We kunnen eeuwig leven zodra we wat fabricagefouten in onze cellen hebben verholpen, zegt Aubrey de Grey. ‘De praktische bezwaren lijken me niet zo relevant.’

Gelukkig is gerontoloog Aubrey De Grey (51) een onalledaagse verschijning. Als hij op een winterochtend uit de gate op Schiphol komt, pik je hem er zo uit tussen de gehaaste reizigers. De Grey loopt bedachtzaam, houdt in zijn ene hand een rugzak en in de andere heel stevig die van zijn vrouw Adelaide Carpenter (70). Later die dag zal De Grey een lezing geven aan de Rijksuniversiteit Groningen. In de trein naar Groningen spreken we over oud worden en een onbegrensd leven. Carpenter toont zich een goede pleitbezorger van het werk van haar man. Ze ontmoetten elkaar in 1990 in Cambridge. In datzelfde jaar begon De Grey zijn onderzoek naar ouderdom. Ouder worden is een ziekte, ziekte is lijden, en het lijden in de wereld moet tot een minimum beperkt worden, luidt kort gezegd zijn motivatie om te onderzoeken hoe het verval van onze cellen zo lang mogelijk uitgesteld kan worden. Als het aan De Grey ligt, worden de kinderen van nu vijfhonderd jaar oud.

Aubrey de Grey. Foto: Tom Pilston/Panos/HH
Aubrey de Grey. Foto: Tom Pilston/Panos/HH

Na zijn promotie aan de Universiteit van Cambridge richtte De Grey de onderzoeksstichting Strategies for Engineered Negligible Senescence (SENS) op. SENS doet onderzoek naar de vraag waarom de cellen van verschillende weefsels in ons lichaam langzamerhand hun vermogen verliezen zichzelf te repareren. Volgens De Grey zijn daarvoor zeven oorzaken, en zodra we die weten te verhelpen, is er niets meer wat een eeuwig leven in de weg staat. Voorbeeld: hartfalen wordt vaak veroorzaakt door een ophoping van cholesterol, en dat komt doordat oudere cellen niet meer goed in staat zijn dat af te breken. Eenmaal begraven wordt dat slechte cholesterol wel razendsnel afgebroken door bacteriën onder de grond. De Grey’s oplossing is om de enzymen van die bacteriën in de cellen los te laten en zo cholesterol, hartinfarcten en de dood voor te zijn. Maar de remedies die De Grey voorstelt, zijn naar zijn eigen zeggen niet zomaar een geneesmiddel tegen ouderdomskwalen: ze voorkomen het ouder worden in het geheel en zorgen ervoor dat we voor altijd jong door het leven kunnen gaan.

Denkt u niet dat we ons dood zouden vervelen als we 500 jaar oud zouden worden?
‘Volgens mij heeft het leven ontzettend veel te bieden. Er zijn altijd nieuwe mensen die je kunt ontmoeten en nieuwe dingen te doen. Het is een onuitputtelijke bron, zeker als je het lichaam en de geest van een jongvolwassene hebt. Bovendien: een paar eeuwen geleden was het onvoorstelbaar dat de mens honderd zou worden. Nu is dat zo gek niet meer. We richten ons leven anders in; hebben meerdere carrières, meer huwelijken, enzovoorts.’

De goden benijdden de mens om zijn sterfelijkheid: voor ons doet het ertoe hoe we onze tijd besteden.
‘Er zijn veel verhalen die de mens ervan proberen te overtuigen dat het goed is om oud te worden en dood te gaan. Die vinden natuurlijk gretig aftrek omdat ze ons leren te leven met de dood. Maar het zijn fabeltjes, bedacht om ons gerust te stellen.’

‘Ooit was het onvoorstelbaar dat we honderd zouden worden.’

Stel dat we allemaal een paar honderd jaar oud worden. We blijven veel langer jong en langer vruchtbaar. Dan wordt de wereld bomvol.
‘Overpopulatie is vooral een kwestie omdat we nog geen goede manieren hebben gevonden om duurzaam genoeg energie en voedsel te produceren. Dat probleem zullen we gauw genoeg oplossen. Bovendien lijken de praktische bezwaren me niet zo relevant. Je moet de ontwikkeling van de wetenschap niet al bij voorbaat tegenhouden omdat je nu al beren op de weg ziet. Als we onze therapie eenmaal hebben, kunnen we altijd nog bedenken hoe we er gebruik van willen maken.’

Gaan we degenen die er niet aan willen dan als psychiatrische patiënten beschouwen? Zij uiten dan immers een indirecte doodswens.
‘Ik probeer echt maar één ding te doen en dat is geneesmiddelen ontwikkelen tegen ziektes die je krijgt als je ouder wordt. Cellen in verval veroorzaken Alzheimer, Parkinson, hartfalen, artrose, enzovoorts. Het is gebleken dat traditionele medicijnen niet goed genoeg werken, en daarom moeten we het probleem bij de kern, de cel, aanpakken. Je zou je dus moeten afvragen waarom iemand niet tegen bijvoorbeeld Parkinson zou willen worden behandeld. Wie wil er nou ziek worden? Ik niet, en ik wil ook niet dat u het wordt.’

Is er al iets wat u doet om het verval van uw cellen tegen te gaan?
‘Nee, ik kan geen ander advies geven dan het gebruikelijke: niet roken, niet belachelijk zwaar worden, enzovoorts. Het is gebleken dat onze therapie op muizen het beste aanslaat als je er zo vroeg mogelijk mee begint. Een reden te meer om de therapie zo snel mogelijk verder te ontwikkelen voor mensen.’

Op het station van Groningen aangekomen steekt Adelaide eerst maar eens een sigaret op. Ik kan me niet helemaal aan de indruk onttrekken dat hij zo naarstig op zoek is naar het levenselixer om nog heel veel jaren de wereld rond te kunnen reizen met zijn Adelaide.