De ander subtiel, maar met voorbedachte rade, een duwtje in de goede richting geven. Nudging, heet dat met een mooi woord. En de nudger aller nudgers heet Alain de Botton.

Op een subtiele manier een duwtje in een goede richting geven is in de pedagogie niet onbekend. En als het met de beste bedoelingen gebeurt, misschien wel een onmisbaar onderdeel van het opvoeden. Maar er zit natuurlijk een manipulatieve kant aan, zeker wanneer de een weet dat hij het doet en de geduwde zich nergens van bewust is.

Subtiele duwtjes worden op vele manieren gegeven: in de reclame, de wetenschap, bij onderhandelingen, bij de presentatie van ideeën, door de overheid die positief gedrag wil bevorderen (minder suiker, minder roken, meer bewegen), in winkels, zelfs door middel van wegwijzers. Dit heet met een prachtige paradox ‘libertair paternalisme’, ook wel vrijlatend bijsturen genoemd. Harry Kunneman, hoogleraar aan Universiteit van Humanistiek en uitvinder van het begrip ‘Dikke Ik’, noemt het ‘vreedzaam begrenzen van de ander’. Het subtiele duwtje werd vooral bekend door Richard Thaler en Cass Sunstein. Zij schreven Nudge, een boek over in de goede richting duwen (‘nudging’) ten behoeve van ‘gezondheid, geluk en welvaart.’

En nu is er ook nudging in de liefde. Dat zal een onderdeel worden van de ‘Nieuwe romantiek’ die Alain de Botton heeft bedacht voor zijn binnenkort (31 maart) te verschijnen boek Weg van liefde. Omdat in de boekwinkels een voorproefje van het boek ligt in de vorm van het hoofdstuk ‘Lang en gelukkig’ kunnen we er al kennis van nemen. Alain de Botton is de nudger aller nudgers. Hij is elke dag op Twitter alles en iedereen in de goede richting aan het duwen.

De romantiek heeft voor een slecht, veel te rooskleurig beeld van de liefde gezorgd.

Weg van liefde is een soort roman over Rabih en Kirsten die elkaar op hun werk hebben ontmoet, zijn getrouwd, kinderen hebben gekregen en nog lang en gelukkig zouden hebben geleefd als het zo simpel was in de liefde. En dat is het niet. De romantiek heeft voor een slecht, veel te rooskleurig beeld van de liefde gezorgd. Geliefden blijken in de praktijk niet ideaal. Daar moet aan geschaafd worden. Kirsten blijkt jaloers op vrienden die zo maar voor de hele zomer een villa in Griekenland kunnen huren. De man gaat dan op en neer reizen. Kirsten laat blijken ook wel zo’n villa te willen. Maar haar man Rabih is een niet zo rijke architect: ‘Hij wil dat ze op prijs stelt wat ze heeft, in plaats van te hunkeren naar wat er ontbreekt.’

De roman wordt steeds onderbroken door commentaar van De Botton. Rabih moet van De Botton de lastige aspecten van de relatie op een liefdevolle manier aan de orde stellen. Hij moet zeggen dat het hem ‘ontzettend spijt’ dat hij haar en zichzelf tekort doet door alleen maar een bescheiden architect te zijn. Maar Kirsten is een materialist, en dat is niet goed.

Volgens De Botton moeten we leren hoe de verhouding is tussen liefde en onderricht. We moeten leraar en leerling van elkaar worden: bij ‘de oude Grieken’ ging ‘die verdieping van de liefde per definitie gepaard met het verlangen de ander te leren en van de ander te leren om deugdzamer te worden.’ De Botton maakt van de liefdesverhouding een pedagogische verhouding in dienst van de deugd. Het leven als een schoolklas. Wie is de deugdzaamste van de klas? We moeten op de school van Alain de Botton leren hoe we onze partner kunnen ‘helpen zich te ontplooien tot een betere versie van zichzelf’.

Rabih moet Kirsten helpen ‘bepaalde problemen onder ogen te zien.’ Dat is nieuwe romantiek: liefdevol paternalisme.