<div class="lead">
Decennialang had de SP weinig last van leden en democratie. Des te spectaculairder is de openlijke strijd om het voorzitterschap die zich deze zomer afspeelt.
</div>
Het is een tijd geleden, maar als scholierenactivist in Leiden verkeerde ik in een maoïstisch milieu. Heel groot was dat milieu in de sleutelstad niet. Toch was de lijst van betrokken organisaties indrukwekkend. Als voorhoedepartij van de arbeidersklasse was de Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland (marxisties-leninisties) in het leven geroepen. Die KEN (ml) omringde zich met zogeheten ‘massaorganisaties’: de Marxisties-Leninistiese Studenten, de Marxisties-Leninistiese Jongeren en de Bond van Huurders en Woningzoekenden die de Leidse achterbuurten introk. Allemaal colporteerden ze met het blad de Rode Tribune.
Voor mij was het maoïsme een te strenge beweging. De plaatselijke partijleiding bepaalde waar je moest wonen (liefst tussen de arbeiders) en met wie (bij voorkeur een mannelijke of vrouwelijke kameraad). Ook bestonden er voorschriften op cultureel, muzikaal en kledinggebied. Tijdens scholingsweekenden was alleen muziek van Vader Abraham en Corry en de Rekels toegestaan, want daar hielden de arbeiders van. Toen ik op mijn kop kreeg vanwege mijn uitgesproken voorkeur voor de albums van The Beatles, hield ik het maoïsme voor gezien.
Nooit gedacht dat uit die marxisties-leninistiese sekte van begin jaren zeventig nog eens een van de grootste partijen van Nederland zou voortkomen: de SP. Ook die partij was aanvankelijk strikt hiërarchisch georganiseerd, met een Politbureau (waartoe de huidige senator Tiny Kox behoorde) en een Centraal Comité (met daarin onder meer de toen jonge en veelbelovende Jan Marijnissen uit Oss). Leden waren er niet, alleen kaderleden, van wie werd verwacht dat ze dag en nacht in touw waren voor de partij.
Van rumoerige congressen, opstandige partijraden of democratische ledenraadplegingen had de SP in de eerste twee decennia van haar bestaan geen last. Daarom vind ik het spectaculair wat deze zomer binnen de partij gebeurt: een strijd om de opvolging van Jan Marijnissen als partijvoorzitter die zich voor een groot deel in de media en in de openbaarheid afspeelt. Met Sharon Gesthuizen die in interviews hardop zegt dat SP-goeroe Marijnissen zich als voorzitter te veel met het dagelijkse reilen en zeilen van de Tweede Kamerfractie heeft bemoeid, de partij meer toenadering moet zoeken tot de PvdA en GroenLinks en zich harder moet afzetten tegen het rechtse populisme van Wilders. En met Ron Meyer uit Heerlen die zich opwerpt als bewaker van de socialistische orthodoxie.
Binnen de SP lijken nog meningsverschillen te zijn over de te volgen procedure. Moet het partijbestuur (lees: de oude garde rond Jan Marijnissen) zijn voorkeur voor een kandidaat uitspreken of niet? Moet de keus dan vallen op Kamerlid Gesthuizen of vakbondsman Meyer? Mag het partijcongres in Utrecht dit najaar een voordracht van het bestuur overrulen? In elk geval kan niemand meer zeggen dat de SP zo benauwend is als vroeger de KEN (ml), de MLS, de MLJ en de BHW.