<div class="wpg-element paragraph">
<p>FOTODOCUMENT</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>De Belgen noemen de steenbergen niet zomaar steenbergen, maar terrils. Terre-il: zieke grond. Bergen van afval, steenresten, bijproducten van de mijnbouw die Charleroi decennia lang economisch centrum van België maakte. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Als het werk niet wilde vlotten, ging fotograaf Stephan Vanfleteren op zo’n berg zitten om uit te kijken over Charleroi, die stad waar middenin fabrieken zijn geplant als kathedralen, omringd door zeven kale bergen die een zweem van landelijkheid geven. Een associatie die gauw weer de kop in wordt gedrukt door dichte gele wolken, uitgebraakt door een laatste functionerende schoorsteen, de desolate industrieterreinen en eindeloos aaneengeregen arbeiderswoningen die nog net zichtbaar zijn tussen de schotelantennes door. <br />Vanfleteren schrijft in zijn boek <span class="Cursief">Charleroi. Il est clair que le gris est noir</span>: ‘Charleroi is net als Rome, maar dan met zeven mijnterrils in plaats van heuvels. De ene stad met historische ruïnes, de andere met industriële.’ <br />Het kon niet op in Charleroi, gelegen aan de rivier de Samber, waar staal werd gewalst en steenkool gedolven en in tonnen naar alle windstreken werd verscheept. Arbeiders kwamen uit Vlaanderen, uit Italië, Marokko, Griekenland en Turkije om de machines vierentwintig uur per dag draaiende te houden. Nu is vijfentwintig procent van de inwoners van Charleroi, de Carolo’s, werkloos, en het criminaliteitscijfer een van de hoogste in België. <br />Vanfleteren kwam voor het eerst in aanraking met de Carolo’s in de kustplaats waar hij opgroeide. Het hele jaar door speelde hij met zijn vrienden in de duinen, maar in de zomer moesten ze terrein opgeven aan de toeristen, en aan de kinderen uit Charleroi. Aan zee stond een huis, Pays de Charleroi genaamd. ‘Bij een land van Charleroi konden wij ons niets voorstellen,’ schrijft Vanfleteren. ‘Maar die jonge onderdanen van dat land die we in de duinen tegenkwamen, mochten we niet. Ze spraken Frans en hadden een voor ons nooit geziene donkere huid. Wist ik veel dat deze arbeiderskinderen op vakantie kwamen om hun vervuilde longen met jodiumrijke zeelucht te zuiveren.’ Een vuist op een kin werd het begin van de fascinatie die Vanfleteren jarenlang naar Charleroi dreef om de stad en diens inwoners te fotograferen.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>de spookmetro<br /></h3>
<p>Charleroi werd in 2008 in <span class="Cursief">de Volkskrant</span> verkozen tot lelijkste stad ter wereld. Een bureautje organiseert safari’s door de stad – alsof het een spannende tocht door de wildernis betreft. De lelijkheid is een attractie geworden: het tripje wordt aangeprezen met een bezoek aan de meest deprimerende straat van België, aan een ‘authentiek verlaten metaalfabriek’, een wandeling langs de plek waar de moeder van Magritte zelfmoord pleegde, de beklimming van een mijnterril en een tochtje langs de spookmetro. In de jaren zeventig werd die acht kilometer lange metrolijn aangelegd, inclusief stations met perrons, roltrappen, kaartverkooppunten en wc’s. Nooit heeft er een metro gereden – de lijn kwam er alleen omdat de Vlamingen ergens in het noorden eenzelfde bedrag in een haven mochten investeren. <br />De metrostations en de fabriekshallen mogen dan uitgestorven zijn, de goklokalen en cafés zitten des te voller, ’s avonds en overdag. Ook de farmacieën floreren, want na de stoflong zijn het nu nicotine en alcohol die een grote aanslag plegen op de volksgezondheid van Charleroi. Maar er zijn een paar voorzichtige successen te melden: er is ‘Le Rockerill’ (een verwijzing naar staalgigant Cockerill), een oud industriepand waar ateliers aan kunstenaars worden verhuurd en waar af en toe fantastische feesten worden gegeven. De kade langs de Samber is opgeknapt en moet een promenade vol terrasjes worden. Op een braakliggende vlakte wordt een enorm winkelcentrum uit de grond gestampt, met appartementen, een hotel en een congrescentrum. <br />Na die eerste vijandige ontmoeting met de Carolo’s stond Vanfleteren telkens weer versteld van de gastvrijheid van de inwoners van Charleroi, van de mensen die stonden te niksen op straat of een pint dronken in het café. ‘Soms was het onwerkelijk hoe ongestoord ik kon fotograferen, bij kwajongens, burgers of sukkelaars. Alsof het hen niet uitmaakte. Het was geen onverschilligheid, maar eerder een gebrek aan wantrouwen. Het is wat het is en we zijn wie we zijn. Arm maar warm.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><span class="Cursief">De tentoonstelling ‘Charleroi. Il est clair que le gris est noir’ is van 23 mei t/m 6 december te zien in het Musée de la Photographie in Charleroi. Het gelijknamige boek is verschenen bij Uitgeverij Hannibal. Voor meer informatie: </span>www.stephanvanfleteren.be.</p>
</p></div>


Nynke van Verschuer

het zwarte land

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips