<div class="wpg-element paragraph">
Geert Mak was voor ‘De Groene’ chroniqueur van de kraakbeweging. Ook hij ondertekende de ‘Bluf!’-lijst. ‘Jacqueline Cramer was het braafste meisje van iedereen.’
‘Er zijn grote verschillen tussen de kraakbeweging van eind jaren zeventig en die van midden jaren tachtig. En tussen de krakers en de rest van toenmalig links. In de jaren zeventig was de kraakbeweging in Am­ster­dam per buurt georganiseerd. De bewoners hadden wel sympathie voor de krakers omdat ze lege, verloederde huizen bewoonden en opknapten.
Dat veranderde na de veldslag rond de Von­del­straat. De beweging werd gewelddadiger, kreeg sektarische trekjes en trok gelijkgezinden uit de rest van het land aan. En die kenden de Amsterdamse verhoudingen niet. Het ging definitief mis bij de ontruiming van de Lucky Luyck, toen een tram in de fik ging terwijl sommige krakers eromheen dansten. Dat moet je in Amsterdam nooit doen. Wat je ook uithaalt, kom niet aan de tram! Het tekende de afstand die tussen de krakers en de rest van de stad – inclusief linkse politici – was ontstaan.
Wijnand Duyvendak distantieert zich nu wel erg snel van wat er in die periode gebeurde. Het toont aan dat er niet zo goed werd nagedacht, met name over het geweld. Hij en zijn kompanen deden vaak maar wat. Terwijl in de rest van de linkse beweging een lange traditie bestond van geweldloze weerbaarheid, vonden dat soort discussies in de sterk verharde kraakbeweging van het midden van de jaren tachtig nauwelijks meer plaats.
In De Groene Amsterdammer en elders is over actievormen eindeloos gebakkeleid. Het proefschrift van Kees Schuyt over de grenzen van burgerlijke ongehoorzaamheid was daarbij maatgevend. Ik was verbaasd toen sommige GroenLinksers vorige week botweg verklaar­den dat acties waarbij de wet wordt overtreden sowieso not done zijn. Ze zouden toch eens in de geschiedenis van hun voorlopers, met name van de PSP en de PPR, moeten duiken. Binnen die kringen zijn boekenplanken vol geschreven over de ethiek van geweld­loos verzet, over burgerlijke ongehoorzaamheid en over de spanningen tussen wet en geweten.
Ik heb geen principieel probleem met de handtekening die ik onder de petitie voor Bluf! heb gezet – al zou ik nu niet meer zo’n mallotige tekst voor mijn rekening nemen. Het ging immers niet erom een inbraak te vergoelijken, maar om het recht op publicatie van dit soort stukken. Er was toen nog geen goede Wet Openbaarheid Bestuur en voor journalisten was het moeilijk via de legale weg bepaalde stukken boven water te krijgen. Je was afhankelijk van lekkende ambtenaren of van acties als die van Bluf!. Het was in wezen eenzelfde kwestie als, bijvoorbeeld, de Endstra-tapes. 
De ophef rond minister Jacqueline Cra­mer snap ik niet. Zij was het braafste meisje van de klas. Ik ken haar goed, omdat ze in die jaren een verhouding had met een collega van De Groene. Als iemand zich verre hield van geweld, was zij het wel. Burgemeester Job Cohen heeft de enige juiste reactie gegeven. Om dingen in beweging te krijgen moet je soms de wet overtreden, zei hij. Dat moet je wel in openbaarheid doen én je moet bereid zijn rekenschap af te leggen voor de rechter, precies zoals Schuyt in zijn proefschrift stelt. 
De generatie die de Tweede Wereldoorlog had meegemaakt kende de dilemma’s rond wetsovertreding uit ervaring, maar die geschiedenis lijkt vergeten. Kijk naar Rita Ver­donk. Zij pleitte laatst op tv voor een wet tegen “onfatsoenlijk handelen”. Ik moest lachen, vroeger grapten we al over de “Bond tegen alles wat vies en voos is”. Maar in ernst: het zou het einde van de rechtsstaat zijn. En Verdonk kwam er mee weg, dat was het enge. Niemand lachte haar uit. Niemand weersprak haar.’
</div>

Harm Ede Botje

Geert Mak, geen spijt

De erfenis van Bibi

Israël kiest

Verhaal van de Week

Migratie op z'n Spaans

Pedro Sánchez

Hoeze crisis?

Hans Stegeman

Adriaan van Dis

Interview

Liefdesbrief

Teun van de Keuken

De Warme Winkel

Theater

Panda-diplomatie

China

Herinvoering dienstplicht goed idee?

Debat

Leve de herfst

Poëzie