Verslaving als geschenk
Dees Postma, op 12 maart op negenenzeventigjarige leeftijd overleden, was een advocaat die aan drank ten onder dreigde te gaan. Hij liet zich opnemen in de Jellinek Kliniek en werd er vijf jaar later directeur. Sindsdien richtte hij zelfhulpgroepen op en een nachtopvang voor (veelal verslaafde) daklozen. Mensen in nood mochten hem dag en nacht bellen, het leven beschouwde hij als een ontdekkingsreis vol avonturen, verslaving noemde hij een geschenk. Het motto van zijn weblog verslavingalsgeschenk.nl luidde &#8216;zonder stront geen mest&#8217;. 
Met een enkel woord kon hij eenzame tobbers weer moed geven. Pas nog liep hij over de gracht en aaide een hond die tegen hem op sprong. &#8216;Ach meneer,&#8217; verzuchtte de eigenaresse, &#8216;die hond is zo veranderd.&#8217; Hij keek de dame aan en zei: &#8216;Maar misschien bent u veranderd.&#8217; En prompt vertelde zij haar droeve verhaal; stralend namen ze afscheid, ja ze zou er iets aan doen. Van een afstand hield hij een oogje in het zeil, hij bleef een heer van stand.
Doederus Boëtius Witsius Postma werd op 9 oktober 1932 in Rotterdam geboren. Zijn ouders &#8211; vader was ook advocaat &#8211; hadden de beroemde architect Oud gevraagd een huis aan de plas in Hillegersberg te bouwen. De zolder was ingericht als Montessorischooltje voor kinderen uit de buurt. Al jong zat Dees op het water, thuis werd poëzie gelezen.
Aan deze idyllische jeugd maakte het bombardement op Rotterdam een gruwelijk eind, Dees voelde zich ontredderd, hij viel en kwam met bloedvergiftiging in het ziekenhuis. Toen hij twee weken later naar huis mocht, zei een buurjongetje: &#8216;Het zal wel moeilijk zijn om zonder vader te leven.&#8217; Zo hoorde Dees dat zijn vader met zijn motorfiets was verongelukt. Zijn moeder, zei hij vaak, had hem door de oorlog heen geholpen, zijn vader is hij altijd blijven missen. 
Op een dag nam zijn moeder hem mee naar het Maasstation. Van achter een hek zagen zij hoe Joden in een goederentrein werden gegooid. &#8216;Kijken en nooit vergeten,&#8217; zei ze. Na de bevrijding ging hij, broodmager en ondervoed, naar het Montessori Lyceum, waar het hem, overgevoelig als hij was, niet lukte om een voldoende voor Duits te halen. Hij kwam vervroegd in militaire dienst en studeerde rechten in Leiden; hij was lid van Minerva en deed veel aan sport. Hij bokste, speelde toneel, zeilde en werd roeikampioen lichtgewicht. Op de kermis vocht hij met de beer. Een week later verscheurde die beer een matroos.
Dees trouwde en werd een succesvol advocaat. Hij dronk, en beleefde vreemde avonturen. Op een vroege ochtend kwam een fanfare hem in de tuin wekken, zoals de avond tevoren in de kroeg was afgesproken. Hij verwaarloosde zijn werk; van de ene dag op de ander besloot hij naar de Amsterdamse Jellinek Kliniek te gaan. De kuur was zo abrupt dat hij een delirium kreeg en in een isoleercel in de Valeriuskliniek werd opgesloten. Hij behield er de allerbeste herinneringen aan, had met de psychiatrische patiënten veel plezier. 
Terug in de maatschappij werd hij directeur van het Grafisch Exportcentrum, reisde naar het Midden-Oosten en Oost-Europa, spannend en vaak bizar, zei hij. Maar zijn hart lag bij de verslaafden. 
Zijn benoeming tot directeur van de Jellinek Kliniek leidde tot protesten van bestuursleden die kennelijk weinig vertrouwen hadden in hun eigen therapie, later betuigden zij hun spijt.
Dees werd de bezielende kracht van zelfhulpgroepen waar zowel bankiers als zwervers hun verhaal vertelden. Hij bood veiligheid en begrip, maar bleef zelf kalm op de achtergrond. Wel kon hij intens genieten als de bus op hem bleef wachten en de chauffeur tegen de passagiers zei: &#8216;Even wachten op die meneer, aan hem heb ik mijn leven te danken. Ik sta al twintig jaar droog.&#8217; 
Hij leefde simpel, was een goede, soms wat excentrieke vader, bleef bevriend met zijn twee voormalige echtgenotes en vond eindelijk rust bij zijn derde vrouw, tv-maker Eveline van Dijck. Kort voor zijn dood speelde hij nog mee in een toneelstuk. 
Toen een arts hem vroeg of hij het gevoel had de grip op het leven te verliezen, antwoordde hij haar met zijn ontwapenende blauwe ogen: &#8216;Maar dokter, ik heb nooit het gevoel gehad dat ik ook maar enige grip had op mijn leven en de loop der gebeurtenissen.&#8217; Hij was een gelukkig mens.

Suggesties voor deze rubriek?Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Uit het leven

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips