<div class="lead">
Toen ik als vrijwilliger werkzaam was voor de Stichting Bootvluchteling, moest ik de zojuist in elkaar gezakte Abdul naar het ziekenhuis rijden.
</div>
De dokter somde de feiten op: man, 39, diabetes, 48 uur niet gegeten, ernstig hartfalen. Abdul had net twee uur op een bootje van Turkije naar Lesbos gezeten. Daarna liep hij twee uur op een bergweg. Ik, afgelopen oktober werkzaam als vrijwilliger voor Stichting Bootvluchteling, had hem wel zien lopen (een reusachtige man met donkere kringen onder zijn ogen), maar was hem met mijn huurauto voorbijgereden. Ik had één houvast: vrouwen en kinderen eerst (die voortdurend herhaalde voorrangsregel werd direct begrepen en geaccepteerd, maar ik vrees voor wat die ontkenning van hun kwetsbaarheid met de mannen moet doen).
Bij de medische tent was Abdul in elkaar gezakt. De dokter vroeg of ik de kortademige Syriër naar het ziekenhuis wilde rijden. We stopten onderweg voor Fanta, lucht en benzine. Abdul tikte op het raampje. Ik opende de deur. Hij liet weten wat de bandenspanning moest zijn. Weer op de weg leunde Abdul hijgend voorover. Hij vond dat ik te sloom reed. Abdul wees naar de zee. Ik zag het als een angstig gebaar, om de afgelopen uren op het bootje uit te drukken. Hij bedoelde: volgens mij rijd je de verkeerde kant uit (hij had gelijk). Een man in ademnood met trots. 
Ik dacht: dit is waarom we vluchtelingen moeten vrezen. 
De artsen wilden hem minimaal een nacht houden. Abdul commandeerde nee. Sister, mijn vrouw is in Berlijn, ik moet naar haar toe. Ik probeerde op hem in te praten, zei dat hij dood niet in Duitsland zou aankomen. Maar hij zag doorreizen als pacemaker. Ik dacht: dit is waarom we vluchtelingen moeten vrezen. 
Ik sprak Oudai, in Damascus studeerde hij af als psycholoog. Ik stelde optimistisch dat hij hier veel werk zou vinden, omdat veel Nederlanders een burn-out of depressie hebben. 
‘Waarom?’ 
‘Ze werken te hard…?’ 
Oudai dacht dat hij nog veel moest leren omdat hij dat niet begreep. 
Ik dacht: dit is waarom we vluchtelingen moeten vrezen.
Schrijver Rodaan Al Galidi vertelde onlangs wat hem op de been hield, negen jaar in een asielzoekerscentrum: ‘Niet religie, niet geloof in het leven, niet de liefde, maar de oorlog heeft mij gered.’
<figure id="post-312749 media-312749" class="align-right"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/01/vluchteling_preview.jpg" alt="" /><figcaption>Illustratie: Elise van Iterson</figcaption></figure>
Mensen vertrekken niet met een doel. Ze vertrekken om te vertrekken. Dat is een belangrijk onderscheid met de pursuit of happiness. Denk aan de emancipatiebeweging van Sheryl Sandberg. Zij adviseert: Lean in, formuleer je ambities, wees onbescheiden. Dat is een methode om een doel te bereiken, zoals CEO worden van een bedrijf. Maar dit maakt je ook kwetsbaar: wanneer het doel wegvalt, valt ook de beweging weg.
Onlangs brak er een neushoorn uit zijn kooi. Het filmpje, <a href="https://nos.nl/video/2079174-neushoorn-breekt-transporthok.html" target="_blank">op de website van de NOS</a>, was gek bevredigend om naar te kijken. Je wist al dat er geen gewonden vielen, daarom kon er gerust worden gelachen om het onvermogen van de verzorgers, die paniekerig de kooi barricadeerden. De rebellie van de neushoorn is makkelijk aan te moedigen, omdat hij in wezen machteloos is. De machtsverhoudingen zijn duidelijk: de neushoorn is opgesloten, hij is afhankelijk gemaakt van zijn verzorgers, zij hebben verdovingsmateriaal.
De vluchteling is geen dier. Maar de machtsverdeling tussen vluchtelingen en burgers lijkt op deze scène. Ik schreef waarom we de vluchteling moeten vrezen: niet vanwege het spookbeeld van zedendelinquent, maar omdat hij zo sterk staat, klaar voor de start. Maar die lofzang toont een probleem: je kunt je laven aan de kracht van vluchtelingen omdat hun status in de samenleving geen ruimte laat voor echte rebellie of omkering.
Vrees uit het besef van eigen zwakte of vrees uit het geloof in de eigen kracht: het leidt allebei tot een angstbeleid. Omdat een dwangbuis of fysieke technieken tot Abu Ghraibfoto’s leiden, hebben we marteltechnieken van papier ontwikkeld: een bureaucratische molen die wachten, wachten, wachten dicteert totdat de vluchteling na het uitgestelde startschot niet meer in beweging kan komen, te verkrampt van het klaarstaan voor versnelling.

Simon(e) van Saarloos

Dit is waarom we vluchtelingen moeten vrezen

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots