<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Het heeft een paar decennia geduurd, maar de elite heeft Joop van den Ende in het hart gesloten. Terecht.</b></p>
<p>De Britse krant The Financial Times kent de alleraardigste rubriek &#8216;How to give it&#8217;, waarin mensen onbekommerd vertellen aan welke fraaie doelen ze een deel van hun vermogen spenderen. Zoiets zou hier te lande ondenkbaar zijn. Vraag maar aan Joop van den Ende.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Hoeveel miljoenen hij sinds 2001 ook stak in zijn VandenEnde Foundation, hij bleef &#8216;de koopman in illusies&#8217;, werd weggehoond als &#8216;Neerlands culturele suikeroom&#8217;. Kamerleden insinueerden dat het hem uitsluitend te doen was om &#8216;de krenten in de pap&#8217;, kunstjournalisten schamperden dat hij zó vreselijk graag bij &#8216;de artiesten&#8217; wilde horen dat &#8216;hij zich hunnentwille nog tot bagagedrager zou verlagen&#8217;. Ook columnisten maakten zich vrolijk over de &#8216;mediatycoon&#8217; die met zijn geldsmijterij alleen maar in het gevlij wilde komen bij de intelligentsia.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Zijn eigen &#8211; alleszins respectabele &#8211; motivatie dat &#8216;vermogende mensen zich verplicht moeten voelen iets te doen voor de samenleving&#8217;, werd vertrouwd noch geloofd. Een rentenier die zijn vergaarde fortuin investeert in de publieke zaak kan blijkbaar niet deugen. Zo&#8217;n man moet wel verborgen bedoelingen hebben.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph-quote">
<blockquote>
<p>&#8211; Zo&#8217;n culturele suikeroom is zo gek nog niet</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Vreemd, hoor. Welbeschouwd gedroeg Van den Ende zich immers als een voorbeeldig lid van de vaderlandse financiële elite &#8211; een bevolkingssegment dat bij mijn weten niet bekendstaat om een warm hart voor medeburgers die het wat minder met zichzelf getroffen hebben. Spendeert iemand zijn rijkdommen niet aan jachten, villa&#8217;s of andere luxueuze speeltjes, ontmoet hij nog stééds ons aller argwaan. Zeker, de goedgeefsheid die Van den Ende tentoonspreidde was niet gespeend van eigenbelang. Dat is goedgeefsheid nooit. Ook wie een bescheiden bedrag overmaakt naar Unicef bevredigt vóór alles zijn zelfachting. Wat is daar eigenlijk mis mee?</p>
<p>maar zie. Ineens kan de man geen kwaad meer doen. Als ik me niet vergis waren de eerste tekenen zichtbaar in 2008, toen hij mocht aanschuiven bij VPRO&#8217;s Zomergasten. De dienstdoende gastheer, die hem enkele jaren eerder in een essay nog &#8216;verantwoordelijk&#8217; hield voor het &#8216;klimaat van amusement en grofheden&#8217;, bejegende hem nu als een éminence grise. Van den Ende zelf liet zich kennen als een geëngageerd burger die bezorgd was om Rita Verdonk en Geert Wilders (&#8216;haatzaaiers&#8217;) en Wim Kok de hemel in prees. De televisierecensenten waren zonder uitzondering lovend.</p>
<p>De verrechtsing die het land sindsdien in haar greep houdt, deed de rest. Nu er een einde lijkt te komen aan veertig jaar subsidieparadijs, blijkt zo&#8217;n culturele suikeroom misschien tóch zo gek nog niet. Dat Van den Ende &#8211; volkomen terecht overigens &#8211; tekeergaat tegen de kabinetsplannen om het btw-tarief voor de kunsten te verhogen, maakt hem zo mogelijk nog salonfähiger. En nu er een theater in de hoofdstad herrees dat er zonder zijn miljoenen beslist niet had gestaan, is het cynisme helemáál verdwenen. Eindelijk gunt de spraakmakende gemeente hem de erkenning die hem al in 2001 ten deel had moeten vallen, met een Gouden Medaille van de Stad Amsterdam en vorstelijk bezoek bij de opening.</p>
<p>Uiteraard waaien de media gehoorzaam mee met de nieuwe wind. Het ene dagblad riep in een hoofdredactioneel commentaar op tot navolging (&#8216;Kom op, dames en heren mecenassen, schenk uw geld aan kunst!&#8217;), het andere bewierookte het echtpaar Van den Ende in de weekendbijlage (&#8216;Dit was hun droom, en die is uitgekomen met hun geld&#8217;).</p>
<p>Nog even, en een van de kranten komt met een geinig ideetje voor een nieuwe rubriek.</p>
</p></div>
