<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Uit Parijs</h3>
Nu rijpen in mijn land de donkerblauwe bramen, Die meisjes in hun smalle hand vergaren. Zij zullen peinzend in de verte staren, En ’s avonds sluipt de nevel door hun open ramen.
’s Nachts, in hun dromen, buigen gele blaren Zich weer vaneen waar donkre vruchten hangen. Weer zijn ze door een stil geluk bevangen, De blauwe vruchten in hun hand vergarend.
En ik denk in een verre stad aan haar, Die eens, een herfstseizoen, m’n liefste was, En aan de teerheid van elkanders monden.
En weer zie ik je liggen in het gras: Het hoge gras van die bosuithoek, waar De lijsterbessen in de nevel stonden.
Jan Wolkers, 1943
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
27-10-2007 Door Pieter van den Blink
Jan Wolkers kon prachtig neuriën over de periode dat hij op het Institut Néerlandais in Parijs woonde. ‘Oui Monsieur, tout Paris Monsieur… Mmmm leg ik aan uw voeten neer Madame…’
Jan Wolkers gaan interviewen op Texel was, zoals de afgelopen week uitgebreid is gememoreerd, een feest. Onkundig van de legendarische gastvrijheid in huize Pomona had ik van tevoren nog opgebeld met de vraag of ze misschien iets nodig hadden uit de grote stad, daar op het eiland. Wolkers’ hartelijke lach was mijn deel geweest. Toen zijn vrouw Karina later ongeveer alle delicatessen die in de Amsterdamse Utrechtsestraat te krijgen zijn op tafel zette, begreep ik waarom.
Fietsend door het hartverscheurend mooie Texelse landschap op weg naar de Rozen­dijk, in de zomer van 2006, trachtte ik mij een voorstelling te maken van de man die ik zou aantreffen. Natuurlijk zou hij veel ouder zijn dan de held Wolkers die in mijn geest woonde. Toch donderde ik van mijn à propos toen ik hem zag. De eerste interpretatie van die aanblik waarmee mijn verbouwereerde brein op de proppen kwam, was dat dit de vader van Jan Wolkers moest zijn die tegenover mij stond. Terwijl ik zijn koude, knokelige hand in de mijne voelde, en – vermoedelijk – mijzelf aan hem heb voorgesteld, begreep ik langzaam maar zeker dat hij het zelf was. In de uren die volgden, was er nog geen sprake van wat Harry Mulisch vorige week ergens in de media heeft gezegd: dat je ‘kon zien dat het gedaan was’ met hem. Het tegendeel leek mij het geval. De koude knokels zaten vol vitaliteit. Maar wel met flarden nevel eromheen.
Jan Wolkers heeft in de jaren vijftig enige tijd op het Institut Néerlandais in Parijs gewoond. Voor een boek dat ik schreef over dat instituut, zou ik hem over die periode interviewen. Het werd een gesprek zonder gerichte vragen en zonder gerichte antwoorden, over een periode van een halve eeuw geleden. Jan Wolkers heeft veel geneuried, om niet te zeggen gezongen tijdens dat gesprek. ‘Oui Monsieur, tout Paris Monsieur… Mmmm leg ik aan uw voeten neer Madame…’ 
Natuurlijk afgesloten met een krachtig hè. Er kwamen foto’s op tafel, die steeds weer nieuwe herinneringen losmaakten. De foto’s waren niet allemaal uit de Parijse tijd, afgebeelde personen hadden ook in andere fasen van Wolkers’ bestaan een rol gespeeld, we dronken cider terwijl we ze bekeken. Soms raakten de vijf decennia tussen zijn verblijf in Parijs en mijn komst naar Texel even op drift. Elke herinnering die hij vertelde, was haarscherp, maar volgorden en verbanden werden associatief. Het resultaat was een symfonie, waar ik ademloos naar heb zitten luisteren. Als hij vertelde over zijn verblijf in de gastenkamers van het Institut Néerlandais, ging het bijvoorbeeld zo: 
‘Die kamertjes zagen eruit als studentenkamers. Het was niet erg groot maar ik deed er van alles. We hadden een kookplaatje waar ik nog eens een heerlijke maaltijd voor ze op heb gemaakt. Behalve Dick Hillenius was daar ook een arts, een dokter, en daar was Dick Hillenius woedend over, want die nam ons mee in een Volkswagen maar die man was zo zuinig dat als we naar beneden gingen, dan liet-ie ’m freewheelen om benzine te sparen. Maar dat was natuurlijk levensgevaarlijk want dat ding kreeg zo’n vaart, zo’n vaart! Hij werkte aan het ziekenhuis in Amsterdam, en daar lag dan weer zo’n dooie hond. Dan lag daar weer zo’n grote bouvier, want ze waren toen met het hart bezig, hè? Ik denk dat die Zuid-Afrikaanse arts dat toen hè… Hij wilde ook zoiets. Dénk ik. Dan lag daar zo’n prachtige dooie bouvier, en daar was Dick dan zó kwaad over. Want die man had nog zulke grote handen ook, daar kon je niet eens mee in je oor peuteren, laat staan naar het hart van zo’n bouvier.’
Nog lang nadat Texels Eigen Stoomboot Onderneming mij weer aan de vaste wal had gezet, galmde deze muziek na. 
</div>

Pieter van den Blink

Nagalmende muziek

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots