<div class="wpg-element paragraph">
01-10-2005 Door Pieter van den Blink
‘Ach ja, er is een zekere agitatie gaande in Parijs,’ constateert Michel Houellebecq. Hij maakt niet de indruk dat hij bezwijkt onder alle kritiek op zijn nieuwe boek en op zijn manier van doen. Een bewuste strategie ligt daar wat hem betreft zeker niet aan ten grondslag. ‘Welnee, niemand heeft dit kunnen voorzien, en niemand heeft het in de hand. Sorin, mijn uitgever, stuurt me telkens berichtjes: Michel, we hebben de situatie volledig onder controle, alles loopt volgens plan, enzovoort. Ha ha, hij heeft helemaal niks onder controle. Ik ook niet, niemand.’
Het grootste gedeelte van wat er in Parijs over hem beweerd wordt, is langs hem heen gegaan, beweert Houellebecq. Alleen de ‘ongeauto¬riseerde biografie’ door Denis Demonpion heeft hem uit zijn humeur gebracht. ‘Mijn leven is van mij!’ riposteert hij. Op zijn website zegt hij alle mensen die Demonpion te woord hebben gestaan de vriendschap op. Hij had Demonpion voorgesteld om zijn tekst van voetnoten te voorzien. ‘Ik ben heel goed in voetnoten,’ zegt hij. 
Vermoedelijk is dat ook de reden dat Demonpion het voorstel afsloeg. Om zich te wreken zet Houellebecq nu een autobiografie in wording op internet. ‘Een gevaarlijke onderneming inderdaad, maar na het schrijven van zo’n ingewikkelde roman heb je wel even zin in een écriture spontané.’
Buiten dat lijkt hij zo kalm als het in het oog van een storm maar kan zijn.
Houellebecq is nooit een auteur geweest die zich op zijn gemak voelde in de literaire microkosmos van het zesde arrondissement van Parijs. Hij ontvangt de Nederlandse pers in een uithoek van de Vogezen. Het kitscherige hotel waar hij zijn intrek heeft genomen heet La Clairière. In het boek komt dat woord één keer voor, in de beschrijving van een open plek in een bos waar een groep ‘wilden’ (mensen die nog geen genetische verbeteringen hebben ondergaan) zich overgeven aan hun beestachtige instincten. Houellebecq verklaart zijn keuze uit praktische omstandigheden: hij is net klaar met de promotie van zijn boek in Duitsland en moet nu door naar Italië. Hij en zijn trouwe hond Clement doen de reis per auto, en dan kom je door de Vogezen.
Het grote voordeel van La Clairière is dat er nergens muziek uit onzichtbare speakers komt, en stilte is een groot goed voor wie met Houellebecq wil spreken, want hij praat héél zachtjes en binnensmonds.
‘De agressie rondom mijn persoon is geen verrassing,’ mijmert hij. ‘Die primitieve emotie genaamd jaloezie kan veel verklaren. Het is normaal dat ik nu in Frankrijk word veracht. Het is wel vervelend dat die jaloezie soms vermomd gaat als afkeuring van mijn werk op literaire gronden. Het kan ook komen doordat mensen mijn boek niet begrijpen, dat ze daar razend om worden en zich vervolgens afreageren in de stukken die ze schrijven. Maar goed, dat is menselijk, vergeeflijk.’
Aan zijn uiterlijke verschijning valt niet af te zien of het geld hem naar het hoofd is gestegen. Houellebecq ziet er in elk geval nog steeds even verfom¬¬¬faaid uit als altijd. Volgens zijn vijanden in Parijs is dat allemaal met opzet.
‘Tegenover al die agressie in de media staat de steun van het publiek. Op straat fluisteren mensen me toe: je doet het goed. En doordat ik het adres van mijn website op de omslag van mijn boek heb gezet, krijg ik nu veel mails. Die zal ik allemaal beantwoorden als het wat rustiger is.’ Dan, lachend: ‘De mensen zullen mijn boek kopen om dezelfde reden als waarom ze nee gestemd hebben bij het referendum over de Europese grondwet.’ De gangbare interpretatie van het Franse nee op 29 mei is dat de kiezers het establishment een loer hebben willen draaien. Zijn de hoge heren vóór, dan ben ik tegen, was het sentiment. In Houellebecqs geval zou het precies zo werken, met het omgekeerde resultaat.
Ja, er zit ook wel eens een enkel haatmailtje tussen, voor zover hij nu heeft kunnen zien, maar daar maakt hij zich geen grote zorgen om. Volgens zijn advocaat in Parijs gaat het om ‘hooguit enkele tientallen bedreigingen’.
In Mogelijkheid van een eiland beschrijft de hoofdpersoon, die komiek is van beroep, het publiek als een ‘groot gevaarlijk beest’. Houellebecq: ‘Ik denk dat ik het juist beschreven heb, het succes, de lachende zaal, het is in het begin ongetwijfeld geweldig, maar op een zeker moment gaat het je tegenstaan. Ik denk dat komieken die op een podium klimmen om de zaal aan het lachen te maken, dappere mensen zijn, ik zou dat nooit durven. Ik heb de afgelopen weken veel voorgelezen uit mijn boek in Duitsland. Nu al staat het me tegen dat ik precies weet op welk moment de mensen zullen gaan lachen.’
Het gesprek keert terug naar de houellebecquerie, de obsessie van Frankrijk met de auteur, zijn boek en zijn levenswandel. ‘Je kan van Frankrijk veel zeggen, maar het is in elk geval héél vermoeiend,’ constateert Houellebecq. ‘Mijn redding kan alleen nog uit het buitenland komen. Frankrijk zal weer van mij houden als het ziet dat ik in andere landen succes krijg. Een beetje zoals de Concorde destijds, of de Airbus.’ Is dat een typisch Franse manier van doen? ‘Die verkettering had ook elders wel kunnen gebeuren, denk ik, maar niet in zulke sterke mate op het gebied van de literatuur. Frankrijk heeft een moeilijke omgang met de eigen literatuur.’
Heeft hij niet ook een moeilijke omgang met Frankrijk? ‘Dat ik elders ben gaan wonen, sterkt de Fransen in hun haat. Ze vinden het onbeschoft van me. Het land is zeker niet goed genoeg voor hem, denken ze. In feite gaat het om hun eigendunk.’ Dat er in Parijse boekhandels exemplaren van zijn boek beklad zijn met rode inkt, wist hij nog niet. Hij vindt het ‘curieux!’ en verder lijkt een beetje haat meer of minder hem niet te deren.
Zou hij graag de Prix Goncourt willen winnen? ‘De Goncourt, dat zou niet slecht zijn. François Nourrissier (oud-voorzitter van de jury, die zich sterk maakt voor het boek) verdient het dat ik ’m krijg. Hij heeft echt zijn best gedaan. Ook mijn uitgever Raphaël Sorin verdient het. Die heeft nog nooit een Goncourt gehad voor een van zijn auteurs. Dat zit hem dwars, heel erg dwars. Dat kan je zien. Ik gun het die mensen dat ik de prijs krijg.’ Hij buigt zich voorover naar Clement, die tussen zijn voeten ligt met één oog open en één oog dicht. ‘Nietwaar, Clement? De Goncourt, dat zou niet gek zijn.’ Hij gaat weer rechtop zitten, kluift bedachtzaam op zijn sigaret en zegt na een lange stilte: ‘Ik ben een publiek figuur geworden, maar ik weet niet wat ik representeer.’
</div>

Pieter van den Blink

Michel Houellebecq: Allemaal primitieve jaloezie

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots