Roman
&#8216;Ze waren de kinderen van de Gouden Eeuw (1948-1973), en nooit eerder had men het zo goed gehad.&#8217; Tussen de Eerste (1914-1918) en Tweede Wereldoorlog (1939-1945) lagen precies eenentwintig jaar en dus, zo laat Martin Amis (1949) hoofdpersonage Keith denken in zijn nieuwe roman The Pregnant Widow, was het in 1966 opnieuw tijd om de jonge mannen van Europa naar het slagveld te sturen. Of naar het slachtveld. (Ik imiteer hier even Amis&#8217; haast pathologische liefde voor woordspelletjes.)
Maar in plaats van een oorlog brak er een revolutie uit, de seksuele. Vrouwen gingen zich gedragen zoals mannen, of een aantal vrouwen deed dat. Amis noemt hen cocks, penissen. Een nieuw fenomeen zijn ze niet, want ook Lizzie Bennet uit Jane Austens beroemde roman Pride and Prejudice zou een cock zijn geweest. Aldus Amis.
De seksuele revolutie hield in dat seks en gevoel van elkaar gescheiden werden. Keith beweert aan het begin van de roman er een trauma aan te hebben overgehouden. Achteraf blijkt het allemaal mee te vallen en noemt hij zijn trauma &#8216;een geheim&#8217;. Niet iedereen is ongeschonden uit het strijdgewoel gekomen. Keith maakt zich grote zorgen over zijn zusje Violet, die zich promiscue gedraagt en te veel zuipt. Ze wordt opgenomen in ziekenhuizen, maar het mag niet baten. Ze sterft nog voor ze haar vijftigste verjaardag heeft gevierd, zo komen we in de epiloog te weten.
Violet blijft grotendeels buiten beeld. Keith praat en schrijft over haar met zijn broer, maar in geen enkele scène wordt zij ten tonele gevoerd. De broers herinneren zich hun liefde voor hun zusje. Als kind waren ze bereid op de vuist te gaan om haar te beschermen. Die jeugdige passie heeft plaatsgemaakt voor afstandelijkheid en machteloosheid. Je voelt aan je klompen dat Keith liever niet met haar ellende geconfronteerd wordt.
Nog voor publicatie van de roman heeft Martin Amis verteld dat hij het over zijn zus Sally zou hebben, in de roman tot Violet getransformeerd. Maar uiteindelijk kom je weinig over haar te weten én lijkt het onwaarschijnlijk dat ze inderdaad aan de seksuele revolutie ten onder is gegaan. De kans lijkt groot dat psychische problemen haar parten hebben gespeeld.
Amis&#8217; punt is duidelijk: die gouden jaren waren niet zo van goud als werd gedacht. Want er was ook nog eens de nucleaire dreiging. Keith noemt zich een veteraan van de nucleaire oorlog (1949-1991). Ook daarover vernemen we weinig. Het grootste deel van de roman bestaat uit conversaties tussen de jongeren die in de zomer van 1970 luieren in de Italiaanse zon. Hun gesprekken gaan over weinig en zijn &#8211; zo vermoed ik &#8211; moeilijk vertaalbaar. De kunst bestaat erin je kennis en belezenheid te etaleren, met alles en iedereen &#8211; ook jezelf &#8211; de spot te drijven én dat gevat te formuleren. Oscar Wilde was hierin een grootmeester. Amis bereikt zijn niveau niet, maar is vaak erg goed.
De roman gaat uiteindelijk over weinig en er gebeurt niets, heeft menig recensent verzucht. Dat is waar, maar dat is ook precies de kunst.
Martin Amis
The Pregnant Widow
Jonathan Cape
465 p., € 17,95

Kristien Hemmerechts

De schijn van gouden jaren

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips