Beschouwing / Het hart van Ségolène Royal
In de laatste fase van de campagne raakte Ségolène Royal bevangen door euforie. In Brest, waar zij vorige week haar laatste grote bijeenkomst hield, sprak zij ineens bevlogen over ‘tederheid’ en ‘van elkaar houden’. Ze wilde een tedere president zijn voor een land ‘dat zoveel tederheid tekort is gekomen’. Haar woorden klonken niet alsof ze van tevoren waren ingestudeerd, hoewel haar leermeester Mitterrand ook de gewoonte had om met het volk over liefde te spreken.
De cynici die haar de avond tevoren hadden beticht van gespeelde woede tijdens een tv-debat met Nicolas Sarkozy, beoordeelden het optreden in Brest als gespeelde ontroering. Royal zou het laatste grote mediamoment hebben willen benutten om haar imago van afstandelijke tante te compenseren. Misschien hadden ze gelijk, misschien niet.
Toen Ségolène Royal me, nu bijna een jaar geleden, een hand gaf, had ik niet de neiging om na te tellen of ik al mijn vingers nog had. Na een handdruk van Jacques Chirac had ik dat wel, terwijl diens imago juist dat van de gezellige oom was. Hoewel het, net als met Ségolène Royal, de eerste en enige keer was, omklemde Chirac met beide handen de mijne, wat de onaangename sensatie gaf dat ik even niet meer voelde waar ik zelf ophield en hij begon. De hand van Royal daarentegen was koel en ferm. Des te koeler wellicht doordat we elkaar ontmoetten in een drassig veldje in de Poitou-Charentes.
Dat was in tijd dat ze haar kandidatuur voor de PS nog moest bevechten op de ‘olifanten’ in de partij. De voortekenen waren gunstig. Zoals ze het zelf zei: ze was al populair voordat ze iets had gezegd. Voor haar tegenstanders was het nog prijsschieten op de vage ideeën waarmee zij zich kandidaat wilde stellen. Het enige plan dat ze al wel doordacht had was dat van de participerende democratie. ‘Regeren met het volk’ zoals ze het later in een boek formuleerde, met referenda via internet. Regeren met klinkt gezelliger dan regeren over het volk, al is dat laatste wel de bedoeling in een representatieve democratie. Maar als strategie om de Fransen weer te interesseren voor de politiek en tegelijkertijd een paar ideeën op te doen, was het geen gek plan.
Het was toen nog te vroeg voor euforie, maar ze droeg de belofte ervan in zich. Afgezien van die proefballon van participatieve democratie, hing er geen aura van vernieuwing om haar heen, maar van normalisering. Ze had er geen moeite mee om op meerdere vragen te antwoorden: daar ben ik nog over aan het nadenken, in plaats van zich achter holle frasen te verschuilen. Dat is haar verweten, maar het maakte een eerlijke indruk. En eerlijkheid is op zich al vernieuwend in een land waar de opsporingsinstanties letterlijk aan de poorten van het Elysée staan om de vertrekkende president op te wachten.
Later die dag toonde zij ook haar koude kant. Ze vernederde een medewerker in wat een voorproefje bleek van de toorn die over haar vaardig werd in het tv-debat. ‘Sommige woede is heel gezond’ beet zij daarin Sarkozy toe, toen hij haar vroeg te kalmeren.
Dat zulke krachten in haar ontketend konden worden, maakte haar tot een normale, maar toch ook niet helemaal normale vrouw. Des te fascinerender, natuurlijk.
Haar handdruk had toch een gevaar in zich geborgen, want ik bleek ontvankelijk te zijn geworden voor haar sprookje. De gedachte dat een betere samenleving misschien toch mogelijk zou zijn, bleef steeds langer hangen. Het is zeker niet denigrerend of misogyn om van deze sterke vrouw, die haar vrouwelijkheid nadrukkelijk gebruikte tijdens de campagne, te zeggen dat ze een sprookjesprinses werd. Met de toverfeeën Jane Birkin en Emmanuelle Béart aan haar zijde, werd het helemaal onweerstaanbaar.
Het is zo verleidelijk om mee te gaan in schematische voorstellingen. Zij de sprookjesprinses, Sarkozy de boze wolf. Aan hem kleeft hetzelfde bezwaar als aan Rita Verdonk: ze kunnen wel zeggen dat zij ook een hart hebben, maar je gelooft het niet. Ségolène Royal, ondertussen, droeg steeds vaker witte kleren.
De keuze voor Frankrijk werd duidelijk: wie stemt er met zijn hoofd, lees: zijn portemonnee, en wie stemt er met zijn hart. Pragmatisme versus idealisme. En dat leverde nu eens echt een titanenstrijd op, van een niveau waar de Nederlandse politici in geen honderd jaar aan kunnen tippen.
Tederheid. Gezonde woede. Het was nodig dat een vrouw doordrong tot de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen voordat die toch normale onderdelen van het menselijk bestaan weer benoemd mochten worden. En dat was mooi.
Waarschijnlijk heeft Sarkozy een beter plan om de staatshervormingen aan te pakken, en zal hij ‘Frankrijk terugbrengen in Europa’. Misschien is zelfs zijn idee voor een ministerie van ‘Immigratie en Nationale Identiteit’ niet zo griezelig als het klinkt. In elk geval had Ségolène Royal geen duidelijke alternatieven voor deze voornemens. Maar! Het leek voor de duur van een campagne denkbaar dat een normaal mens ging regeren. Geen poppetje met een masker, geen ultra­liberaal of ultra­socialist, maar een op consensus gerichte vrouw van vlees en bloed die niet dacht dat zij de wijsheid in pacht had. Zover is het ge­komen met de politiek dat een normaal mens als zij direct de allure van een sprookjesprinses krijgt

Pieter van den Blink

Verslagen maar onweerstaanbaar

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots