Het wonder van het s-woord

Elma Drayer

Media

Jezelf onder valse voorwendselen ergens binnenloodsen – de journalistieke beroepscode doet er terecht heel preuts over. Dat mag alleen als er een ‘groot maatschappelijk belang’ mee gediend is. En dan nog moet de onderneming in verhouding staan tot het te verwachten resultaat.

Hoe vruchtbaar undercoverjournalistiek niettemin kan zijn, bewees onlangs het Britse Channel 4. Dat had een medewerker laten infiltreren in enkele islamitische scholen. In de buitenwereld verkondigen zij de boodschap van tolerantie en respect. Binnenshuis bleken zij blinde haat te prediken tegen iedereen die niet van de juiste salafistische signatuur is. Bovendien zagen ze er geen been in om weerspannige leerlingetjes hardhandig tot de orde te roepen. Was dit alles totaal onbekend? Welnee. Maar tegen zulke beelden kan geen getuigenverklaring op.

In Nederland heeft de zender SBS 6 zich in het genre gespecialiseerd. Op gezette tijden daalt programmamaker Alberto Stegeman af in de louche krochten van de samenleving. Epitheta als ‘aangrijpend’, ‘schokkend’ en ‘onmenselijk’ ontbreken zelden in zijn commentaar. Hij kijkt daar steevast héél vroom bij.

Maar afgelopen zondag, eerlijk is eerlijk, was Undercover in Nederland alleszins de moeite waard. De aflevering boog zich ditmaal over Miracle of Love, een van oorsprong Amerikaans genootschap dat sinds 2006 ook in Europa zielen tracht te winnen. Een redactrice had zich als kandidaat-lid aangemeld, mét geavanceerde opnameapparatuur.

Het curriculum dat deze ‘Charlotte’ doorliep, werd een feest der herkenning: beroepshalve heb ik in het verleden nogal wat van dit soort bijeenkomsten bijgewoond – inderdaad, nooit met open vizier. Het stramien was altijd hetzelfde: uitputtende groepssessies, tirannieke trainers, ‘doorbraken’, huilbuien, veel ‘lichaamswerk’, veel waardering voor ‘gevoel’, veel dedain voor ‘verstand’. En bovenal: de belofte van volmaakt levensgeluk, tegen pittige cursusprijzen.

Miracle of Love, kortom, bleek een variant te zijn op wat onder sceptici een LGAT heet, een Large Group Awareness Training. Organisaties als Landmark Education, Stichting Fun, Essence en CSA grossierden erin, en vooral hoogopgeleide zinzoekers waren er dol op. Grappig genoeg zag je als buitenstaander meteen wat aspirant-discipelen verkozen niet te zien: dat deze clubs uitmuntten in psychologische manipulatie, overgoten met een allervriendelijkst spiritueel sausje. Toch wisten de meeste LGAT’s zich tot de dag van vandaag moeiteloos te handhaven.

Of dat Miracle of Love na zondag ook lukt, is de vraag. Als ik me niet vergis, waait er anno 2011 een andere wind.

Destijds meenden kenners dat het heus zo’n vaart niet zou lopen met die LGAT’s. En dat je de stigmatiserende term ‘sekte’ moest vermijden. Zondagavond daarentegen werd het s-woord onbekommerd gebruikt en riepen twee deskundigen nog tijdens de uitzending op tot stevig ingrijpen. Ook drie politici waren diep geschokt. Zij willen Kamervragen stellen en een spoeddebat beleggen. ‘Dit hoort absoluut niet in onze samenleving thuis,’ sprak D66-parlementariër Magda Berndsen ferm. ‘Het misbruik van kwetsbare mensen moet gestraft worden.’ ‘En als we hier nog geen regels voor hebben,’ zei SP’er Ronald van Raak, ‘dan moeten die er heel erg snel komen.’

Zou het? Mij lijkt overheidsingrijpen nogal ingewikkeld in een open samenleving als de onze, waarin elke burger grondwettelijk recht heeft op zijn eigen dwaalleer. Maar mocht er één potentiële volgeling dankzij Alberto Stegeman tot bezinning komen, dan zal ik daar héél vroom bij kijken.

Sluit je nu aan voor slechts €4,99 per maand

Sorry, je hebt op het moment geen toegang tot dit artikel.

Waarschijnlijk heb je een abonnement zonder digitale toegang. Wil je deze content graag lezen, sluit dan snel een abonnement af.

Heb je wél een abonnement met digitale toegang, neem dan contact op met onze klantenservice: 020 – 5518701.