<div class="wpg-element paragraph">
Toen Maxime Verhagen tijdens zijn speech op het CDA-congres begon over zijn vader van 81, oud-KVP-er, die ook in de zaal zat, kreeg hij het even te kwaad. &#8216;Ik ben 34 jaar lid van de partij,&#8217; zei hij met een snik in zijn stem. &#8216;En ik hoúd van deze partij en ik geloof in onze partij!&#8217; Prompt barstte de zaal uit in een ovationeel applaus. Het was een van de vele keren dat de stemming onder de bijna vijfduizend leden in de stampvolle Rijnhal in Arnhem leek om te slaan. 
Na een hele rij sprekers in de ochtend die afwisselend voor en tegen het samenwerking met de PVV pleitten, leken de voorstanders in de zaal opeens het tij helemaal mee te krijgen. Zou het dan toch een overweldigend &#8216;ja&#8217; tegen het regeerakkoord worden?
Intussen werd op de perstribune de vraag gesteld: was die snik wel echt? Zo mooi getimed, met zo&#8217;n effect, dat kón bijna niet spontaan zijn. Onzin, riepen anderen, zoiets kan je niet spelen.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Het zou best eens allebei waar kunnen zijn. Ongetwijfeld heeft Verhagen gedacht: ik moet laten zien hoe ik aan de partij verknocht ben, en als mijn oude vader in de zaal zit, dan noem ik hem gewoon. Op zulke momenten komt de ontroering vanzelf. Ervaren sprekers als Verhagen weten dat: ook je eigen emoties kun je manipuleren
Maar de christen-democraat had ook reden om geëmotioneerd te zijn. Al maanden wordt hij door het slijk gehaald als de katholieke gluiperd die het land uitverkoopt aan Wilders. Niet helemaal zonder reden, maar toch: het zal je maar gezegd worden. En nu was er het moment dat hij ten overstaan van vijfduizend christen-democraten moest laten zien dat hij zich met hart en ziel voor de partij had ingezet.
Dat het ook de ongenaakbare Maxime Verhagen even te veel werd, was typerend voor de geladen sfeer in de Rijnhal: het was een congres van hevige emoties. Ernst Hirsch Ballin (&#8216;Doe dit de mensen niet aan, doe dit de partij niet aan, doe dit het land niet aan.&#8217;) en Ab Klink (&#8216;Wat zou Martin Luther King gestemd hebben? Ik weet zeker: hij was hier tegen geweest&#8217;) kregen donderend applaus. Het meest geroerd leek de zaal door de oproep van de krasse tachtiger Hannie van Leeuwen, die verwees naar degenen die in de oorlog waren gevallen voor de vrijheid, en wat zij daarvan had geleerd. &#8216;Ik stem vandaag tegen, maar ik loop níet weg!&#8217;
</div>
<div class="wpg-element paragraph-quote">
<blockquote>
&#8211; De gedroste kroonprins kreeg zó&#8217;n stormachtig applaus dat het was alsof niet Verhagen maar hijzelf tot partijleider werd gekozen
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Meteen daarna hield Camiel Eurlings juist een vlammend pleidooi vóór het regeerakkoord, uitgesproken met een woede die uit zijn tenen leek te komen. &#8216;Maxime, chapeau!&#8217; De gedroste kroonprins kreeg zó&#8217;n stormachtig applaus dat het was alsof niet Verhagen maar hijzelf tot partijleider werd gekozen. Daarna leek de zaak beslist.
De verwachting van velen was dat het congres – ondanks alle tegenspraak – met een Noord Koreaanse meerderheid voor het regeerakkoord zou stemmen. Toen de verhouding uiteindelijk 68 procent tegen 32 procent bleek te zijn, overheerste de opluchting. Niet alleen bij de voorstanders om het bereikte resultaat, maar ook bij de critici: bijna een derde is voldoende steun voor &#8216;dissidenten&#8217; Ad Koppejan en Kathleen Ferrier om met een stevig mandaat in de fractie te blijven. Er moet alleen nog een passende formule worden bedacht, bijvoorbeeld dat zij beloven geen motie van wantrouwen tegen het kabinet te steunen, maar verder wel in vrijheid mogen stemmen. Dan scheurt de fractie niet en is er – met een beetje hulp van de SGP – alsnog een nipte meerderheid in de Kamer.
Zo gingen de CDA&#8217;ers aan het eind van de dag samen naar buiten, misschien niet &#8216;schouder aan schouder&#8217;, zoals Verhagen graag gezien had, maar wel in grotere harmonie dan verwacht. Bij de borrel sloegen partijbestuurders elkaar dan ook op de schouders, trots dat er in zo&#8217;n goede sfeer gedebatteerd kon worden met zoveel betrokken leden. &#8216;Dat zie je niet bij andere partijen!&#8217;, riepen ze in koor.
Er is alleen wel wat nodig voor zo&#8217;n historisch debat: een dramatisch verlies bij de verkiezingen, samenwerking met een partij die de godsdienstvrijheid op de helling zet, en een volstrekt onzekere toekomst. De vraag van de dag, die nog steeds niet is beantwoord, werd gesteld door Maxime Verhagen zelf: waarom is het CDA überhaupt aan deze formatie begonnen?
</div>