Ook links wint

Links wint wel

Verhaal van de Week

De techlobby regeert

Nieuws

Repressie in Marokko

Reportage

Waar vechten we voor?

Teun van de Keuken

Van foodblog tot verzetskrant

Werken loont niet

Hans Against the Machine

Secretaris-generaal

Gezocht

Totaal boycot op Israël?

Debat

Column

<div class="info-box">
<iframe src="https://w.soundcloud.com/player/?url=https%3A//api.soundcloud.com/tracks/1937280611%3Fsecret_token%3Ds-Lejrnjyh5D5&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true" width="100%" height="120" frameborder="no" scrolling="no">﻿﻿﻿﻿﻿﻿﻿﻿</iframe> 
Chard heeft zijn column ook ingesproken.
</div>
<div class="page" title="Page 1">
<div class="section">
<div class="layoutArea">
<div class="column">
<div class="info-box">
Iedere gelijkenis met bestaande personen, zoals minister Marjolein Faber, berust op louter toeval (of toch niet).
</div>
Er was eens een land, hier niet zo ver vandaan, dat werd bestuurd door koningin Fabertje. Deze stoute vorstin werd vooral bekend door haar wel heel vreemde hobby: terwijl bewoners van haar rijk zich doorgaans vermaakten met Ajax, Formule-1 of Gordon bashen, deed deze koningin niets liever dan migrantje-pesten. 
Dankzij de vorstin werden migranten verplicht om eerst een loodzware taaltoets te doen vóór ze een verblijfsvergunning konden aanvragen. Fabertje had het niveau van dit examen met sardonisch genoegen opgekrikt, waardoor mensen die in haar land wilden wonen de taal op B1-niveau moesten beheersen. Wat hield dat in? Nou, lieve kindertjes, met dat niveau kon je meedraaien in de schoonmaak of een mbo-opleiding volgen. Voordat Fabertje de troon besteeg, lag de moeilijkheidsgraad van het examen op A2. Dat was voldoende voor alledaagse zaken, boodschapjes doen bijvoorbeeld. 
Met een duivelse glimlach kondigde Fabertje de nieuwe, ingewikkelde taaltoets aan. Ze riep dat ze het beste voor had met haar toekomstige landgenoten, dat goede taalbeheersing essentieel was en ze hun alleen maar soepelere integratie toewenste. En, jongens en meisjes, dat klonk niet eens zo gek. Je zou bijna denken dat Fabertje helemáál niet zo’n gemene koningin was. FOUT. Voor migranten was dat B1-niveau véél te hoog gegrepen. In de jaren voordat deze door razernij gekwelde koningin aan de macht kwam, zakte bijna de helft van de migranten al voor het makkelijkere A2-examen. 
Taal was om verschillende redenen geen gemakkelijke opdracht voor migranten. Velen van hen waren niet meer piepjong, waardoor zij maar moeilijk chocola konden maken van de vreemde taal. 
Daarnaast was een aanzienlijk deel van de migranten vluchteling. Vluchtelingen waren mensen die vonden dat het leven hun meer te bieden had dan terechtkomen onder een bom en die ’s avonds slecht sliepen omdat familieleden deze gruwel wel was overkomen. Hun hoofd stond niet zo naar woordjes leren.
Maar, hoor ik jullie al denken, dan werden migranten gedwongen iets te doen wat ze eigenlijk niet konden? Dat, lieve kindertjes, is juist. Hoewel Fabertje haar snode plannetjes motiveerde met het idee dat integratie bevorderd zou worden, had deze vorstelijke onnozelaar een heel ander doel voor ogen. Ze hoopte met samengeknepen bips dat een nog groter deel van de migranten zou zakken voor het inburgeringsexamen. Hierdoor konden migranten geen verblijfsvergunning aanvragen en hadden ze geen recht op publieke voorzieningen, zoals toeslagen en uitkeringen. Dit bespaarde de gierige koningin een heleboel centjes en daar was het haar allemaal om te doen. De koningin was in wezen een egocentrische querulant, die migranten een verblijfsvergunning net zo min gunde als het licht in hun ogen. 
En zo, lieve jongens en meisjes, leefden veel migranten nog lang en, dankzij Fabertje, ongelukkig.
</div>
</div>
</div>
</div>

Chard van den Berg

Een Faberfabeltje

Alzheimer rukt hard op, dacht ik toen Donald Trump over de afkomst van Kamala Harris raaskalde. Het perzikkleurige ongedierte zaaide twijfel over haar etniciteit en beweerde dat ze zich pas sinds kort als zwart identificeert om zieltjes te winnen bij donker Amerika. Maar fun fact, Harris beschouwt zich haar hele leven als een zwart persoon; langer dan Trump zichzelf als Republikein. Bovendien heeft ze zijn goedkeuring helemaal niet nodig om door het leven te gaan als zwarte vrouw. Harris is zwart, omdat zij zegt dat ze zwart is.
De kwestie rond Harris’ afkomst is een voorbeeld van een breder en interessanter vraagstuk dat regelmatig opduikt: wie mag zich zwart noemen en wie bepaalt dat eigenlijk? In de meeste gevallen is het duidelijk, geen weldenkende geest zou Harris’ identiteit betwisten. Alleen, in hoeverre geldt dit voor personen die geboren zijn met een witte huid, maar zichzelf identificeren als zwart? 
Vaak worden deze wit-geborenen van jongs af aan omringd door een zwarte meerderheid. Hierdoor vereenzelvigen ze zich met ‘zwarte’ cultuur en gebruiken; een voedingsbodem voor het idee geboren te zijn met de verkeerde huidskleur. Dat laatste wordt ook wel transracialiteit genoemd. 
Het bekendste voorbeeld van dit fenomeen is misschien Rachel Dolezal. Deze burgerrechtenactivist met witte ouders presenteerde zich jarenlang als een zwarte vrouw; haar in de krul, abonnement op de spraytankliniek. Toen ze in 2015 werd ontmaskerd, verklaarde ze haar gedrag door te stellen dat ze er simpelweg uitzag als de vrouw die ze geloofde te zijn; een zwarte vrouw. Ze is geen eenling. Martina Kubwa en Jessica Krug haalden om vergelijkbare redenen de krant. Op Reddit bestaan zelfs fora voor gebruikers die liever tot een andere raciale groep zouden behoren.
Wanneer transracialen in het openbaar treden, wekt dat doorgaans veel weerstand. Volgens veel opiniemakers hebben ze namelijk helemaal niet het recht om zomaar uiterlijke kenmerken en gebruiken over te nemen van raciale groepen waar zij geen onderdeel van zijn. Vandaar dat Rachel Dolezal in hun ogen de identiteit van zwarte mensen plunderde en zich schuldig maakte aan culturele toeëigening. Men trok zelfs parallellen met het koloniale verleden: voor de zoveelste keer in de geschiedenis werden minderheidsgroepen bestolen door witte mensen.
Daarnaast betwijfelen tegenstanders van transracialiteit of mensen die als wit worden geboren echt deel kunnen uitmaken van de zwarte gemeenschap, aangezien ze ‘zwarte’ ervaringen missen. Sociologische studies tonen aan dat racisme een belangrijke oorzaak is van psychische problemen bij zwarte mensen, problemen die vaak van generatie op generatie worden doorgegeven. Begrijpelijk, je kijkt automatisch angstiger en wantrouwender naar de wereld wanneer je ouders je vertellen over die keren dat zij op grond van hun huidskleur beledigd of aangevallen werden. Zwarte mensen erven niet alleen de huidskleur van hun ouders, maar ook hun trauma’s. Volgens critici omarmen transracialen hierdoor wel de lusten van het zwart-zijn, maar kunnen ze nooit de lasten voelen.
Toch deelt niet iedereen deze opvatting. In intellectuele kringen zijn er prominenten die stellen dat je niet als een zwarte geboren hoeft te worden om het te zijn. Rebecca Tuval, professor aan het Rhodes College, schreef dat de zwarte identiteit meer om het lijf heeft dan afkomst. Volgens haar wordt die identiteit namelijk ook gevormd door cultuur die nauw verweven is met donker Amerika, denk aan: dialecten, eetgewoonten en kleding. In Time gaat Kareem Abdul-Jabbar nog een stapje verder. Hij ziet de zwarte identiteit als een cultureel fenomeen waarmee men zich, ongeacht huidskleur, kan identificeren. 
Dit zette me aan het denken. Ergens is het wrang dat iemand die spreekt, eet, eruitziet en praktisch leeft als een zwart persoon, en zich bovendien diep van binnen zwart voelt, toch als wit persoon door het leven moet. De moeilijkheid is dat Dolezal wordt verplicht om bij de witte gemeenschap te horen, terwijl haar geboortekleur het enige is wat ze met hen deelt.
Transracialen hebben een punt, maar worden jammer genoeg zelden serieus benaderd. Haal je Dolezal &amp; Co door Google, dan stuit je op tweets en opinieberichten waarin ze krankzinnig en aandachtsziek worden genoemd. In alle eerlijkheid, het idee van transracialiteit werkte tot voor kort ook op míjn lachspieren; toen ik er voor het eerst over las, besloot ik zelfs dat de meerwaarde van een goede psycholoog was aangetoond. Maar dit is een intellectueel luie stellingname. Transracialen voelen zich nu eenmaal vervreemd van hun biologische afkomst, daar kunnen zij noch hun critici iets aan veranderen. 
Maar of mensen als Dolezal door dit alles echt zwart zijn… Ik weet het niet zo goed. Feit is dat zij deel willen uitmaken van een gemeenschap die helemaal niet op hun komst zit te wachten. Het is logisch dat zwarten, na de roof op hun cultuur, bevolking en kunstschatten, niet staan te springen om hun identiteit te delen. 
Acceptatie, of het gebrek daaraan, onderscheidt Kamala Harris van transracialen. Als Harris zegt dat ze zwart is, wordt ze geloofd. Er is immers (bijna) niemand die het betwist. Dolezal krijgt daarentegen weinig bijval van de zwarte gemeenschap, waardoor haar identificatie in twijfel wordt getrokken. Dat voelt wat cru; kun je daadwerkelijk alleen zwart zijn, als je dat in de ogen van anderen bent?

Doe mij maar een zwarte huid

Had ik niet beter boer kunnen worden? Ik vroeg het me af toen ik laatst las over AgriMatching, een datingapp voor jonge plattelanders. Allerlei romantische scenario’s drongen zich aan me op, ik zag mezelf gulzig afgelebberd worden in de zuipkeet en met mijn crush zwieren op Zanger Rinus. Enig, die akkerromantiek. Maar helaas, geen AgriMatching voor mij. Van het platteland weet ik niks af.
Op het internet krioelt het van de platforms die een specifieke groep singles bedienen. Zo zijn er dating-apps voor hoogopgeleiden, welgestelden en allerlei groepen gelovigen. Doordat ze zich toespitsen op een nichepubliek, sluiten dit soort apps ook mensen uit. Vrij onschuldig – tot het over afkomst gaat. Een datingplatform speciaal voor personen met een bepaalde huidskleur of etniciteit wekt bij mij veel meer ongemak. En ik ben lang niet de enige die er zo over denkt.
Neem Wherewhitepeoplemeet.com, een datingsite voor witte mensen. Vlak nadat de site in 2016 gelanceerd werd, klommen foeterende twitteraars en opiniemakers in de pen. Grootste kritiek: het platform was racistisch en schiep sociale bubbels. Vanwege de commotie ging Wherewhitepeoplemeet snel op zwart.
Maar ook grotere datingapps waren niet vies van een potje moderne rassensegregatie. Tot 2020 konden gebruikers van Grindr en Scruff profielen filteren op basis van etniciteit. Huidskleur als 
menukeuze. Pas in het licht van de Black Lives Matter-gedachte gingen app-ontwikkelaars over tot verwijdering.
Datingplatforms met een niet-etnische focus zijn minder controversieel. AgriMatching werd in de Volkskrant zelfs omarmd door communicatie-wetenschapper Tess van der Zanden. Ze stelt dat we het makkelijkst klikken met mensen die onze interesses en hobby’s delen, mensen die op ons lijken. Soort zoekt soort.
Op basis van dat argument zou Wherewhitepeoplemeet ook bestaansrecht hebben. Personen van kleur en witte mensen houden er namelijk uiteenlopende voorkeuren op na. Opgewonden worden we het meest van mensen met dezelfde huidskleur, blijkt uit een studie in de European Sociological Review. Daarnaast hebben personen van kleur vaak een niet-westerse migratieachtergrond. Dit maakt dat hun politieke en culturele opvattingen gemiddeld anders zijn dan die van witte mensen. Huidskleur bestaat uit meer dan pigment.
En toch voelt een datingplatform dat op deze etnische verschillen inspeelt kwaadaardig. We schieten in een kramp als mensen worden buitengesloten vanwege afkomst, terwijl we instemmend knikken wanneer uitsluiting is gebaseerd op andere kenmerken.
Dat is niet zo consistent, want elk bezwaar waarmee Wherewhitepeoplemeet werd vermorzeld, is van toepassing op andere niche-datingapps. Hoogopgeleiden die een partner zoeken om gezellig mee te keuvelen over de interpunctie van Marcel Proust zonderen zich net zo goed af van de samenleving.
Maar waarom is uitsluiting op basis van huidskleur dan zoveel meer beladen? Vermoedelijk hebben de gevoelige verhoudingen tussen etnische groepen hier veel mee te maken, evenals het verleden, dat doorspekt is met racistische episodes. De vraag is alleen of het daarom werkelijk een groter onrecht is om zwarte mensen te weren dan laag-opgeleiden; dan minderbedeelden; dan niet-boeren.
Hoewel ik geneigd ben met ja te antwoorden, voelt dat wrang. Als linksig deugschepsel zou ik elke vorm van uitsluiting even verwerpelijk moeten vinden. Toch reageer ik geprikkelder op Wherewhitepeoplemeet dan op een datingsite die laagopgeleiden weert. Tegenstrijdig? Zeker. Ongemakkelijk? Sowieso, maar volgens mij zou het alarmerender zijn als denken over discriminatie dat niet was.

Niet gezocht: datingapp voor witte mensen