Nieuws!
Het maken van een historische vergelijking is altijd gevaarlijk en meestal dom. Wie in het openbaar parallellen aanwijst tussen fenomenen van nu en bijvoorbeeld de opkomst van het nazisme in de jaren dertig, krijgt gegarandeerd kritiek over zich heen. Maar ook historische vergelijkingen van minder gevoelige aard kunnen tot grote verontwaardiging leiden.
Toen Geert Wilders zich in mei voor de serie &#8216;Heroes&#8217; van het Veronica Magazine liet verkleden als de zeventiende-eeuwse zeeheld Michiel de Ruyter, vonden veel mensen dat ongepast &#8211; wie dacht hij wel niet dat hij was? Nergens had Wilders gezegd dat hij hetzelfde was als Michiel de Ruyter, maar zelfs het bewonderen van een zeeheld is volgens historici kennelijk al een doodzonde.
Als een soort wanhopige nawee van deze kritiek verscheen er maandag in de Volkskrant een opiniestuk van kunstcriticus Rogier Ormeling. Het begint met een citaat van Wilders over De Ruyter: &#8216;Hij is een van de grootste helden van onze geschiedenis. Strijdbaar. Voor niets en niemand bang. In zijn gevechten met buitenlandse legers en piraten toonde hij zijn strijdlust.&#8217; Dat klinkt tamelijk infantiel, minstens zo infantiel als Balkenendes beroemde VOC-mentaliteit, maar van een historische blunder of een ongepaste parallel lijkt in dit geval geen sprake.
Welnu, daar heeft Ormeling iets op bedacht. Hij schrijft: &#8216;Inderdaad, De Ruyter was voor niemand bang: ook niet voor moslims. Vanaf 1644 maakte hij voor eigen rekening regelmatig handelstochten naar Marokko. Blijkbaar had hij niets tegen een multiculturele gemeenschap, want ruwweg de helft van zijn bemanning kwam uit het buitenland.&#8217;
Aha! Een ijzersterke redenering: elke held van Geert Wilders moet per definitie een xenofobe moslimhater zijn, en Michiel de Ruyter had gewoon buitenlanders in dienst! Bovendien bezocht hij, zo gaat Ormeling verder, zelfs het Marokkaanse binnenland, alwaar hij handel dreef met een islamitische vorst. De twee mannen mochten elkaar, en De Ruyter verdiende veel aan deze handel. Ormeling: &#8216;Dat kon echter alleen doordat de handelspartijen elkaar niet beledigden, maar respect betoonden en dus vertrouwen schonken. (…) Van islamofobie had hij geen last. (…) Wellicht droeg de eeuwige beweging van de zee ertoe bij dat hij er geen verstokte ideeën op nahield.&#8217;
Tamelijk indrukwekkend: waar Wilders De Ruyter simpelweg bewondert om zijn moed, dicht Ormeling hem allerlei anachronistische tolerantie toe en maakt meteen maar een zeventiende-eeuwse Job Cohen van hem. Of Ormeling zelf een bewonderaar is van Michiel de Ruyter, of gewoon een tegenstander van Geert Wilders, vertelt hij er niet bij &#8211; maar hij wekt de indruk dat hij het allebei is.
Wat Ormeling ook verzwijgt, is dat De Ruyter erg ongelukkig was in Marokko, en dat hij er al vrij snel werd bedreigd: die islamitische vorst weigerde een bepaalde prijs te betalen voor een stuk Engels laken, en toen De Ruyter aanbood om het hem dan maar te schenken, was hij zo beledigd dat hij dreigde om De Ruyter en zijn hele bemanning gevangen te nemen. Helaas is niet bekend met welke warme drank De Ruyter hem toen heeft gekalmeerd.

Jonathan van het Reve

Historische vergelijkingen

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips