Nieuws!
Begrijpt u de volgende zin? &#8216;Vader gaf de hond een pak rammel, want hij had op het tapijt gescheten.&#8217; Daar is weinig twijfel mogelijk: de hond heeft iets stouts gedaan en vader rost hem af. Niets aan de hand dus. Maar, vreemd genoeg, als u deze zin gebruikt in een opstel, en u laat dat opstel lezen door een docent Nederlands of door een professionele redacteur, dan is de kans zeer groot dat er een rode streep onder komt te staan. Waarom? Wel, omdat hij op twee manieren kan worden gelezen. Want kijkt u maar eens goed: wie heeft er nou eigenlijk op het kleed gepoept, de hond of de vader?
Hihi, inderdaad! Grammaticaal gezien kan het allebei. Dat is ook wat. Dus, zal men u aanraden, maak er maar veilig &#8216;deze&#8217; van in plaats van &#8216;hij&#8217;, zodat de zin luidt: &#8216;Vader gaf de hond een pak rammel, want deze had op het tapijt gescheten.&#8217;
Zo, nu is er geen misverstand meer mogelijk.
Dat &#8216;deze&#8217; een veel lelijker en opvallender woord is dan &#8216;hij&#8217; en dat de hele zin daardoor wordt verpest, is kennelijk niet zo&#8217;n bezwaar. En ook dat geen enkele lezer ooit zou denken dat vader een hond slaat omdat hij zelf zojuist op het kleed heeft gepoept, doet blijkbaar niet ter zake. En zelfs het onmiskenbare feit dat de aangepaste zin, in tegenstelling tot het origineel, nooit door een normaal iemand zou worden uitgesproken (leest u hem nog eens hardop), is van ondergeschikt belang: als het grammaticaal maar waterdicht is.
Gek hè? Maar het kan nog veel gekker, want zelfs in situaties waarin verwarring niet alleen inhoudelijk maar ook grammaticaal volstrekt uitgesloten is, wordt opvallend kwistig met &#8216;deze&#8217; gestrooid: &#8216;Als uw computer niet reageert, moet u deze opnieuw opstarten.&#8217; Vreest men soms dat u een andere computer opnieuw gaat opstarten? Wat is er mis met &#8216;hem&#8217;?
Er is al vaak gewezen op de gevreesde &#8216;haarziekte&#8217;, de volkomen absurde maar zeer hardnekkige neiging van journalisten en mooischrijvers om mannelijke en onzijdige woorden naar eigen inzicht vrouwelijk te maken. &#8216;Nederland verwelkomt haar voetballers&#8217;, &#8216;het huis schudt op haar grondvesten&#8217;, u kent het wel.
Niemand weet precies waar die ziekte vandaan komt, maar de overeenkomst met de hierboven beschreven aandoening, die we voorlopig even &#8216;deze-koorts&#8217; zullen noemen, is treffend: de patiënten ontwikkelen een sterke afkeer van de mannelijke voornaamwoorden &#8216;hij&#8217;, &#8216;hem&#8217; en &#8216;zijn&#8217;. In het geval van de haarziekte zou je nog kunnen betogen dat &#8216;zij&#8217; en &#8216;haar&#8217; gewoon mooier en eleganter klinken, maar het is niet erg aannemelijk dat veel mensen het woord &#8216;deze&#8217; echt mooi of leuk vinden. Bij deze-koorts gaat het dus echt om de afkeer van &#8216;hij&#8217; of &#8216;hem&#8217;. Een ernstige zaak dus.
Over remedies is helaas nog niets bekend.

Jonathan van het Reve

Wat is er mis met ‘hem’?

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips