Uit het leven
Wilfred Oranje, op 31 juli op negenenvijftigjarige leeftijd overleden, was de bevlogen en alom bewonderde vertaler van grote Duitse schrijvers als Goethe, Schiller en Heine. Daarnaast vertaalde hij ook uit het Russisch en Italiaans en hij slaagde erin de verzamelde werken van Sigmund Freud, achtduizend pagina&#8217;s in totaal, om te zetten in prachtig, vloeiend Nederlands. Zijn voorliefde ging uit naar de negentiende eeuw en met twinkelende zelfspot vroeg hij zich af of er eigenlijk na de Tweede Wereldoorlog nog boeken verschenen waren die zich konden meten met de meesterwerken van weleer.
Hij kon brommen en foeteren, was scherp en ironisch en zag dat de mensheid er niet op vooruit ging. Hij was een gepassioneerd schaker &#8211; &#8216;Wilfred speelde met zijn hele lijf&#8217; &#8211; en vertelde prachtige, hilarische verhalen, maar zelf schreef hij hoogstens een nawoord bij een vertaling. Hij bezat een unieke verzameling grammofoonplaten &#8211; geen cd&#8217;s, en toen een vriend hem zei zich zorgen te maken over de kwaliteit van de klassieke zender Radio 4, lachte hij meewarig: &#8216;Luister jij daar dan naar?&#8217; Hij bestreed het internet en zocht liever in oude drukken van woordenboeken en encyclopedieën. Op de televisie bekeek hij, officieel althans, uitsluitend snooker, cricket en de Tour de France; verder niets. Hij steunde de middenstand, maar zijn zonen hebben hem een keer op vakantie in een supermarkt betrapt. Reizen, vond hij, had alleen zin als je maanden, zo niet een jaar of langer in een land kon blijven. In Wenen heeft hij het huis van Freud bezocht, maar onder de indruk was hij niet. Wilfred, lang, mager en met weinig zorg voor zijn kleding, reisde in de boeken, de literatuur, oude Baedekers. En autorijden, nee dat deed je niet.
Willem George Frederik Lodewijk Oranje werd op 6 augustus 1951 in Haarlem geboren uit een oud geslacht van dominees en juristen; zijn vader was advocaat, zijn grootvader rector magnificus van de Vrije Universiteit. Wilfreds moeder kwam uit een familie van musici. Hij ging pas laat praten en even leek het er op dat hij naar het bijzonder onderwijs moest. Op het gymnasium gold Wilfred als een slome slungel die piano speelde, boeken las en enthousiast maar matig voetbal en cricket speelde. Gefascineerd door de Russische Revolutie wilde Wilfred ambassadeur in Moskou worden. Op zijn achttiende, in 1969, ging hij rechten en Slavische talen studeren en werd lid van het Amsterdams Studenten Corps. Het Amsterdam van de jaren zeventig vergeleek hij met het Moskou van de jaren twintig. De Revolutie leek nabij en als vijand van het kapitalisme stond het hem vrij van kapitalisten te nemen wat hij nodig had.
Als redacteur van het aanvankelijk streng marxistische filmtijdschrift Skrien vertaalde hij teksten van de legendarische Sovjet-Russische filmregisseur Eisenstein. En omdat Wilfred vanaf zijn twaalfde op vakanties bij een oom in Rome Italiaans had geleerd, vertaalde hij ook artikelen van de neorealistische filmer Pasolini. Voor uitgeverij SUN verzorgde hij samen met de filmkenner Karel Dibbets, broer van kunstenaar Jan Dibbets, de vertaling van De ekonomiese geschiedenis van de film van de Zwitser Peter Bächlin en &#8216;Op een dag,&#8217; zei hij in een interview, &#8216;merkte ik dat ik helemaal niet meer studeerde. Ik was vertaler.&#8217;
En dat is hij gebleven. Heine, Nietzsche, Wittgenstein, noem maar op. In 1982 begon hij aan Freud, wiens Vorlesungen hij al op het gymnasium gelezen had. &#8216;Ongelofelijk vond ik het, zoals Freud beschreef hoe flinterdun het laagje beschaving is.&#8217; Vijfentwintig jaar heeft Wilfred met weergaloze inzet en precisie aan de vertaling gewerkt, maar een echte freudiaan is hij nooit geworden. In 2006 kreeg hij voor zijn uitzonderlijke prestatie een lintje, een onderscheiding die de beleefde revolutionair niet kon weigeren. Een jaar later volgde de grote Vertaalprijs van het Fonds voor de Letteren. De afgelopen jaren verzorgde hij met Elly Schippers en Theo Kramer de Duitse bibliotheek voor Uitgeverij Atlas. Hij vertaalde onder meer twaalf romans van Joseph Roth.
Hij leefde sober en maakte zelfs bezwaar toen hij een werkbeurs te hoog vond. Wilfred had diepgevoelde opvattingen over de ideale maatschappij en zijn zonen vertellen liefdevol hoe hij op wandelvakantie in de Pyreneeën altijd de zwaarste route koos. Zijn vrouw Heleen vormde het contact met de moderne wereld. Zij mocht &#8211; voor hem &#8211; autorijden en e-mailen.
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Reiziger in de literatuur

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips