Andrea Bajani. De belofte. Athenaeum-Polak &#038; Van Gennep, vertaling Yond Boeke en Patty Krone, 293 p., € 18,95
****
door Aart van Zoest
Roman
Een jonge Italiaanse kan niet zwanger raken en verlaat haar vriend Pietro. &#8216;Waarom heb je me nooit vergeven?&#8217; zegt ze op een onverwacht moment door de telefoon wanneer Pietro in Rusland is. Hij is daar omdat hij te weten is gekomen dat zijn beide Italiaanse opa&#8217;s in 1943 aan de zijde van nazi-Duitsland meevochten bij de Don, diep in de Sovjet-Unie, en daar oorlogsmisdaden hebben begaan. Pietro heeft een foto gezien van een door de Italianen opgehangen Russische jongen. Hij gaat naar de plek waar dat plaatsvond. Om vergeving te verkrijgen? Het wordt niet uitgesproken. Dat bepaalt Bajani&#8217;s grondthema. Zijn weergaloze stijl (het is alsof hij jongensachtig verslag doet), zijn intense aandacht voor significante details, het maakt duidelijk: er is een overweldigende gêne om dat waar het in een mensenleven werkelijk om gaat expliciet onder woorden te brengen. Voelbaar maakt hij het, haarfijn, en hoe. 
Jonas Jonasson. De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween. Signatuur, 358 p., € 19,95
****
door Hans van den Bergh
Roman
Een onverwacht lichtvoetig, geraffineerd gecomponeerd en met onuitputtelijke fantasie verteld verhaal uit Zweden. Jonasson hanteert een dubbelstructuur die de spanning opdrijft: beurtelings beschrijven de hoofdstukken wat er gebeurt ná hetgeen de titel vermeldt, afgewisseld met wat de hoofdpersoon in de voorafgaande eeuw is overkomen. Deze Allan Karlsson ontpopt zich als een slimme, naïeve avonturier die alle grote politieke ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog blijkt te hebben veroorzaakt. Aannemelijk is het allemaal niet, maar de auteur zegt al in zijn motto dat &#8216;alléén de waarheid de moeite van het luisteren niet waard is&#8217;. De overdrijvingen en toevalligheden zijn dan ook niet van de lucht. Vooral de ontmoetingen van Karlsson met echte historische figuren als Stalin, Johnson en Mao zijn dolkomisch. Veel ethische principes bevat de roman niet, en wie uit idealisme niet wil weten dat bijna alles in de wereld voor geld te koop is, moet een ander &#8211; waarschijnlijk minder geestig &#8211; boek lezen.
Benjamin Burg. Leo, de vrouwenman. Podium, 180 p., € 17,50
***
door Marjolijn Pouw
Verhalen
Achter de onaantrekkelijke titel Leo, de vrouwenman gaan goed geschreven verhalen schuil over beschadigde mensen die zich in de steek gelaten voelen. Verbintenissen gaan ze niet uit liefde aan maar voor het gemak, ze blijven naar hun verloren of onbereikbare geliefde verlangen. Ze zijn gesneden uit een houtsoort &#8216;van de tamelijk zachte soort, die makkelijk verpulvert&#8217;, zoals de kelner uit het verhaal &#8216;Restaurant des Arènes&#8217; zegt. Hun geliefden beloven ze de hemel en nooit te zullen liegen, maar &#8216;dingen waar de ander buiten staat en niets van hoeft te weten&#8217; houden ze doelbewust achter. Burg zit zijn woordvoerders &#8211; mannen &#8211; dicht op de huid. Je ziet de ontwikkelingen door hun ogen en de schrijver zuigt je mee in hun verwarring. Ze zitten zo vast in hun cocon dat ze de voortekenen van hun verval missen; wat ze overkomt, verrast ze. Dat onverwachte houdt de verhalen open; daar is talent voor nodig.

Aart van Zoest

Hans van den Bergh

Marjolijn Pouw

Fictie

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips