Peter Verhelst. De allerlaatste caracara ter wereld. Prometheus, 158 p., € 17,95
**
door Marjolijn Pouw
Roman 
Een caracara is een grote Amerikaanse roofvogel met een messcherpe snavel en klauwen, waarmee hij zijn prooi genadeloos afmaakt. Verhelst suggereert in zijn nieuwe roman dat de vogel de vrouwen en kinderen heeft gedood die met een school dolfijnen en bruinvissen aanspoelden op een voornamelijk door vissers bewoond eiland. Waarom is een raadsel, zoals veel in Verhelsts magische universum duister blijft. Het verhaal is te verbinden met Ovidius&#8217; Metamorfosen, diens gedichtencyclus over het ontstaan van de wereld. Daarin komt de chaos bij de schepping aan bod, en hoe ook na de ordening de kosmos blijft veranderen zonder dat er iets verloren gaat. Mensen gaan over in dieren, bomen, sterren of een bron. Zo wordt in Verhelsts roman de allerlaatste caracara uiteindelijk door een vissersjongen doodgeschoten, maar verrijst als feniks uit zijn as. In de roman staat de Belgische arts Duval op de voorgrond, die zich op het eiland heeft teruggetrokken. Hij vindt de grote liefde in zijn halfzus Cassandra, het beeldschone meisje dat dag en nacht met in de wind wapperende haren op het strand de terugkeer van haar door de zee verzwolgen geliefde afwacht. Net als de andere vrouwen is ze een droomfiguur, je komt er niet achter wat haar bezielt, zoals je dat ook niet kunt weten van de aangespoelde dolfijnen en bruinvissen. Het gaat Verhelst ook niet om inzicht of ontwikkeling, maar om de beelden in hun kosmische samenhang en de associaties die ze oproepen. Van dat esthetiserende symbolisme moet je houden, voor mij is het te veel van het goede. 
Mirjam Blits. Auschwitz 13917. Hoe ik de Duitse concentratiekampen overleefde. Just Publishers, 295 p., € 19,95
****
door Maarten &#8216;t Hart
Autobiografie 
Enigszins oneerbiedig zou je Auschwitz 13917 kunnen omschrijven als een verslag van een overlever dat laat zien waarom Mirjam Blits, de tante van Jeroen Krabbé, het er in Auschwitz levend van afbracht, terwijl miljoenen anderen daar omkwamen. Het boek verscheen al eerder, in 1961, en baarde toen opzien. En terecht, want het bevat een onopgesmukt, ietwat rommelig verslag van gruwelijke belevenissen die verteld worden door iemand met een in wezen zonnige natuur. Iemand die ook weerbarstig en onverschrokken genoeg was om deze hel te kunnen doorstaan, al kwam daar zeker ook een dosis geluk bij kijken.
Toen Mirjam Blits in 1943 werd weggevoerd, was zij zesentwintig jaar oud. Ze was dus nog jong. Na terugkomst in Nederland heeft zij nog tot 2004 geleefd, dus ze is bijna negentig geworden. Blijkbaar kan iemand die dit alles doorstaan heeft desondanks stokoud worden. Vergeleken met vele andere boeken over de hel van de Duitse concentratiekampen, is dit een uniek document omdat hier, alle ellende ten spijt, geen sprake is van deprimerend proza. Het boek beurt je juist op omdat het laat zien dat zelfs in deze hel een sprankje hoop de mogelijkheid biedt om erdoorheen te komen. 
William Boyd. Wachten op de dageraad. Mouria, 349 p., € 24,95
**
door Kristien Hemmerechts
Roman 
&#8216;Toevalligheden &#8211; de ongelooflijkste toevalligheden &#8211; deden zich de hele tijd voor, besefte hij; zelfs de meest luie kluchtschrijver zou ervan blozen.&#8217; Ik betwijfel of William Boyd met deze zin een oordeel over zijn eigen boek Wachten op de dageraad uitspreekt. Feit is dat deze roman inderdaad uit een opeenstapeling van toevalligheden bestaat. Het is verdomd moeilijk interesse te blijven opbrengen voor wat hoofdpersonage Lysander Rief allemaal overkomt. &#8216;De verwikkelingen stapelden zich rap op,&#8217; bedenkt hij. Andermaal kan de lezer de uitspraak alleen maar onderschrijven. Aan spanning ontbreekt het niet in Lysanders leven. Boyd stuurt hem naar Wenen voor een sessie op de sofa bij een collega van Freud. Vervolgens komt Lysander in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog terecht om uiteindelijk een spion te ontmaskeren. Gelukkig belandt hij af en toe in het bed van een mooie vrouw. Misschien schuilt in deze roman wel materiaal voor een spannende weekendfilm. 
Gilles van der Loo. Hier sneeuwt het nooit. Van Oorschot, 216 p., € 17,50
***
door Marjolijn Pouw
Verhalen 
Bijna alle verhalen van deze bundel gaan over aardige mensen die door minder aardige mensen of door het noodlot zijn verwond. Ze hebben een ouder, echtgenoot of kind verloren, zijn ziek of halfgek geworden en kunnen niet verder met hun leven. De schrijver legt hun isolement bloot met heldere beelden en ander literair vernuft, zoals in het verhaal &#8216;Beloof me dat het altijd zo zal blijven&#8217;. Daar kan de uit de oorlog teruggekeerde Elio de martelingen waaraan hij medeplichtig was niet uit zijn gedachten krijgen, hij wordt er gek van. Van der Loo benadrukt Elio&#8217;s malen door in de passages waar hij de wreedheden beschrijft, in hem te kruipen. Abrupt gaat hij daar van &#8216;hij&#8217; op &#8216;ik&#8217; over . Deze kunstgreep doet geforceerd aan, net als het aldoor terugkerende noodlot als de geluksverstoorder. Alsof mensen geen invloed op hun leven hebben. Dat maakt de verhalen voorspelbaar, je ziet de afloop aankomen.

Kristien Hemmerechts

Maarten ’t Hart

Marjolijn Pouw

Fictie

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips