Opinie
&#8216;Er is onevenredig veel aandacht voor de onvrede die leeft in Nederland, en onevenredig weinig voor wat mensen gelukkig maakt. We hebben in de afgelopen jaren verschillende onderzoeken gedaan waaruit bleek dat &#8221;waarachtig contact met je medemens&#8221; op de allereerste plaats komt. In een onderzoek dat we samen met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid deden naar leefstijlen en zingeving stelden we de open vraag: &#8221;Wat geeft de meeste betekenis aan het leven?&#8221; Dat wat wij &#8221;de nabije ander&#8221; noemen, stond op 1: kinderen, partner, heel goede vrienden, familie.
In een onderzoek naar de belangrijkste bronnen van geluk zagen we hetzelfde. Werk, zelfontplooiing, het scoorde allemaal lager dan &#8221;liefde geven en liefde ontvangen&#8221;. Opvallend was dat de uitkomst niet afhankelijk was van leeftijd of bevolkingsgroep. Jong of oud, lager of hoger opgeleid, autochtoon of allochtoon, iedereen van vijftien tot tachtig noemt &#8220;het in verbinding staan met anderen&#8221; het allerbelangrijkst. Er is op veel punten verdeeldheid in onze samenleving, maar dit heeft iedereen gemeen.
Als je vervolgens de vraag stelt wat voor soort maatschappij mensen zouden willen, zie je dezelfde uitkomst: een van saamhorigheid, waarin mensen respectvol met elkaar omgaan en aandacht voor elkaar hebben. Dus achter al die onvrede die er heerst sluimert een ideaalbeeld op collectief niveau dat gaat over menselijke waardigheid en verbinding.
Een programma als Boer zoekt Vrouw, dat seizoen na seizoen alle kijkrecords breekt, speelt in op die behoefte. De zoektocht van de gewone mens naar liefde, en de kans van slagen daarop; dat is wat mensen ten diepste willen zien. Het verklaart ook de enorme zeggingskracht van iemand als Barack Obama. Waarom zaten overal ter wereld mensen ontroerd naar zijn inauguratie te kijken? Dat is niet alleen omdat iemand met een donkere huidskleur de hoogste post krijgt in de Verenigde Staten, maar ook omdat hij zich zo nadrukkelijk richt op de verbinding tussen mensen. Hij geeft zijn publiek het idee tot een gemeenschap te behoren, al is het er maar een van idealen.
In de hedendaagse samenleving is het moeilijker geworden die wens naar echt contact in vervulling te doen gaan. Als je mensen vraagt de tijdsgeest te karakteriseren, betonen ze zich somber: over de toegenomen hufterigheid, het egocentrisme, de gejaagdheid. Er zijn allerlei tendensen in de samenleving die die basisbehoefte frustreren. Meer scheidingen. Minder contact met familie en vrienden. Minder buurtgevoel. Korte arbeidscontracten. Daarom doen die virtuele netwerken als Hyves en Facebook en de datingsites het zo goed; het is een manier om in een anoniemer geworden wereld toch aansluiting te houden.
Als je een gelukkiger samenleving wilt, dan zouden de inspanningen erop gericht moeten zijn te investeren in verbindingen. Neem het gezin als voorbeeld. Je leren hechten aan anderen leer je van je ouders. Kinderen doen zoals hun ouders doen. Investeren in verbinding is niet je kinderen zo veel mogelijk clubjes en activiteiten bieden, maar persoonlijke aandacht geven. Geef ze tijd, tijd, tijd. Het is niet zo gek dat zo veel Nederlandse vrouwen in deeltijd werken. Vaderschapsverlof zou aan te raden zijn, en langer ouderschapsverlof. Meer contact met je kleinkinderen.
Ik verkondig geen nieuwe waarheden, mensen weten het zelf ook wel, maar het vergt in onze tijd veel innerlijke overtuigingskracht om daaraan vast te houden. De nadruk ligt wel erg op zelfontplooiing en &#8220;je eigen ding doen&#8221;.
Ook in andere verbanden zou het succesvol zijn de nadruk op verbinding te leggen. We noemen dat &#8221;contact voor contract&#8221;; je krijgt mensen pas mee als je contact met ze maakt. De eeuwenoude meester-gezelverhouding zou bijvoorbeeld een oplossing kunnen zijn in het tegengaan van schooluitval.
Nu richten sommige politieke leiders zich op angst en onvrede om stemmen te trekken, maar denk je eens in wat een potentie het zou hebben als ze mensen zouden inspireren langs de lijnen van verbinding.&#8217;
Martijn Lampert (1973) is onderzoeker bij Motivaction, een bureau dat overheidsinstellingen en het bedrijfsleven op de hoogte houdt van ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving.

Annemiek Leclaire

Toppers

Premierschap gered?

Kabinetscrisis

Verhaal van de Week

Partij voor de bühne

met veiligheid

Obsessie

Roddelpraat

Naaktfoto's

Ik vind iets

Merel Wielaert

Hooggerechtshof

Polen

Wiens schuld is dit?

Debat

Sterke leiders

Hans Against the Machine

oprichter Pussy Riot

Interview