Nieuws!
Nieuws gaat altijd over veranderingen. Een situatie kan een paar dagen onverminderd ernstig zijn, maar als er daarna niet snel iets verandert, is het geen nieuws meer. Dan moet er iets anders op de voorpagina, ook al is dat misschien minder erg. Nieuwigheid weegt al vrij snel zwaarder dan ernst; je kunt niet elke dag met kanker openen.
Wat de tsunami in Japan betreft, bestaat het belangrijkste nieuws al een aantal dagen uit het omhoog bijstellen van het geschatte aantal doden. Vijftienduizend, zeventienduizend, twintigduizend&#8230; Die stijgende lijn verandert &#8211; hoe wrang dat ook klinkt &#8211; weinig aan de ernst van de ramp, maar vormt een welkom excuus om Japan een beetje vooraan in het nieuws te houden. Met de kerncentrale ligt het gecompliceerder: daar zijn we overgeleverd aan het oordeel van onze experts, die op hun beurt weer afhankelijk zijn van de berichten van hun Japanse collega&#8217;s. De grote vraag is hoe wij als leken met die wisselende berichten moeten omgaan.
Als de Japanse overheid bijvoorbeeld eerst zegt dat het wel meevalt met de straling, daarna dat het toch best ernstig is, en vervolgens dat het toch nóg ietsje ernstiger is, registreren onze experts die stijgende lijn. Nogal wiedes. Maar zodra die lijn benoemd wordt in de media, en dat wordt hij voortdurend, is het voor de toekijkende leek wel heel moeilijk om niet te concluderen dat het waarschijnlijk nóg erger wordt, terwijl daar misschien helemaal geen echte (natuurkundige) aanwijzing voor is.
Is dat dom van de leek? Of slecht van de media? Nee. Geen van beide. Het is een onvermijdelijk gevolg van de onvermijdelijke berichtgeving over het onvermijdelijke voortschrijden der inzichten. Zo gaat het nu eenmaal. In het geval van deze kernramp is er zelfs wel iets te zeggen voor zo&#8217;n tendensredenering: de Japanse overheid heeft er belang bij om niet te veel paniek te zaaien, en zal dus, zo blijkt ook uit de berichtgeving tot nu toe, geneigd zijn om aan de geruststellende kant van de waarheid te gaan zitten.
Maar het gebeurt op elk terrein: vroeger waren melk en kaas bijvoorbeeld gezond, nu opeens niet meer. Nu blijken koffie en wijn weer goed te zijn, wordt je dik van vruchtensap, en bevat chocolade opeens belangrijke antioxidanten. En de olie dan. Die zou vijftig jaar geleden over vijftig jaar op zijn, maar nu, vijftig jaar later, hebben we nog steeds voor vijftig jaar olie. Is enige scepsis dan niet op zijn plaats?
De laatste wetenschappelijke inzichten zijn het beste wat we hebben, en het blijft borrelpraat om als leek te denken dat je op basis van de oordelen van experts een lijn kunt doortrekken. Waarom zou jij het beter weten dan een Japanse kernfysicus? Maar aan de andere kant: als je altijd volledig vertrouwt op de allerlaatste inzichten, dan blijk je het bijna elke volgende dag weer mis te hebben gehad, en dat is ook behoorlijk vermoeiend. Het blijft zoeken naar een gulden middenweg. En hopen dat het meevalt.

Jonathan van het Reve

Gooi maar in m’n pet

Groetjes uit Engelen

Nederland breekt in tweeën

Verhaal van de Week

AfD wordt gevaarlijker

Duitsland

De Oranjezomer

Teun van de Keuken

Olie op het vuur

Hans against the machine

Ontsnappen aan onszelf

Essay escapisme

Bestaat 75 jaar

VN-Vluchtelingenverdrag

Oorlog Iran

Versterken het Iraanse regime

Aanvallen van Amerika

Zo raszuiver

Chard van den Berg

Het succes van ‘The Odyssey’

Cultuurstrijd