Carel Peeters' Literaire Kroniek

De rede als een lantaren om door het leven te gaan

Carel Peeters
André Klukuhn in het planetarium van Eise Eisinga.

Wetenschapsfilosoof André Klukhuhn beschouwt niet Engeland, Frankrijk of Duitsland als de bakermat van de Verlichting, maar Nederland. Klukhuhns geforceerde nadruk op ‘het licht’ overtuigt uiteindelijk echter niet.

In 1668, meer dan een eeuw voor het artikel waarin Emmanuel Kant de vraag beantwoordt wat Verlichting is, verscheen Een ligt schijnende in duystere plaatsen, het boek van Adriaen Koerbagh waarin de Bijbel een warrig boek wordt genoemd en waarin het bestaan van de hemel, de hel, demonen, engelen, magie, waarzeggerij, hekserij en wonderen wordt ontkend. Koerbagh bediende zich van zijn eigen verstand voordat Kant daartoe opriep. Dat ging wel ten koste van zijn leven. In de als tolerant bekend staande Republiek werd hij aangeklaagd voor godslastering. Hij werd geketend in een open wagen van Leiden naar Amsterdam vervoerd en daar veroordeeld tot tien jaar gevangenis, uit te zitten in het Rasphuis aan de Heiligeweg. De omstandigheden waren daar zo beroerd dat Koerbagh...

Vernieuwend, verdiepend, vooruitstrevend: dat is Vrij Nederland. Maar goede journalistiek kost tijd en aandacht. Om de verhalen te kunnen maken die jij graag leest, vragen we je abonnee te worden.
Word abonnee vanaf € 4,99 Sluit je aan
X
Het zijn tijden voor Vrij Nederland
Het zijn tijden voor VN
Goede journalistiek kost tijd en aandacht. Om de verhalen te kunnen maken die jij graag leest, vragen we je abonnee te worden. Sluit je nu aan.
Goede journalistiek kost tijd en aandacht. Om de verhalen te kunnen maken die jij graag leest, vragen we je abonnee te worden. Sluit je nu aan.
Het platform voor progressief Nederland
Voor cultuurliefhebbers en kritische volgers van de actualiteit
Onafhankelijke journalistiek: van maandblad tot video, van podcast tot blog
Met diepgravende interviews, prikkelende columns en onthullende reportages
En: jaarlijks vier thema-specials

Advertentie

Advertentie