Help mij Gaza te verlaten

Gebroken volk

Verhaal van de Week

Bevrijd jezelf van medeplichtigheid

Boycots

Kabinet heeft eindelijk opties

Politiek

Nominatie Stefan Hertmans

Nobelprijs

Moeite doen is menselijk

Hannah Prins

Torre Florim van De Staat

Interview

Werken loont niet

Hans Against the Machine

Zelfs aanhangers Poetin lezen 7x7

Verzetskrant

Invriezen eicellen vergoeden?

Debat

<p>Bladwijzers / De beste online bronnen bij het nieuws</p>
<p>Hypervocal; Imperium</p>
<p>Wie zich zorgen maakt over de komst van Rupert Murdoch en het verdwijnen van het inmiddels fameuze ‘bordje op schoot’, doet er goed aan zich te verdiepen in de eenentachtigjarige Australiër. Er is verschrikkelijk veel over de man gezegd en geschreven, en een kleine bloemlezing leidt al snel tot de conclusie dat het bordje op schoot zo ongeveer het laatste is waar we ons zorgen over moeten maken. Overal waar hij komt, vinden grote veranderingen plaats. Elke markt die hij betreedt, verbouwt hij ingrijpend. En iedere keer breekt hij opzichtig met de beloften die hij eerder deed. Nee, ik maak van News of the World geen schandaalkrant (1968). Ja, ik ga van Fox News een eerlijk en gebalanceerd nieuwsstation maken (1996). En nee, ik wil in principe de dingen bij het oude houden (altijd). Hoe ver dit Murdoch gebracht heeft, is te zien in een simpele en overzichtelijke infographic van het imperium van News Corporation. Wat wel eens vergeten wordt, is dat Murdoch niet alleen maar tabloids maakt en ‘troep’ produceert. Hij is ook eigenaar van zakenkrant The Wall Street Journal, boekenuitgeverij HarperCollins, online televisie-aanbieder Hulu, National Geographic en filmproducent 20th Century Fox.</p>
<p>BBC; Portret van Satan</p>
<p>Murdochs rooftocht richting wereldheerschappij begon in Engeland. Daar zette hij eind jaren zestig voet aan wal om de noodlijdende krant News of the World te kopen. Later volgden The Sun, The Sunday Times, The Times en weer later nam hij een aandeel in televisiestation Sky. De Britten hebben hun minachting voor Murdoch nooit goed verborgen weten te houden. Of althans, het elitaire volksdeel; de ‘gewone’ man is vanaf het begin dol geweest op de producten die zijn mediafabriek produceerde. Het is dan ook lovenswaardig dat documentairemaker Adam Curtis van de BBC, het epicentrum van de Britse elitejournalistiek, in ieder geval zijn best doet een zo gebalanceerd mogelijk overzicht te bieden van de moeizame relatie tussen Murdoch en Engeland. Op de site van de BBC schreef Curtis – onder de titel ‘A portrait of Satan’, dat dan weer wel – een kleine geschiedenis van Murdoch in Groot-Brittannië, geïllustreerd met geweldige beelden uit het BBC-archief (van 1968 tot 1997). Behalve de onverkwikkelijke arrogantie van de Britse ‘kwaliteitsjournalisten’, valt in interviews op hoe eerlijk en, jawel, zelfs sympathiek Murdoch óók kan zijn.</p>
<p>Tegenlicht; Outfoxed</p>
<p>Eén thema vormt de rode draad in het leven van Murdoch: de nietsontziende zakenman is altijd de outsider die het opneemt tegen de heersende klasse. En die heersende klasse is altijd verontwaardigd over die zedeloze cowboy die zich op hun territorium begeeft. Laat het een waarschuwing zijn voor alle verongelijkte NOS-directeuren en volksvertegenwoordigers: hoe harder je Murdoch bestrijdt, hoe sterker hij wordt. In de documentaire Outfoxed (2004), door VPRO’s Tegenlicht bewerkt tot een Nederlandse versie, komt veel samen. De film is overduidelijk van progressieve snit en een eenzijdige aanklacht tegen de invloed en werkwijze van Fox News, dat in de film niet geheel ten onrechte als machtig wapen van de Republikeinen wordt geportretteerd. Hoewel we allemaal zo langzamerhand wel weten hoe partijdig Fox News is, blijven de beelden verbijsteren.</p>
<p>Vanity Fair; Regels bestaan niet</p>
<p>De Nederlandse voetbalclubs, verenigd in Eredivisie CV, zijn blij met de deal. Ze worden er rijker van en kunnen met een zogenaamde minority blocking vote nog steeds invloed op de voetbalprogrammering uitoefenen. Zo hebben ze dat met Murdoch afgesproken, vertelde Ajax-directeur Van der Aat trots aan NRC Handelsblad.</p>
<p>Als er nou één les valt te trekken uit de vele deals die Murdoch in zijn leven heeft gesloten, is het dat hij het niet zo nauw neemt met de inhoud van die deals. Alles is heronderhandelbaar. Afspraken zijn er om gebroken te worden. En regels? Regels bestaan niet. Media-journalist Michael Wolff laat dat mooi zien in verschillende artikelen in Vanity Fair. Wolff, die in 2008 een biografie over Murdoch publiceerde, toont zich naast een briljant schrijver ook een voorbeeldig biograaf. Hij benadert zijn object zonder vooroordelen en is tegelijkertijd nietsontziend. Zo schrijft hij in het begin van het artikel ‘Tuesdays with Rupert’: ‘I was warned about his charm by many other journalists – warned not to fall victim to it. So the surprise was his lack of it.’ Verderop in de tekst schrijft Wolff: ‘There’s no spin, because he really can’t explain himself. Rather, what you see is what you get.’ Wat je krijgt, is een man die de afspraken met de bedrijven die hij koopt simpelweg niet serieus neemt, omdat hij weet dat hij die macht heeft. En een man die, in de aanloop naar de verkiezingen van 2008, kort nadenkt over de vraag wie hij graag ziet winnen en dan dit antwoord geeft: ‘Obama – want die verkoopt meer kranten.’</p>
<p>Byliner en Browser; Er is meer</p>
<p>Zoals gezegd: er is ontzettend veel over Murdoch geschreven. Over zijn bedrijven, zijn drijfveren, zijn familie en zijn afkeer van de elite. En over het recente afluisterschandaal van News of the World, waardoor hij de krant moest sluiten en afstand moest doen van een deel van zijn verantwoordelijkheden. De sites The Browser en The Byliner hebben een selectie gemaakt van de belangrijkste en mooiste (Engelstalige) artikelen die er de afgelopen jaren over hem zijn verschenen. Verplicht leesvoer voor eenieder die van jongensboeken en epossen over mediatycoons houdt. En van voetbal dus.</p>
<p>Ga voor deze bronnen naar vn.nl/murdoch</p>


Maurits Martijn

Rupert Murdoch

<div class="lead">De 81-jarige mediamagnaat bemoeit zich met volkssport nummer één. Welke kant rolt de bal op?</div>
<div class="mediaDossier-sources"><span class="totalLinks">5 bronnen</span><span class="colon">:</span><span class="videoNumber">1</span><span class="textNumber">2</span><span class="websiteNumber">1</span><span class="infographicNumber">1</span></div>
<figure id="post-49651 media-49651" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2012/08/3c1a54ae-a964-483c-a160-0a12d18a38e5_outfoxed19540413_preview1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Imperium</h3>
<p>Wie zich zorgen maakt over de komst van Rupert Murdoch en het verdwijnen van het inmiddels fameuze ‘bordje op schoot’, doet er goed aan zich te verdiepen in de eenentachtigjarige Australiër. Er is verschrikkelijk veel over de man gezegd en geschreven, en een kleine bloemlezing leidt al snel tot de conclusie dat een bordje op schoot zo ongeveer het laatste is waar we ons zorgen over moeten maken. Overal waar hij komt vinden grote veranderingen plaats. Elke markt die hij betreedt verbouwt hij ingrijpend. En iedere keer breekt hij opzichtig met de beloften die hij eerder deed. Nee, ik maak van <em>News of the World</em> geen schandaalkrant (1968). Ja, ik ga van Fox News een eerlijk en gebalanceerd nieuwsstation maken. (1996). En nee, ik wil in principe de dingen bij het oude houden (altijd). Waar dit Murdoch gebracht heeft, is te zien in een simpele en <a href="https://hypervocal.com/news/2011/infographic-what-rupert-murdoch-owns/" class="normal" title="https://hypervocal.com/news/2011/infographic-what-rupert-murdoch-owns/">overzichtelijke infographic</a> van het imperium van News Corporation. Wat wel eens vergeten wordt, is dat Murdoch niet alleen maar taboids maakt en ‘troep’ produceert. Hij is ook eigenaar van zakenkrant <em>The Wall Street Journal</em>, boekenuitgeverij Harper Collins, online televisie-aanbieder Hulu, National Geographic en filmproducent 20th Century Fox.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Portret van Satan</h3>
<p>Murdochs rooftocht richting wereldheerschappij begon in Engeland. Daar zette hij eind jaren zestig voet aan wal om de noodlijdende krant <em>News of the World</em> te kopen. Later volgden <em>The Sun</em>, <em>The Sunday Times</em>, <em>The Times</em> en weer later nam hij een aandeel in televisiestation Sky. De Britten hebben hun minachting voor Murdoch nooit goed verborgen weten te houden. Of, althans, het elitaire volksdeel: de ‘gewone’ man is vanaf het begin dol geweest op de producten die zijn mediafabriek produceerde. Het is dan ook lovenswaardig dat documentairemaker Adam Curtis van de BBC – het episch centrum van de Britse elitejournalistiek &#8211; in ieder geval zijn best doet een zo gebalanceerd mogelijk overzicht te maken van de moeizame relatie tussen Murdoch en Engeland. Op de site van de BBC heeft Curtis &#8211; onder de titel <a href="https://www.bbc.co.uk/blogs/adamcurtis/2012/04/rupert_murdoch_-_a_portrait_of_1.html" class="normal" title="https://www.bbc.co.uk/blogs/adamcurtis/2012/04/rupert_murdoch_-_a_portrait_of_1.html">‘A portrait of Satan’</a>, dat dan weer wel &#8211; een kleine geschiedenis van Murdoch in Groot-Brittannië geschreven, geïllustreerd met geweldige beelden uit het BBC-archief (van 1968 tot 1997). Behalve de onverkwikkelijke arrogantie van de Britse ‘kwaliteitsjournalisten’, valt in interviews op hoe eerlijk en, jawel, zelfs sympathiek Murdoch overkomt. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Outfoxed</h3>
<p>Een thema vormt de rode draad in het leven van Murdoch: de nietsontziende zakenman is altijd de outsider die het opneemt tegen de heersende klasse. En die heersende klasse is altijd verontwaardigd over die zedeloze cowboy die zich op hun territorium begeeft. Laat het een waarschuwing zijn voor alle verongelijkte NOS-directeuren en volksvertegenwoordigers: hoe harder je Murdoch bestrijdt, hoe sterker hij wordt. In de documentaire <em>Outfoxed</em> (2004), door VPRO’s <em><a href="https://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2004-2005/outfoxed.html" class="normal" title="https://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2004-2005/outfoxed.html">Tegenlicht</a></em> bewerkt tot een Nederlandse versie, komt veel samen. De film is overduidelijk van progressieve snit en een eenzijdige aanklacht tegen de invloed en werkwijze van Fox News, dat in de film niet geheel ten onrechte als machtig wapen van de Republikeinen wordt geportretteerd. En, toegegeven, hoewel we allemaal wel weten hoe partijdig Fox News is, blijven de beelden verbazen. Maar campagnejournalistiek is ook de makers van <em>Outfoxed</em> niet vreemd: de film werd vlak voor de verkiezingen van 2004 uitgezonden. Het mocht niet baten: Bush versloeg Kerry. <em>Outfoxed</em> werd <em>outfoxed</em>. Murdoch won. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Regels bestaan niet</h3>
<p>De Nederlandse voetbalclubs, verenigd in Eredivisie N.V., zijn blij met de deal. Ze worden er rijker van en kunnen met een zogenaamde <em>minority blocking vote</em> nog steeds invloed op de voetbalprogrammering uitoefenen. Zo hebben ze dat met Murdoch afgesproken, vertelde Ajax-directeur Van der Aat trots aan <em>NRC-Handelsblad</em>, voor ‘het belang van voetbal en individuele clubs.’ <br />Als er nou een les valt te trekken uit de vele deals die Murdoch in zijn leven heeft gesloten, dan is het is dat hij het niet zo nauw neemt met de inhoud van die deals. Alles is onderhandelbaar. Afspraken zijn er om gebroken te worden. En regels? Regels bestaan niet. Media-journalist Michael Wolff laat dat mooi zien in verschillende artikelen in <em>Vanity Fair</em>. Wolff, die in 2008 een biografie over Murdoch publiceerde, toont zich, naast een briljant schrijver, ook een voorbeeldig biograaf: hij benadert zijn object zonder vooroordelen en is tegelijkertijd nietsontziend. Zo schrijft hij in het begin van het artikel <a href="https://www.vanityfair.com/culture/features/2008/10/wolff200810" class="normal" title="https://www.vanityfair.com/culture/features/2008/10/wolff200810">&#8216;Tuesdays with Rupert&#8217;</a>: ‘I was warned about his charm by many other journalists – warned not to fall victim to it. So the surprise was his lack of it.’ Verderop in de tekst schrijft Wolff: ‘There’s no spin, because he really can’t explain himself. Rather, what you see is what you get.’ Wat je krijgt, is een man die de afspraken met de bedrijven die hij overneemt simpelweg niet serieus neemt, omdat hij weet dat hij ze kan breken. En je krijgt een man die, in de aanloop naar de verkiezingen van 2008, kort nadenkt over de vraag wie hij graag ziet winnen en dan dit antwoord geeft: ‘Obama – want die verkoopt meer kranten.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Er is meer</h3>
<p>Zoals gezegd: er is ontzettend veel over Murdoch geschreven. Over zijn bedrijven, zijn drijfveren, zijn familie en zijn afkeer van de elite. En over het recente afluisterschandaal van <em>News of the World</em>, waardoor hij de krant moest sluiten en afstand moest doen van een deel van zijn verantwoordelijkheden. De sites <em><a href="https://thebrowser.com/search?keys=rupert+murdoch" class="normal" title="https://thebrowser.com/search?keys=rupert+murdoch">The Browser</a></em> en <em><a href="https://byliner.com/search?q=rupert+murdoch" class="normal" title="https://byliner.com/search?q=rupert+murdoch">The Byliner</a></em> hebben een selectie gemaakt van de belangrijkste en mooiste (Engelstalige) artikelen die er de afgelopen jaren over hem zijn verschenen. Verplicht leesvoer voor een ieder die van jongensboeken en mediatycoons houdt. En van voetbal dus.</p>
</p></div>
<style type="text/css">.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-container-horizontal {    width: 180px;height: auto;    padding: 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-container-vertical {    width: 360px;    height: 150px;    padding: 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-clip-horizontal {    width:  180px;    height: 260px;margin-bottom: 15px;float: left;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-clip-vertical {    width:  360px;    height: 150px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item {list-style-image: none!important;    width: 180px;height: auto;}/*.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item-vertical {    margin-bottom: 10px;}*/.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item-placeholder {    background: #fff;    color: #000;}/** *  Horizontal Buttons */.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal {    position: absolute;    top: 73px;    right: 5px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(next-horizontal.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal:hover {    background-position: -32px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal:active {    background-position: -64px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal:active {    cursor: default;    background-position: -96px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal {    position: absolute;    top: 73px;    left: 5px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(prev-horizontal.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal:hover {    background-position: -32px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal:active {    background-position: -64px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal:active {    cursor: default;    background-position: -96px 0;}/** *  Vertical Buttons */.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical {    position: absolute;    bottom: 5px;    left: 43px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(next-vertical.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical:hover {    background-position: 0 -32px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical:active {    background-position: 0 -64px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical:active {    cursor: default;    background-position: 0 -96px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical {    position: absolute;    top: 5px;    left: 43px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(prev-vertical.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical:hover {    background-position: 0 -32px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical:active {    background-position: 0 -64px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical:active {    cursor: default;    background-position: 0 -96px;}</style>
<p><script src="/static/JQueryCollection/js/jquery.jcarousel-0.2.5.pack.js" type="text/javascript"></script><script src="/static/JQueryCollection/js/javascript2.js" type="text/javascript"></script></p>


<p>Bladwijzers / De beste online bronnen bij het nieuws</p>
<p>The Atlantic Monthly; De wil van pistolen</p>
<p>Met een pistool kun je verschillende kanten op. Je kunt hem als een frisbee naar je vrienden werpen. Je zou hem tijdens het tuinieren dienst kunnen laten doen als schop. Of misschien dat je hem op zondagochtend wel kunt verwerken in een pannekoek?</p>
<p>Allemaal fysieke mogelijkheden, schrijft techniekfilosoof Evan Selinger in zijn artikel &#8216;The Philosophy of the Technology of the Gun&#8217; in The Atlantic Monthly, maar niet erg waarschijnlijk. Een pistool is geen neutraal apparaat waar je van alles mee kunt doen: &#8216;De materiële compositie geeft aan op welke manier hij &#8220;moet&#8221; worden gebruikt.&#8217; Schieten dus. En doordat een pistool geen neutraal ding is, kán het de persoon die het draagt ook niet onberoerd laten. Selinger beschrijft overtuigend hoe het bezit van een pistool hoe dan ook invloed heeft op mensen, en fileert zo vakkundig de &#8216;guns don&#8217;t kill people, people do&#8217;-mantra van de Amerikaanse wapenlobby.</p>
<p>Wired; Causale verbanden</p>
<p>Waar Selinger ingaat op de rol van wapenbezit bij de Aurora-shooting, geeft David Dobbs in Wired een scherpe analyse van de invloed van gewelddadige films. Nee, schrijft hij, natuurlijk is er geen direct causaal verband tussen het zien van moorddadige films en een massamoord. Maar het is net zo naïef om te denken dat daartussen helemaal geen relatie bestaat. De cultuur waarin je opgroeit, is richtinggevend voor je gedrag en geweld speelt nou eenmaal een grote rol in westerse cultuuruitingen. Dobbs zegt in essentie hetzelfde over de invloed van films op de shooting als Selinger over wapens: het één leidt niet tot het ander, maar de twee zijn ook niet zonder elkaar te zien. De titel van zijn artikel vat het mooi samen: &#8216;Batman Movies Don&#8217;t Kill. But They&#8217;re Friendly to the Concept&#8217;.</p>
<p>Ga voor deze bronnen naar vn.nl/aurora</p>


Aurora

<div class="lead">Wapenbezit of gewelddadige films? Hoe je óók naar de schietpartij in Aurora kunt kijken.</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>De wil van pistolen</h3>
<p>Met een pistool kun je verschillende kanten op. Je kunt hem als een frisbee naar je vrienden werpen. Je zou hem tijdens het tuinieren dienst kunnen laten doen als schop. Of misschien dat je hem op zondagochtend wel kunt verwerken in een pannekoek? Allemaal fysieke mogelijkheden, schrijft techniekfilosoof Evan Selinger in zijn artikel ‘<a href="http://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/07/the-philosophy-of-the-technology-of-the-gun/260220/" class="normal" title="http://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/07/the-philosophy-of-the-technology-of-the-gun/260220/">The Philosophy of the Technology of the Gun’</a> in <i>The Atlantic Monthly</i>, maar niet erg waarschijnlijk. Een pistool is geen neutraal apparaat waar je van alles mee kunt doen:  ‘De materiële compositie geeft aan op welke manier hij “moet” worden gebruikt.’ Schieten dus. En doordat een pistool geen neutraal ding is, kán het de persoon die het draagt ook niet onberoerd laten. Selinger beschrijft overtuigend hoe het bezit van een pistool hoe dan ook invloed heeft op mensen, en fileert zo vakkundig de ‘guns don’t kill people, people do’-mantra van de Amerikaanse wapenlobby. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Causale verbanden</h3>
<p>Waar Selinger ingaat op de rol van wapenbezit bij de Aurora-<i>shooting</i>, geeft David Dobbs in <i>Wired</i> een <a href="http://www.wired.com/wiredscience/2012/07/batman-movies-dont-kill-but-theyre-friendly-to-the-concept/" class="normal" title="http://www.wired.com/wiredscience/2012/07/batman-movies-dont-kill-but-theyre-friendly-to-the-concept/">scherpe analyse</a> van de invloed van gewelddadige films. Nee, schrijft hij, natuurlijk is er geen direct causaal verband tussen het zien van moorddadige films en een massamoord. Maar het is net zo naïef om te denken dat daartussen helemaal geen relatie bestaat. De cultuur waarin je opgroeit, is richtinggevend voor je gedrag en geweld speelt nou eenmaal een grote rol in westerse cultuuruitingen. Dobbs zegt in essentie hetzelfde over de invloed van films op de shooting als Selinger over wapens: het één leidt niet tot het ander, maar de twee zijn ook niet zonder elkaar te zien. De titel van zijn artikel vat het mooi samen: ‘Batman Movies Don’t Kill. But They’re Friendly to the Concept’</p>
</p></div>


<p>Bladwijzers / De beste online bronnen bij het nieuws</p>
<p>Vimeo; Luis in de pels</p>
<p>Marcia Angell is de meest gezaghebbende luis in de pels van grote farmaceutische bedrijven. De professor sociale geneeskunde aan Harvard en oud-hoofdredacteur van The New England Journal of Medicine heeft zich ten doel gesteld de macht van Big Pharma bloot te leggen en te wijzen op de vuile spelletjes die de pillenboeren tot kunst hebben verheven. In een kort interview met collega-enfant terrible Michael Moore zet Angell puntig haar kritiek uiteen. In de Verenigde Staten is het allemaal echt goed misgegaan, vertelt Angell, vanaf het moment dat universiteitsonderzoekers hun academische vruchten mochten commercialiseren. Daarvóór ging het de onderzoekers om het plezier van de ontdekking en het nut voor de samenleving. Angell laat een mooi fragment zien van Jonas Salk, de uitvinder van het poliovaccin halverwege de jaren vijftig. Op de vraag van een journalist of hij zijn revolutionaire vinding wel had gepatenteerd, antwoordde Salk: &#8216;Er is geen patent. Je kunt toch ook geen patent nemen op de zon?&#8217;</p>
<p>The New York Review of Books; Medicijnenmythes</p>
<p>Wie dieper in het werk van Marcia Angell wil duiken, kan haar boek The Truth About the Drug Companies lezen. Wie daar geen tijd voor heeft, doet er goed aan haar artikelen in The New York Review of Books te lezen. Daarin wijst ze bijvoorbeeld op de wijdverbreide mythe dat farmaceutische bedrijven het meest innovatieve onderzoek uitvoeren en dus ook de beste medicijnen fabriceren. Nee: de huzarenstukjes op het gebied van medicijnontwikkeling vinden gewoon op de universiteit plaats. Angell beschrijft onderzoek waaruit blijkt dat van alle nieuwe medicijnen die op de markt komen, maar een heel klein percentage echt beter is dan wat er al was. En ze legt uit hoe makkelijk het is voor de industrie om die nieuwe &#8211; niet zo bijzondere maar erg lucratieve &#8211; pillen op de markt te brengen. Zeer de moeite waard.</p>
<p>BBC; Panorama</p>
<p>Jarenlang beet het BBC-programma Panorama zich vast in GlaxoSmithKline (GSK) en zijn misleidende marketing van het antidepressivum Seroxat. Het leverde puike onderzoeksjournalistiek op, uitgesmeerd over verschillende uitzendingen. De gesprekken met (ouders van) slachtoffers die het antidepressivum gebruikten, geven de keiharde feiten een menselijk gezicht. Een tikkeltje bombastisch, maar erg goed uitgezocht.</p>
<p>Ted; Slechte wetenschap</p>
<p>De jonge Britse arts-epidemioloog Ben Goldacre fileert in zijn wekelijkse column in The Guardian wetenschappelijke claims waar de massamedia over berichten. Hij laat zien hoe data &#8216;gemasseerd&#8217; kunnen worden en welke andere trucs onderzoekers gebruiken om fijne resultaten te kunnen presenteren. Goldacre wijst in zijn columns veelvuldig op het subtiele trukenarsenaal waar de farmaceutische industrie zich van bedient. Goldacre is niet alleen een begenadigd schrijver; bij een optreden op de TED-conferentie blijkt hij ook een hilarisch spreker te zijn. In het tweede deel van die toespraak legt hij uit dat medicijnonderzoek dat door de farmaceutische industrie is betaald, gemiddeld vier keer zoveel positieve resultaten geeft als niet door de industrie betaald onderzoek. De verklaring daarvoor: negatieve onderzoeken worden simpelweg verborgen gehouden door de industrie. Goldacres boek The Drug Pushers, over het misbruik van wetenschappelijk onderzoek door de medicijnfabrikanten, komt later dit jaar uit. Iets om naar uit te kijken.</p>
<p>Al Jazeera; Drug Money</p>
<p>De boete van 2,4 miljard euro die vorige week aan GlaxoSmithKline werd uitgedeeld is de hoogste ooit. Eind 2009 moest Pfizer al 2,3 miljard dollar betalen voor het op illegale wijze aan de man brengen van vier medicijnen. Maar, werpt een van de geïnterviewden in de documentaire Drug Money op, wat maakt het uit? &#8216;Pfizer had een omzet van ongeveer 180 miljard dollar. Nu moesten ze een boete betalen van 2,3 miljard. Dat is een erg goed businessplan.&#8217; De documentaire laat zien dat het gedrag waar GSK vorige week voor is beboet wijdverbreid is onder de grote farmaceutische jongens: bijwerkingen als diabetes en hartfalen worden verzwegen en artsen worden meegenomen naar stripclubs of simpelweg omgekocht. Schokkend is de passage over Harvard-hotshot Joseph Biederman, een van de meest geciteerde psychiaters ter wereld en autoriteit op het gebied van bipolaire stoornissen en ADHD. Biederman &#8211; groot voorstander van medicijngebruik bij jonge kinderen met ADHD &#8211; bleek al jaren voor miljoenen op de loonlijst van farmaceuten te staan. Als Biederman tijdens een rechtszaak wordt gevraagd welke rank hij heeft, zegt hij: full professor. En op de vraag wie er boven hem staat in de hiërarchie, antwoordt hij &#8216;God&#8217;, zonder blikken of blozen.</p>
<p>Vrij Nederland; Ghostwriters</p>
<p>Medicijnfabrikanten hebben verschillende methoden om hun blijde boodschap aan de man te brengen. Een daarvan is ghostwriting: teksten van wetenschappelijke publicaties worden door pr-bureaus geschreven om zo de baten van een medicijn op te poetsen en eventuele bijwerkingen te verdoezelen. Eind 2010 schreef Vrij Nederland over een hormoontherapie voor middelbare vrouwen van farmaceut Wyeth, die hartziekten en fysieke aftakeling zou bestrijden. Dat bleek niet het geval te zijn; wel hadden gebruiksters een sterk verhoogde kans op borstkanker. Uit verschillende interne memo&#8217;s doemt een onthutsend beeld op van de marketingafdeling die triomfeert over de wetenschap: communicatietypes die artsen rekruteren om hun naam boven een als wetenschappelijk artikel vermomde reclamefolder te zetten. En artsen die dat maar al te graag doen.</p>
<p>Ga voor deze bronnen naar vn.nl/bigpharma</p>


Big Pharma

<div class="lead">Farmaceut GSK kreeg een fikse boete. Meer over de manipulaties van de pillenboeren.</div>
<figure id="post-51055 media-51055" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2012/07/29cc3944-c400-4df7-a54b-bd473e65a179_Seroxat-antidepressant-ta-002_preview-21.jpg" alt="Het antidepressivum Seroxat: misleidende marketing" /><figcaption>Het antidepressivum Seroxat: misleidende marketing</figcaption></figure>
<div class="mediaDossier-sources"><span class="totalLinks">6 bronnen</span><span class="colon">:</span><span class="videoNumber">4</span><span class="textNumber">1</span><span class="websiteNumber">1</span></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Luis in de pels</h3>
<p>Marcia Angell is de meest gezaghebbende luis in de pels van grote farmaceutische bedrijven. De professor sociale geneeskunde aan Harvard en oud-hoofdredacteur van <em>The New England Journal of Medicine</em> heeft zich ten doel gesteld de macht van Big Pharma bloot te leggen en te wijzen op de vuile spelletjes die de pillenboeren tot kunst hebben verheven. In een kort <a href="https://vimeo.com/1407485" class="normal" title="https://vimeo.com/1407485">interview</a> met collega-enfant terrible Michael Moore zet Angell puntig haar kritiek uiteen. In de Verenigde Staten is het allemaal echt goed misgegaan, vertelt Angell, vanaf het moment dat universiteitsonderzoekers hun academische vruchten mochten commercialiseren. Daarvóór ging het de onderzoekers om het plezier van de ontdekking en het nut voor de samenleving. Angell laat een mooi fragment zien van Jonas Salk, de uitvinder van het poliovaccin halverwege de jaren vijftig. Op de vraag van een journalist of hij zijn revolutionaire vinding wel had gepatenteerd, antwoordde Salk: ‘Er is geen patent. Je kunt toch ook geen patent nemen op de zon?’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Medicijnmythes</h3>
<p>Wie dieper in het werk van Marcia Angell wil duiken, kan haar boek <em>The Truth About the Drug Companies</em> lezen. Wie daar geen tijd voor heeft, doet er goed aan haar artikelen in <em><a href="https://www.nybooks.com/contributors/marcia-angell/" class="normal" title="https://www.nybooks.com/contributors/marcia-angell/">The New York Review of Books</a></em> te lezen. Daarin wijst ze bijvoorbeeld op de wijdverbreide mythe dat farmaceutische bedrijven het meest innovatieve onderzoek uitvoeren en dus ook de beste medicijnen fabriceren. Nee: de huzarenstukjes op het gebied van medicijnontwikkeling vinden gewoon op de universiteit plaats. Angell beschrijft onderzoek waaruit blijkt dat van alle nieuwe medicijnen die op de markt komen, maar een heel klein percentage echt beter is dan wat er al was. En ze legt uit hoe makkelijk het is voor de industrie om die nieuwe – niet zo bijzondere maar erg lucratieve – pillen op de markt te brengen. Zeer de moeite waard.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Panorama</h3>
<p>Jarenlang beet het BBC-programma <em><a href="https://www.veoh.com/watch/v251729w7zYxt2H?h1=Seroxat" class="normal" title="https://www.veoh.com/watch/v251729w7zYxt2H?h1=Seroxat">Panorama</a></em> zich vast in GlaxoSmithKline (GSK) en zijn misleidende marketing van het antidepressivum Seroxat. Het leverde puike onderzoeksjournalistiek op, uitgesmeerd over verschillende uitzendingen. De gesprekken met (ouders van) slachtoffers die het antidepressivum gebruikten, geven de keiharde feiten een menselijk gezicht. Een tikkeltje bombastisch, maar erg goed uitgezocht.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Slechte wetenschap</h3>
<p>De jonge Britse arts-epidemioloog Ben Goldacre fileert in zijn wekelijkse <a href="https://www.guardian.co.uk/science/series/badscience" class="normal" title="https://www.guardian.co.uk/science/series/badscience">column</a> in <em>The Guardian</em> wetenschappelijke claims waar de massamedia over berichten. Hij laat zien hoe data ‘gemasseerd’ kunnen worden en welke andere trucs onderzoekers gebruiken om fijne resultaten te kunnen presenteren. Goldacre wijst in zijn columns veelvuldig op het subtiele trukenarsenaal waar de farmaceutische industrie zich van bedient. Goldacre is niet alleen een begenadigd schrijver; bij een <a href="https://www.ted.com/talks/ben_goldacre_battling_bad_science.html" class="normal" title="https://www.ted.com/talks/ben_goldacre_battling_bad_science.html">optreden op de TED-conferentie</a> blijkt hij ook een hilarisch spreker te zijn. In het tweede deel van die toespraak legt hij uit dat medicijnonderzoek dat door de farmaceutische industrie is betaald, gemiddeld vier keer zoveel positieve resultaten geeft als niet door de industrie betaald onderzoek. De verklaring daarvoor: negatieve onderzoeken worden simpelweg verborgen gehouden door de industrie. Goldacres boek <em>The Drug Pushers</em>, over het misbruik van wetenschappelijk onderzoek door de medicijnfabrikanten, komt later dit jaar uit. Iets om naar uit te kijken.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Drug Money</h3>
<p>De boete van 2,4 miljard euro die vorige week aan GlaxoSmithKline werd uitgedeeld is de hoogste ooit. Eind 2009 moest Pfizer al 2,3 miljard dollar betalen voor het op illegale wijze aan de man brengen van vier medicijnen. Maar, werpt een van de geïnterviewden in de documentaire <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=1TwdsYVHjGA" class="normal" title="https://www.youtube.com/watch?v=1TwdsYVHjGA">Drug Money</a></em> op, wat maakt het uit? ‘Pfizer had een omzet van ongeveer 180 miljard dollar. Nu moesten ze een boete betalen van 2,3 miljard. Dat is een erg goed businessplan.’ De documentaire laat zien dat het gedrag waar GSK vorige week voor is beboet wijdverbreid is onder de grote farmaceutische jongens: bijwerkingen als diabetes en hartfalen worden verzwegen en artsen worden meegenomen naar stripclubs of simpelweg omgekocht. Schokkend is de passage over Harvard-hotshot Joseph Biederman, een van de meest geciteerde psychiaters ter wereld en autoriteit op het gebied van bipolaire stoornissen en ADHD. Biederman – groot voorstander van medicijngebruik bij jonge kinderen met ADHD – bleek al jaren voor miljoenen op de loonlijst van farmaceuten te staan. Als Biederman tijdens een rechtszaak wordt gevraagd welke <em>rank</em> hij heeft, zegt hij: <em>full professor</em>. En op de vraag wie er boven hem staat in de hiërarchie, antwoordt hij ‘God’, zonder blikken of blozen.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Ghostwriters</h3>
<p>Medicijnfabrikanten hebben verschillende methoden om hun blijde boodschap aan de man te brengen. Een daarvan is ghostwriting: teksten van wetenschappelijke publicaties worden door pr-bureaus geschreven om zo de baten van een medicijn op te poetsen en eventuele bijwerkingen te verdoezelen. Eind 2010 schreef <em><a href="https://www.vn.nl/Archief/Wetenschapmilieu/Artikel-Wetenschapmilieu/Medicijn-op-zoek-naar-een-ziekte.htm" class="normal" title="https://www.vn.nl/Archief/Wetenschapmilieu/Artikel-Wetenschapmilieu/Medicijn-op-zoek-naar-een-ziekte.htm">Vrij Nederland</a></em> over een hormoontherapie voor middelbare vrouwen van farmaceut Wyeth, die hartziekten en fysieke aftakeling zou bestrijden. Dat bleek niet het geval te zijn; wel hadden gebruiksters een sterk verhoogde kans op borstkanker. Uit verschillende interne memo’s doemt een onthutsend beeld op van de marketingafdeling die triomfeert over de wetenschap: communicatietypes die artsen rekruteren om hun naam boven een als wetenschappelijk artikel vermomde reclamefolder te zetten. En artsen die dat maar al te graag doen. </p>
</p></div>
<style type="text/css">.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-container-horizontal {    width: 180px;height: auto;    padding: 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-container-vertical {    width: 360px;    height: 150px;    padding: 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-clip-horizontal {    width:  180px;    height: 260px;margin-bottom: 15px;float: left;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-clip-vertical {    width:  360px;    height: 150px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item {list-style-image: none!important;    width: 180px;height: auto;}/*.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item-vertical {    margin-bottom: 10px;}*/.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-item-placeholder {    background: #fff;    color: #000;}/** *  Horizontal Buttons */.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal {    position: absolute;    top: 73px;    right: 5px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(next-horizontal.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal:hover {    background-position: -32px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-horizontal:active {    background-position: -64px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-horizontal:active {    cursor: default;    background-position: -96px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal {    position: absolute;    top: 73px;    left: 5px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(prev-horizontal.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal:hover {    background-position: -32px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-horizontal:active {    background-position: -64px 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-horizontal:active {    cursor: default;    background-position: -96px 0;}/** *  Vertical Buttons */.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical {    position: absolute;    bottom: 5px;    left: 43px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(next-vertical.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical:hover {    background-position: 0 -32px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-vertical:active {    background-position: 0 -64px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-next-disabled-vertical:active {    cursor: default;    background-position: 0 -96px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical {    position: absolute;    top: 5px;    left: 43px;    width: 32px;    height: 32px;    cursor: pointer;    background: transparent url(prev-vertical.png) no-repeat 0 0;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical:hover {    background-position: 0 -32px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-vertical:active {    background-position: 0 -64px;}.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical:hover,.wpg-carousel-skin-tabbed .jcarousel-prev-disabled-vertical:active {    cursor: default;    background-position: 0 -96px;}</style>
<p><script src="/static/JQueryCollection/js/jquery.jcarousel-0.2.5.pack.js" type="text/javascript"></script><script src="/static/JQueryCollection/js/javascript2.js" type="text/javascript"></script></p>


<p>Chemnitz</p>
<p>In de ex-Oost-Duitse stad Chemnitz heeft een ludieke actie van een plaatselijke bank de nodige beroering veroorzaakt. Een paar weken geleden liet de Sparkasse Chemnitz via een online stemming haar klanten beslissen welke afbeelding de nieuwe creditcard van de bank mocht sieren. De opdracht was om een beeld te kiezen dat symbool staat voor de stad en haar rijke verleden. De burgers van Chemnitz besloten dat niet het mooie kasteel Schloss Forderglauchau of het beroemde industriemuseum Chemnitz die eer ten deel viel, maar kozen massaal voor de zeven meter hoge buste van Karl Marx uit het centrum van de stad. Zo gek is dat niet: voor de val van de Berlijnse muur heette Chemnitz immers &#8216;Karl-Marx-Stadt&#8217; en de vergrijzende bevolking herinnert zich nog goed dat het gezicht van Marx op de Oost-Duitse 100 Mark biljetten stond. Maar de ironie van de communistische denker als symbool voor Das Kapital is onontkoombaar, en heeft ertoe geleid dat er online druk wordt gegrapt over de slogan van de nieuwe creditcard: &#8216;De Marx Card &#8211; omdat credit opium voor het volk is&#8217;, of &#8216;De Karl Marx MasterCard &#8211; voor als u een tekort aan Kapital heeft&#8217;, of &#8216;Van ieder naar zijn mogelijkheden, aan ieder naar zijn behoeften. Voor al het andere: de Marx Card&#8217;.</p>
<p>Is het verlangen naar de bebaarde filosoof een uiting van nostalgie onder ex-Oost-Duitsers of ook een vorm van verkapte hoop op een nieuwe toekomst? Volgens een woordvoerder van de bank worden er vanuit heel Duitsland nu rekeningen geopend om de creditcard te bemachtigen.</p>


Ondertussen in

Breedband Neelie

<p>Bladwijzers / De beste bronnen bij het nieuws</p>
<p>De beste economen</p>
<p>Voxeu ziet er niet uit, bestaat uit een wirwar aan artikelen en letters en de navigatie stamt uit de prehistorische jaren van begin deze eeuw. Maar wat doet het ertoe? It&#8217;s the economy, stupid.</p>
<p>Voor wie wil meepraten over de crisis in de eurozone is Voxeu een onmisbare bron van informatie. Hier analyseren de beste economen ter wereld de stand van hun vakgebied, in compacte teksten van vijfhonderd tot vijftienhonderd woorden. Op Voxeu geen gratuite meninkjes, alleen op feiten gebaseerde duiding. Elke dag verschijnt een aantal stukken, en voor de doorbijters onder ons zijn die ook allemaal relevant. Zo nu en dan zijn ze wat droog, maar de doelstelling artikelen te publiceren &#8216;op een analytisch niveau dat hoger ligt dan de gemiddelde krantencolumn maar toegankelijker is dan een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift&#8217; wordt met gemak gehaald.</p>
<p>Hollandse hoogvliegers</p>
<p>Me Judice is de Nederlandse dochter van Voxeu. De site wordt gerund door leden van de economiefaculteit van de Universiteit Tilburg. In de redactie zitten louter hoogvliegers uit het Nederlandse economencorps, zoals Rick van de Ploeg, Lans Bovenberg, Willem Buiter en Arjen van Witteloostuijn. Onze eigen &#8211; gevestigde en minder bekende &#8211; economen gaan hier met elkaar in discussie en geven hun visie op de actualiteit. Het gaat niet alleen over Europa, ook algemeen economische of typische Nederlandse zaken zoals het &#8216;wandelgangenakkoord&#8217; worden op de economisch pijnbank gelegd. Geregeld verschijnen op Me Judice artikelen die een paar dagen later in het opiniekatern van de kranten zijn te lezen.</p>
<p>De site is inhoudelijk misschien iets minder dwingend dan grote broer Voxeu, maar net een tikkeltje toegankelijker &#8211; zeker ook wat betreft de vormgeving.</p>
<p>Toonaangevend</p>
<p>Het ligt misschien wat voor de hand, maar de Financial Times is op dit moment een essentiële bron. Ook online slaagt de zalmroze krant erin zijn papieren autoriteit te doen gelden. De Brusselse redactie van de Britse Financial Times neemt de bezoeker in korte, puntige blog posts bij de hand en wijst zo de weg in Brussels financiële jungle. Iedere econoom verslindt de columns van Chief Economics Commentator Martin Wolf, en ook de opinie van commentator Wolfgang Munchau is toonaangevend in de discussie over de toekomst van de EU. Voor die laatste twee moet u zich wel even registreren op de site. Dat is gratis, als niet meer dan acht artikelen per maand leest.</p>
<p>Mysterieus, maar goed</p>
<p>Zero Hedge is een aparte site, die bestaat uit een verzameling van analisten die hun licht laten schijnen op de economische ontwikkelingen. De site ademt een mysterieuze sfeer uit en presenteert zichzelf als een soort rebellenclub, getuige ook de vele verwijzingen naar David Finchers film Fight Club.</p>
<p>Opvallend is dat veel van de schrijvers onder pseudoniem (George Washington, Testeronepit, Tyler Durden) hun bijdragen leveren. De verklaring hiervoor is te lezen in het manifest: &#8216;anonymity is a shield from the tyranny of the majority. It thus exemplifies the purpose behind the bill of rights, and of the first amendment in particular: to protect unpopular individuals from retaliation &#8211; and their ideas from suppression &#8211; at the hand of an intolerant society.&#8217;</p>
<p>Dat klinkt tamelijk hoogdravend, puberaal bijna, maar in het economenwereldje wordt de site bloedserieus genomen. De artikelen zijn lekker en kundig geschreven en het kan bijna niet anders dan dat er topeconomen achter de pseudoniemen schuilgaan. De omloopsnelheid op de site is enorm, net als de hoeveelheid tweets van de Twitter-account (bijna 100.000 volgers) met het gespierde lichaam van Brad Pitt als avatar.</p>
<p>Eigen informatiedieet</p>
<p>Stel op Twitter uw eigen informatiedieet samen door de juiste personen te volgen. Dan zijn de hierboven genoemde tips eigenlijk overbodig. Verslaggevers van kranten houden u op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen en economen linken naar de meest belangwekkende artikelen elders op het web. Op vn.nl staat een uitgebreide selectie Twitter-accounts. Hier noemen we er drie:</p>
<p>1. Ewald Engelen. Wie de account van deze hoogleraar Financiële Geografie volgt, vraagt zich af waar hij de tijd vandaan haalt zo veel te lezen en te tweeten. Engelen (3.500 volgers) is vooral een doorgeefluik van informatie: hij linkt dat het een lieve lust is, naar analyses en reportages van sites en blogs. Ook geeft hij veelvuldig commentaar op de politieke en economische actualiteit en gaat hij de confrontatie met collega&#8217;s niet uit de weg. In die Twitter fitties toont Engelen zich een echte keynesiaanse econoom en een fel tegenstander van het &#8216;bezuinigingsfetisjisme&#8217; van Brussel en Den Haag.</p>
<p>2. Herman van Rompuy. Natuurlijk is Europa&#8217;s president Herman Van Rompuy (57.000 volgers) niet onafhankelijk en verwijst hij vooral naar zijn eigen speeches &#8211; die overigens zeer lezenswaardig zijn. Toch is het de moeite waard zijn tweets &#8211; in het Duits, Engels, Frans én Nederlands &#8211; te volgen. Zeker omdat hij zijn volgers zo nu en dan trakteert op mooie zinnetjes als: &#8216;The road ahead may seem steep, but just look how far we have travelled already.&#8217;</p>
<p>3. Martin Visser. Het Twitter-account van de Brusselcorrespondent van Het Financieele Dagblad (5.000 volgers) is voor de echte nieuwsjunk die realtime op de hoogte wil blijven van alles wat er in het Brusselse financiële epicentrum gebeurt. Visser neemt zijn rol van verslaggever vrij letterlijk en produceert een constante stroom van berichten.</p>
<p>Scherp en kundig.</p>
<p>vn.nl/crisisvolgen</p>


De crisis begrijpen

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Iedere dag verschijnt een aantal stukken, en voor de doorbijters onder ons zijn die ook allemaal relevant. Zo nu en dan is het wat droog, maar de doelstelling om artikelen te publiceren ‘op een analytisch niveau dat hoger ligt dan de typische krantencolumn maar toegankelijker is dan een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift’ wordt met gemak gehaald.</p>
</p></div>


VoxEU.org

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Het gaat niet alleen over Europa, ook algemeen economische of typische Nederlandse zaken zoals het ‘wandelgangenakkoord’ worden op de economisch pijnbank gelegd. Geregeld verschijnen op Me Judice artikelen die een paar dagen later in het opiniekatern van de kranten zijn te lezen. De site is inhoudelijk misschien iets minder dwingend dan grote broer Voxeu, maar net een tikkeltje toegankelijker – zeker ook wat betreft de vormgeving.</p>
</p></div>


MeJudice.nl

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Iedere econoom verslindt de columns van Chief Economics Commentator <a href="https://www.ft.com/intl/comment/columnists/martin-wolf" class="normal" title="https://www.ft.com/intl/comment/columnists/martin-wolf">Martin Wolf</a>, en ook de opinie van commentator <a href="https://www.ft.com/intl/comment/columnists/wolfgang-munchau" class="normal" title="https://www.ft.com/intl/comment/columnists/wolfgang-munchau">Wolfgang Munchau</a> is toonaangevend in de discussie over de toekomst van de EU. Voor die laatste twee moet u zich wel even registreren op de site van FT. Dat is gratis, als u niet meer dan 8 artikelen per maand leest.</p>
</p></div>
<div class="image center"><a href="https://video.ft.com/v/1638500201001/Credit-risk-is-back" class="caption" title="https://video.ft.com/v/1638500201001/Credit-risk-is-back"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2012/05/bcdd55f6-ff76-42dc-bdea-548a83119632_filmpje1.png" width="348" height="232"alt="" border="0" /></a></div>


Financial Times

<div class="wpg-element paragraph">
<p>Opvallend is dat veel van de schrijvers onder pseudoniem (George Washington, Testeronepit, Tyler Durden) hun bijdragen leveren. De verklaring hiervoor is te lezen in het manifest: ‘anonymity is a shield from the tyranny of the majority. It thus exemplifies the purpose behind the bill of rights, and of the first amendment in particular: to protect unpopular individuals from retaliation &#8211; and their ideas from suppression &#8211; at the hand of an intolerant society.’</p>
<p>Dat klinkt tamelijk hoogdravend, puberaal bijna, maar in het economenwereldje wordt de site bloedserieus genomen. De artikelen zijn lekker en kundig geschreven en het kan bijna niet anders dat er topeconomen achter de pseudoniemen schuilgaan. De omloopsnelheid op de site is enorm, net als de hoeveelheid tweets van het <a href="https://www.twitter.com/zerohedge" class="normal" title="https://www.twitter.com/zerohedge">twitteraccount </a>(bijna 100.000 volgers) &#8211; met het gespierde lichaam van Brad Pitt als <i>avatar</i>.</p>
</p></div>
<div class="image center"><a href="https://www.zerohedge.com" class="caption" title="https://www.zerohedge.com"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2012/05/1c32416e-9ab3-4b0b-81a8-df9c68ed5335_Zero-Hedge1.png" width="333" height="101"alt="" border="0" /></a></div>


Zero Hedge

<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Ewald Engelen</b><br />Wie het <a href="http://www.twitter.com/ewaldeng" class="normal" title="http://www.twitter.com/ewaldeng">twitteraccount </a>van de hoogleraar Financiële Geografie  volgt, vraagt zich af waar hij de tijd vandaan haalt om zoveel te lezen en te tweeten. Engelen (3500 volgers) is vooral een doorgeefluik van informatie: hij linkt dat het een lieve lust is, naar analyses en reportages van sites en blogs. Engelen geeft ook veelvuldig commentaar op de politieke en economische actualiteit en gaat de confrontatie met zijn collega-economen niet uit de weg. In die Twitter-fitties toont Engelen zich een echte Keynesiaanse econoom en een fel tegenstander van het ‘bezuinigingsfetisjisme’ van Brussel en Den Haag. </p>
<p><b>Herman van Rompuy</b><br />Natuurlijk is Europa’s president Herman van Rompuy niet onafhankelijk en verwijst hij op zijn  <a href="http://www.twitter.com/euhvr " class="normal" title="http://www.twitter.com/euhvr">twitteraccount </a>(57.000 volgers) vooral naar zijn eigen speeches (die overigens zeer lezenswaardig zijn). Toch is het de moeite waard om de tweets van Van Rompuy – in het Duits, Engels, Frans én Nederlands – te volgen. Zeker omdat hij zijn volgers zo nu en dan trakteert om mooie zinnetjes als:  The road ahead may seem steep, but just look how far we have travelled already.’</p>
<p><b>Martin Visser</b><br />Het <a href="http://www.twitter.com/martinvisser" class="normal" title="http://www.twitter.com/martinvisser">Twitteraccount </a>van de Brusselcorrespondent van het Financiële Dagblad is voor de echte nieuwsjunk die real-time  op de hoogte wil blijven van alles wat er in het Brusselse financiële epicentrum gebeurt. Visser neemt zijn rol van verslaggever vrij letterlijk en produceert een constante stroom van berichten. Scherp en kundig.</p>
</p></div>


Eigen informatiedieet

<p>Interview</p>
<p>&#8216;Dit is geen Kunduz- maar een kutakkoord,&#8217; sneert Ewald Engelen (1963). &#8216;Het is te laat, te slap en het knijpt de economie te veel af,&#8217; oordeelt Rick van der Ploeg (1956). Twee weken nadat de lijsttrekkers van de gelegenheidscoalitie zich als de redders van het vaderland presenteerden, branden twee spraakmakende, progressieve economen het bejubelde akkoord af. Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de UvA en naar eigen zeggen een links-liberaal die zich politiek het dichtst bij D66 en GroenLinks voelt staan, vindt het een fatale fout de economie af te remmen tijdens een recessie. &#8216;Voor bijna vijftig procent steunt het op lastenverzwaringen. Dat is niet hervormen of bezuinigen, maar gewoon een extra graai doen in de portemonnee van de kiezer. De verhoging van de btw vind ik verschrikkelijk. Dit is het slapste, goedkoopste en meest funeste wat je maar kunt doen.&#8217; Van der Ploeg, hoogleraar economie in Oxford en Amsterdam, is niet minder streng. &#8216;Die btw-verhoging is een brevet van onvermogen. Vier miljard levert dat op. Een enorme aandeel van het totale bedrag. Daarmee knijp je de consumentenvraag ouderwets af.&#8217;</p>
<p>Eendrachtig claimden Buma, Blok, Pechtold, Sap en Slob over hun schaduw heen te zijn gesprongen en in twee dagen decennia-oude taboes te hebben geslecht. Borstklopperij die alleen voor de voorgenomen verhoging van de pensioenleeftijd op zijn plaats is, vinden de twee economen. Over de andere &#8216;grote hervormingen&#8217; zijn ze genadeloos. &#8216;Welke boerenpummel is er nou niet tegen de hypotheekrenteaftrek?&#8217; spot Van der Ploeg. &#8216;Maar het enige dat ze eraan doen is dat je geen hypotheek meer kunt krijgen zonder af te lossen. Het onding zelf blijft overeind.&#8217; Engelen vult aan dat het ontzien van de bestaande hypotheken de ellende op de woningmarkt zal versterken. &#8216;Dit is precies de verkeerde stap. Het maakt het voor nieuwkomers op de woningmarkt alleen maar ingewikkelder.&#8217;</p>
<p>Ook de hervorming van de arbeidsmarkt vinden de heren maar halfslachtig. In het akkoord staat dat het werkgevers minder gaat kosten om personeel eruit te gooien. Dat verhoogt de kansen van nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd moeten bedrijven wel zes maanden de WW-uitkering van een ontslagen medewerker gaan betalen, wat het juist minder aanlokkelijk maakt om nieuwe mensen aan te trekken. &#8216;Dit is typisch een uitkomst van de grove en weinig doordachte koehandel die twee weken geleden heeft plaatsgevonden. Het is erg onduidelijk hoe het netto uitpakt,&#8217; vindt Engelen. &#8216;Het is zeer de vraag of dit compromis helpt,&#8217; zegt ook Van der Ploeg.</p>
<p>Ruim twee weken voor de economen aan de telefoon hun gal spuien, zaten we met ze om de tafel in Freddy&#8217;s Bar in het Amsterdamse Hotel de l&#8217;Europe, op de nu al historische donderdag 26 april waarop het wandelgangenakkkoord werd getekend. De details kenden ze toen nog niet, maar hun bange vermoedens begonnen zich al af te tekenen. We praatten over het antwoord van Nederland en Europa op de crisis. De heren formuleerden hun wensenlijstje voor wat een nieuwe regering na de verkiezingen in september moet doen. De bedoeling was twee kemphanen aan de linkerzijde van het politieke spectrum tegenover elkaar te zetten. De rijzende ster van de vaderlandse economie Ewald Engelen heeft zich in zijn columns in De Groene Amsterdammer, in talkshows en op Twitter als een fel tegenstander van het Europese &#8216;bezuinigingsfetisjisme&#8217; laten kennen. Hij gaf Geert Wilders een pluim toen die het kabinet liet vallen omdat hij zich niet naar de Europese begrotingsdwang wilde voegen. Rick van der Ploeg, een grote jongen in de internationale economiewereld, schreef begin april met Willem Vermeend het pamflet Nederland moet op de schop, waarin hij juist een bezuinigingspakket presenteerde waarmee we ons wél aan de Europese regels konden houden. De twee oud-PvdA-bewindslieden betoogden dat de financiële markten ons genadeloos zouden afstraffen als we de befaamde drie procent niet zouden halen. Onvermijdelijk zouden we de triple A-status verliezen. Dat zou vier tot vijf miljard kunnen kosten. Bovendien zouden we ons in Europa onsterfelijk belachelijk maken.</p>
<p>Reden te over om in de twee hoogleraren tegenpolen te zien. Maar al na vijf minuten verzucht Ewald Engelen: &#8216;We kunnen wel stoppen met dit interview. Ik ben het helemaal met Rick eens.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg blijkt zijn eigen pamflet namelijk met een korreltje zout te nemen. &#8216;Dat is vooral Willem die je daar hoort,&#8217; zegt hij. &#8216;Hij is bang dat we verschrikkelijk voor aap staan in Europa als we die drie procent niet halen. Maar dan staan we maar voor aap. Dat is politiek gezichtsverlies, maar als je het mij als econoom vraagt, moet je dat accepteren. De markt en het gezonde verstand wachten op een pakket dat sterk hervormt en de economie niet afknijpt. Die drie procent is vooral een probleem van Jan Peter de Jager die zichzelf enorm in de voet heeft geschoten door Griekenland en andere landen zo enorm de les te lezen.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;We hebben op 12 september verkiezingen, voor de begroting gepresenteerd gaat worden. Daarna kan de politieke constellatie totaal anders zijn. Al die afspraken waarmee we nu naar Brussel gaan, komen straks op losse schroeven te staan. Dit is gewoon politieke flauwekul, inderdaad alleen een face saving exercise.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Jan Peter stond gewoon voor aap.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;Hij heet trouwens Jan Kees.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Meneer De Jager, op zich een geschikte peer, is om het eufemistisch te stellen geen groot licht als het gaat om het versterken van de economie. Nu de politiek de makkelijke weg kiest door de btw te verhogen en ambtenaren op de nullijn te zetten, redden we die drie procent misschien voor één jaar. Daarna moeten we weer nieuwe maatregelen nemen, want we knijpen de economie af en komen zo in een vicieuze cirkel. Duitsland heeft eenzelfde budgettair masochisme. Angela Merkel doet precies het omgekeerde van wat de wereld van haar verwacht: de locomotief van Europa zijn.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;De Duitsers hebben het laatste decennium een enorm loonmatigingsbeleid gevoerd, waardoor de concurrentiekracht van Duitsland is toegenomen en de exportmogelijkheden voor de Europese periferie weggevaagd zijn.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;En daarmee is het medeveroorzaker van de problemen in Griekenland en Italië. De overschotten in Duitsland, maar ook in Nederland, zijn de tekorten in die landen.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;De teneur is dat de perifere landen orde op zaken moeten stellen. Zij hebben de dingen fout gedaan. Er is absoluut geen besef dat aan beide kanten een deel van de schuld zit.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Duitsland en Nederland geloven als enige dat verlaagde overheidsuitgaven de economie stimuleren. Rabiaat anti-Keynesiaans. Klaas Knot, die aardige jongen, zegt hetzelfde. Economen leren vandaag de dag de leer van Keynes niet meer. Die hele generatie van Jan Kees de Jager en Klaas Knot is opgegroeid zonder dat gedachtengoed te kennen en te verinnerlijken.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg en Engelen vinden een begrotingstekort boven de drie procent en een oplopende staatsschuld geen drama, zolang de grote problemen waar de Nederlandse economie écht onder zucht maar aangepakt worden.</p>
<p>&#8216;Er zit een aantal olifanten in de kamer,&#8217; zegt Van der Ploeg. &#8216;Neem de hypotheekrente. Door de fiscale aftrek is roekeloos lenen aangemoedigd door de overheid. Dat heeft de huizenprijzen omhoog gejaagd. Van een saai land à la Duitsland zijn we een Angelsaksisch land van windhandel geworden. Nu het zootje in elkaar zakt, kunnen mensen niet meer scheiden en niet meer verhuizen naar een andere baan. Alles komt op slot te zitten.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;Nederland heeft een enorme onroerend goed-bubble. Die gaat ordelijk of wanordelijk leeglopen. Bij ordelijk leeglopen heb je de mogelijkheid je triple A te behouden. Bij wanordelijk leeglopen ben je die gegarandeerd kwijt. Het probleem van de particuliere woningen is maar één kant van het verhaal. De andere kant is kantorenleegstand. Alleen al in Amsterdam moet een miljoen vierkante meter aan het arsenaal onttrokken worden om vraag en aanbod in evenwicht te brengen. Dat betekent dat er gesloopt moet worden, dat heel veel partijen verlies moeten nemen, dat de waardering in balansen van banken afgewaardeerd moeten worden. Nederlandse en Europese banken hebben in vergelijking met het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten veel te kleine kapitaalbuffers. Nederlandse banken kunnen dit soort afwaarderingen maar mondjesmaat verstouwen.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;In Nederland dreigt zich eenzelfde crisis af te tekenen als in Ierland. Daar was het: we zijn rijk, want laten we met zijn allen afspreken dat we rijk zijn door gewoon te zeggen dat onze huizen die vroeger twee ton waard waren ineens een miljoen waard zijn. Er waren daar allerlei banken die niets anders deden dan die windhandel. Op eilanden in het westen van Ierland, waar geen hond naartoe wil en waar het altijd regent, werden vijfsterrenhotels neergezet die nu niet afgebouwd zijn of leegstaan.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;Maar Rick, mag ik jou een vraag stellen over je eigen ervaringen als staatssecretaris in Paars 1…&#8217;Van der Ploeg: &#8216;In Paars 2 zat ik.&#8217;</p>
<p>Engelen: &#8216;Nog beter. In de periode 1995-2000 heeft er een verdubbeling van de huizenprijs plaatsgevonden. Terwijl jij in dat kabinet zat, zijn de kredietverstrekkingsregels verruimd, is het mogelijk gemaakt dubbele inkomens mee te tellen en zijn spaarhypotheken toegestaan. Was dat ook allemaal de schuld van Willem Vermeend? Hebben jullie het daar over gehad?&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Ik heb me al in 1989 keihard tegen de hypotheekrenteaftrek uitgesproken. Als financieel woordvoerder in de Tweede Kamer werd ik menigmaal teruggefloten. Ik heb keer op keer op keer discussies gevoerd over de fiscale windhandelconstructies met Zalm en anderen. Maar er waren twee dingen waar je niet over mocht praten: het koningshuis en de hypotheekrenteaftrek. Dan ging je naar beneden in de peilingen. Ik kreeg heel vaak op mijn sodemieter van mensen als Wim (Kok, red.) of Willem. Bij de VVD of het CDA was en is het helaas nog een veel groter taboe.&#8217;</p>
<p>Een andere hervorming: de arbeidsmarkt. Nederland moet op de schop pleit vurig voor een vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt. Samsom zegt juist dat de PvdA een eind wil maken aan de hyperflexibilisering.</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Ik snap dat Diederik dat om electorale redenen zegt, maar ik ben het er als econoom niet mee eens. Hoe meer bescherming je geeft, hoe minder aantrekkelijk het wordt voor bedrijven mensen aan te stellen. Dat is leuk voor de oudere garde, maar de jonge mensen die toestromen sla je daarmee voor de neus. Je moet je sociale zekerheidswetten en je ontslagstructuren continu herdefiniëren om aansluiting te vinden bij ontwikkelingen op de markt. Als je dat niet doet, mis je de boot.&#8217; Engelen: &#8216;Politici zijn niet toegekomen aan langeretermijnhervormingen die veel eerder in gang hadden moeten worden gezet. Dat komt doordat we in tien jaar vijf kabinetten hebben gehad; Italiaanse toestanden met enorm veel politieke turbulentie. Dan zijn een heleboel politiek strategische spelletjes noodzakelijk. En die kosten tijd.&#8217; Van der Ploeg: &#8216;Op de dag dat je als kabinet aantreedt, moet je drie dingen op de binnenkant van je hand zetten. Ik ben daar als staatssecretaris meteen mee naar buiten gekomen. Iedereen was woedend, maar ik heb het wel gedaan gekregen.&#8217;</p>
<p>Wat moet de nieuwe regering straks in de handpalm schrijven? Engelen: &#8216;Wat mij betreft is het heel simpel: niet paniekerig gaan bezuinigen, maar een pas op de plaats maken. Laat zo snel mogelijk de vastgoed-bubble leeglopen. Zet in op een aantal achterstallige structuurhervormingen. De verzorgingsstaat is te veel op uitkeringen gericht, het moet veel activerender. De kennis waarmee we nu onze jongere generaties opleiden, is bederflijke waar. De economische turbulentie is groot, en je moet zorgen dat mensen hun hele leven lang toegang hebben tot nieuwe expertise. We hebben al vijftien jaar onze bek vol van een leven lang leren, maar er is nog nooit een echte stap gezet.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg: &#8216;Het belangrijkste is dat een nieuw kabinet het in de eerste drie maanden eens wordt over een hervormingsagenda voor de huizen- en de arbeidsmarkt. Er zal ook wel hier en daar slim bezuinigd moeten worden, zonder de economie af te remmen, want dat kan altijd. En je kunt niet onder de discussie uit over de financiering van de zorg. We moeten een filosofie bedenken om de zorgkosten, die sterk stijgen omdat de marktwerking niet werkt, in de hand te houden. Misschien moet je wel fiscaal stimuleren dat mensen beleggen in hun eigen zorgfonds in plaats van in hun huis. Ik ben het ook met Ewald eens over die permanente educatie. En we zullen precies het omgekeerde van de afgelopen twee jaar moeten doen: een immigratie-agenda bedenken. Binnenkort zal iedereen gaan roepen dat we een personeelstekort hebben. Wie gaan onze billen afvegen? Welk talent halen we binnen voor een sterkere kenniseconomie? Maar het allerbelangrijkste is dat Nederland weer een plaats krijgt aan de internationale onderhandelingstafels. Op de laatste klimaatconferentie in Durban waren we nauwelijks aanwezig. Normaal zijn we een van de hoofdrolspelers. Het is een gotspe, ik schaam me dood. Nederland is onder dit kabinet twee jaar bezig geweest met navelstaren. Het enige wat we in het buitenland lieten zien was ons opgeheven vingertje over die drie procent.&#8217;</p>
<p>Twee weken later ziet het er naar uit dat Brussel de begrotingsteugels minder strak zal aantrekken. Ewald Engelen put een beetje hoop uit de Franse verkiezingsoverwinning van Hollande. &#8216;Wat hij allemaal in petto heeft voor de Fransen is natuurlijk vreselijk. Een oud-links programma. Maar het is een zegen voor Europa en Nederland dat deze man gekozen is. De vanzelfsprekende verstandhouding die er bestond tussen Parijs en Berlijn, het inzetten op harde afspraken en bezuinigingen, is nu ten einde. Dat gaat in Brussel een heel andere dynamiek opleveren, waarin veel meer nadruk zal komen te liggen op economische groeiperspectieven.&#8217;</p>
<p>De uitslagen in Griekenland en Frankrijk beschouwt Engelen als &#8216;de eerste oprispingen van een electorale revolte&#8217;. &#8216;De kiezer, die twee jaar lang verwaarloosd is en de recessie nu voor zijn kiezen krijgt, pikt het niet meer,&#8217; analyseert hij. &#8216;De uitslag in Griekenland levert een zeer gefragmenteerd politiek landschap op dat het uitvoeren van het Brusselse dictaat alleen maar ingewikkelder maakt. Het zal er dit of volgend jaar toe leiden dat de kosten-baten-berekeningen in Griekenland ten nadele van het lidmaatschap van de eurozone gaan uitvallen. Als Griekenland of Portugal eruit stapt, is dat nog behapbaar. Mijn voorspelling is dat vóór het eind van 2012 de eurocrisis weer opflakkert naar grote hoogten. Als dan ook Spanje valt, is het einde oefening.&#8217;</p>
<p>Van der Ploeg is niet minder somber over de toekomst van Europa. &#8216;Het is een heel onzekere tijd. Je ziet dat de markten heftig reageren. Het is erg onduidelijk hoe Hollande zijn verhaal van groei en geen bezuinigingsdrift gaat invullen en welke verkiezingsbeloften hij gaat breken. Het Europese continent is achteruit aan het kachelen. Wij vergrijzen en China komt op. Politici hebben in Europa nooit harde beslissingen hoeven nemen, omdat ze altijd konden rekenen op groei. Dat doen Samsom en Hollande nu ook. Maar wat nu als die groei er gewoon niet meer komt en je opeens écht politiek moet gaan bedrijven?&#8217;</p>


Rupert Murdoch

Rupert Murdoch

Aurora

Aurora

Big Pharma

Big Pharma

Ondertussen in

Breedband Neelie

Breedband Neelie

De crisis begrijpen

VoxEU.org

MeJudice.nl

Financial Times

Zero Hedge

Eigen informatiedieet

‘De Jager is geen groot licht’