Roman
Op zijn sterfbed gaf de Haarlemse schrijver Louis Ferron (1942-2005) zijn vrouw Lilian Blom de opdracht een boek over hem te schrijven. Dat werd De tuinkamer (2007), waarin ze de laatste weken van zijn leven en zijn niet eerder gedocumenteerde jeugd beschrijft.
Strijkend licht is opnieuw ontstaan vanuit een opdracht van Ferron: twee jaar na zijn dood verschijnt de schrijver in een droom aan Blom en draagt haar op een filmscript te schrijven over haar psychotherapeut Charles Voorduin. Ferron is wel uitgeschreven, droomt Blom, en wijdt zich nu van gene zijde aan de filmkunst.
Een maf gegeven om een boek mee te beginnen. Gedurfd ook, om weer met Ferron aan te komen. Op literaire gronden zou het zomaar beoordeeld kunnen worden als een blijk van thematische armoede. En de lezer zou zomaar kunnen denken: zo&#8217;n opdracht vanaf het sterfbed, soit, maar hoelang blijf je nog over je overleden echtgenoot schmieren?
Wat mij betreft mag Blom echter nog honderd boeken beginnen met een opdracht van Ferron als ze daardoor dit niveau haalt. Strijkend licht geeft een openhartig inkijkje in het langdurige verdriet van een weduwe. Ze vermijdt daarbij al te tranentrekkerig te worden, maar de pijn komt wel over: &#8216;Ik staarde naar een zwanenechtpaar, dat statig en zachtjes voorbijgleed. &#8220;Ruilen?&#8221;, fluisterde ik.&#8217;
Maar die autobiografische elementen zijn slechts deels de reden dat dit boek intrigeert. Blom zet in Strijkend licht namelijk een flinke stap in de richting van de fictie. Autobiografische delen worden afgewisseld met fragmenten uit Bloms filmscript, waarin ze er op los fantaseert over het slechte huwelijk van haar overspelige psychotherapeut. Die filmdelen zijn in vorm weliswaar strikt gescheiden van het eigenlijke verhaal, over de scheidingswanden vloeien werkelijkheid en fantasie in elkaar over &#8211; zowel binnen als buiten de grenzen van het boek.
Nu kan men zich bij elke roman wel afvragen in hoeverre fictie en realiteit door elkaar lopen. Meestal heb je daar helemaal niets aan, maar in dit geval is de werkelijkheid van Bloms rouwproces simpelweg niet te negeren. Blom speelt met die werkelijkheid door er fictie doorheen te prakken en dat als een soort hutspot in boekvorm aan ons op te dienen.
Dat scheppingsproces werkt therapeutisch, zowel voor de schrijfster Lilian Blom als voor het personage Lilian Blom. Want hij mag dan de opdrachtgever zijn, Louis Ferron is in Strijkend licht geenszins de hoofdpersoon, en de psychotherapeut is eerder lijdend voorwerp dan onderwerp. Het enige werkelijke personage is Blom zelf, zoals Ferron zegt als hij in haar droom verschijnt: &#8216;Ik ga je filmen. Vanaf nu draait het letterlijk en figuurlijk om jou. Jij lijdt aan mij… en zolang jij niet gelukkig bent kan ik niet verder op reis.&#8217;
Het slot van Strijkend licht suggereert dat Blom inderdaad de weg naar het geluk heeft hervonden. Als dat betekent dat er in de toekomst geen opdrachten meer van Ferron komen, is dat een gemis voor de Nederlandse literatuur. Maar volgens mij kan Blom het inmiddels helemaal zelf.
Lilian Blom
Strijkend licht
Contact
204 p., € 18,95

David Duijnmayer

Maf gegeven, mooi resultaat

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips