Roman
In De vrouw met de sleutel introduceert Vonne van der Meer al snel een klassiek mysterie: de bejaarde Jaap heeft een demente vrouw die af en toe een weekend thuis is. Hoofdpersonage Nettie komt bij hem thuis en ontdekt daar twee dingen. Eén: in de wasmand ligt een sexy, kanten nachthemd. Twee: Jaap heeft nagelstriemen op zijn rug.
Heeft de oude snoeper een geheime minnares? Of heeft zijn vrouw ondanks de Alzheimer haar passie niet verloren? En die krassen op zijn rug, zijn dat striemen van opwinding of uit zelfverdediging? Heeft Jaap zijn demente vrouw verkracht? Of is hij soms een travestiet die aan automutilatie doet? We kunnen er niks aan doen, we willen het weten. Maar Jaap en zijn krassen komen in het boek niet meer terug. En mocht de lezer denken dat dit tegen de regels van de vertelkunst indruist, dan kan hij voor zijn nieuwsgierigheid rekenen op een stevige reprimande van de schrijfster: &#8216;Als hij de voorkeur gaf aan verhalen waarin alles werd voorgekauwd, hadden we een probleem.&#8217;
Regelmatig laat Van der Meer bij monde van haar personages merken wat goede literatuur is, en vooral ook wat niet. Als ze leest, wil ze bijvoorbeeld niet om de andere zin hoeven denken: &#8216;wat knap, alsof ik naar een turnwedstrijd kijk waar tienjarige spinnetjes zichzelf achterwaarts dubbelvouwen. Je moet het maar kunnen: in die ene zin niet alleen je al te barokke collega-schrijvers terechtwijzen, maar ook in één moeite door laten zien hoe het wel moet.
Van der Meer komt ermee weg, na vijfentwintig jaar schrijverschap. Ze viert dat jubileum met een feestje voor haar meest dierbaren: het korte verhaal en de roman. De vrouw met de sleutel (een verhalenbundel verpakt als roman of een roman gevuld met korte verhalen) kan namelijk gelezen worden als een lofzang op het vertellen. Dat zit zo: weduwe Nettie (59) moet voor het eerst in haar leven zelf de kost verdienen. Omdat zij geen enkele werkervaring heeft, kiest zij voor het enige dat ze goed kan: voorlezen en mensen in bed stoppen. Via een contactadvertentie bouwt ze een kleine klantenkring op van eenzame mensen die haar betalen voor een momentje geborgenheid &#8211; &#8216;een gat in de markt&#8217; volgens Nettie.
Deze op het oog simpele vondst opent een wereld aan verhalen: de verhalen die Nettie voorleest, de levensverhalen van haar verschillende klanten, het verhaal van Nettie zelf dat ertussendoor slingert. Van der Meer kent de regels voor een goed verhaal, past ze toe, lapt ze waar nodig aan haar laars &#8211; de bekraste rug die geen vervolg krijgt &#8211; en becommentarieert ze terloops. Haar grootste verdienste is daarbij dat ze de verschillende verhalen steeds weet in te bedden in het grotere geheel, waardoor ze zichzelf ontstijgen. Het verhaal in het verhaal is bij Van der Meer nooit alleen maar een vormgrapje, een literaire matroesjka. Het is een mogelijkheid om het verhaal, doordat we de context kennen waarin het ontstaat of wordt voorgelezen, aan kracht te doen winnen.
***1/2 Vonne van der Meer, ‘De vrouw met de sleutel’, Contact, 220 p., € 18,95

David Duijnmayer

Geborgenheid te huur

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips