<div class="wpg-element paragraph">
<p>Psychiater Neeltje Batelaan, die deze week promoveerde, vindt dat ook milde paniek behandeling verdient. </p>
<p>De bekendste voorbeelden zijn de naar adem snakkende meisjes die &#8217;s avonds met een ambulance van de GG&#038;GD van de concertzaal naar huis moeten worden gebracht.</p>
<p>Vroeger heette dat een &#8216;hyperventilatie-aanval&#8217; en kreeg de pechvogel een zakje om in te ademen; tegenwoordig is het een paniekaanval en zijn zakjes taboe. Iemand die een paniekaanval krijgt, ervaart plotseling een hevige angst terwijl er niets is om bang voor te zijn. Zweten, ademnood, misselijkheid, verdoofd voelen en pijn op de borst zijn de symptomen die er meestal bij horen. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Wie het heeft meegemaakt, noemt het een afschrikwekkende ervaring, &#8216;alsof je doodgaat&#8217;. Het overkomt, in meerdere of mindere mate, een kleine half miljoen mensen per jaar &#8211; als ze op de bus zitten te wachten, in de rij voor de kassa, maar ook wel eens televisiekijkend op de bank. Bekend zijn ook de verhalen van mensen die &#8217;s nachts wakker worden met de sensatie van een hartaanval, maar dat op het hartfilmpje in het ziekenhuis niet bevestigd krijgen.</p>
<p>Van die bijna half miljoen volwassenen hebben er 230.000 ernstige paniekklachten en eenzelfde aantal milde klachten, en dit is de groep waar Neeltje Batelaan &#8211; psychiater en onderzoeker &#8211; een eigen etiket voor zou willen: &#8216;milde paniek&#8217;, met bijbehorende behandeling. Ook milde paniekklanten hebben last van plotselinge angstaanvallen, maar ervaren minder of minder heftige symptomen; in ieder geval niet ernstig genoeg om momenteel voor een behandeling in aanmerking te komen. Dat moet veranderen, stelt Batelaan in het onderzoek waarop ze deze week aan de Vrije Universiteit Amsterdam promoveerde. Onbehandelde paniek leidt tot onnodige schade. &#8216;Mensen gaan situaties vermijden omdat ze bang zijn in het openbaar een aanval te krijgen, ze verzuimen vaak van hun werk en het mondt regelmatig uit in angststoornissen en depressie of alcoholproblematiek.&#8217;</p>
<p>Batelaan berekende dat het hierdoor een van de duurste veelvoorkomende psychiatrische aandoeningen is. &#8216;Een flink percentage van de mensen die op de harthulp terecht komen, blijkt geen hartfalen te hebben maar een paniekaanval. Maar cardiologen herkennen dat in minder dan de helft van het aantal gevallen. Het is in de geestelijke gezondheidszorg een onderschat probleem. En dat terwijl we er een succesvolle behandeling voor hebben.&#8217;</p>
<p>Bij een paniekaanval slaan de hersenen vals alarm bij een onschuldig lichamelijk verschijnsel zoals een verhoogde hartslag. Er ontstaat angst, de adrenaline piekt, het lichaam raakt in alle staten en de vicieuze cirkel is rond. Flauwvallen kan vanwege de hoge adrenaline niet, en aan een aanval ga je ook niet dood. De cursus Geen Paniek, die speciaal voor de milde paniekklanten is ontwikkeld, legt een vergrootglas op dit mechanisme. Cursisten worden aangespoord de situaties die ze zijn gaan vermijden weer op te zoeken en in die situaties te blijven zodra ze bang worden. Als ze het leren zien als kiespijn &#8211; erg vervelend, maar van voorbijgaande aard &#8211; wordt de angel van de angst eruit gehaald. Medicatie hoeft er in deze preventiefase volgens Batelaan nog niet te komen.</p>
<p>Het voorstel van Batelaan raakt een discussie die nu in de psychiatrie hevig woedt: is het wenselijk mildere klachten van het etiket &#8216;stoornis&#8217; te voorzien? Er is al een categorie &#8216;lichte depressie&#8217;. Batelaan: &#8216;Er zijn nogal wat critici die zeggen: &#8220;Laten we ons in de psychiatrie beperken tot de echt ernstige klachten.&#8221; Ik ben in het andere kamp komen te staan. In de somatische geneeskunde behandelen ze hoge bloeddruk ook niet pas als de patiënt al een hartaanval heeft gehad.&#8217;</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Paniek: wat, wie en waarom?</h3>
<p>Een paniekaanval is een ondragelijke angstaanval die zonder enige aanleiding begint. Er is nog geen sluitende wetenschap hoe die biochemische dynamiek nu precies ontstaat. Bij regelmatige onverwachte aanvallen alsmede een grote bezorgdheid ervoor, is er sprake van een paniekstoornis.</p>
<p>Het treft anderhalf keer zoveel vrouwen als mannen en begint vaak in de fase dat de meeste psychiatrische aandoeningen aan de oppervlakte komen: in de adolescentie. Dit is een periode van stress vanwege alle life events als uit huis gaan, alleen wonen, naar een andere stad verhuizen, relaties aangaan. De spanningen die al die veranderingen meebrengen, worden mensen die genetisch kwetsbaar zijn voor angst soms teveel. Alcohol verlaagt de drempel waarop de angst kan doorbreken trouwens ook.</p>
<p>Paniek is goed te behandelen met een cognitieve gedragstherapie en medicatie die de serotonine-aanvoer verbetert. Een regelmatig leven leiden met veel beweging, genoeg slaap en weinig alcohol helpt bij veel mensen ook, zo blijkt in de praktijk.</p>
</p></div>
<p> </p>
<p> </p>


Annemiek Leclaire

Geen paniek

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel