_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Booij: ‘Jaap Scheeren is een spelende kunstenaar, ook straks op het NDSM-terrein.’ Foto: Stijn Ghijsen.</figcaption></figure>
<p class="creditillustratie">


Ko van ‘t Hek

Kunsttips van smaakmakers

<div class="lead">Ze delen een huis, een gezin, een atelier én hun werk: Jonas Wood en Shio Kusaka, hét kunstkoppel van 2017. Dit najaar is hun eerste Europese duo-tentoonstelling te zien in Museum Voorlinden.</div>
<p class="tekst">Wood schildert en tekent, Kusaka maakt keramiek. Ieder hebben ze een compleet eigen stijl, maar wie goed kijkt, ziet dat ze sterk door elkaar beïnvloed zijn. Niet zo gek, want ook al presenteren ze zich als autonome kunstenaars, sinds ze vijf jaar geleden besloten om een atelier te delen, maken ze ook steeds vaker samen werken.</p>
<h5>Humoristische imperfectie</h5>
<p class="tekst">Ateliers zijn doorgaans gevuld met eigen werk. De studio van Kusaka en Wood hangt vol met het werk van ándere kunstenaars – vaak vrienden, die net als zij in Los Angeles wonen, maar ze bezitten ook een originele mobile van Alexander Calder die nonchalant boven hun bank zweeft. In eerste instantie lijkt dat wat contraproductief, als creatief omringd te zijn door het geniale werk van anderen. Maar voor Kusaka en Wood is dat juist precies waarom het wél werkt. Het speelt voor hen geen rol wie als eerste een idee bedenkt.</p>
<p class="tekst">Jonas Wood schildert en tekent vooral stillevens van planten die zijn gesitueerd in interieurs van vrienden, van hemzelf of van zijn verzamelaars. En al lijken het gewoon maar planten, die van Wood zitten vol kunsthistorische referenties. Een botanische visualisatie van de kunstgeschiedenis, van kubisme tot pop art. Kenners zien er Hockneyeske trekken in, wijzelf hier en daar een hint van Matisse. Het is vrolijk werk, niet alleen door de kleur, maar ook door Woods gevoel voor humoristische imperfectie. Het perspectief in zijn werk klopt vaak niet helemaal, weinig lijnen zijn recht en ook de interieurs zijn niet altijd keurig netjes opgeruimd. Ondanks al die referenties is het toegankelijk werk: zelfs voor een ongeoefende kijker valt er veel aan te beleven.</p>
<h5>Liefde voor imperfectie</h5>
<p class="tekst">Wood groeide op in de VS; zijn vader was architect, zijn moeder theaterdocent, zijn opa was een fanatieke amateurschilder met een bescheiden collectie. Of nou ja, bescheiden, de man had wél een Francis Bacon aan de muur hangen. Dat doek verkocht hij voor meer dan een miljoen dollar, waardoor de jonge Wood zorgeloos naar de The University of Washington kon gaan, waar hij in de bibliotheek Kusaka ontmoette, die naast haar business bachelor het bijvak keramiek volgde.</p>
<p class="tekst">Shio Kusaka’s keramiek is even frêle als de kunstenaar zelf. Ook al is ze al meer dan twintig jaar weg uit Japan, haar werk is doorspekt met de cultuur van haar geboorteland. Zo zijn haar sculpturen vaak geïnspireerd op theeceremonies die ze met haar oma deed. En hoewel haar objecten worden verzameld door de groten der aarde (zoals kunstenaars Richard Prince en Cindy Sherman), blijft ze zelf (typisch Japans) heel bescheiden: ‘Ik maak gewoon potten.’ Waarbij Wood het perspectief niet overal klopt, zijn bij Kusaka niet alle potten even symmetrisch. En dat is bewust. Want de liefde voor imperfectie, die delen ze. Voor Kusaka geen grote concepten, liever laat ze de vormen zonder al te veel nadenken onder haar handen ontstaan. ‘Ik reageer op wat ik zie.’</p>
<h3 class="tekst">Een goed idee is een goed idee</h3>
<p class="tekst">De 38-jarige Wood en de 45-jarige Kusaka zijn al meer dan tien jaar samen, en na zo lang bij elkaar te zijn en samen te werken is de beïnvloeding over en weer niet meer dan logisch. In Woods schilderijen en tekeningen zie je Kusaka’s potten en zij gebruikt op haar beurt weer zijn motieven. Beiden maken gebruik van dezelfde Japanese ‘boro’ lijntechniek. Wie er ooit als eerste mee is begonnen, weten ze niet meer. En dat maakt ze helemaal niks uit, een goed idee is een goed idee. Als het hun beider werk maar ten goede komt. Daarom leidt al die kunst van hun vrienden in het atelier hen ook niet af, het is juist een extra stimulans.</p>
<p class="tekst">Zelf zeiden ze het heel mooi in een recent interview: ‘<em>We just like hanging out and doing the clay together.’</em></p>
<p class="tekst"><strong>Van 30 september t/m 7 januari te zien in Museum Voorlinden.</strong></p>


Kusaka & Wood, lekker samen kleien en schilderen

<div class="lead"> Wat is er nog meer te zien? Ko &amp; Kho in een kort rondje langs de musea.</div>
<h3 class="tekst">Pyke Koch</h3>
<p class="tekst">Pyke Koch is een van de bekendste magisch realisten van de vorige eeuw. Hij had ook meer dan vergaande sympathieën voor Hitler en Mussolini, was lid van de Kultuurkamer, verkocht aan de bezetter en schreef enthousiast over de nieuwe orde. <em>In De wereld van Pyke Koch</em> toont het Centraal Museum een tijdreis door zijn werk. Alles komt langs: Kochs eigen werk, zijn tijdgenoten uit de kunsten (Carel Willink, Raoul Hynckes en Charley Toorop) en de fantastische <em>roaring twenties</em>. Een visuele biografie van een fantastische, foute kunstenaar.<br />
<strong>Te zien van 18 november t/m 25 maart in het Centraal Museum, Utrecht</strong></p>
<figure id="post-364743 media-364743" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/X14800_01_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/X14800_01_preview-320x252.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/X14800_01_preview-640x504.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/X14800_01_preview-1280x1009.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Pyke Koch, ‘Het wachten’, 1941. Centraal Museum Utrecht.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Dalí + Duchamp</h3>
<p class="tekst">Marcel Duchamp en Salvador Dalí zijn op het eerste gezicht twee uitersten. De dromerige Dalí trad graag naar buiten, terwijl de rationele Duchamp liever binnen zat te lezen of te schaken. Het is lastig voor te stellen, maar ze hadden een innige vriendschap, gebaseerd op een gedeelde liefde voor erotiek, taal en de magie van spelletjes. In hun binnenwereld zaten veel meer overeenkomsten dan aan de oppervlakte te zien was. The Royal Academy of Arts in Londen organiseert een duotentoonstelling over deze twee goed getikte mannen. Hoe hebben zij elkaar beïnvloed en hoe zag zo’n vriendschap vol tegenstellingen eruit? We kunnen haast niet wachten op hun correspondentie vol scepsis en humor, en op het minder bekende werk dat er te zien is: foto’s van de hand van Dalí en schilderijen van Duchamp.<br />
<strong>Te zien van 7 oktober t/m 3 januari in The Royal Academy of Arts, Londen</strong></p>
<figure id="post-364745 media-364745" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/key-78_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/key-78_preview-320x214.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/key-78_preview-640x428.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/key-78_preview-1280x857.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Salvador Dalí en Edward James, ‘Lobster Telephone (red)’, 1938.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Anouk Kruithof</h3>
<p class="tekst">Elk jaar presenteert Foam onder de noemer Next Level een tentoonstelling van een jonge en vooruitstrevende beeldmaker.</p>
<p class="tekst">Dit najaar is het Anouk Kruithof, bejubeld om haar experimentele gebruik van fotografie. Zij maakt geen statische werken die aan de muur hangen, maar installaties van beelden die ze vindt, koopt en maakt.</p>
<p class="tekst">Anouk Kruithofs werk vereist wat inspanning, want wie alleen oppervlakkig kijkt, ziet geen oogstrelend werk. Pas wanneer je het verhaal ziet dat ze probeert te vertellen, komt haar werk tot leven. Dan zijn haar installaties niet langer meer zomaar felgekleurde sculpturen, maar objecten die de thema’s van deze tijd – zoals surveillance, klimaat en sociale media – beschrijven, kleuren en verdiepen. Haar werk is dan meer dan mooi.</p>
<p class="tekst">Speciaal voor deze tentoonstelling in het Amsterdamse Foam maakte Kruithof bovendien een nieuw werk, waarmee ze de effecten van de opwarming van de aarde toont: sculpturen met beelden van olierampen en afbrekende ijskappen.<br />
<em>Next level</em> spannend.<br />
<strong>Te zien van 17 november t/m 28 januari in Foam, Amsterdam</strong></p>
<h3 class="tekst">Bill Viola</h3>
<p class="tekst">Bill Viola (1951) is bekend om zijn spectaculaire videowerken. Hij heeft het in die installaties graag over grote zaken in het leven, zoals geboorte en dood. De werken zijn vaak enorm, de beelden episch en doordat ze in slowmotion zijn, ga je er helemaal in op. Van gigantische beelden van vuurzeeën en omhoog vallend water tot prachtige sequenties die in hun traagheid hypnotiserend zijn.</p>
<p class="tekst">In het Guggenheim in Bilbao is nu een grote overzichtstentoonstelling van de New Yorker te zien.<br />
<strong>Te zien van 30 juni t/m 9 november in Guggenheim Museum, Bilbao</strong></p>
<figure id="post-364749 media-364749" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Chott-el-Djerid_silde-scan2-kp-ur_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Chott-el-Djerid_silde-scan2-kp-ur_preview-320x234.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Chott-el-Djerid_silde-scan2-kp-ur_preview-640x469.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Chott-el-Djerid_silde-scan2-kp-ur_preview-1280x938.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Bill Viola, ‘Chott el-Djerid (A Portrait in Light and Heat)’, 1979. Foto: Kira Perov.</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Modigliani</h3>
<p class="tekst">Hoewel hij jong en in armoede stierf, lukte het Amadeo Modigliani (1884-1920) in zijn korte leven de grenzen van de kunst van zijn tijd op te zoeken. Geïnspireerd door Paul Cézanne en Pablo Picasso ontwikkelde de Italiaanse kunstenaar zijn eigen kenmerkende beeldtaal. Zijn bekendste schilderijen zijn die van naakte vrouwen die er heerlijk bijliggen. Veel daarvan, en ander minder seksueel geladen werk, is deze winter in Tate Modern in Londen te zien. Honderd keer Modigliani, wat een feest wordt dat.<br />
<strong>Te zien van 23 november t/m 2 april in Tate Modern, Londen</strong></p>
<figure id="post-364747 media-364747" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Reclining-Nude-1919_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Reclining-Nude-1919_preview-320x198.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Reclining-Nude-1919_preview-640x396.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/08/Reclining-Nude-1919_preview-1280x793.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Amadeo Modigliani, liggend naakt, 1919. Museum of Modern Art, New York. </figcaption></figure>


Kunst om naar uit te zien komend najaar

<div class="lead">Weer genoeg te doen komende maand. Hier zijn de cultuurtips van Vrij Nederland.</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Festivals </strong></p>
</div>
<figure id="post-364027 media-364027" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Photo-Joshua-Redman-Still_Dreaming_polaroids_46_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Photo-Joshua-Redman-Still_Dreaming_polaroids_46_preview-320x246.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Photo-Joshua-Redman-Still_Dreaming_polaroids_46_preview-640x492.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Photo-Joshua-Redman-Still_Dreaming_polaroids_46_preview-1280x984.jpg 1280w" alt="" /></figure>
<h3 class="tekst">Mis Joshua Redman niet!</h3>
<p class="tekst">Een goed festival hoort één vette publiekstrekker te hebben. In Antwerpen is het dit jaar Van Morrison, de man die zijn stem bespeelt als was die een instrument. Een goed festival geeft ook dat gevoel van een overweldigende hoeveelheid voorstellingen die niet allemaal tegelijk te zien zijn. Nou, wel in Antwerpen, waar het festival is uitgespreid over vier dagen opdat alles achter elkaar staat en niets gemist hoeft te worden. En mist u dan toch wat, zorg dat het in elk geval Joshua Redman niet is, want dat is bij deze mijn tip.<br />
<em>Jazz Middelheim, 3 t/m 6 augustus in Antwerpen.</em></p>
<figure id="post-364029 media-364029" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/233617-Appelsap-Festival-2016-blanco-140-Â©-Les-Adu-2016-d8f2ef-original-1484146211_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/233617-Appelsap-Festival-2016-blanco-140-Â©-Les-Adu-2016-d8f2ef-original-1484146211_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/233617-Appelsap-Festival-2016-blanco-140-Â©-Les-Adu-2016-d8f2ef-original-1484146211_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/233617-Appelsap-Festival-2016-blanco-140-Â©-Les-Adu-2016-d8f2ef-original-1484146211_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Foto: Les Adu</figcaption></figure>
<h3 class="tekst">Neem je kinderen mee naar hiphop</h3>
<p class="tekst">Een goed festival heeft eigen mores en groeit uit de klauwen. Uiteindelijk wordt het legendarisch. Waarom heet hét festival dat hiphopliefhebbers aller subculturen verenigt eigenlijk Appelsap? Ik wil het niet weten, een niet te plaatsen naam is goed voor de legendevorming. Ook dit jaar weer een mix van gevestigde namen en precies de interessante van de aankomende garde. Goede voorzieningen voor kinderen en goed eten horen er inmiddels ook bij, nu hiphop volwassen is.<br />
<em>Appelsap, 12 augustus, Flevopark Amsterdam.</em></p>
<div class="figure--left">
<figure id="post-364031 media-364031" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PR-beeld-mannen-bar-Wunderbaum_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PR-beeld-mannen-bar-Wunderbaum_preview-320x210.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PR-beeld-mannen-bar-Wunderbaum_preview-640x420.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PR-beeld-mannen-bar-Wunderbaum_preview-1280x839.jpg 1280w" alt="" /></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Prikkelende voorstellingen</h3>
<p class="tekst">Een goed festival hoort ook jaarlijks een nieuw thema te hebben. Dat dit in de regel niet overkomt bij de bezoekers is bijzaak, het gaat erom dat de programmeurs geïnspireerd raken en richting hebben. Geen idee bijvoorbeeld waarom een groot deel van het programma van Theaterfestival Boulevard zou vallen onder het thema <em>Geboorteplaats en -jaar,</em> maar het zal heus hebben geholpen bij het uitzoeken van weer een prikkelende reeks voorstellingen (Wunderbaum, Het Zuidelijk Toneel, Arnon Grunberg, Josse de Pauw, Claron McFadden en heel veel meer interessants.)<br />
<em>Theaterfestival Boulevard, 3 tot 13 augustus in Den Bosch.</em></p>
<p class="tekst">(door Sander Pleij)</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Film </strong></p>
</div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-364033 media-364033" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Une-vie_st_1_jpg_sd-high_Photo-by-Michaal-Crotto_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Une-vie_st_1_jpg_sd-high_Photo-by-Michaal-Crotto_preview-320x405.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Une-vie_st_1_jpg_sd-high_Photo-by-Michaal-Crotto_preview-640x811.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Verlangen en frustratie</h3>
<p class="tekst">Een Guy de Maupassant-verfilming is altijd goed voor een lekker kostuumdrama, en dat kunnen ze niet alleen maar in Engeland. In 1819 trouwt Jeanne, vers van het nonnenschooltje, de verkeerde man. Wat nu? Verlangen, frustratie en de hele bups die je krijgt bij intelligente vrouwen en domme, bevoorrechte mannen in de negentiende eeuw. De eerste reacties zijn lovend, als karakterstudie gooit de film hoge ogen.<br />
<em>&#8216;Une vie&#8217; draait in augustus in de bioscoop.</em></p>
<div class="figure--left">
<figure id="post-364035 media-364035" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/TTB_03389_R_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/TTB_03389_R_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/TTB_03389_R_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/TTB_03389_R_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Lelijkheid en schoonheid</h3>
<p class="tekst">We zijn razend benieuwd naar een film over anorexia die drama én komedie is. Gewoon omdat het moeizaam lijkt: kijken naar jonge vrouwen die niet genoeg eten en daar ziek van worden, in een samenleving die zich doorgaans vergaapt aan beelden van jonge vrouwen die niet genoeg eten en daar nét niet ziek van worden. Maar de film wordt al bejubeld en dat succes zal iets te maken hebben met het autobiografische karakter: maakster Marti Noxon was ervaringsslachtoffer. Dat moet goeie grappen opleveren, maar het blijft spannend welke dans lelijkheid en schoonheid aangaan.<br />
<em>&#8216;To the Bone&#8217; draait in augustus in de bioscoop, vanaf half juli te zien op Netflix.</em></p>
<figure id="post-364036 media-364036" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Maudie_st_5_jpg_sd-high_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Maudie_st_5_jpg_sd-high_preview-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Maudie_st_5_jpg_sd-high_preview-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/Maudie_st_5_jpg_sd-high_preview-1280x854.jpg 1280w" alt="" /></figure>
<h3 class="tekst">Te leuk voor zo&#8217;n man</h3>
<p class="tekst">Film over de innemende kunstenares Maud Lewis die trouwt met de onhebbelijkste, onappetijtelijkste, meest egocentrische, male chauvinist pig-ste visverkoper van het Canadese schiereiland Nova Scotia (nou ja: schiereiland, het is groter dan Nederland). De huissloof die veel te leuk voor haar echtgenoot-slavendrijver is, wordt ontdekt door een New Yorkse en gaat geld verdienen – president Nixon koopt zelfs schilderijen voor het Witte Huis – meer geld dan haar man, gespeeld door Ethan Hawke, met zijn vis bij elkaar kan scharrelen. En dan schijnt er toch iets te komen van liefde…<br />
<em>&#8216;Maudie&#8217; draait in augustus in de bioscoop</em></p>
<p class="tekst">(door Sander Pleij)</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Kunst</strong></p>
</div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-364038 media-364038" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/FM03-DETAIL-DE-LARCHITECTURE-DE-LA-FONDATION-MAEGHT_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/FM03-DETAIL-DE-LARCHITECTURE-DE-LA-FONDATION-MAEGHT_preview-320x409.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/FM03-DETAIL-DE-LARCHITECTURE-DE-LA-FONDATION-MAEGHT_preview-640x818.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<h3 class="tekst">Privé-museum</h3>
<p class="tekst">Wie deze zomer een kunsttrip boekt, doet dat naar Fondation Maeght, het privémuseum van het gelijknamige echtpaar dat alle 20ste-eeuwse grote namen verzamelde. Vlakbij Nice, boven op een berg ligt het daar opeens: een architectonisch hoogstandje met halfronde daken en een tuin vol met Giacometti’s, een wandschildering van Chagall en een labyrint van Joan Miró. Maar ook: een kunstkapel als eerbetoon aan de zoon van de eigenaren. Hup! En route!<br />
<em>www.fondation-maeght.com</em></p>
<h4 class="tekst">Meer dan vijf vrouwen</h4>
<p class="tekst">Ten onrechte kreeg het feit dat Anton Heyboer vijf vrouwen had meer aandacht dan zijn oeuvre. Het Gemeentemuseum in Den Haag zet dat deze zomer allemaal recht met een museaal eerherstel. Naast etsen en zwart-witfoto’s uit de collectie van het museum zelf is er terecht extra aandacht voor de jaren zeventig, toen Heyboer internationale roem verwierf.<br />
<em>Vanaf 26 augustus te zien in het Gemeentemuseum Den Haag.</em></p>
<h3 class="tekst">CasAnus</h3>
<p class="tekst">Net buiten Antwerpen ligt de Verbeke Foundation, een industrieel complex op een enorme lap grond. Vol kunst. De privé-instelling viert haar tienjarig bestaan met een zeer aan te bevelen potpourri van oud en nieuw, waaronder een tentoonstelling over de relatie tussen mens, dier en machine en een sculptuur van witte glimmende steigers van Marinus Boezem. Kunst-diehards kunnen op het complex blijven slapen in de anusvormige bungalows van Joep van Lieshouts CasAnus.</p>
<figure id="post-364039 media-364039" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PastedGraphic-1_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PastedGraphic-1_preview-320x160.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PastedGraphic-1_preview-640x319.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/07/PastedGraphic-1_preview-1280x638.jpg 1280w" alt="" /></figure>
<p class="tekst">(door Yuki Kho)</p>


<div class="lead">Yuki Kho wilde graag weten hoe het is om voor een algoritme te werken. Daarom stapte ze op de fiets voor Foodora. Zo’n algoritme bleek nog veel saaier dan een baas van vlees en bloed, en alom aanwezig bovendien.</div>
<p class="tekst">‘This is Foodora, your shifts starts now.’ Het is zondagavond, ik lig in joggingbroek op de bank als ik mijn telefoon opneem. Dit is mijn eerste dag als koerier bij Foodora. ‘Please connect through the app,’ herhaalt de robotstem in mijn oor. Voor ik iets terug kan zeggen, is de verbinding al verbroken.</p>
<p class="tekst">Ik heb net mijn allereerste shift gemist.</p>
<h5>Een mens als baas</h5>
<p class="tekst">De afgelopen jaren heb ik veel bazen gehad. Een supermarktmanager toen ik nog scholier was, een kok toen ik een tijdje in een hotel-restaurant werkte, en de chef van mijn team toen ik voor de Hartstichting collecteerde. Altijd waren het mensen. Maar met de opmars van bedrijven zoals Uber is een mens als baas niet meer zo vanzelfsprekend. Bij UPS, Uber, Amazone, Deliveroo én Foodora bepalen algoritmen wat je moet doen.</p>
<p class="tekst">Foodora is een Duitse bezorgservice voor warme restaurant-maaltijden die in meer dan tien landen actief is, waaronder Nederland. Alle maaltijden worden per fiets bezorgd. Je hebt ze vast wel eens door het verkeer zien laveren, met van die grote roze dozen op hun rug.</p>
<p class="tekst">Als ik bij ze solliciteer, kan ik niet zomaar aan de slag: eerst een telefonisch interview (‘ik ben Yuki, ik hou van eten en buiten zijn’), daarna een testrit.</p>
<figure id="post-361344 media-361344" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9969_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9969_preview-320x427.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9969_preview-640x853.jpg 640w" alt="" /></figure>
<p class="tekst">Voor die testrit meld ik me met drie andere kandidaten bij een villa aan het Vondelpark in Amsterdam. Van de buitenkant een riant onderkomen, vanbinnen bedompte kale kamers met bierlucht, het doet denken aan een studentenhuis. Overal staan lege plastic koffiebekertjes, op ingezakte banken zitten bezorgers op hun mobieltjes te kijken, vast in afwachting van een order.</p>
<p class="tekst">Voor mijn eerste rit blijken we niet te worden aangestuurd door de computer, we worden gewoon <span class="Cursief">old school </span>door een leeftijdsgenootje (ik ben 26) op pad gestuurd met een geplastificeerd adressenlijstje.</p>
<p class="tekst">Fietsen met een doos op mijn rug haalt niet het beste in mij naar boven, blijkt al snel. Bezweet en tierend slinger ik tussen de auto’s door. Ik moet goed doortrappen, want alleen wie snel genoeg terug op het hoofdkantoor is, mag voor Foodora aan het werk. Hoeveel tijd ik heb, weet ik van tevoren niet.</p>
<p class="tekst">Alleen een ander meisje en ik worden aangenomen. ‘Goed gedaan,’ zegt de Foodora-medewerkster, ‘je hebt achttien minuten gefietst en had nog twee minuten over.’ Ik ben blij met deze overwinning, want hoewel het eenvoudig lijkt, fietsen door de stad met een tas op je rug, zijn de andere twee sollicitanten niet door. Een internationale studente is niet binnen de tijd terug, en een andere, een ietwat slungelige jongen, is gewoon niet teruggekomen; het is mooi weer, misschien zit hij ergens op een terras.</p>
<h5>Supersympatiek</h5>
<p class="tekst">Ik dacht dat Foodora een onpersoonlijk, koud bedrijf zou zijn. Maar ze hebben in ieder geval hun maatschappelijke betrokkenheid op orde. Op 4 mei, de dag voor mijn eerste echte dienst, krijg ik een WhatsApp-bericht. WhatsApp is sowieso de <span class="Cursief">lifeline </span>van Foodora, alles wordt via dat medium gecommuniceerd. In het bericht worden alle bezorgers opgeroepen om stipt om acht uur ’s avonds twee minuten naast hun fietsen te gaan staan. Uit respect.</p>
<p class="tekst">Foodora is niet de enige, op Twitter gaat die dag een foto viraal van een pizzabezorger die ook naast zijn fiets staat, wat tot een hoop positieve comments leidt. Doen dit soort bedrijven dat uit marketingoverwegingen of omdat ze echt betrokken zijn? Ik weet het niet, maar ik vind het hoe dan ook supersympathiek.</p>
<p class="tekst">Op Bevrijdingsdag ga ik opnieuw naar de Foodora-villa, dit keer om het roze pak op te halen waar we geacht worden in rond te fietsen. Het valt me zwaar, het pak is lelijk en het voelt niet goed om als een soort levende reclamezuil te fungeren.</p>
<p class="tekst">Tijdens mijn shift word ik ingefietst door een sportfanaat die al tien maanden maaltijden rondbrengt. ‘Het is een goede manier om de zwarte randjes van mijn gedachten af te rijden,’ zegt hij <span class="Cursief">casual</span>. ‘Het is <span class="Cursief">chill</span>, ik ben buiten, ik vind het prima.’<br />
Van hem leer ik dat als je zovéél fietst je beter bij elke hobbel op je pedalen kan gaan staan, anders <span class="Cursief">bounce </span>je je rug en knieën langzaam tot grind. Ook houden zo de pizza’s op je rug beter hun vorm en klotsen de soepen niet over de rand. Zo voorkom je klachten.</p>
<h5>Eerste euro fooi</h5>
<p class="tekst">Mijn eerste order: hamburgers ophalen bij een tent in de Pijp en die driehonderd meter verderop afgeven. Daar aangekomen gaat de deur open, een man in pyjama neemt de bestelling aan en zegt: ‘Je fooi heb ik al via de app gegeven, hoor,’ waarna hij de deur dichtslaat. En inderdaad, mijn app geeft aan dat ik mijn eerste euro fooi binnen heb. Olé. Meteen piept mijn telefoon met de volgende order. Die moet je binnen een minuut accepteren. En nu wordt het dwingend. Want weiger je, dan krijg je te maken met de mensen van wat in het bedrijfsjargon de afdeling ‘dispatch’ heet. Deze voor mij onzichtbare figuren zijn de hoeders van alle orders die Foodora verwerkt<span class="Cursief">. </span>Op hun computers krijgen ze van elke bezorger precies te zien waar die zich bevindt. In theorie ook buiten werktijd, daar geeft iedere koerier via de app toestemming voor. Als je een (plas)pauze wilt, moet je hen bellen zodat je een paar minuten op ‘deactivate’ wordt gezet. Niets ontgaat ze.</p>
<p class="tekst"><span class="Cursief">Dispatch</span> bestaat uit voormalige bezorgers die op kantoor zijn beland. Zij moeten ervoor zorgen dat een bepaald aantal orders per dag verwerkt wordt. Niet door hen, maar door hun fietsers op straat, zoals ik.</p>
<figure id="post-361345 media-361345" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9978_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9978_preview-320x427.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/06/IMG_9978_preview-640x853.jpg 640w" alt="" /></figure>
<p class="tekst">Zij zijn het ook die je aanspreken als je gemiddelde fietssnelheid te laag is (wat de ondergrens is, wordt er niet vooraf bij verteld) en bij wie je moet slijmen als je van shift wilt wisselen. In tegenstelling tot mijn andere bijbanen word je bij Foodora niet ingepland op basis van wanneer je kan, maar wanneer je niet kan. En die onbeschikbaarheid moet je elke week opnieuw doorgeven. Op alle andere momenten van de dag tot elf uur ’s avonds kun je worden ingepland. Als je een keertje niet komt opdagen, word je direct gedeactiveerd. Dan moet je naar een zogenaamde <span class="Cursief">no-show-meeting</span> om uit te leggen waarom je verstek hebt laten gaan. Als je een goede reden opgeeft, ben je weer welkom.</p>
<p class="tekst">Wat me snel duidelijk wordt, is dat hoewel dispatch wil dat je hard werkt, een algoritme toch ook vrij machteloos is. Wat kan een algoritme doen als het eten drie minuten later wordt bezorgd dan gepland? Tegen je schreeuwen?</p>
<h5>Niemand doet aardig</h5>
<p class="tekst">Samen opfietsen met de jongen die me inwerkt, is fijn. Hij leert mij snellere routes dan Google maps aangeeft (‘<span class="Cursief">skip</span> straten met verkeerslichten’) en blijkt uiterst precies te zijn in het indelen van zijn bezorgbox. ‘Goed de randjes van elk tasje vouwen, dat staat netjes naar de klant toe,’ adviseert hij.</p>
<p class="tekst">Na de hamburgers en een Thaise maaltijd moet ik zonder hem verder, de inwerktijd is voorbij. Nu ik alleen op pad ben, let ik beter op mijn omgeving. Wat opvalt: niemand doet aardig. Mijn roze jasje levert geen blije gezichten op. Een restaurantmedewerker blaft dat ik buiten moet wachten. Of ik de instructies in de app niet had gelezen, daar staat het toch duidelijk in? Ik stap een beetje overrompeld weer naar buiten.</p>
<p class="tekst">Volgens mijn collega-bezorgers (die allemaal anoniem willen blijven) worden zij in het roze veel vaker door de politie staande gehouden dan in hun gewone kleren. Nee, als bezorger voel ik mij niet geliefd. Het roze werkt een beetje als de gele hesjes van wegwerkers, zo fel en aanwezig dat je vergeet dat er een mensje in zit.</p>
<p class="tekst">Mijn shift is halverwege en de vrijdagavonddrukte in Amsterdam bereikt z’n hoogtepunt. Telkens als ik op <span class="Cursief">delivered</span> druk, staat er alweer een nieuwe order klaar.</p>
<p class="tekst">Pas als ik het eten bij het restaurant ophaal, krijg ik te zien waar mijn klant woont. Je kan dus niet van tevoren al nadenken over de ideale route. Per keer heb je een adres en daar fiets je naartoe. Je glimlacht, haalt je telefoon uit je jaszak, checkt je fooi (ik kreeg tijdens mijn hele dienst, maar 1x fooi) en fietst door. Je bent een soort robotje dat precies doet wat ’m verteld wordt. Dat maakt het werk monotoon en saai.<br />
De enige uitdaging is uitvlooien hoe lang je het algoritme kan laten <span class="Cursief">denken</span> dat je nog onderweg bent. De resterende tijd zie je op je scherm. Als je sneller fietst dan de computer heeft berekend, win je soms drie minuten. Dan zit de klant binnen al aan zijn tafel te eten terwijl jij even op een bankje uithijgt.</p>
<h5>Interne competitie</h5>
<p class="tekst">Bij taxibedrijf Uber klagen chauffeurs dat ze het moeilijk vinden om te stoppen met werken aan het eind van hun shift. Via klassementen en het tonen van persoonlijke records worden ze aangemoedigd om extra ritten aan te nemen. Ook bij Foodora is er zo’n interne competitie, op basis van je fietssnelheid. Wie sneller fietst krijgt meer aanzien, maar in tegenstelling tot bij Uber niet meer geld. Dus Foodora’s algoritme biedt weinig stimulans. Je moet wel over een enorm ego beschikken (of juist heel veel bevestiging nodig hebben) om de nummer één in dat verdomde hardfiets-klassement te willen zijn.</p>
<p class="tekst">Het laatste half uur van mijn dienst dwaal ik door Amsterdam-Oost, de app zegt dat ik terug moet naar het centrum, maar ik ben afgepeigerd. Kriskras ben ik door de stad gestuurd, van de Pijp naar Zeeburg en terug. Want één ding heeft die wonder-app nog niet onder de knie: dat je bezorgingen bij elkaar in de buurt zijn. De mijne waren dat in elk geval niet. Een verbeterpuntje.</p>
<p class="tekst">Na mijn laatste order fiets ik terug naar de villa. En dat, zo leer ik direct, doet iedereen zo langzaam mogelijk. Je wordt namelijk doorbetaald tot het moment dat je op de drempel staat.</p>
<p class="tekst">Werken voor een algoritme. En, beviel het?</p>
<p class="tekst">De opmars ervan is onstuitbaar, maar het zou goed zijn als de programmeurs van algoritmes er voor zouden zorgen dat het voor de mensen die ermee werken uitdagender en persoonlijker wordt. Werken voor dit algoritme was saai en voelde ‘ontmenselijkt’. Het zou fijn zijn als er af en toe een vorm van erkenning zou zijn, een berichtje tussendoor (‘bedankt voor het bezorgen Yuki, goed gedaan!’) alsof ik een mens ben, niet een roze robotje op een fiets. Het moet toch mogelijk zijn algoritmen minder dwingend te laten lijken?</p>
<p class="tekst">Eenmaal ontdaan van mijn roze pak fiets ik naar de supermarkt. Vanavond kook ik risotto. Helemaal zelf gekocht, gebracht en gemaakt.</p>
<div class="info-box">
<h3>Wat is Foodora?</h3>
<p>Foodora bezorgt eten thuis van restaurants die zelf geen bezorgservice hebben. Het bedrijf mikt op het hogere restaurantsegment. In hun bestand dus geen shoarmatenten of New York Pizza, maar wel saladebars en Aziatische fushion restaurants. Voor de restaurants is een partnership met Foodora een welkome extra inkomstenbron omdat de capaciteit van hun keuken niet langer wordt beperkt door het aantal tafeltjes in de zaak. Zodra het eten klaar is, neemt Foodora het over, het eten wordt opgehaald en bij de klant thuisbezorgd. Het restaurant betaalt een commissie, geschat wordt dat dit zo’n 15 procent is. Net als bij Foodora’s concurrenten Deliveroo en UberEats worden alle bestellingen per fiets bezorgd. Onder studenten en scholieren is ‘rider’ een populaire bijbaan omdat de tijden flexibel zijn en de shifts relatief kort (de kortste is drie uur). Bij Foodora mag je vanaf je vijftiende aan de slag als bezorger.</p>
<p>Het bedrijf zit in meer dan tien landen, waaronder Duitsland, Noorwegen en Frankrijk. Wereldwijd zijn er meer dan vijfduizend restaurants bij de bezorgservice aangesloten. Sinds 2016 zit het bedrijf ook in Nederland, waar het voornamelijk actief is in de Randstad.</p>
<p>Foodora komt uit de koker van het Duitse bedrijf Rocket Internet, dat erom bekend staat succesvolle Amerikaanse concepten in Europa onder een andere naam uit te rollen en in recordtijd te laten groeien. Andere telgen uit de Rocket Internet familie zijn Zalando en HelloFresh.</p>
<p>Foodora en concurrenten UberEats en Deliveroo kwamen begin dit jaar in opspraak toen minister Asscher een onderzoek instelde naar het betalingsbeleid van de bezorgservices. Veel bezorgers bleken – zonder de consequenties te kennen – als zelfstandig ondernemer te werken, waardoor ze niet verzekerd waren bij een verkeersongeval en zelf belasting moesten afdragen. Bij Foodora zijn alle bezorgers nu in loondienst. Uw Vrij Nederland-medewerker Yuki Kho verdiende tijdens haar ritje 10,83 euro bruto per uur.</p>
</div>


Cultuur

Cultureel het nieuwe jaar in

Cultuur: de keuze van VN

Anouk Kruithof laat zien dat elke pixel gemanipuleerd kan worden

Cultuur: de keuze van Vrij Nederland

Kho Liang Ie, ontwerper (en mijn opa) die zijn tijd ver vooruit was

Cultuur: de keuze van VN

Weer helemaal blij met een drankje in de hand

Rineke Dijkstra en het geheim van de gespeelde zekerheid

Welke plek neem je in op aarde en hoe ziet die aarde eruit na je dood?

Keith Haring hangt weer in het Stedelijk

Kunsttips van smaakmakers

Kusaka & Wood, lekker samen kleien en schilderen

Kunst om naar uit te zien komend najaar

Cultuur: de keuze van VN

Een dag uit het leven van een Foodora koerier