Femicide is voorspelbaar

Dwingende controle

Verhaal van de Week

Je been of je leven

Israëlische gevangenissen

Geld genoeg, aldus experts

Politiek

Wat maakt een tekst authentiek?

Robot Jetten

Waarom die woede?

Teun van de Keuken

Politieke partijen breken de wet

Illegale cookies

Wat maakt gelukkig?

Hans Against the Machine

De VVD-vrije aflevering

Radio Vrij Nederland

Vredesmissies lopen vast

Verenigde Naties

Dit mag je niet missen

Cultuur

'Totem' van Dew de Nijs Bik

Pop-up poëzie

<div class="wpg-element paragraph">
03-11-2007 Door Maurits Martijn
Vanaf 1 oktober bestaat het AVV (Alternatief voor Vakbond) twee jaar. Dat betekent dat de – zelfverklaarde – luis in de pels van de traditionele vakbonden bij wet gerechtigd is mee te praten bij cao- en andere onderhandelingen. Maar de jonge vakbond wordt door de babyboombastions geweerd van de onderhandelingstafel. Volgens AVV-voorzitter Martin Pikaart maken de vakbonden zich schuldig aan kartelvorming en is er sprake van incestueuze belangenverstrengeling.
Met veel bombarie werd twee jaar geleden het ‘Alternatief voor Vakbond’ (AVV) opgericht: een initiatief van jonge academici die zich niet vertegenwoordigd voelden door de traditionele vakbonden. Mei Li Vos, de eerste voorzitter, was niet uit de media weg te slaan met haar tirades tegen de babyboomers. Inmiddels zit Vos voor de PvdA in de Tweede Kamer. Martin Pikaart, wiskundige en medeoprichter van de AVV, heeft het roer overgenomen. 
Dat is geen dankbare taak: volgens Pikaart wordt het AVV op alle mogelijke manieren tegengewerkt. ‘De achterkamertjes van de polder worden bevolkt door vijfenvijftigplussers die alleen de belangen van hun generatie behartigen,’ zegt hij. ‘De belangen van jongere werknemers, van mensen met tijdelijke contracten en flexwerkers, worden genegeerd. Wij worden als nieuwe vakbond stelselmatig buitengesloten. De traditionele vakbonden maken zich schuldig aan kartelvorming en incestueuze belangenverstrengeling.’
Dat zijn zware beschuldigingen. Waar blijkt dat uit?
‘We hebben ons de afgelopen twee jaar, bijvoorbeeld, aangemeld voor verschillende cao-onderhandelingen in sectoren waar veel jongeren werkzaam zijn met tijdelijke contracten. Als reactie kregen we telkens te horen dat we niet welkom waren omdat we te klein zouden zijn of nog niet lang genoeg zouden bestaan.’
Jullie zijn toch ook een kleine bond? Jullie hebben maar drieduizend leden.
‘Maar we vertegenwoordigen een grote groep werknemers: flexwerkers en mensen met tijdelijke contracten, die door de traditionele vakbonden absoluut niet vertegenwoordigd worden. De vakbonden houden de rijen gesloten, ze laten ons er niet tussen. Laatst hoorden we dat er in de academische sector zelfs convenanten bestaan waarin is vastgelegd dat universiteiten hun cao’s móéten sluiten met bepaalde traditionele vakbonden.’
Is dat dan bedoeld om jullie buiten de deur te houden?
‘Dat is misschien niet de intentie van zulke convenanten, maar in de praktijk werkt het wel zo. We hebben die gang van zaken aangekaart bij de minister van Onderwijs. Na een jaar kregen we te horen dat zulke convenanten inderdaad niet de bedoeling hebben ons er buiten te houden, maar dat de AVV toch geen geschikte vakbond zou zijn voor overheidspersoneel. Dat slaat nergens op. Wij hebben nota bene in onze statuten staan dat wij de belangen van onder andere ambtenaren behartigen. En in het onderwijs werken ontzettend veel mensen met tijdelijke contracten.’
Waar blijkt die kartelvorming nog meer uit?
‘De financiering. De overheid subsidieert de vakbonden via de stichting Verdeling financiële overheidsbijdrage. Bijna een half jaar geleden heb ik ons daar al aangemeld, omdat we vonden dat we langzamerhand wel recht hadden op subsidie. We hebben veel te weinig geld om campagne te voeren en leden te werven. Vorige week kreeg ik eindelijk een aanmeldingsformulier. Daar gaan dus vijf maanden overheen. Drie keer raden wie er in het bestuur van die stichting zitten. Juist: de traditionele vakbonden.
Nog een voorbeeld. In veel sectoren zijn bepaalde cao’s door de minister algemeen verbindend verklaard. Als een kleine werkgever in zo’n sector met ons een cao wil afsluiten, moet hij dispensatie aanvragen om af te wijken van de overkoepelende cao. Vroeger kreeg je die dispensatie bijna automatisch. Maar minister Donner heeft nu net, buiten de Tweede Kamer om, een aanpassing doorgevoerd, waardoor de partijen het zelf moeten regelen. Bij wie moet je nu dus dispensatie aanvragen? Bij de partijen die net die algemeen verbindende cao hebben afgesloten: de traditionele vakbonden. In zulke gevallen krijgen we dus automatisch nee te horen.’
Dan kun je toch bezwaar maken bij de minister van Sociale Zaken?
‘Ja, maar die legt het dan voor aan de Stichting van de Arbeid. En wie zitten daarin? Precies: dezelfde grote bonden. Dat is machtsconcentratie, en in strijd met het grondrecht om je te verenigen. Het is pure kartelvorming.’
Als dat zo is, waarom doet de Nederlandse Mededingingsautoriteit er dan niks aan?
‘De NMA zegt dat het terrein van de arbeidsverhoudingen buiten hun invloedssfeer valt. Bizar genoeg bestaat er in Nederland op dit terrein geen enkel onafhankelijk toezichthoudend orgaan. Het is hetzelfde als wanneer de minister regelgeving over het milieu ter goedkeuring zou voorleggen aan de grote chemieconcerns. Het slaat echt nergens op. Dit is incestueuze belangenverstrengeling.’
Kan oud-voorzitter Mei Li Vos vanuit de Kamer geen invloed uitoefenen?
‘Progressieve krachten binnen de PvdA krijgen steeds minder ruimte. De FNV en de PvdA waren altijd twee handen op een buik. Nu is de FNV opeens ook maatjes met de SP geworden. De PvdA is bang dat de FNV haar aandacht nog meer naar de SP verlegt en probeert de FNV tegemoet te komen. Moeizaam dus.’
De AVV is heel lang bezig geweest met een nieuwe cao voor de uitzendbranche. Waarom is daar niks van terechtgekomen?
‘We hadden een heel mooi plan ontwikkeld waar de “draaideurconstructie” uit gehaald is. Tot nu toe kunnen uitzendkrachten er na drie jaar werk uitgezet worden en dan na drie maanden weer terugkomen. Op die manier kunnen werknemers eindeloos aan het lijntje worden gehouden. Daar wilden wij een einde aan maken. Maar ons plan werd uiteindelijk getorpedeerd door de FNV.’
Wat heeft de AVV de afgelopen jaren eigenlijk wél bereikt?
‘We hebben samen met het pensioenfonds Cordares een pensioenconstructie voor zelfstandigen samengesteld, waarbij deelnemers zelf kunnen bepalen wat ze inleggen en hoe risicovol het wordt belegd. En we hebben een nieuwe procedure bedacht die de cao-onderhandelingen heeft gedemocratiseerd. Niet alleen vakbondsleden, maar iedereen die onder de cao valt, mag binnenkort meepraten. Toen wij met het idee kwamen, riep de FNV meteen dat het niks was. Nu claimen ze dat zij de eerste bond ter wereld zijn die het zo heeft geregeld. En we zijn bezig met een rechtszaak tegen het ABP, het grootste Nederlandse pensioenfonds, dat 215 miljard euro beheert. Na de grote demonstraties op het Museumplein in 2004 is het hoofdlijnenakkoord gesloten over de vut. Daardoor moeten jongere werknemers meebetalen aan de riante vut-regelingen van zesenvijftigplussers, terwijl zij zelf geen vut-regeling meer hebben. In de onderhandelingen was dat indertijd zelfs de belangrijkste inzet van alle betrokken bonden. Wij vinden dat leeftijdsdiscriminatie. Het gaat wéér alleen om de belangen van oudere werknemers. Daarom hebben wij het ABP voor de rechter gesleept. Er staat veel op het spel, want als wij winnen, wordt het hele akkoord nietig verklaard. Dan hadden al die premies niet geïnd mogen worden. Half december doet de rechter uitspraak.’V
De kleine AVV tegen het grootste pensioenfonds van Europa. Gaan jullie winnen?
‘Daar ben ik van overtuigd. Als de rechter zijn rug maar rechthoudt.’
</div>

Maurits Martijn

AVV-voorzitter Martin Pikaart: ‘Wij worden als nieuwe vakbond stelselmatig buitengesloten’

Programma Themaweek ‘Tot Zover Darfur’
Expositie
‘Smallest witnesses’
Herinneringscentrum kamp Westerbork. Van 5 november t/m 7 januari 2008
Onderzoekers van Human Rights Watch in Darfur deelden kleurpotloden en schetsboeken uit aan kleine kinderen om zich mee bezig te houden terwijl er met hun ouders werd gesproken. De kleine getuigen tekenden spontaan over het onderwerp dat hen het meest bezighoudt: de oorlog. Herinneringscentrum kamp Westerbork exposeert een aantal van deze tekeningen. De expositie wordt 5 november om 11.00 uur geopend door Ruud Gullit.
Actie met basisscholen en kerken in Noordwijk
5 t/m 11 november
Bij de opening van de kindertekeningexpositie ‘Smallest witnesses’ zijn vijftig leerlingen uit groep 8 van basisscholen in Noordwijk aanwezig om later die week een spreekbeurt over het thema te houden. Overlevenden van vernietigingskampen uit de Tweede Wereldoorlog bezoeken de scholen om over hun ervaringen te praten. De basisschoolleerlingen laten op 9 november gezamenlijk blauwe ballonnen op in Noordwijk. Verschillende kerken in de gemeente Noordwijk besteden tijdens de preek aandacht aan de crisis in Darfur.
Pamflet Aart Zeeman
Deze week verschijnt het pamflet Tot zover Darfur’ van Aart Zeeman. Daarin stelt hij de vraag wat er gedaan kan worden aan de desinteresse voor buitenlandkwesties onder televisiekijkers. Hoe kan dit veranderene n vooral: wie moet het doen? De overheid, de publieke-omroepbazen of misschien journalisten zelf? Zee­man bespreekt dit met de situatie in Dar­fur als voorbeeld.
(Zie ook het interview met Aart Zeeman op pagina 38-39)
Preview ‘The devil came on horseback’
6 november, Verzetsmuseum, Amsterdam. 19.00-21.30 uur, borrel na afloop
Tot Zover Darfur en het Verzets­mu­se­um Amsterdam organiseren een speciale preview voor jongeren van de documentaire The devil came on horseback (zie pagina hiernaast), met na afloop een debat met onder anderen Jan Pronk, die twee jaar werkzaam is geweest als bijzonder VN-gezant in Soedan. Vrij Nederland-redacteur Harm Ede Botje leidt het debat.
De Nacht voor Darfur
Panama, Amsterdam 9 november, 20.00-23.00 uur
Onder leiding van cabaretier Dolf Jansen wordt in Panama in Am­ster­dam een manifestatie gehouden tegen het aanhoudende geweld in de Soedanese regio. Interviews met en optredens van onder anderen minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koen­ders, Ruud Gullit, Pete Philly &#038; Perquisite, Jan Jaap van der Wal en Lange Frans &#038; Baas B. luis­teren de avond op. Een deel van de avond, waarop ook een nieuw initiatief wordt gepresenteerd om langdurige steun voor het verhelpen van het drama te waarborgen, is live te zien op Nederland 2.
Televisieavond
‘Tot Zover Darfur’
9 november, Nederland 2 20.30-22.00 uur
Nederland 2 is 9 op november de hele avond gewijd aan Darfur. De NOS en de gezamenlijke actualiteitenrubrieken van de Publieke Omroep hebben een speciaal programma samengesteld, met reportages, interviews en een live-verslag van verschillende manifestaties in het land.
Televisiedocumentaire
Rick Konijnebelt
5-9 november, RTL-Z Tussen 9.00 en 18.00 uur, op diverse tijdstippen
RTL-Z, het doorlopende nieuws­programma dat overdag op ?RTL 7 te zien is, zendt tussen?5 en 9 november regelmatig een tv-special over Darfur uit van Rick Konijnebelt, die begin oktober bij hoge uitzondering met camera toegang kreeg tot Darfur.
Fakkeloptochten
Herinneringscentra kamp Westerbork en kamp Amersfoort 9 november, aanvang 19.00 uur
In de nacht van 9 op 10 november 1938 verdreven Nazi’s en sympathisanten in heel Duitsland joden uit hun huizen en werden synagogen en joodse begraafplaatsen verwoest. De Kristallnacht was de opmaat voor een van de grootste genociden ooit. De traditionele fakkeloptochten ter herdenking van de Kristallnacht in kamp Westerbork en kamp Amersfoort staan dit jaar in het teken van de 200.000 slachtoffers in Darfur en de ruim 2,5 miljoen Darfuri die uit hun huis zijn verdreven.
Rode Fonteinen
Leidseplein, Amsterdam; Hof­plein, Rotterdam; Markt­plein, Apeldoorn, en andere steden 9 november
Als symbool voor het verspilde bloed van ruim 200.000 Darfuri kleuren de fonteinen op bovengenoemde pleinen rood.
Darfur/Darfur Collectie
Schouwburg Rotterdam 9 t/m 14 november, Opening: 9 november, 19.00 uur
Ze reizen sinds september 2006 de wereld rond: 150 foto’s uit Darfur. Beelden van afgebrande dorpen en het kampleven, maar ook portretten van de bevolking. Door de aanhoudende wreedheden in beeld te brengen en te exposeren, hopen de initiatiefnemers internationale steun voor het probleem te krijgen. De foto’s zijn het werk van zeven fotojournalisten en de Amerikaanse ex-marinier Brian Steidle. Ze worden levensgroot geprojecteerd en verschenen al op de muren van musea in Los Angeles, Berlijn en Milaan. Van 9 t/m 14 november zijn ze te zien aan de buitenzijde van de Rotterdamse Schouwburg. Hélène Caux, een van de fotografen en werkzaam voor UNHCR, opent de expositie.
Bouw replica vluchtelingenkamp
Schouwburgplein Rotterdam 9 t/m 14 november
Op het plein voor de Schouw­burg in Rotterdam bouwen ?Stich­ting Vluchteling en Oxfam Novib een replica van een vluchtelingenkamp. Het tentenkamp is te bezichtigen en bootst zo waarheidsgetrouw mogelijk het leven in een vluchtelingenkamp na.
Films en Documentaires
The Devil came on horseback
Annie Sundberg, 2007
Hoofdpersoon van deze onthullende en prijswinnende documentaire is ex-marinier Brian Steidle die bewapend met zijn fototoestel een confronterend ooggetuigenverslag van Darfur maakt. Hij vertrekt als waarnemer naar Darfur, maar keert al snel gedesillusioneerd terug naar de Verenigde Staten. Ondanks alarmerende rapporten van hem en zijn collega’s blijft de internationale gemeenschap toekijken hoe onschuldige burgers in Darfur worden uitgemoord. Steidle stapt naar de New York Times met zijn verhaal en met zijn foto’s, en groeit uit tot een belangrijke woordvoerder van de Darfur-beweging in de Verenigde Staten. In de film zijn beelden die van de etnische zuiveringen zijn gemaakt (door Steidle en anderen) op een knappe manier achter elkaar gezet.
Niet geschikt voor jonge kijkers.
Darfur Now
Ted Braun, 2007
Een feelgoodmovie over Darfur? Alleen Hollywood speelt het klaar om over de ellende in Darfur een opbeurende film te maken. De prachtig (in Darfur, Den Haag en Californië) gefilmde en sterk gemonteerde documentaire vertelt de inspirerende verhalen van zes mensen die zich inzetten voor Darfur. De film volgt een jonge Amerikaanse activist, de hoofdaanklager bij het Internationaal Strafhof, een VN-hulverlener in Darfur, de Darfuri-leider van een vluchtelingenkamp, een jonge moeder die zich na de moord op haar kind bij de rebellen aansluit, en een Hollywood-filmster. ‘Zes verhalen. Eén hoop’ is de slogan van de film.
Sand and Sorrow
Paul Freedman, 2007
De Nespresso-stem van George Clooney loodst de kijker langs de vele verschrikkingen van Darfur. Niet alleen de grootschalige genocide, de verkrachtingen en de erbarmelijke omstandigheden van de miljoenen vluchtelingen, maar ook het tekortschieten van de regering Bush en de internationale gemeenschap komen uitvoerig aan bod. De film is enerzijds een aanklacht tegen het geweld en dit falen, en anderzijds een lofzang op de Amerikaanse protestbeweging. Soms wat bombastisch en over the top, maar niet alleen de beelden van kapotgeschoten lichamen maken indruk.
Boeken
Woestijnnomaden
Arita Baaijens, 2003 Uitgever: Contact
Reizigster en schrijfster Arita Baaijens maakte in 2000 en 2002 per kameel twee reizen dwars door Darfur en schreef er een fascinerend boek over. De lezer wordt onmiddellijk meegesleurd in het verhaal. Met humor vertelt Baaijens over haar avonturen, maar bijna terloops schrijft ze ook over de ingewikkelde verhoudingen tussen de verschillende stammen en over de geschiedenis van het onherbergzame land waar ze doorheen reist. Op de achtergrond sluimert het conflict dat in 2003 in volle omvang zou losbreken.
Darfur: A Short History of a Long War
Julie Flint en Alex de Waal, 2005 Uitgever: Zen Books
Internationaal vermaard Darfur-kenner Alex de Waal kan niet meer naar Darfur reizen. Het regime in Khartoem wil niet dat mensen zoals hij te veel rondneuzen en dus ging collega Flint op stap. Flint en De Waal trekken op basis van gesprekken en documenten dezelfde conclusie als de Verenigde Naties, namelijk dat het regime in Khartoem rechtstreeks verantwoordelijk is voor de etnische zuiveringen in Darfur. In 134 pagina’s slagen Flint en De Waal erin om de achtergronden van het conflict op een rijtje te zetten. Een must voor iedere lezer die meer van de complexe situatie in Darfur wil begrijpen.
The Ambiguous Genocide
Gérard Prunier, 2005 Uitgever: Hurst &#038; Co
Pruniers diepgravende analyse over Darfur is misschien wel het beste boek dat de laatste paar jaar over Darfur is verschenen. Prunier toont overtuigend aan hoe de tribale lappendeken van Darfur, na tientallen jaren van stelselmatige verwaarlozing, uit ideologische en geopolitieke motieven die weinig of niets met Darfur zelf te maken hebben, uiteen werd gescheurd, met alle gruwelijke gevolgen van dien. Arabier en Afrikaan, nomade en boer, het zijn geladen begrippen die door constante politieke manipulatie van buitenaf pas hun huidige inhoud kregen. Het is geen eenvoudig boek, maar wie iets van de huidige situatie in Darfur wil begrijpen, mag het niet overslaan.
Not On Our Watch. The Mission to End Genocide in Darfur and Beyond
Don Cheadle en John Prender­gast, 2007 Uitgever: Hyperion Books
Een handboek voor activisten, geschreven door de acteur Don Cheadle (hoofdrolspeler van de film Hotel Rwanda) en mensenrechtenactivist John Prendergast. Het boek is een allegaartje van praktische informatie, portretten van ‘gewone’ Amerikanen die actie voeren voor Darfur, reisverhalen en persoonlijke anekdotes van de twee actievoerende helden. De schrijvers geven weinig informatie over de achtergronden van het conflict in Darfur. Maar het boek leest lekker weg. En de toon is optimistisch. Ja, een brief schrijven aan een politicus helpt echt!
A Long Day’s Dying. Critical moments in the Darfur Genocide
Trouwe lezers van Reeves’ website www.sudanreeves.org zullen veel van dit boek herkennen, want het is een compilatie van zo’n honderdvijftig essays die Reeves eerder publiceerde. Reeves is met name sterk als hij de geschiedenis van de internationale reactie op het conflict in Darfur beschrijft. Hij nagelt de internationale gemeenschap aan de schandpaal en onthult hoe het regime in Khartoem de machthebbers in Washington, New York en Brussel manipuleert. Een naslagwerk. Met kaarten en de volledige teksten van de Veilig­heidsraadresoluties.
Computerspel
Darfur is Dying
Eric Reeves, 2007 Uitgever: Key Publishing House www.darfurisdying.com
Een educatief online computerspel ontworpen door studenten. Hoe overleef je een vluchtelingenkamp in Darfur? Wat doe je als je water gaat halen en de Janjaweed-milities liggen op de loer om je te vermoorden of te verkrachten? Verstop je, anders verlies je het spel.
Websites
www.savedarfur.org
De grootste coalitie van de Amerikaanse Darfur-beweging geeft veel achtergrondinformatie over het conflict. Met links naar alle acties.
www.standnow.org
De website van de Amerikaanse Darfur-studentenbeweging. STAND zoekt studenten in andere landen die zich willen aansluiten.
www.sudantribune.com
Goede informatieve site, met veel achtergronden en opinie.
www.unmis.org
Site van de VN-missie in Soedan.
www.24hoursdarfur.org
Een videocampagne. Je kan je eigen protestfilmpje maken en op de site zetten.

Harm Ede Botje

Freke Vuijst

Harm Botje

Alles wat u inmiddels wel wilt weten; DARFUR SPECIAL

Interview AVV-voorzitter Martin Pikaart
Met veel bombarie werd twee jaar geleden het ‘Alternatief voor Vakbond’ (AVV) opgericht: een initiatief van jonge academici die zich niet vertegenwoordigd voelden door de traditionele vakbonden. Mei Li Vos, de eerste voorzitter, was niet uit de media weg te slaan met haar tirades tegen de babyboomers. Inmiddels zit Vos voor de PvdA in de Tweede Kamer. Martin Pikaart, wiskundige en medeoprichter van de AVV, heeft het roer overgenomen. Dat is geen dankbare taak: volgens Pikaart wordt het AVV op alle mogelijke manieren tegengewerkt. ‘De achterkamertjes van de polder worden bevolkt door vijfenvijftigplussers die alleen de belangen van hun generatie behartigen,’ zegt hij. ‘De belangen van jongere werknemers, van mensen met tijdelijke contracten en flexwerkers, worden genegeerd. Wij worden als nieuwe vakbond stelselmatig buitengesloten. De traditionele vakbonden maken zich schuldig aan kartelvorming en incestueuze belangenverstrengeling.’
Dat zijn zware beschuldigingen. Waar blijkt dat uit?
‘We hebben ons de afgelopen twee jaar, bijvoorbeeld, aangemeld voor verschillende cao-onderhandelingen in sectoren waar veel jongeren werkzaam zijn met tijdelijke contracten. Als reactie kregen we telkens te horen dat we niet welkom waren omdat we te klein zouden zijn of nog niet lang genoeg zouden bestaan.’
Jullie zijn toch ook een kleine bond? Jullie hebben maar drieduizend leden.
‘Maar we vertegenwoordigen een grote groep werknemers: flexwerkers en mensen met tijdelijke contracten, die door de traditionele vakbonden absoluut niet vertegenwoordigd worden. De vakbonden houden de rijen gesloten, ze laten ons er niet tussen. Laatst hoorden we dat er in de academische sector zelfs convenanten bestaan waarin is vastgelegd dat universiteiten hun cao’s móéten sluiten met bepaalde traditionele vakbonden.’
Is dat dan bedoeld om jullie buiten de deur te houden?
‘Dat is misschien niet de intentie van zulke convenanten, maar in de praktijk werkt het wel zo. We hebben die gang van zaken aangekaart bij de minister van Onderwijs. Na een jaar kregen we te horen dat zulke convenanten inderdaad niet de bedoeling hebben ons er buiten te houden, maar dat de AVV toch geen geschikte vakbond zou zijn voor overheidspersoneel. Dat slaat nergens op. Wij hebben nota bene in onze statuten staan dat wij de belangen van onder andere ambtenaren behartigen. En in het onderwijs werken ontzettend veel mensen met tijdelijke contracten.’
Waar blijkt die kartelvorming nog meer uit?
‘De financiering. De overheid subsidieert de vakbonden via de stichting Verdeling financiële overheidsbijdrage. Bijna een half jaar geleden heb ik ons daar al aangemeld, omdat we vonden dat we langzamerhand wel recht hadden op subsidie. We hebben veel te weinig geld om campagne te voeren en leden te werven. Vorige week kreeg ik eindelijk een aanmeldingsformulier. Daar gaan dus vijf maanden overheen. Drie keer raden wie er in het bestuur van die stichting zitten. Juist: de traditionele vakbonden.
Nog een voorbeeld. In veel sectoren zijn bepaalde cao’s door de minister algemeen verbindend verklaard. Als een kleine werkgever in zo’n sector met ons een cao wil afsluiten, moet hij dispensatie aanvragen om af te wijken van de overkoepelende cao. Vroeger kreeg je die dispensatie bijna automatisch. Maar minister Donner heeft nu net, buiten de Tweede Kamer om, een aanpassing doorgevoerd, waardoor de partijen het zelf moeten regelen. Bij wie moet je nu dus dispensatie aanvragen? Bij de partijen die net die algemeen verbindende cao hebben afgesloten: de traditionele vakbonden. In zulke gevallen krijgen we dus automatisch nee te horen.’
Dan kun je toch bezwaar maken bij de minister van Sociale Zaken?
‘Ja, maar die legt het dan voor aan de Stichting van de Arbeid. En wie zitten daarin? Precies: dezelfde grote bonden. Dat is machtsconcentratie, en in strijd met het grondrecht om je te verenigen. Het is pure kartelvorming.’
Als dat zo is, waarom doet de Nederlandse Mededingingsautoriteit er dan niks aan?
‘De NMA zegt dat het terrein van de arbeidsverhoudingen buiten hun invloedssfeer valt. Bizar genoeg bestaat er in Nederland op dit terrein geen enkel onafhankelijk toezichthoudend orgaan. Het is hetzelfde als wanneer de minister regelgeving over het milieu ter goedkeuring zou voorleggen aan de grote chemieconcerns. Het slaat echt nergens op. Dit is incestueuze belangenverstrengeling.’
Kan oud-voorzitter Mei Li Vos vanuit de Kamer geen invloed uitoefenen?
‘Progressieve krachten binnen de PvdA krijgen steeds minder ruimte. De FNV en de PvdA waren altijd twee handen op een buik. Nu is de FNV opeens ook maatjes met de SP geworden. De PvdA is bang dat de FNV haar aandacht nog meer naar de SP verlegt en probeert de FNV tegemoet te komen. Moeizaam dus.’
De AVV is heel lang bezig geweest met een nieuwe cao voor de uitzendbranche. Waarom is daar niks van terechtgekomen?
‘We hadden een heel mooi plan ontwikkeld waar de “draaideurconstructie” uit gehaald is. Tot nu toe kunnen uitzendkrachten er na drie jaar werk uitgezet worden en dan na drie maanden weer terugkomen. Op die manier kunnen werknemers eindeloos aan het lijntje worden gehouden. Daar wilden wij een einde aan maken. Maar ons plan werd uiteindelijk getorpedeerd door de FNV.’
Wat heeft de AVV de afgelopen jaren eigenlijk wél bereikt?
‘We hebben samen met het pensioenfonds Cordares een pensioenconstructie voor zelfstandigen samengesteld, waarbij deelnemers zelf kunnen bepalen wat ze inleggen en hoe risicovol het wordt belegd. En we hebben een nieuwe procedure bedacht die de cao-onderhandelingen heeft gedemocratiseerd. Niet alleen vakbondsleden, maar iedereen die onder de cao valt, mag binnenkort meepraten. Toen wij met het idee kwamen, riep de FNV meteen dat het niks was. Nu claimen ze dat zij de eerste bond ter wereld zijn die het zo heeft geregeld. En we zijn bezig met een rechtszaak tegen het ABP, het grootste Nederlandse pensioenfonds, dat 215 miljard euro beheert. Na de grote demonstraties op het Museumplein in 2004 is het hoofdlijnenakkoord gesloten over de vut. Daardoor moeten jongere werknemers meebetalen aan de riante vut-regelingen van zesenvijftigplussers, terwijl zij zelf geen vut-regeling meer hebben. In de onderhandelingen was dat indertijd zelfs de belangrijkste inzet van alle betrokken bonden. Wij vinden dat leeftijdsdiscriminatie. Het gaat wéér alleen om de belangen van oudere werknemers. Daarom hebben wij het ABP voor de rechter gesleept. Er staat veel op het spel, want als wij winnen, wordt het hele akkoord nietig verklaard. Dan hadden al die premies niet geïnd mogen worden. Half december doet de rechter uitspraak.’V
De kleine AVV tegen het grootste pensioenfonds van Europa. Gaan jullie winnen?
‘Daar ben ik van overtuigd. Als de rechter zijn rug maar rechthoudt.’
Martin Pikaart: ‘De belangen van jongere werknemers worden genegeerd’

‘Wij worden als nieuwe vakbond stelselmatig buitengesloten’

Organisator jeugdfeesten
Het eerste FRIS feest in Vakzuid in Amsterdam was zo snel uitverkocht dat de kaartjes vijf keer over de kop zijn gegaan op de zwarte markt. Kinderen probeerden ook kaartjes te vervalsen. Dat hebben we nu opgelost door de kaartjes te koppelen aan een identiteits­bewijs. We proberen een echte uitgaansavond na te bootsen. We gaan altijd op zoek naar een echte discotheek en als dat niet mogelijk is dan bouwen we de zaal om tot discotheek. We proberen een avond te bieden zoals wij die zelf ook leuk zouden vinden. Met optredens en bekende dj’s.
De jongetjes van het voetbalteam dat wij samen trainen waren stinkjaloers als we op zaterdag vertelden wat we de nacht daarvoor hadden uitgespookt. Dat wilden zij ook. Vanuit hun wens en vanuit onze eigen ondernemingszin is Fris geboren. Op mijn zestiende heb ik een hele nacht met iemand uit mijn naaste omgeving op de eerste hulp gezeten. Alcoholvergiftiging. Daar zit je dan, zonder ouders en met iemand die niks meer kan. Die ervaring heeft veel indruk op me gemaakt en is van invloed geweest op de manier waarop FRIS is opgezet.
We laten kinderen op een verantwoorde manier kennismaken met uitgaan en het uitgaansleven. Onder het motto: geen alcohol, geen drugs, gewoon FRIS. Om ze te leren dat je het ook heel erg naar je zin kunt hebben zonder verdovende middelen.
FRIS betekent: bewust zijn van wat dingen met je doen. Hoe je om kunt gaan met alcohol, drugs en seksualiteit. Dat je plezier wilt hebben met je vrienden en naar de feestjes komt om Fris te zijn. Cool te zijn, chill te zijn. Om dit uit te dragen zijn we van plan veel meer dan alleen feesten te organiseren.
Ik ken geen precieze percentages, maar alcohol is een probleem onder jongeren. Dat komt omdat ze zich zo laten beïnvloeden door hun omgeving. Hoe jonger je bent, hoe meer je de kudde volgt en hoe minder je je eigen mening durft uit te dragen. Kinderen willen aardig gevonden worden. En als de populaire kinderen gaan experimenteren dan gaat de rest mee. Experimenteren is het probleem niet. Het gaat ons erom dat je weet hoever je daarin kunt gaan.
We willen de kinderen leren dat vanaf het moment dat je op de middelbare school komt tot aan het moment dat je volgens de wet mag drinken, je het ook heel leuk kunt hebben en cool en stoer kunt zijn zonder. Mijn moeder is pedagoog en zegt dat kinderen nu eigenlijk hun jeugdjaren overslaan en veel te vroeg in de pubertijd zitten. Alcohol is daar een onderdeel van. De biologische klok loopt niet meer zoals-ie zou moeten lopen. Wij proberen juist daar op in te springen: kinderen willen al uitgaan als ze twaalf zijn. Wij zeggen: bij ons kun je uitgaan, je mag alleen niet drinken. Daardoor komt uitgaan op de eerste plaats te staan, in plaats van alcohol.
In het begin probeerden veel kinderen drank mee te smokkelen. De kids die nu komen en die als eerste kaartjes kopen, komen echt voor het feest. Alle kinderen worden bij de entree gevisiteerd. Met alles wat er tot nu toe is ingenomen aan drank kan ik de Gall &#038; Gall vullen. Naar binnen krijgen, lukt ze niet. Indrinken kunnen wij niet tegenhouden. De fout ligt bij de winkel die de drank verkoopt. Als ze indrinken en we ruiken of zien het, wordt ze de toegang geweigerd. We kunnen ons permitteren streng te zijn aan de deur. De hele stad wil naar FRIS. Het is nu zo populair dat je niet meer stoer bent als je niet naar binnen komt, maar een sukkel.
Ik word opeens gezien als een soort expert op het gebied van jongeren en drank. In Eénvandaag was een item over een eventuele blaastest voor jongeren onder de zestien. Mijn mening werd gevraagd, samen met die van een arts en een wetenschapper. Ik was er zelf ook verbaasd over dat ze mij belden. Maar als je die naam krijgt en zo serieus genomen wordt, dan is dat alleen maar positief en een bewijs van de waarde van het concept achter FRIS. Het levert naamsbekendheid op en zorgt ervoor dat wij een grotere doelgroep bereiken. Dit helpt bij het verwezenlijken van onze doelstelling: FRIS-feesten door heel Nederland.
In een Belgische krant stond dat FRIS de nieuwste partyhype in Nederland was. Dit was nadat we pas vier feestjes in Amsterdam hadden gehad. Ook werd ik geïnterviewd door Radio Donna. Ik vind dat wel mooi. Hoe meer aandacht, hoe beter.
Ouders zijn eigenlijk een net zo’n belangrijke doelgroep als kinderen. Zij bepalen of de kinderen mogen komen en in de meeste gevallen betalen zij ook de kaartjes. We hebben veel contact met ouders en proberen hun duidelijk te maken wat FRIS is. Op die manier hopen we dat ze een goed gevoel bij FRIS krijgen en hun kinderen met plezier naar ons toesturen. Dit lijkt te lukken. Steeds vaker kopen ouders als verrassing een kaartje voor hun kind. Mooi toch? FRIS is voor iedereen, maar de entreeprijs is relatief hoog. Dat is een bewuste keuze. Iemand die rotzooi wil trappen en niet voor het feestje komt, heeft daar wel vijf euro maar niet twaalf euro vijftig voor over.
De overheid zou FRIS moeten steunen. Niet omdat wij het zijn, maar omdat het geen zin heeft campagnes tegen alcoholgebruik onder jongeren te voeren. Dat vinden kinderen niet stoer. Wij staan midden in de doelgroep, iemand in Den Haag staat dat niet. We weten wat er gebeurt en hebben contact met die kinderen. Zij kunnen zich met ons identificeren. De overheid zou ons eigenlijk moeten subsidiëren om door het hele land FRIS-feesten te organiseren, dan zul je zien hoeveel je bereikt.
We realiseren ons nu dat het meer is dan een feestje. Er wordt op dit moment fulltime door twee mensen een site gebouwd: www.wijzijnfris.nl en www.watisfris.nl. Dit wordt enerzijds een informatieve site, voor ouders en kinderen. Aan de andere kant wordt de site de plek van de FRIS-community. Alleen voor kinderen van twaalf tot zestien. Waar ze zich thuis voelen, waar ze met hun omgeving en vrienden kunnen praten. Aan die site komen dan onze activiteiten te hangen en in de toekomst kunnen alleen leden van de site onze evenementen bezoeken.
Deze zomer organiseren we een FRIS-zomerkamp. Een week vol sportieve activiteiten en workshops over drank, drugs, seksualiteit en uitgaan. Een groep kinderen helpt met de organisatie. Het zomerkamp wordt een vette week, waarbij we ze niet zozeer dingen leren, als wel kennis laten maken met. En natuurlijk feesten. Ook hebben we net onze kledinglijn gepresenteerd. T-shirts met de opdruk: Je bent pas cool, als je FRIS bent.
In de RAI is een jongetje onwel geworden van het indrinken. Die hebben we naar de EHBO-post gebracht en de ouders gebeld zodat ze hem konden ophalen. Opvallend genoeg waren de ouders ons erg dankbaar: dat we hem naar de EHBO-post brachten en bereid waren te bellen. Op het moment dat ik merk dat er binnen geblowed wordt dan is het linea recta naar huis. Dan ga ik ook niet de moeite nemen pappie of mammie te bellen. Dan heb je het niet begrepen, dan ben je niet FRIS. Dan moet je heel snel opdonderen.
Benno Nihom
1986geboren in Leiden
1998-2004 Vossius Gymnasium, Amsterdam
2004-nu Sport, Management en Ondernemen, Hogeschool ?van Amsterdam

Benno Nihom

Biesheuvel aftuigen?
Met de bekroning van zijn oeuvre met de P.C. Hooftprijs stijgt Maarten Biesheuvel tot de hoogste rangorde in de vaderlandse letteren, maar komt hem die eer toe? Tenminste een van zijn gelauwerde voorgangers zou daar zijn bedenkingen tegen hebben gehad, zo blijkt uit een nagelaten document. De hevig door Biesheuvel bewonderde Gerard Reve ontving de staatsprijs in 1969. Hij zorgde voor nationale opschudding door minister Marga Klompé, die de prijs uitreikte, met drie klapzoenen te bedanken. Met de broer van de volksschrijver, de slavist en ­publicist Karel van het Reve, verkeerde Biesheuvel op voet van vriendschap. Dat verklaarde wellicht waarom het intermenselijk contact met zijn inspirerende voorbeeld altijd wat stroef verliep, opperde Biesheuvel in 1988 in een interview met Vrij Nederland: ‘Ik ben nog steeds een enorme Gerard Reve-fan. Als ik hem af en toe zie, zegt hij alleen: “Dag collega,” tegen me, verder wil hij niets met me te maken hebben. Misschien komt dat omdat hij vindt dat ik te veel met Karel omga.’
Dat de bewondering bepaald niet wederzijds was, bleek uit een ongepubliceerde brief die Gerard Reve naar aanleiding van het interview aan de interviewer schreef. Citaat: ‘Hij zegt dat ik zulke mooie ­gepolijste zinnen schrijf. Dat is alleen maar bedoeld om mij te schaden, want het publiek wil geen krullentrekkerij of sierschrijver, maar een ontroerend verhaal. Goed, ik weet uit mijn woorden te komen, maar het zijn het thema en de bouw die mijn werk zijn waarde geven. De taal is hoogstens voertuig en nooit meer dan middel.’
Voor de psychische ongemakken waar Biesheuvel langdurig mee worstelde, wist Reve wel een oplossing: ‘Ik heb ook mijn depressies en mijn – de laatste jaren zeer zeldzaam geworden – afdalingen in de wijnkelder, maar ik bel, als het echt scheef gaat, des namiddags de dokter op om hem te vragen mij voor zijn eerstvolgende dagronde van de volgende dag te noteren. Als ze die B. gewoon eens grondig aftuigden, zoude dan die ­piasserij niet subiet ophouden?’ Over de letterkundige waarde van de romans en verhalen van Biesheuvel toonde Reve zich minder geestdriftig dan de jury van de P.C. Hooftprijs 2007. ‘Het is soms briljant, maar het blijft op een studentikoos niveau en het houdt niets in. Het zijn bedenksels, want hij heeft nooit iets gezien of gevoeld. Hoe minder talent, hoe meer vertoon en gejammer en de omgeving terroriseren.’
Rudie Kagie
Ventiel van de hele wereld
Een enorme plastic globe staat midden op het grasveld. De wereld met ventiel wordt vastgehouden door twee vrouwelijke bewakers. Tegen het leed van de wereld en haar inwoners wordt vanmiddag geprotesteerd op het Museumplein. We zien een oudere man in witte legerbroek zwaaien met een Palestijnse vlag. We lezen folders over politieke gevangenen. We praten met jonge mensen in rode T-shirts met een tomaat erop. We horen de stem van Def P uit de boxen knallen: ‘Wie de haat met haat bestrijdt, bestrijdt de haat geheid.’
Cindy Sheehan, de moeder die na de dood van haar zoon in Irak activiste werd, leert de betogers de leus ‘De-esca-late, In-ves-ti-gate, Troops home now!’
Iedereen schreeuwt mee. Het gaat niet alleen over oorlogen in Irak, Afghanistan en het Midden-Oosten, ook klimaat­verandering, energie, mondiale armoede, neoliberale globalisering, burgerrechten en racisme staan centraal op de ‘Top van onderop’, een protestmanifestatie tegen de rijkste landen. Er wordt gedroomd en gezongen over een betere wereld.
‘Hallo, ik ben van Vrij Nederland. Zou ik je mogen vragen waarom je hier bent?’ vraag ik aan een jongen met zonnebril. ‘Ah, je gaat hier vast zo’n cynisch stukje over schrijven?’ zegt de jongen met een grijns. ‘Niet per se,’ zeg ik snel. ‘De Kleine Wereld, toch?’ antwoordt hij meesmuilend. ‘Eh, misschien.’ ‘Leuke rubriek hoor, maar het gaat vandaag over belangrijke zaken. De Gróte Wereld, zeg maar.’ Hij lacht om zijn eigen grapje. Dan, ineens volstrekt serieus: ‘Jullie media belichten steeds maar één kant, en dan ook nog vanuit het beursdenken.’ ‘Wat bedoel je daar precies mee?’ vraag ik. We worden allebei gered doordat de groep zich gereed maakt om te vertrekken. Er worden nog protestballonnen opgelaten in de hoop dat de wind ze naar Washington zal waaien. De meeste vliegen in de richting van de Apollolaan en de Beethovenstraat. Sommige blijven warempel hangen tegen het grote gebouw op de hoek van het Museumplein: het Amerikaanse consulaat. Dan wordt de grote, plastic wereld opgepakt, op de schouders genomen en meegevoerd naar de volgende plaats op de route.
Maurits Martijn
1-0 voor Kamp Vught
Op zoek naar de allerlaatste ­asperges besluit ik in Vught van de snelweg te gaan en plotseling rijd ik langs een bord: Kamp Vught. Ik neem de afslag naar het kamp: daar heeft mijn opa per slot van rekening nog een poosje gewoond en gewerkt. Het kamp is vijf jaar geleden verbouwd tot een herinnerings­centrum. ‘De toegang is gratis hoor,’ zegt een stralende vrijwilligster als ik mijn museumjaarkaart zoek. 1-0 voor kamp Vught, denk ik bij mezelf (want voor Westerbork moet je tegenwoordig betalen). Een plattegrond van het Nationaal Monument Kamp Vught kost 1,30 euro. Ik volg de stippellijntjes op het kaartje en kom terecht in een expositieruimte.
Even zoek ik tussen de foto’s en briefjes naar iets van mijn opa, maar dan realiseer ik me dat hier duizenden mensen zijn langsgekomen. Zo bijzonder was mijn opa dus ook weer niet.
Op de binnenplaats straalt de zon. Er is een maquette van het kamp gebouwd. Daarachter staat een nagebouwde barak. Hij ziet er van binnen schoon en opgeruimd uit. De stapelbedden zijn vooral klein. Met plexiglazen bordjes wordt de bezoeker er op attent gemaakt dat het niet de bedoeling is om op de bedden te klimmen. Wie dat wel doet, wordt door de directie aansprakelijk gesteld voor ‘de eventuele schade’.
Even verderop, naast het kindermonument, staat het crematorium. Ook schoon en opgeruimd. Het ijzerwerk van de oven doet me denken aan het Openluchtmuseum.
Ik stap weer naar buiten en zie aan de andere kant van het terrein een grote blinde muur met daarboven prikkeldraad. Daarachter zitten de gevaarlijkste gevangenen van Nederland, in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) Vught. Bij de maquette heeft zich inmiddels een groepje kinderen verzameld rond een gepensioneerde gids. De man vertelt over de SS. ‘Die waren corrupt zeker?’ wil een jongetje met dreadlocks weten. Hij probeert zich duidelijk voor te stellen hoe het allemaal geweest moet zijn. De gids knikt. ‘Er zullen er ongetwijfeld tussen hebben gezeten die corrupt waren.’
Even aarzel ik of ik in zal breken in de les: ‘Corrupt bij de SS, dat zouden we tegenwoordig het verzet noemen.’ Maar ik loop door naar de ‘actualiteitsgang’. Daar kun je een video-installatie zien waarop een aantal mensen in een café toekijkt hoe een mevrouw die haar lenzen is verloren, wordt gepest door de mannelijke cafégangers. Ik vermoed dat deze video bij de kinderen straks een discussie over onverschilligheid moet opleveren. Als ik naar mijn auto loop zie ik een Surinaamse familie. Moeder, dochter en kleinkind wachten voor de grote blauwe poort van de EBI. Ik hoop dat ze na hun bezoek ook wat asperges gaan halen.
Micha Wertheim
Pamela en de zweefteef
Debby Verheij, alias de zweefteef, is een paar dagen vrij. In Planet Hollywood Resort &#038; Casino worden opnamen gemaakt voor NBC’s talentenjacht America’s Got Talent, dat wordt gepresenteerd door Jerry Springer en gejureerd door David Hasselhoff, Sharon Osborne en Piers Morgan. Debby is nu twee maanden in Las Vegas en de lijst met beroemdheden aan wie ze al is voorgesteld, wordt met de dag langer. Bruce Willis, Pete Sampras, talloze mensen van wie ze nog nooit gehoord heeft. Voormalig Knight Rider en Baywatch-bedenker Hasselhoff vertelt haar dat hij jaren in Bussum heeft gewoond en goed bevriend is met autocoureur Jan Lammers.
Debby hoeft het komende jaar nergens in de rij te staan en drinkt her en der op The Strip champagne met de sterren. Hoe anders was het een paar jaar geleden toen de Haarlemse vijf maal per dag moest optreden in de Efteling voor negentig euro. Er zijn betere tijden aangebroken voor illusionist Hans Klok en zijn drie assistentes. Debby heeft van haar collega’s de bijnaam ‘de zweefteef’ gekregen, omdat Hans haar altijd op magische wijze hoog boven alles uittilt. Het enthousiasme en de miljoenen van Joop van den Ende hebben de illusionist naar Las Vegas gebracht waar hij de concurrentie aan moet gaan met David Copperfield.
Omdat niemand in de Verenigde Staten ooit van Hans Klok gehoord heeft, moet er een beroemde assistente bij. In de eerste weken repeteert Debby met playmate en Baywatch-actrice Carmen Electra. De bloedmooie Carmen was ooit heel even getrouwd met basketballer Dennis Rodman en tekende eens een platencontract bij Prince. Maar alles was ze doet, loopt uit op een fiasco. Ook haar carrière als goochelaarsassistente. Ze durft geen truc van Debby over te nemen en heeft zelfs geen aanleg voor het lopen van het ene kruisje naar het andere. ‘Eigenlijk,’ zegt Debby, ‘kan ze alleen een beetje geil kijken.’ De crew is de wanhoop nabij als Carmen voor vijfduizend euro een kapper laat invliegen. Door de hele stad hangen al posters met Hans en Carmen, maar het wordt echt niets.
De redding komt in de weelde­rige vorm van Pamela Anderson, ook ooit beroemd geworden door Baywatch. Met de platina blondine, die wordt ingevlogen vanuit Malibu, klikt het stukken beter. Debby vindt Pamela ‘een gestoord leuk wijf’, hartelijk en open en charmant en sexy als Marilyn Monroe. Het enige dat zij geëist heeft, zijn roze muren en roze lampen in haar kleedkamer. Pamela zit te joelen van plezier als Hans en zijn meiden de show voor de eerste keer voor haar alleen opvoeren. Voor Debby is het wel even slikken dat Pamela een stuk moediger en professioneler is dan Carmen. Haar glansrol in het spectaculaire en romantische slotnummer waarin Hans haar neerlegt, een roos geeft en hoog boven de grond laat zweven, zal door Pamela worden overgenomen. Sta je na jaren sappelen in de modder van Brabant en de woestijn van Dubai eindelijk op The Strip…
Maar ze begrijpt het wel. De mensen komen voor Pamela, niet voor haar of voor Hans.
Marie-José Kleef

Rudie Kagie

Micha Wertheim

Marie Jose Kleef

De kleine wereld

De mollenman
Voetballen op dit terrein is geheel voor eigen risico. Het grasveld veert mee bij elke stap, zelfs na al die droge weken. Geen wonder, vindt Bertus, hij schat dat er minstens zes mollen actief zijn. ‘Je hebt geen idee hoe lang hun gangen zijn.’
Bertus zoekt een paar verse molshopen, maakt de gang vrij en zet vier klemmen in de grond. Twee dagen later komt hij langs om het resultaat te bekijken. Eén fors exemplaar, volledig door de mangel. Geen centje pijn hoor, volgens Bertus kunnen die beestjes vrijwel niets hebben. Een tikje met je vinger tegen hun de kop en ze zijn er geweest.
Met blote handen haalt hij het lijkje uit de klem en slingert het de weilanden in. Over een tijdje, wanneer de grond flink drassig is, wil Bertus nog wel een keer langskomen.
Op zijn oude dag – van de zomer wordt hij vierentachtig – heeft hij tijd genoeg. Dan maakt hij met twintig, dertig klemmen het land gegarandeerd mollenvrij. Trouwens, die mol komt op twee tientjes. Of we moeten besluiten het terrein vrij te geven voor de jacht. Dan blijven de beurzen gesloten. Zo doet Bertus dat al jaren bij de boeren in de buurt. Hebben zij geen last van mollen en kan hij met zijn vrienden af en toe wat fazanten en hazen schieten. Met wilde konijnen, eenden en houtduiven zijn dat de enige bejaagde diersoorten in ons land. Een enkele keer een vos, hoewel dat officieel niet mag. Maar als het aan de boeren ligt, komt daar snel verandering in. Kippen, konijnen, eenden – een vos pakt alles wat hem voor de bek komt. Dertig hebben ze d’r geschoten in seizoen 2005, alleen al op de veertig hectare rond Zegveld en de Meije waar hij een jacht­akte voor heeft. ‘Maar een vos laat zich niet zomaar pakken. Alleen met lokaas. Een dooie zwaan of zo. Liggen wij in de bosjes, uit de wind. En dan: pats, boem, liggen, oprapen.’
Het liefst jaagt Bertus in Polen. Elke mollenpremie gaat in zijn spaarpot. Want zo’n trip loopt aardig in de papieren, met alle vergunningen. Zeker wanneer ze het herten- of zwijnenvlees mee naar huis willen nemen.
Een week later komt Bertus langs. Nee, na één natte week is de grond nog altijd te hard voor nieuwe klemmen. Maar we moeten hem wel tijdig bellen voor een afspraak. Kan best dat hij deze zomer vaker op pad is om te jagen. Hebben we niet in de krant gelezen dat het kabinet van plan is het jachtverbod in te trekken? Dat is nog eens goed nieuws. En niet alleen voor hem – het wordt hoog tijd om weer wat balans in de natuur te brengen.
Diederik Samwel
De Klaas Bruinsma van de Friese letteren
Sommige buitenstaanders menen dat de Friese literator Klaas Bruinsma (76) via een omvangrijke oeuvre een stevig banksaldo opbouwde, maar in werkelijkheid heeft zijn publicatiedrift hem hoofdzakelijk geld gekóst. Neem de Ilias en de Odusseia van Homeros die Bruinsma in 1954 in het Fries begon te vertalen. Exact een halve eeuw later resulteerde dit monnikenwerk in twee kloek gebonden delen. Duizend pagina’s in totaal, oplage vijfhonderd exemplaren en alles zonder een cent subsidie. ‘Omdat ik te stuntelig ben voor de computer, was ik aangewezen op de schrijfmachine,’ licht de auteur toe. ‘Toen die Homeros-vertaling klaar was, moest ik twee studenten inhuren om alles digitaal op schijf te zetten. Dat kostte me vierduizend euro.’ Uiteindelijk kan een dergelijke aderlating hem nauwelijks deren. De gepensioneerde leraar Engels slaat de geest hoger aan dan de materie; hij wordt niet gedreven door de zucht naar miljoenen die zijn criminele naamgenoot Klaas Bruinsma in 1991 de kop kostte.
Hoewel de kans op naamsverwarring nihil is, had de dichter uit Oudemirdum er toch behoorlijk de smoor in toen de hoofdstedelijke drugsbaron Klaas B. uitgroeide tot een beroemdheid zonder initialen. Oftewel, zoals ze in Friesland zeggen: ‘D’r binne meer hoendsjes die Blom hieten.’ De wrevel over de verkwanseling van een klinkende naam bereikte bij de geletterde Klaas Bruinsma het kookpunt toen hij naast de kassa bij boekhandel De Jong aan de Van Swinderenstraat te Balk drie exemplaren zag liggen van de door Bart Middelburg geschreven biografie De Dominee, opkomst en ondergang van mafiabaas Klaas Bruinsma.
Van de met behoud van het zesvoetige metrum in het Fries omgezette dactylen en spondeeën van Homeros ontbrak in dezelfde winkel daarentegen elk spoor. ‘Ik was daar zó ontstemd over dat ik besloot om alle boeken die de winkel over die andere Klaas Bruinsma in voorraad had, op te kopen en te vernietigen. Enfin, mijn naamgenoot, de gangster, is dood. Mocht u daar nog vragen over hebben, dan verzoek ik u beleefd die te stellen aan Mabel Wisse-Smit.’
Voordeel van de doublure is dat het ijs doorgaans direct breekt als ‘Bruunsma’ zich bij het handenschudden met een grijns laat ontvallen dat hij geen telg uit een penose­familie is.
Ze schaterden het uit, de passagiers van de touringcar die langs de Friese adressen trok waar de op die zaterdag honderd jaar geleden geboren Theun de Vries ooit woonde. ‘Ik heb Theun de Vries goed gekend,’ zegt Klaas Bruinsma, ‘al moet ik bekennen dat ik van zijn 166 boeken hooguit tien procent heb gelezen. Ik had het te druk met Homeros.’
Rudie Kagie
Als een Torpedo
In een schemerig zaaltje dat ruikt naar ongewassen daklozen die geen enkele moeite doen om hun drank- en tabaksverslaving te verbloemen, nemen ze plaats op het podium. Jaffe Vink van Opinio, vrolijk gevlinderdast. Barbara van Beukering van Volkskrant Magazine, fris &#038; opgewekt in een dirndl-outfit. En Ben Rogmans (geen opvallende uiterlijke kenmerken) die zich sinds kort hoofdredacteur van De Pers mag noemen.
Aanleiding is de lancering van Torpedo, een ‘100% columnvrij’ bookazine zonder rubriekjes en adverteerders. Het heeft geen format, geen bladritme. De verhalen staan gewoon achter elkaar. ‘Kan dat, een blad maken zonder format?’, is de vraag die Paul Witteman het drietal voorlegt. Want lezers houden van columns en rubriekjes. En foto’s: de nieuwe gratis krant Dag is één groot fotoalbum met onderschriftjes.
Jaffe: ‘Wij hebben geen foto’s in ons blad. Dat is ons unique selling point. In romans staan ook geen foto’s. We hebben wel een stuk liggen over foto’s, maar daar komen geen foto’s bij. Dat vind ik geweldig.’ Vink hoopt zijn lezers te halen bij ‘de intelligentsia en degenen die daar graag bij willen horen’. De oplage van Opinio is tienduizend stuks.
Barbara: ‘Dag is voor een andere doelgroep. Meer richting Engelse tabloids.’
Ben: ‘Wij denken niet in doelgroepen. Wij proberen de krant te maken die we zelf willen lezen.’
Barbara: ‘En als niemand hem leest?’
Ben: ‘Dan pech. Dan hebben we het in elk geval geprobeerd. Ik trek me niks aan van lezers en directieleden.’
Barbara: ‘Je maakt het blad alleen voor jezelf?’
Ben: ‘Ja.’
Barbara: ‘Maar je lezers kunnen je vertellen wat ze waarderen in je blad.’
Ben: ‘Dat weet je toch zelf ook wel, wat je goed doet? Ik weet meer van kranten maken dan een lezer.’
Barbara: ‘Als de lezer mijn blad niet zou waarderen, zou ik het anders gaan doen.’
Ben: ‘Waarom?’
Ook de nonverbale communicatie bij deze dialoog is de moeite waard. Van Beukering die almaar meer op haar stoel gaat draaien, Rogmans die stoïcijns dezelfde houding houdt.
Barbara: ‘Waarom kun jij niet een beetje schuiven?’
Ben: ‘Het is schuiven of niet schuiven. Voordat je het weet zit je op je hurken het zoveelste aftreksel van het AD te maken.’
Bij de borrel ligt Torpedo, een feestje zonder format.
Malou van Hintum
Zo’n feest waar Theo een hekel aan had
En daar is hij dan eindelijk. Op de rode loper. Camera’s, foto’s, schreeuwende fans en handtekeningen. De mond vol scheve en bruine tanden blijft lachen en dezelfde antwoorden geven op dezelfde vragen. Geduld straalt uit de uitpuilende ogen, die de aanbidders en verslaggevers strak en vriendelijk blijven aankijken.
Zaal 1 van Tuschinski, gevuld met black ties en evening dresses, is getuige van de aankomst van Steve Buscemi, regisseur en hoofdrolspeler van Interview, de remake van de gelijknamige film van Theo van Gogh. Er zijn camera’s en micro­foons gericht op de ingang van de bioscoop zodat alles wat zich daar afspeelt live is te volgen op het filmdoek. Zo ook de paar verdwaalde bezoekers van de huldiging van bekerwinnaar Ajax, tegelijkertijd op het Museumplein, die bij de rode loper staan. ‘Joden, Ajax superjoden!’ klinkt het via het scherm in de bioscoopzaal. Gegniffel van het chic geklede publiek. Dat zou Theo wel hebben gewaardeerd, wordt er gemompeld.
Buscemi neemt het woord. De zaal is niet vol, maar kan wel hard lachen. ‘Als Theo nog geleefd zou hebben, dan zou hij de film hebben geregisseerd,’ aldus Buscemi. ‘Ik hoop dat hij mij dan had gecast voor de hoofdrol.’
Er zijn dj’s, mooie blonde dames in witzijden gewaden, hippe hapjes, rode bubbelrosé en black tie als dress­code. Kosten noch moeite zijn gespaard om Nederland te laten zien hoe het ook kan. Dat de geestelijk vader van de film een hekel had aan premièrefeesten, en dan vooral die met kledingvoorschrift, is even vergeten. Ook door de beste vrienden van Theo. Dit is Hollywood, dus iedereen lacht.
Op de afterparty in de Escape wordt flink gedanst. Vooral jonge meisjes met strakke rokjes en cocktails in de hand bevolken de dansvloer. Boven is het vip-dek, maar dat is bijna leeg. De echte vip’s zijn naar ­comedyclub Toomler, waar Hans Teeuwen met een jazzband liedjes zingt.
Maurits Martijn

Malou van Hintum

Diederik Samwel

Tomas Vanheste

‘Optimisme is de motor van de democratie’

Mededirecteur KlimaatNeutraalGroep
De laatste maanden is de interesse van de media en het bedrijfsleven voor het milieu ontzettend toegenomen. Nee, dat komt niet door Al Gore, dat komt doordat mensen de klimaatverandering nu zíén: dat maakt het urgent. Gore kwam op een moment dat ongeveer alle warmterecords in een jaar al waren gebroken, en dat gaat alleen maar zo door. Klimaatverandering was lange tijd een wat theoretische discussie, maar het is nu de warmste januari ooit geweest, warmer dan de gemiddelde maart. Als mensen in de Alpen ineens niet meer op sneeuw, maar op groene weide staan, dan raakt ze dat. Als ze in Frankrijk op vakantie zijn en het is gewoon veel te heet, dan merken ze dat. Dát is wat er nu gebeurt: mensen realiseren zich aan den lijve dat de wereld verandert.
Mijn vader werkte eind jaren tachtig voor Heineken in Kuala Lumpur. Ik zat in Singa­pore op het United World College, een internationale school voor kinderen van expats. Ik vloog vaak van Singapore terug naar huis, over de wouden van west-Maleisië. Toen al zag ik overal de bruine gaten van de houtkap, met name voor de aanleg van palmolieplantages en ik besefte dat we niet zorgvuldig met onze wereld omgingen. Ik deed toen niet veel, ik heb het alleen geregistreerd. Terug in Ne­derland ben ik bedrijfskunde gaan studeren in Rotterdam en daarna heb ik zeven jaar als product- en marketingmanager bij Unilever gewerkt. Ik heb altijd veel lol gehad in mijn werk, maar op een gegeven moment had ik het idee dat ik het alleen maar deed voor de portemonnee van de aandeelhouder. Ik had de behoefte om iets maatschappelijks toe te voegen. Ik zat erg veel in vliegtuigen en dat begon te knagen. In 2003 liep ik tegen Cool Flying aan, een organisatie die mensen de mogelijkheid bood de CO2-uitstoot van hun vliegreizen te compenseren. Ik werd klant en raakte meer en meer betrokken bij het bedrijf. Ik dacht dat ik vanuit mijn achtergrond iets kon toevoegen; ik ben plannen gaan maken en gaan helpen. Op een gegeven moment ging ik een dag minder werken vanwege mijn bezigheden voor Cool Flying. Toen het allemaal echt ging rollen, besloot ik mijn baan op te zeggen. Sindsdien ben ik directeur van GreenSeat, de opvolger van Cool Flying.
Unilever doet heel veel in maatschappelijke zin, paradoxaal genoeg. Daar heb ik ook over in dubio gezeten. Je merkt dat zo’n bedrijf, áls het ergens een verbeteringsslag maakt, een enorme impact heeft. Maar het is het verschil tussen met een hele grote massa één stapje vooruit zetten, of zelf iets doen dat je heel vér vooruit helpt. Ik besloot dat ik honderd procent van mijn tijd aan iets goeds en maatschappelijks wil besteden en niet vijf procent aan iets wat uiteindelijk misschien wel een grote invloed heeft. Dat is misschien egocentrisch. Maar het geeft mij meer voldoening om te werken aan iets dat ik echt belangrijk vind, dan om voornamelijk naar winstcijfers toe te werken. In mijn omgeving werden grappen gemaakt over dat ik activist was geworden. Mensen waren verrast: ik ben nooit actief Greenpeace-lid geweest of iets dergelijks. Ze dachten: wat is hij in godsnaam aan het doen, wat een raar idee. Vluchten vrijwillig compenseren, dat gaat toch niemand doen?
GreenSeat rekent uit wat de uitstoot is van broeikasgassen van een vliegreis en geeft mensen de mogelijkheid om die uitstoot te compenseren. Dat gebeurt door reductie van de uitstoot op een andere plaats. Wij compenseren voor broeikasgasuitstoot bijvoorbeeld door het planten en beheren van bossen: bomen nemen CO2 op uit de atmosfeer. Die bosprojecten worden georganiseerd in goed overleg met de lokale overheden en gemeenschappen: de mensen aldaar moeten ook sociale voordelen uit onze projecten kunnen halen, zoals werkgelegenheid en ecotoerisme. Maar we financieren ook duurzame energieprojecten, zoals wind- en zonne-energie en biomassa. Hier haal je uiteindelijk meer, en veel sneller, resultaten. Bomen moeten groeien voordat ze een substantiële hoeveelheid CO2 opnemen en landruimte is schaars; er kan niet oneindig geplant worden. Op dit moment bestaat vijftig procent van onze bezigheden dus uit energieprojecten en dat zal alleen maar toenemen.
Onze klanten zijn rijk en arm, jong en oud, hoog of laag opgeleid, particulieren en organisaties. Onze zakelijke klantenkring reikt van het ministerie van OC&#038;W tot TNT. Door de fusie met KlimaatNeutraalgroep is het mogelijk om te compenseren voor de gehele ecologische footprint van een bedrijf. Wij adviseren altijd om in eerste instantie zelf de uitstoot te reduceren. Dat betekent gewoon: minder vliegen en het licht uitdoen. Ik reken bedrijven altijd voor: compensatie van CO2-uitstoot is gemiddeld twee procent van het reisbudget van je organisatie. Als een op de vijftig mensen besluit om een vlucht over te slaan, heb je het al terugverdiend. De uitstoot die na je eigen reductieprogramma’s overblijft, kan door ons worden gecompenseerd. Zo hebben we bijvoorbeeld PPGM volledig klimaatneutraal gemaakt.
De luchtvaartmaatregelen van het nieuwe kabinet vallen me tegen. Er is een belastingheffing op vliegen, maar die wordt in het regeerakkoord gepresenteerd als een belastingmaatregel, geen beleidsmaatregel. De verwachte 350 miljoen aan inkomsten vloeien naar de kas van minister Bos. Nergens staat dat de CO2-uitstoot wordt gecompenseerd. En mensen gaan er echt niet minder van vliegen: het kwartje van Kok heeft mensen ook niet minder doen rijden. Het lijkt wel alsof het toekomstige kabinet de sentimenten van nu gebruikt om geld te verdienen. Wij bepleiten juist dat mensen geïnformeerd worden over de CO2-uitstoot van vliegen, als een leerproces. Dat leidt tot een mentaliteitsverandering, maar deze maatregelen zullen dat alleen maar tegenwerken. Ik hoop dat hier debat over gevoerd gaat worden en dat bijvoorbeeld GroenLinks hier een kritische rol in aanneemt. Het is symbool­politiek. En een gemiste kans.
We moeten af van het idee dat “iets aan het milieu doen” een goed doel is. Het moet gewoon binnen de context van onze economie vallen. We vinden het heel normaal om meer te betalen voor een sportschoen die gegarandeerd door volwassenen is gemaakt. Dan is het ook heel logisch dat je meer betaalt voor een vliegreis om CO2 te compenseren. Grondstoffen worden niet belast. Arbeid wel. Dat is eigenlijk heel gek. Arbeid is namelijk oneindig; er is altijd arbeid en er is een enorm arbeidspotentieel. Grondstoffen zijn eindig. Waarom belasten we grondstoffen niet en maken we arbeid onbelast? Dan wordt het interessanter om een televisie te laten repareren dan om een nieuwe te kopen. Dat is duurzaamheid.
“Moet een bedrijf maatschappelijke verantwoordelijkheden nemen?” vind ik een lege vraag. Als je het omdraait en de vraag stelt of wij het acceptabel vinden als een bedrijf onverantwoordelijk opereert, dan zeggen we: nee, natuurlijk niet. Wij mogen toch als maatschappij verwachten dat zowel mensen als organisaties verantwoordelijk handelen? Waarom zou je iets negatiefs achter moeten laten op deze wereld? Als we daar naartoe gaan, dan ben je als economie pas echt verder. Dan put je de wereld niet meer uit, dan is alles duurzaam. Er is geen andere weg. Ik hoop alleen dat het gebeurt voordat de wal het schip keert. Als je leert duiken, wordt je verteld: maak het koraal niet kapot, leave nothing but your bubbles. Zo zouden wij het leven ook moeten zien.
Niels Korthals Altes
1972 Geboren te Bunnik
1987-1991 Woonachtig in Kuala Lumpur en Singapore (vader werkte voor Heineken)
1991-1997 Studie Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam
1999-2005 Verschillende marketingfuncties bij Unilever (o.a. Conimex, Iglo)
2005 Directeur GreenSeat
2007 Mededirecteur KlimaatNeutraalGroep

Niels Korthals Altes

De jacht op Obama
Een subliminale boodschap heeft als doel mensen onbewust te beïnvloeden. Tijdens de vorige Amerikaanse verkiezingsstrijd was er een klein relletje vanwege zo’n vermeende boodschap: Bush’ campagneteam zou in een verkiezingsspotje, waar het woord democRATS in voorkwam, de laatste vier letters, ‘rats’, net iets langer hebben laten zien. Op die manier hoopten zij het onderbewuste van het Amerikaanse electoraat te bereiken en te beïnvloeden.
Barack Obama, de zwarte ­senator uit Illinois die zich deze week opwierp als officiële kandidaat voor de democratische nominatie voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, heeft te maken met minder geraffineerde lastercampagnes van conservatieve zijde.
Obama benadrukte zaterdag op de stoep van het parlement in Springfield, waar Abraham Lincoln in 1858 zijn strijd tegen de slavernij aankondigde, nogmaals zijn voorkeur voor terugtrekking van de Amerikaanse troepen. De Australische premier John Howard, gecommitteerd Bush-aanhanger, reageerde hierop door te verklaren dat Obama als president een geschenk voor terroristen zou zijn.
In eigen land is Obama’s naam al een aantal keer als Barack Osama uitgesproken, wordt zijn tweede naam, Hussein, vaak nadrukkelijk genoemd en in de bloggerswereld wordt er volop ­geroddeld over zijn opvoeding door moslims. Barack Hussein Osama, daar ga je het niet mee redden in het land van FOX News. Dat vehikel van de conservatieve propaganda­machine heeft onlangs nog een flinke duit in het zakje gedaan. Een hele uitzending stond in het teken van Barack Obama. Volgens John Gibson, een van de grote anchormen van Fox, heeft Obama een ‘dirty little secret’: hij rookt. Sigaretten. Oei. Tijdens de uitzending, die een flink Opsporing Verzocht-karakter had, werd er aan de kijkers gevraagd: ‘Would you vote for a smoker as president?’ en ‘What else do we not know about Barack Obama?’.
Obama lijkt nu al te moeten vechten tegen reputatie­schade. Voordat de voorverkiezingen zijn begonnen wordt hij geportretteerd als een politicus met islamitische wortels wiens naam bovendien grote gelijkenissen vertoont met de twee personificaties van het Kwaad. En als ook zijn karakteristieke maple syrup voice het begeeft door het gedwongen stoppen met roken, lijkt de weg naar het Witte Huis voor Barack Hussein Obama erg ver en haast onbegaanbaar. Hoewel, illustere Democraten uit het verleden, zoals Franklin Delano Roosevelt, John Fitzgerald Kennedy en William Jefferson Clinton, hadden ook een asbak op hun bureau staan.
Maurits Martijn
Het hondenschaapje
‘Twee maanden geleden was Emmie nog een huppelend lammetje van vier kilo. Nu is het al bijna een schaap. Wat een verschil met de groei van een mensenbaby.’ Vertaler Paul Beers en zijn vrouw Carla namen een verstoten lammetje mee naar huis en verzorgden het. (De Kleine Wereld, 13-01-07 en 27-01-07). Het beestje weegt nu vijfentwintig kilo. Paul: ‘De kinderbox in de keuken hebben we opgeruimd, ze komt het huis niet meer in. Ook mijn belendende werkhuisje niet, want ze heeft de draad van mijn toetsenbord naar de harde schijf losgerukt en zo mijn toetsenbord voorgoed onklaar gemaakt. Ze loopt overdag lekker in de tuin rond en begint van het nieuwe gras te eten.’
Emmeke krijgt nog drie flessen per dag: ‘Ongelooflijk hoe snel ze zo’n driekwart liter achter elkaar naar binnen slokt.’ Ze slaapt ’s nachts in een hoek van de hooischuur, waar ze heen gaat als het donker wordt, na de fles van zes uur. ‘Twee keer per dag gaan we met haar uit wandelen. Dat vindt ze prachtig: ze is zó op mensen gericht, ze weet niet anders dan dat wij bij haar horen: ze gedraagt zich een beetje als een hondenschaapje.’
Over een dag of tien maken Emmie en haar pleegouders een écht lange wandeling. Het beestje is welkom bij kennissen in de buurt die een groep hobbyschapen houden. Waarom mag ze daar niet nu al naartoe? Beers: ‘De schapen zijn drachtig. Als we Emmeke er nu al bij zouden plaatsen, is het risico groot dat die schapen daar achterdochtig op reageren. Maar hebben ze eenmaal gelammerd, dan hebben de dieren al hun aandacht nodig voor hun eigen kinderen. We verwachten dat Emmie dan meer kans maakt om soepel in de groep te worden opgenomen.’
Natuurlijk gaan Paul en Carla hun wollige pleegkind daar opzoeken. ‘Onze kennis zei dat we altijd de wei in mogen: “Roep haar maar! Ze is zo op jullie gesteld, ze komt vast.”’
Dat zou mooi zijn. Maar eerst zien wat de kudde ervan denkt.
Martje Breedt Bruyn
De president en baby Pelosi
George Bush is dichtbij en dus staat de nauwe gang naar de hotelkeuken vol met enorme geheim agenten. Op een van de vloertegels glimt iets vettigs en een van de oortjes maant een kok het onmiddellijk op te dweilen. Met de kok aan onze voeten wachten wij op de president, die ons heeft ontboden zodat hij baby Paul kan zien.
Backstage staan we tussen nooduitgang, boilerkamer en betonnen trappenhuis in een anoniem hoekje van dit hotel in Williamsburg, Virginia. Iedere stap die de leader of the free world zet, is voorgeproduceerd door de pr-afdeling van het Witte Huis. Ingeklemd tussen rode exit-bordjes, hangende emmers en bezems vormen twee staande Amerikaanse vlaggen en een van het plafond hangend zwart doek een verplaatsbare fotostudio. De fotografen volgen de president altijd en overal, ook hier, op de jaarlijkse Democratische retraite voor tweehonderd Congresleden. Op uitnodiging van de nieuwe Speaker zal de Republikeinse president vertellen hoe hij na zes jaar Republikeins Congres denkt te gaan samenwerken met de nieuwe Democratische meerderheid in Huis en Senaat.
Bush komt binnen door de openzwaaiende keukendeur, loopt resoluut op Speakers kleinkind af en met een snel ‘mag ik?’ neemt hij hem uit mijn armen. Terwijl ik nog net ‘Mr. President’ weet te stamelen, is hij al honderdtachtig graden gedraaid naar een gereedstaande camera en roept over zijn schouder: ‘I haven’t lost my touch!’ Bush ten voeten uit: zelfverzekerd vrienden maken met de parlementaire vijand terwijl hij politiek kapitaal in zijn armen vasthoudt. De baby is vandaag de in een luier gestoken verbinding tussen de president en de Democratische Speaker van het Huis. De moeder van de baby, die ooit een documentaire maakte over W., krijgt een handje en dan is Bush klaar voor het echte werk.
Na dit geregisseerde moment betreedt hij het podium en met zijn karakteristieke zelfvertrouwen zegt hij tegen de naast hem staande Speaker: ‘Fijn om je kleinkind te ontmoeten. Ik ken zijn moeder goed. Als het kind zoveel spunk heeft als zijn moeder he’s going to have a fantastic life.’ Het is op dit moment dat ik besef dat mijn zoontje Paul door Bush wordt gebruikt als het perfecte rekwisiet om de Democraten de hand te reiken. Met zijn historisch lage opiniepeilingen heeft hij iedere vriend nodig die hij kan krijgen. De kleinzoon is hét symbool om de Democraten duidelijk te maken dat hij ‘in de laatste vijfentwintig procent van zijn presidentschap’, iets voor elkaar wil krijgen. Zijn politieke erfenis staat op het spel en iedereen weet: de weg naar de Democratische Speakers hart loopt via haar kleinkind.
Michiel Vos
Bejaarden-bubbelbad
Onrust in de recreatiezaal van het Willem Dreeshuis. Aan tafel zitten mevrouw Petersen (96) en mevrouw Van Mourik (89), bewoners, en Edwin Bult, manager. Het nieuwe bubbelbad deugt voor geen meter, vindt mevrouw Van Mourik. ‘Je kunt dat paneel niet lezen. Of ga jij met je bril op in bad?’ Ze kan niet bij het alarm als er iets misgaat en ze weet ook niet waar ze haar zeep kwijt moet. Op een hulpstuk dat ze nog gaan bouwen, sust Bult. Hij zal de technische dienst benaderen. ‘Maar het probleem is dat we te weinig mensen hebben.’
Eerder, op zijn kantoor, noemde Bult het bubbelbad juist als hét voorbeeld van de geslaagde overlegcultuur binnen het Willem Dreeshuis. ’s Lands eerste sociaal-democratische verzorgingshuis vierde afgelopen week zijn vijftigjarig jubileum. Vroeger mochten alleen ouderen met een lidmaatschap van de vakbond, PvdA, VARA of Het Vrije Volk hier tot rust komen, na ‘een leven van werken en strijden’. Die eis wordt aan de huidige bewoners niet meer gesteld. Al komt de Telegraaf nog steeds het huis niet in en zingt het koor elke dinsdagochtend trouw de Internationale &#8211; uit het hoofd. In de gang staat een borstbeeld van Drees. ‘De bewoners dragen hem in hun hart,’ zegt Bult. ‘Wij snappen niet hoeveel de AOW voor die generatie betekende. Dat ze niet meer hoefden te sappelen, dat het armenhuis niet meer hoefde.’
In plaats daarvan kregen ze dit S-vormige gebouw in de Watergraafsmeer. De bewoners wonen er zelfstandig, maar eten in een gezamenlijke ruimte. Het Dreeshuis heeft een cliëntenraad, een gangoverleg en een medelevingsfonds, bestaande uit mevrouw Van Mourik. In het kader van de solidariteit doet mevrouw Petersen, kwiek nog, boodschappen voor haar buren. En toen er een nieuw bubbelbad moest komen, werden de leveranciers ontboden om de wensen van de gebruikers aan te horen. In het katholieke Sint Jacob op de Plantage Middenlaan was dat anders gegaan, zegt Bult. ‘Daar is de cultuur: de paus beslist. Hier beslissen we alles samen.’
Het is lastig om een verzorgingshuis draaiende te houden, zegt Bult. Job Cohen zei in zijn jubileumspeech: 1957 was het begin van de verzorgingsstaat, maar een halve eeuw later zit die in een dipje. De manager gruwt van het ‘doelmatige werken’ dat hem wordt opgelegd. ‘Dat je je financieel moet verantwoorden, vind ik terecht. Maar het grote geld van de gezondheidszorg gaat naar de bureaucratie,’ klaagt Bult. ‘En ik heb steeds minder handen aan één bed.’
Laat staan aan één bubbelbad. Er zijn geen verzorgers om de bewoners in bad te helpen, geen technische dienst om te zorgen dat ze er zelfstandig in kunnen. ‘Vroeger hadden we Edwin en Joop voor dit soort klusjes,’ zegt Bult. ‘Tegenwoordig is alleen Edwin nog over. En als je hem wilt gebruiken, moet je dat eerst vragen aan het bestuur. ’t Is veel zakelijker geworden.’ ‘Vroeger was er meer saamhorigheid,’ beaamt mevrouw Petersen, ‘maar we hebben nog steeds een fantastische manager.’ ‘We gaan hier tijd en zorg in stoppen,’ belooft Bult. ‘Ik hoop dat ik dat nog meemaak,’ zegt mevrouw Van Mourik.
Maartje Duin

Martje Breedt Bruyn