<div class="lead">In Peter Terrins nieuwe roman ‘Monte Carlo’ redt een monteur de filmster Deedee. Maar ze komt het nooit te weten. Een eigentijds hermansiaans drama.</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Peter Terrin verbeeldt in zijn nieuwe roman <i>Monte Carlo</i> zijn geboortejaar 1968. Wie dat jaartal noemt, krijgt vrijwel zeker te horen: mei ’68, Parijs, studenten, Sartre, revolutie. Zoniet in Terrins zesde roman. In een bijzin wordt vermeld dat de studenten óók dol waren op de immens populaire jonge filmster Deedee, en daar blijft het bij. Terrin schetst in zijn geacheveerde proza de verzonken wereld van toen, die uit aanmerkelijk meer bestond dan revolutionair elan. </p>
<p>Het is een wereld van standsverschil, enerzijds van glamour die berustte bij royalty en filmsterren, anderzijds van kleine luyden die voor een televisie-uitzending naar het café gingen, alwaar zo’n modern apparaat huisde. Maar het was ook een wereld die op kantelen stond. Niet zomaar koopt de Engelse automonteur Jack Preston, de held in deze roman op gul novelleformaat, tegen het slot een kleurentelevisie – op krediet. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>Het eigentijdse thema is dat van de onbedankte held</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>En in Terrins weergave is het geloof niet meer een troostbrengend iets dat verzoent met sociale ongelijkheid en moedwil en misverstand in het ondermaanse. Nee, allengs blijkt dat geloof samen te vallen met de verontrustende binnenwereld van monteur Jack: ‘Hij dacht hardop, of hij bad tot God: het verschil tussen beide was niet meer te bepalen.’ Het gaat dan om zulke gedachten, dat de geconditioneerde lezer weet: dit gaat mis in zijn geest, er volgt een implosie of daarbuiten een explosie. </p>
</p></div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-21881 media-21881" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2014/05/d3d00709-f5a5-47cd-8e69-34a0264d2cb9_Terrin%2C-Peter_preview-2.jpg" alt="Illustratie: Siegfried Woldhek" /><figcaption>Illustratie: Siegfried Woldhek</figcaption></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Held (van zijn tijd)<br /></h3>
<p>Vakman Terrin is als schrijver een hermansiaan. Thematisch, in de zin van een universum geregeerd door moedwil, misverstand en nihilisme. Het is geen toeval dat er door een Franse toeschouwster een foto gemaakt wordt van de ongeziene heldendaad van Jack: hij zou filmster Deedee van een ontvlammende benzinewolk gered hebben op het circuit van de Grand Prix Formule 1 in 1968. </p>
<p>Hij beschermde haar door over haar heen te vallen. Het vuur verminkte zijn rug en gezicht zodanig dat hij terug moest naar zijn dorp Alstead in Engeland, waar zijn vrouw, de naaister Maureen, op hem wacht. Een held (van zijn tijd) dus. Alleen krijgt de wereld daar geen bewijs van te zien. In de media wordt de besnorde lijfwacht die Deedee en Jack uit het vuur wegtrok, uitgeroepen tot de grote redder. En Deedee laat niets horen aan Jack, al blijft hij hopen op een bedankje. </p>
<p>Hij verwacht wat van haar: ‘Natuurlijk had ze een plan – daar had hij nooit aan getwijfeld. Ze was meteen na afloop van de grand prix samen met haar entourage rond de tafel gaan zitten, broedend op een gepast antwoord.’ Schrijnend is hoe Jack en zijn vrouw naar de pub gaan om te kijken naar een televisie-interview met Deedee, die in de populaire serie <i>De Wrekers</i> de vrouwelijke helper van John Steed zal gaan spelen. </p>
<p>Op de slotvraag wat ze het Engelse volk wil zeggen, klinkt het uit haar zwoele mond: ‘I love you.’ Aha! I love you, hoort Jack. De klemtoon op het laatste woord, dus een boodschap voor hém, ‘haar engelbewaarder’. Anders had ze wel ‘I love you all’ gezegd. Logisch. De dorpelingen zien Jack daarentegen als een even grote idioot als de verwaarloosd rondbanjerende zwakbegaafde Ronny. </p>
<p>Het is pijnlijk – en doctrinair hermansiaans – dat de wereld de foto van het moment dat de vuurzee hem bereikte, nooit te zien zal krijgen. Want de fotografe breekt haar nek en de brave echtgenoot zal niet kijken in het kleine doosje met haar ‘geheimen’ – waaronder die voor Jack cruciale foto – dat mét haar begraven wordt. Een saluut van Terrin aan <i>De donkere kamer van Damokles</i>. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Weerbarstig moertje<br /></h3>
<p>Misschien ontstaat door het bovenstaande het beeld dat Terrins proza stem verleent aan Hermans <i>d’outre tombe</i>. Alsof hij niet meer dan een epigoon is. Dat wil ik met klem ontkennen. AKO-prijswinnaar Terrin is merkbaar aangeraakt door W.F. Hermans, maar in zijn boeken schept hij een eigen wereld. Een naargeestige wereld, niet zelden met een zekere kilte en afstandelijkheid opgeroepen. <i>Blanco </i>(2003), <i>De bewaker</i> (2009), <i>Post Mortem</i>(2012) zijn geslaagde romans waarin hij niet meer aan de hand loopt van de intimiderend grote bovenmeester W.F. Hermans. </p>
<p>Het eigentijdse, eigen thema in <i>Monte Carlo</i> is dat van de onbedankte held. Denk recentelijk aan Heleen Mees die nooit persoonlijk contact zocht met de voor haar borg betalende loodgieter Leon Alfonso, zoals uitvoerig bericht in <i>De Telegraaf</i>. Ook Jack is zo’n radertje in de machine. Hij kent zijn plaats, maar door zijn sleuteltalent wordt hij opgetild: hij mag deel uitmaken van het Lotus team. </p>
</p></div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-21881 media-21881" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2014/05/9a82ea11-e206-4eae-ba26-b6046164b366_terrin-carlo.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>En daar gaat het al mis, luidt de suggestie in deze alwetend vertelde roman, die speelt met een conservatieve hang naar een pre-revolutionaire (mei ’68) sociale orde. Jack is als het moertje dat losgeschroefd wordt: ‘Een weerbarstige moer kon zijn doen en denken opslorpen tot hij van top tot teen een gespierde mechaniek werd, met geen ander doel dan een stukje ijzer van een ander stuk ijzer los te maken.’ De tragiek is dat hij <i>zichzelf</i> losschroeft, met labiliteit ten gevolge. Dan gaat het geestelijk mis. </p>
<p>Hij is ontslagen, maar droomt dat Enzo Ferrari zelf tot hem spreekt en hem een baan aanbiedt: ‘Hij die voor schoonheid door het vuur gaat, hoort thuis bij Ferrari.’ Het bidden wordt steeds heviger: ‘In de kerk knielde Jack Preston op de voorste bank; zijn dialoog met God was door al het voorgaande persoonlijker geworden.’ Verderop: ‘Jack Preston voelde Gods genade.’ En: ‘De Heer was met hem.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>De begeerte verpersoonlijkt<br /></h3>
<p>Het is hem niet genoeg dat zijn vrouw hernieuwde bronst voor hem voelt, door zijn verminkte lijf, of doordat hij eventjes is aangeraakt door roem. Hij is haar held, zoals ze zegt. Nee, hij richt zich op Deedee. Er moet wat met haar. Wat, dat laat de geraffineerd doserende verteller Terrin sinister in het midden. Maar zo’n zin uit de hersenpan van degene die zich tot haar stalker lijkt te ontwikkelen, is niet aangenaam: ‘Ze was de begeerte verpersoonlijkt, terwijl haar een onschuld, een onbevangenheid bleef aankleven die iedereen ontwapende.’ </p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>Een saluut van Terrin aan &#8216;De donkere kamer van Damokles&#8217;</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Goed, dat hij niet bedankt wordt door Hem, dat kun je verwachten van de wrekende God in Wie Jack zijn hoop stelt, maar dat Hij Deedee voor haar nalatigheid straft, is toch wel het minste&#8230; Jack als een proto-Travis Bickle (uit Scorseses <i>Taxi Driver</i>) en Deedee als prinses Diana, denken we. Laat ik het er niet-spoilend op houden dat Monte Carlo zich knap onttrekt aan de gerezen lezersverwachting. </p>
<p>Van meer belang dan je in het wat steriel vertelde fragmentarische begin van deze broeierige roman vermoedt, zijn stervelingen een speelbal van de elementen. Terrin personifieert niet toevallig het verzengende vuur, met ‘het geluid van een reusachtig, naar zuurstof happend beest’. Dat metaforische begin luidt het geladen menselijke drama in dat zich voor de vermoedelijk toch al labiele Jack voltrekt. Dat is de voor romantici desillusionerende gang van de wereld, zegt Terrin in deze harde parabel. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><i>Peter Terrin, ‘Monte Carlo’, 176 p., € 16,90 </i></p>
</p></div>


Jeroen Vullings

Peter Terrins ‘Monte Carlo’

Welcome to the gooniverse

Verhaal van de Week

Prinsjesdag

Het kabinet kan nog even doormodderen

Pleidooi voor meer ongemak

Hannah Prins

'Getting stuff done'

Rutger Groot Wassink

Hoe Trump de pers te slim af is

Functioneel trollen

Klimaatschade als verdienmodel

Hans against the machine

Buitenlandse agenten

Staatsterreur

Poorten van Europa

Cultuurtip