Het is goed voor Nederland dat de Veluwse Jongens, zoals Joost Eerdmans (JA21), Chris Stoffer (SGP) en Henk Vermeer (BBB) hun trio noemen, nu de handen ineen slaan. Door zich aan elkaars onzinnige eisen te verbinden, dwingen ze het minderheidskabinet om de keuze te maken die de ploeg van Jetten nu al bijna een jaar angstvallig voor zich uit schuift.

Wat is er aan de hand?

In ruil voor steun aan het belastingplan stellen de partijen – wier leiders alle drie geboren zijn op de Veluwe – nu eisen die niets met belastingen te maken hebben. Zo wil de BBB een afzwakking van het stikstofbeleid en verlangt de SGP maatregelen om het aantal abortussen in Nederland te beperken en een einde aan de behandeling van de wet die het draagmoederschap in Nederland beter moet regelen.

Het zijn eisen die de coalitie onmogelijk kan inwilligen, en dat weet dit drietal.

Zonder de stikstofaanpak kunnen er amper huizen worden gebouwd of wegen en bruggen worden opgeknapt. Het inperken van het recht op abortus druist regelrecht in tegen de liberale grondbeginselen van zowel D66 als de VVD. En premier Jetten en zijn partner verwachten in het voorjaar van 2027 een kindje bij een draagmoeder.

De eis omtrent het draagmoederschap is moeilijk anders te interpreteren dan als een middelvinger naar de premier. Dit beeld wordt versterkt door de opzichtige weigering van Stoffer en Vermeer voor de camera’s van Nieuwsuur om de aanstaande ouders te feliciteren.

Het heeft er dan ook alle schijn van dat het de Veluwse jongens niet werkelijk om een deal met het kabinet te doen is. De SGP en de BBB hebben in JA21 een partij gevonden die hen in staat stelt om boven hun macht te boksen. Zij kunnen zich nu voor hun achterban profileren als respectievelijk vrouwen- en natuurhaters.

Maar de hoofdprijs is voor JA21. Eerdmans probeert zijn partij in een positie te manoeuvreren van waaruit hij de toch al aangeslagen VVD verder kan ontmantelen. JA21 is tenslotte groot geworden door te roepen dat de VVD alleen tijdens de campagne rechts zou zijn. Door nu onmogelijke eisen te stellen, zo zal hij redeneren, kan JA21 alleen maar sterker worden:

Als de VVD persisteert in de weigering om over links te gaan, klapt het kabinet. Op basis van de huidige peilingen zou JA21 bij nieuwe verkiezingen weleens de grootste partij op rechts kunnen worden. Kiest het kabinet daarentegen voor de samenwerking met Pro en Volt, dan kan Eerdmans ook de komende jaren vrij schieten op de VVD. Zonder zelf moeizame compromissen te hoeven verdedigen.

En toch is dit alles uitstekend nieuws voor Nederland.

Premier Jetten wordt al sinds zijn aantreden gegijzeld door de zwabberkoers van de VVD. Zolang deze partij weigert om samen te werken met partijen die zich daadwerkelijk bestuurlijk opstellen, staat Nederland stil. Nu het Veluwse trio definitief afhaakt als serieus te nemen politiek verbond, wordt de coalitie gedwongen om eindelijk een keuze te maken tussen samenwerking met links of nieuwe verkiezingen.

Beide scenario’s zijn te prefereren boven het voortzetten van een doodgeboren minderheidskabinet, dat bij gebrek aan steun in de Kamer weinig tot niets voor elkaar krijgt.