Levie de Lange. Het verhaal van mijn leven. Van Oorschot, 181 p., € 15,-
****
Memoires
Het door Jaap Stigter opgetekende levensverhaal van Levie de Lange heeft een bijna even bewogen geschiedenis doorgemaakt als de hoofdpersoon zelf, een kleine Joodse ploeteraar, in 1904 in Amsterdam geboren. Zijn herinneringen omvatten dan ook de crisisjaren en de oorlogstijd in Auschwitz en andere kampen. Het boek is al in 1964 en 1984 gepubliceerd als Levie de Lange&#8217;s dagboek. Maar de nieuwe uitgave heet Het verhaal van mijn leven, want Presser had in een bespreking al opgemerkt dat het hier geen dagboek betrof maar een zorgvuldige reconstructie van alles wat De Lange zich herinnerde. Inderdaad haalt de verteller met verbijsterende precisie niet alleen zijn vooroorlogse armoe op &#8211; woningnood, werkloosheid, steun &#8211; als vader van een gezin met vijftien kinderen, maar ook zijn lijdensweg door diverse werkkampen en de dodenmarsen bij het oprukken van de geallieerde legers. Het unieke van deze gladjes genoteerde maar superieur geformuleerde memoires is dat De Lange doorziet hoe hij als een van de weinigen heeft kunnen overleven door zijn grandioze zelfbeheersing en geen seconde verflauwende drang om de nazihel te overleven en zijn familie terug te zien.
Ook nu nog een bewonderenswaardig memoriaal van nuchtere heldenmoed.

Hans van den Bergh

non-fictie

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips