Boefjes op het Surinaamse podium
&#8216;Er is evenveel geweld op het platteland als in de stad. De minst bevolkte plattelandsgebieden zijn relatief zelfs gewelddadiger dan de dichtstbevolkte gebieden.&#8217; Dat meldde NRC Handelsblad vorige week naar aanleiding van een onderzoek naar geweld onder jongeren, uitgevoerd door Don Weenink van Wageningen Universiteit. Ook Het Parool maakte er melding van: &#8216;De dunstbevolkte gebieden (…) tellen zelfs meer vechtersbazen dan dichtbevolkte steden (…). Achttien procent van de jongeren in de lege gebieden heeft wel eens gevochten, tegen dertien procent van hun leeftijdsgenoten in de grote stad. Volgens Weenink is dit opvallend, omdat veel Nederlanders nog altijd denken dat de stad het gevaarlijkst is.&#8217;
Dat is eigenaardig: na zoveel jaren maatschappelijke discussie over geweld, zinloos geweld, veiligheid en &#8216;gevoel van veiligheid&#8217; bestaat er kennelijk nog steeds grote verwarring over het begrip &#8216;veiligheid&#8217;. Want waar denken &#8216;veel Nederlanders&#8217; aan als ze beweren dat het in de stad gevaarlijker is dan op het platteland?
Volgens Weenink, socioloog, denken ze dus simpelweg dat in de stad meer wordt gevochten. Voor zijn onderzoek bekeek hij een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek onder negenduizend jongeren onder de negenentwintig (want die vechten het vaakst) en koppelde de antwoorden over vechten aan het woongebied van de respondenten. Daaruit bleek, heel opvallend volgens Weenink, dat men juist op het platteland vaker vecht. Hij stelt dat dit te maken heeft met het feit dat op het platteland, met name in het weekend, veel meer wordt gedronken. Ook ontdekte hij dat men op het platteland &#8216;soms met een klap duidelijk maakt wat iemands positie in de sociale rangorde is&#8217;.
Het lijkt erop dat hij het over kroeggevechten heeft.
Maar wat heeft dat met het veiligheidsidee van de meeste Nederlanders te maken? Niets natuurlijk. Wie zegt dat Amsterdam onveiliger is dan Abcoude of Nijverdal, bedoelt meestal niet dat er in de grote stad meer knokpartijen zijn onder zuipende jongeren. Met &#8216;onveiliger&#8217; wordt bedoeld dat de kans er groter is om te worden beroofd, vermoord, of aangerand. Door boeven dus. Niet door kennissen.
Als je wilt aantonen dat een stad minder gevaarlijk is dan een dorp moet je dus niet kijken naar de frequentie waarmee de lokale jeugd met elkaar op de vuist gaat, maar naar de kans om op straat of in je eigen huis door een vreemde te worden aangevallen. Ook liquidaties onder zware criminelen, die in de stad wat vaker voorkomen, zijn daarbij niet relevant &#8211; net zo min als huiselijk geweld.
Waar mensen bang voor zijn als ze naar de grote stad gaan, is dat hun portemonnee wordt gestolen, of dat ze een pistool tegen hun hoofd gezet krijgen. Dat veel niet-stedelingen die kans onredelijk hoog inschatten &#8211; net als veel stedelingen trouwens &#8211; is heel waarschijnlijk. Je kunt dat prima aantonen met cijfers van justitie en een goede enquête.
Maar aantonen dat het platteland gevaarlijker is dan de stad, dat zal je nog niet meevallen. En wijzen op het algemeen bekende verschijnsel van het kroeggevecht, waarvan iedereen al wist dat het in de stad minder vaak voorkomt dan op het platteland, zal weinig mensen ertoe brengen om voor de veiligheid naar de stad te verhuizen.
Alida Neslo maant opnieuw tot stilte. Vergeefs. De basgitarist draait de versterker nog een slagje hoger en ook de drummer gaat tot het uiterste. Zo draagt de dancehallmuziek tot in de verste barakken. Twee rappers slingeren hun teksten het vervallen recreatiezaaltje in. Ze klinken vals, maar vooral ook boos, terwijl uit hun mengelmoes van Engels, Surinaams en inheemse talen alleen het refrein verstaanbaar is: &#8216;Freedom.&#8217;
Ze zitten vast in het Jeugd Opvoedings Gesticht (JOG) van Santo Boma, de beruchtste gevangenis van Suriname. Sommige jongens weten niet eens wanneer ze vrij komen, omdat ze tbs hebben gekregen. Alles hangt van hun gedrag af, maar hoe en wanneer dat wordt beoordeeld, is onduidelijk. Als ze eens per maand een maatschappelijk werker van de Kinderbescherming spreken, is het veel. Zoals het ook op zondag tijdens de bezoekuren doodstil blijft voor de meeste jongens. Hun ouders wonen bijna allemaal in het binnenland, op ruim een halve dag reizen.
Praten met de gedetineerden is uit den boze voor buitenstaanders. Een van de pa&#8217;s (penitentiair ambtenaren) wil wel kwijt dat hun misdrijven uiteenlopen van inbraken, berovingen en zedendelicten tot zelfs moord. Maar uit de vele rechtbankverslagen in de krant valt ook op te maken dat sommige van de twaalf- tot achttienjarige gedetineerden gewoon pech hebben gehad. Zo is een meisje op straat aangehouden met een pakketje dat ze ergens moest afgeven en waarvan ze niet wist wat erin zat. Minderjarigen krijgen in Suriname voor een vergelijkbaar vergrijp vaak langere straffen dan volwassenen, omdat de rechter hun detentie beschouwt als heropvoeding.
Uurtje oefenen
Alida Neslo (55) remigreerde drie jaar geleden naar Suriname. Nog vóór de onafhankelijkheid (1975) vertrok ze naar België voor een carrière in het theater. Eerst trok ze de wereld rond met theatergezelschappen, later werd ze de eerste zwarte tv-persoonlijkheid in Vlaanderen. In de jaren negentig trad ze aan als artistiek leider van toneelgezelschap De Nieuw Amsterdam en in 2000 volgde ze Ritsaert ten Cate op als directeur van DasArts, de tweede fase-opleiding voor theatermakers in Amsterdam. Daarna wilde ze terug naar haar geboorteland, omdat ze daar voor haar gevoel veel dichter bij de oorsprong van haar vak staat. &#8216;Hier zijn theatervormen vooral een mogelijkheid om je te uiten, je verbeelding te gebruiken en de werkelijkheid in al zijn facetten te ontdekken.&#8217;
Vorige zomer begon ze met het project in de gevangenis. Met schrijvers, tekenaars, schilders en muzikanten probeert ze de jonge gedetineerden te laten ontdekken dat ze ook ergens goed in kunnen zijn. Dat gaat geleidelijk: &#8216;Eerst vroegen ze waar dat voor nodig was, dat schrijven. Nu maken ze gedichten.&#8217;
Haar aanpak werkt. Henry Tempico, commandant van het JOG, merkt dat zijn &#8216;pupillen&#8217; rustiger zijn geworden. &#8216;Ze mogen elke dag een uurtje oefenen met muziek, tekenen of sport. Hun agressie wordt minder.&#8217;
Een week later gaat het doek op in theater Thalia, Paramaribo. Aan weerskanten van het podium zitten veertig hoofdrolspelers. Een enkeling zwaait aarzelend naar een familielid in de zaal. Beheerst zetten de basgitarist en de drummer in en de reggae rolt de goed gevulde zaal in. Sommige rappers klinken nog altijd vals, maar ze zijn ditmaal wel te verstaan. De timing, danspassen en mimiek van een paar anderen doen niet onder voor die van professionals op MTV. De zaal zingt mee: &#8216;Ik ben geen crimineel&#8217; en &#8216;Er is war in de wereld&#8217;. Daarna oogsten vooral de dance battle en de zelf geschreven gedichten bijval. Een van de meisjes vraagt voor haar optreden aan haar moeder die ze in de zaal heeft zien zitten of ze haar wil blijven &#8216;poweren&#8217;. Trafassi-zanger Edgar Burgos (&#8216;Kleine wasjes, grote wasjes&#8217;) hoeft het publiek allang niet meer op te zwepen in de toegift.
Na afloop zien drie ambtenaren van Justitie dat het goed is. Het plaatsvervangend hoofd Delinquentenzorg spreekt de hoop uit dat &#8216;deze kinderen flink blijven oefenen&#8217;. Maar of er ook extra geld komt om Neslo&#8217;s project een vervolg te geven? Tja, dat is aan de minister.

Diederik Samwel

Trafassi in de cel

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel