Ta-Nehisi Coates maakte een stripboek dat je moet lezen

Overinterpretatie ligt bij een stripboek van Ta-Nehisi Coates op de loer. Maar met die naam op het titelblad, kun je het haast niet helpen om er méér in te lezen.

Op pagina zestien van het stripboek Black Panther: A Nation Under Our Feet komt het volk van het fictieve Afrikaanse land Wakanda in opstand. ‘Ik zag een gekweldheid in de mensen die alles verdrong: hun trouw aan het land, de koning en aan elkaar,’ beschrijft het tekstblok. ‘Ik zag vernedering, verdriet: allerlei kwellingen. Maar daaronder zag ik nog iets anders: woede.’

Hoe lees je dat, als je weet dat het geschreven is door een van de belangrijkste Amerikaanse schrijvers van dit moment, die in Between The World And Me vorig jaar het verdriet en de woede van de zwarte gemeenschap in Amerika beschreef?

Overinterpretatie

Iets meer dan twee weken geleden verscheen de eerste door Ta-Nehisi Coates geschreven strip in de Black Panther-reeks en er is sindsdien geen serieus Amerikaans medium dat géén aandacht aan het album heeft besteed. De nieuwste uitgave van comic-uitgeverij Marvel was in de eerste week met 300.000 verkochte exemplaren bovendien meteen uitverkocht.

In interviews lijkt Coates al die aandacht een beetje te bagatelliseren. Dit was gewoon een jongensdroom die uitkwam, benadrukt hij. En: er zit geen diepere politieke boodschap achter. Overinterpretatie ligt bij een stripboek van Coates natuurlijk op de loer. Maar toch. Met die naam op het titelblad, kun je het haast niet helpen om er méér in te lezen.

Neem alleen al de titel: A Nation Under Our Feet, niet toevallig dezelfde als een in 2003 verschenen boek van historicus Steven Hahn over de geschiedenis van de politieke invloed van Afro-Amerikanen. Of anders om het feit dat Coates, zoon van een ‘echte’ Black Panther, uitgerekend deze held een nieuw verhaal mag geven.

Black Panther werd als eerste zwarte superheld in 1966 door Marvel geïntroduceerd, middenin de hoogtijdagen van de Civil Rights beweging. De held is het alter ego van T’Challa, koning van de imaginaire natie Wakanda: het meest geavanceerde land ter wereld en als enige staat op het Afrikaanse continent nooit gekoloniseerd. En hoe marginaal de rol van Black Panther in het begin ook was en hoe clichématig de verbeelding van Afrika in zijn eerste soloboek – met de titel Jungle Tales –, het feit alleen al dat Marvel een zwart, Afrikaans personage introduceerde was revolutionair.

Beeldvorming

Maar je leest Black Panther vooral met een andere blik omdat Coates zelf benadrukt hoe belangrijk strips zijn voor publieke beeldvorming. ‘Striphelden zijn onze mythologie,’ legde hij onlangs uit op NPR, ‘ze zijn onze Griekse goden. En als in onze pantheon alleen heteroseksuele, witte mannen voorkomen: dan zegt dat iets over hoe we onszelf zien. Strips zonder diversiteit zijn mislukt, omdat ze geen recht doen aan de wereld waarin we leven.’

In de nieuwste Black Panther zie je dat het duidelijkst terug in de verbeelding van de vrouwelijke personages. Waar stripheldinnen normaal het figuur van een pornoster hebben, zijn de vele vrouwelijke hoofdpersonages in het boek van Coates realistischer. Goed, ze zijn bovengemiddeld gespierd, maar we hebben het hier dan ook over Dora Milaje: elitekrijgsters van de koning.

Het plot dan. T’Challa als weifelende koning, de volksopstand in Wakanda en de rebellerende Dora Milaje, het lijkt in de huidige tijden ook méér te betekenen. De verhouding tussen een monarch en zijn volk en de vraag hoe ver een leider kan gaan om zijn land bijeen te houden en de veiligheid te waarborgen zijn hoogst actuele thema’s. ‘Can a good man be a king, and would an advanced society tolerate a monarch?’ omschrijft Coates de thematiek zelf. Voor het antwoord op die vraag moeten we overigens nog wachten op de volgende delen.

Toch blijf je je afvragen: lees je er niet teveel in? En daarin zit misschien wel de tragiek van Coates. T’Challa is in de nieuwe Black Panther koning tegen wil en dank, een held met overduidelijke tegenzin. Die houding is geen toeval, vertelde Coates onlangs tegen NPR. Ook hij werd na Between The World and Me op het schild gehesen als stem van de zwarte gemeenschap. ‘Ik heb me daartegen verzet, maar je hebt er geen controle over,’ legde hij uit. ‘Als zij zeggen: je bent de koning van de zwarten, dan ben je dat.’

Hoe T’Challa invulling geeft aan zijn rol wordt het interessantste thema van de komende Black Panther-reeks.