Drones hebben ze niet op de NAVO-basis in het Litouwse dorp Pabradė, waar Nederlandse soldaten oefenen voor een mogelijke oorlog. Met de nadruk op oefenen. Want echt ontzagwekkend is de westerse krijgsmacht niet, zien schrijver Jonah Falke en fotograaf Desiré van den Berg.

Vanuit Calais rennen dagelijks honderden vluchtelingen die in Europa zijn afgewezen, de zee in om met een bootje de oversteek naar Engeland te wagen, over het Kanaal, ‘dat vele malen gevaarlijker dan de Middellandse Zee’. Een huiveringwekkend verslag van Jonah Falke.

Een jaar na de ‘sociale schoonmaak’ voor de Olympische Spelen zijn er meer daklozen dan ooit in Parijs. Elke dag opnieuw vormt zich, parallel aan het Parijs van de toeristen, bouwvakkers en schoolkinderen, op het plein van het Hôtel de Ville een rij van honderden mensen. Utopia 56 voorziet in bed, bad en brood voor deze groeiende meest kwetsbare groep van onzichtbaren. Een reportage.

Een gijzeling in Ede, steekpartijen op klaarlichte dag in Breda en Nieuwegein – als gevolg van wachtlijsten en onderbezetting bij de GGZ neemt het aantal incidenten van mensen met onbegrepen of verward gedrag de laatste jaren toe. Jonah Falke liep twee dagen mee op de High & Intensive Care (HIC) van een psychiatrisch ziekenhuis Pro Persona in Nijmegen – toevluchtsoord voor de kwetsbaarste manisch-depressieven, suïcidalen, psychoten of zij met persoonlijkheidsstoornissen. 

De Van der Pekbuurt in Amsterdam-Noord moest als proeftuin van het Programma Aardgasvrije Wijken van de Rijksoverheid, een schoolvoorbeeld van verduurzaming worden. Het werd een grote mislukking. Wat er nog meer misgaat in de buurt die ooit volgens sociale idealen werd gebouwd, is nu te zien in de documentaire De verkrotte droom.

De tijd dat Marokkanen massaal naar Europa vluchtten, lijkt voorbij. Sterker: jaarlijks keren honderdduizend Marokkanen terug naar het land waar ze niet gezien worden als tweederangsburgers. En dat aantal groeit. Op reportage in het nieuwe Tanger. ‘In de jaren zestig waren hier problemen en armoede. Nu zijn er kansen.’

Al sinds de jaren tachtig is Frankfurt de heroïnehoofdstad van Duitsland. De ooit geroemde, progressieve aanpak slaat niet aan bij het groeiende aantal crackgebruikers. Ondertussen neemt het drugsgeweld toe in de stad die tegelijkertijd Europa’s financiële hart heet te zijn. Een reportage.

Voor zijn boek De Bible Belt verbleef Jonah Falke de afgelopen anderhalf jaar onder de gereformeerden. Hij werd verrast door hun tolerantie. Iets waar de prekerige progressieven nog iets van kunnen leren.

Er speelt veel rond de bed-bad-broodregeling. Minister Faber wil een einde maken aan die regeling, maar in Utrecht, Amsterdam en Rotterdam oordeelde de rechter dat de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers in stand moet blijven. In België wordt de zorg voor ongedocumenteerden, de sans-papiers, al langer tot een minimum beperkt. Jonah Falke zag in Brussel wat dat betekent.

Ook nu, in de donkerste dagen van het jaar, slapen er elke nacht talloze mensen op straat. In Amsterdam maken veldwerkers Fikret en Abdullah slapende daklozen wakker, om te vragen of ze hen kunnen helpen. Journalist Jonah Falke ging met hen mee.

Na elk incident met een verward persoon klinkt de roep om betere samenwerking tussen politie en ggz. Sociaalpsychiatrisch verpleegkundige Marinus Lucet hoort het aan en denkt: die bestaat al. Maar alleen in Rijswijk.   

Waar de meeste gemeenten de poorten gesloten houden voor nieuwe asielzoekerscentra, besloot Arnhem om permanent duizend vluchtelingen meer op te gaan vangen. ‘Je kunt beter investeren in mensen. De wereld staat voorlopig nog wel even in de fik.’

Hoogleraar filosofie en psychiatrie Sanneke de Haan pleit voor een holistische benadering van psychische gezondheid, waarbij alle aspecten van een mensenleven – huis, relatie, financiën – worden meegenomen in de diagnose. ‘Ik ben erachter gekomen dat iedereen wel iets heeft.’

Sociaal psychiatrisch verpleegkundige Stefan Bäcker werkt bij het interventieteam van de Nijmeegse GGD. Jonah Falke liep met hem mee.

Psychiater Jim van Os wil de GGZ opnieuw vormgeven. ‘De DSM is op z’n retour. De beweging van open science, die zegt dat je geen bullshit moet vertellen, wint terrein.’

Zoals traditie betaamt schreef Jonah Falke een kerstverhaal voor Vrij Nederland, dat dit jaar een duistere wending neemt. ‘Ze werd wakker door geschreeuw en geklop op de voordeur.’