Carnaval in New Orleans

Bij de hotelbalie aan de rand van de French Quarter van New Orleans klinkt opeens een kletterend geluid. Een dronken hotelgast staat te kotsen. Een paarse straal spat op de marmeren vloer. De balieklerk glimlacht. ‘A little too much Mardi Gras, I suppose,’ zegt hij minzaam. De toerist waggelt naar de lift en kotst daar verder, terwijl een zwarte jongen zijn troep begint op te ruimen. In de oude straatjes van de Quarter kan de carnavalspret niet op. In Bourbon Street vloeit de drank, de kakafonie van gejoel en live muziek is oorverdovend. Vanaf een smeedijzeren balkon toont een brunette haar borsten. Twee vrienden likken haar tepels. De massa vindt het prachtig. ‘I love this,’ zegt een dikke man uit Iowa. ‘This is party-town USA!’

De French Quarter is niet groot en wat verderop sterft de muziek snel uit. Al snel doven ook de lichten. Je ziet geen mens meer. Alleen puin, zo ver je kijken kunt. Een dode stad.

Ik weet niet waarom ik iets anders verwacht had. Misschien kwam het door burgemeester Ray Nagin, die de afgelopen weken toeristen lokte zoals de stoepier van een stripteasebar: ‘New Orleans is klaar om u te verwelkomen. Mardi Gras laat zien dat we weer overeind krabbelen!’ Misschien kwam het ook door president Bush, die New Orleans ‘een van de grootste wederopbouwprojecten die de wereld ooit heeft gezien’ beloofde. Daar is nog niet veel van te merken. Natuurlijk hebben firma’s zoals Halliburton, die ook hier miljardencontracten binnensleepten, al duizenden tonnen afval afgevoerd. Maar in veel wijken is er nog geen elektriciteit, gas of water. En van enige activiteit van bulldozers en kranen is in de zwaarst getroffen wijken niets te merken.

In januari stelde een door de burgemeester benoemde commissie een bouwverbod van vier maanden voor. Dit in afwachting van een beslissing over welke wijken hersteld zouden worden. Arme wijken zoals de 9th Ward moesten zeker verdwijnen. New Orleans zou kleiner en witter worden.

Het plan ontketende een storm van protest. Burgemeester Nagin haastte zich om zich er weer van te distantiëren – volgende maand zijn er verkiezingen in New Orleans en hij heeft de zwarte stemmen nodig. ‘New Orleans zal altijd een chocolade stad blijven, zei hij dus. ‘God heeft dat zo gewild.’ Het plan was dus van tafel, maar volgens een studie van Brown University zal New Orleans tachtig procent van zijn zwarte bewoners verliezen als er geen plan komt om hun terugkeer mogelijk te maken. De bevolking van de stad zou inkrimpen van bijna een half miljoen naar honderdveertigduizend. De pre-Katrina meerderheid van zwarten, zevenenzestig procent van de bevolking, zou een minderheid worden.

‘Veel blanken in New Orleans zeggen: prima, dat scheelt een hoop criminaliteit,’ zegt Harry Anderson die in de French Quarter een nachtclub uitbaat. ‘Dat maakt me woest. Het is de zwarte meerderheid die New Orleans zijn muziek, zijn karakter geeft. Zonder hen zou New Orleans een Disneyland voor dronkaards zijn.’ Hij voegt er aan toe dat de stad zonder grootscheepse openbare werken een tijdbom zal blijven. ‘De moerassen die de stormen afremmen, moeten hersteld worden en er moeten stormvloedkeringen komen zoals in Nederland. Maar dat is duur, en Bush geeft liever geld uit in Irak.’

De feestroes op de laatste carnavalsavond in de French Quarter heeft een wrange bijsmaak. Ik denk aan Jetta Jones, de bejaarde zwarte dame in de 9th Ward die liever geen Mardi Gras had gezien dit jaar omdat het voelde als ‘dansen op verse graven’. Tussen de feestvierders lopen opvallend veel fundamentalistische christenen. Ze zeulen met kruisen en proberen de dronken toeristen te bekeren. ‘Jullie zullen allemaal branden in de hel,’ roepen ze door hun megafoons. ‘Katrina was maar een voorproefje.’

Tom Ronse

Diefstal van een familiewapen

Ook in de politiek blijkt de praktijk soms weerbarstiger dan de wetgeving. Zowel de Griffie der Eerste en Tweede Kamer als de Kiesraad is er volstrekt duidelijk over: volksvertegenwoordigers mogen bij de uitvoering van hun taak uitsluitend de achternaam hanteren die in het geboorteregister staat vermeld. GroenLinks-parlementariër Wijnand Duyvendak schendt, zoals vorige week in deze rubriek werd gesignaleerd, de regels: volgens zijn paspoort heet hij toch echt Duijvendak. Deze kleine misstand werd aan het licht gebracht door Henk Versteeg uit Nunspeet, die daar tot op hoog niveau een vruchteloze correspondentie met instanties over voerde. Hij is nu bezig om na te gaan of onwettige naamsverbasteringen in de politiek vaker voorkomen. ‘Ik beschouw dat als mijn burgerplicht. Iemand moet op dat soort dingen letten,’ zegt Versteeg eenvoudig. Hij was beroepsmilitair, maar sinds hij arbeidsongeschikt werd verklaard, heeft hij alle tijd om ‘het schenden van wettelijke voorschriften uit te zoeken en aan te kaarten’.

Zijn laatste vondst betreft het onrechtmatige gebruik van het familiewapen waarmee de nagedachtenis van de vermoorde politicus Pim Fortuyn in stand wordt gehouden. Het begon er natuurlijk mee dat Fortuyn, net als Duyvendak, eigenmachtig de ‘ij’ in zijn achternaam in ‘y’ veranderde. Deze opwaardering werd inmiddels afdoende gesignaleerd. Zo kan columnist Bart Tromp het niet laten om als hij over Fortuyn schrijft daar stelselmatig pesterig aan toe te voegen dat dit een ‘artiestennaam’ was. De titulatuur ‘professor doctor’ die de politicus na het afbouwen van zijn wetenschappelijke carrière bleef voeren, getuigde al van een ontwikkeld gevoel voor status, maar de daarbij inbegrepen heraldiek berust op pure diefstal, zo ontdekte Versteeg. Ook dit heeft hij tot de bodem uitgezocht. Het Centraal Bureau voor Genealogie bevestigde onlangs zijn vermoeden: het familiewapen dat op het visitekaartje en briefpapier van Pim Fortuyn prijkte en dat tot op de dag van vandaag op internetsites ‘in de geest van Pim’ gekoesterd wordt, valt niet te herleiden tot het Zaanse geslacht Fortuijn waarvan de betreurde leider afstamde. ‘Onbegrijpelijk,’ vindt Versteeg. Het gebruik van familiewapens valt weliswaar niet onder de Wapenwet waar hij als beroepsmilitair mee te maken kreeg, maar toch vindt Versteeg het ‘eigenaardig’ dat dergelijk misbruik van de afbeelding geen halt kan worden toegeroepen. ‘Ik heb geprobeerd dit bij de LPF en allerlei instanties aan te kaarten, maar de reacties zijn lauw, in de trant van: ach man, waar maak je je druk over?’

Misschien lieten Wijnand Duyvendak (die Duijvendak heet) en Pim Fortuyn (die Fortuijn heette) zich inspireren door staatsman Joop den Uyl. Het gezaghebbende Biografisch Woordenboek van Nederland, een uitgave van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis te Den Haag, is er volstrekt duidelijk over. De legendarische PvdA-prominent stond vanaf zijn geboorte in 1919 tot aan zijn dood in 1987 bij de burgerlijke stand geregistreerd als Johannes Marten den Uijl.

Rudie Kagie

Zwartrijden op een witte fiets

Een fiets die je pakt en na gebruik weer neerzet waar je wil. Veertig jaar na de eerste vergeefse poging om in Amsterdam het Witte Fietsenplan te lanceren, blijkt het toch te kunnen. Lyon beschikt al over tweeduizend robuuste rijwielen, Parijs en Marseille volgen binnenkort. Het is een Witte Fietsenplan op eenentwintigste-eeuwse leest geschoeid, dat wel. Er is een ‘commerciële partner’, er komt veel elektronica aan te pas en het goede vertrouwen waar het Nederlandse plan destijds op was gebaseerd, is vervangen door een stevige borgsom. Met doorslaand succes.

Waarom hier niet, als het daar wel kan? Een delegatie van de gemeente Amsterdam is al uitgenodigd om te komen kijken. Het contact was snel gelegd want de exploitant van het fietsenpark in Lyon is de firma Decaux, wereldmarktleider in stadsmeubilair en uitbater van tramhaltes en billboards in Amsterdam.

Het geheim van het succes in Lyon lijkt te schuilen in een combinatie van bestuurlijke daadkracht en technologische ontwikkeling. Toen het in 2002 tijd was om een nieuw contract te vergeven voor het beheer van het stadsmeubilair schreef de gemeente een tender uit: de firma die het contract in de wacht wilde slepen, moest de stad voorzien van witte fietsen. Decaux nam de uitdaging aan.

De velo’s in Lyon zijn uitgerust met GPRS zodat elk exemplaar precies te lokaliseren is. Het stuur is voorzien van een waar dashboard, wat de fietser de illusie zou kunnen geven dat hij op een motor rijdt. Met zijn rechterhand bedient hij de drie naafversnellingen. Trommelremmen, dubbele verlichting voor en achter, bijna onfeilbare banden, een brede standaard. Het ziet er allemaal behoorlijk vandaalbestendig uit. Afgezien van het onvermijdelijke mandje voorop zijn ze ook wel strak, eigenlijk.

Trappen moet je nog wel, want de fietsen zijn er om de vervuiling en het lawaai van gemotoriseerd vervoer tegen te gaan. Al zijn er in Lyon permanent dertig auto’s nodig om de fietsen over hun standplaatsen te verdelen en defecte exemplaren naar de werkplaats te halen. Lyon ligt tegen een heuvel aan, en het meeste werk hebben de auto’s om de voorraad fietsen op de top van de heuvel op peil te houden. Vijfentwintig minuten nadat de fiets vanuit een van de 173 computergestuurde standplaatsen is meegenomen, begint hij te piepen. Teken dat het gratis eerste halfuurtje zijn einde nadert. Daarna moet er betaald worden, eerst vijftig eurocent per uur, daarna één euro. Daarom zijn de fietsen waarschijnlijk ook niet echt wit, maar grijs. Wie niet wil betalen, kan zwartrijden op de witte fiets door hem even terug te zetten in een standplaats en aan een nieuw halfuur te beginnen.

Bij nieuws over witte fietsen is regel 1: altijd Luud Schimmelpennink raadplegen. De oud-Provo-wethouder van Amsterdam, bedenker van niet alleen de witte fiets, maar ook de witkar. Het concept van een collectief fietsenbezit was in eerste instantie weliswaar afkomstig van Hugo Brandt Corstius, maar Schimmelpennink ging er in 1965 mee aan de slag. En dat doet hij tot op de huidige dag nog steeds. In zijn kantoor ontvangt hij op zijn beurt delegaties uit alle windstreken. Hij vertelt dat hij met zijn kennis en reputatie nu bemiddelt tussen de gemeente Amsterdam en Decaux. Want eens moet het ervan komen, een werkend Witte Fietsenplan in Amsterdam. Maar vooralsnog is de gemeente niet te porren. Waarom niet? Volgens de woordvoerder van Mark van der Horst, wethouder (VVD) van vervoer, verkeer en infrastructuur, is het simpel: ‘In Amsterdam heeft iedereen al een fiets.’

Pieter van den Blink

Criminele clown

Wie een kritische film over mediamagnaat en politicus Berlusconi wil maken, moet over doorzettingsvermogen beschikken en over een zekere dosis humor. Want meestal is het Berlusconi die het laatst lacht. Op een forse schadeclaim zat cineast Jan Hendrik Stahlberg niet te wachten en dus liet hij, op advies van zijn advocaat, het oorspronkelijke idee voor de film Bye Bye Berlusconi varen. Zijn aanvankelijk bloedserieuze script werd een satire, met Mickey Louse als megalomane leider van Duckstad. Louse is de schatrijke en zeer machtige eigenaar van de zender Meloenen tv, waar schaarsgeklede stoeipoezen door het beeld dartelen. Hij bezit ook nog eens de plaatselijke voetbalclub A.C. Duckstad. In de film filmt een jonge crew de fictieve ontvoering van Micky Louse. Met alle problemen die horen bij het maken van een anti-Louse-film. Louse wordt gekidnapt en naar de rechtbank gebracht, waar hij het proces krijgt dat zal leiden tot zijn langverwachte veroordeling. En ondertussen kan de wereld via internet zien hoe Louse rechters omkoopt, wetten in zijn voordeel verandert en de media manipuleert en censureert.

Berlusconi’s humor zal het niet zijn. En dan kun je maar beter, als je een greintje ambitie hebt, je Italiaanse handen van zo’n film aftrekken. Dat merkte Stahlberg al snel. Geen ster wilde meewerken, want deelname aan een anti-Berlusconi-film betekent doorgaans het einde van je film- of televisiecarrière. Dat weet ook Sabina Guzzanti, wier programma ‘Raiot’ na één aflevering van de Rai werd gehaald vanwege haar Berlusconi-persiflage. Onder Berlusconi’s miljoenenclaim wegens smaad kon ze uitkomen, maar haar programma kreeg ze niet terug.

Een rondje door het B- en C-sterrencircuit leverde Stahlberg niets op. En dus ging hij aan de slag met volstrekt onbekende acteurs, onder wie hoofdrolspeler Maurizio Antonini. De voormalige schoenenverkoper, en dubbelganger van Berlusconi, had tot dan toe weinig profijt gehad van zijn uiterlijk. Beschimpingen waren aan de orde van de dag geweest. Maar nu maakte zijn tronie deze opmerkelijke carrièreswitch mogelijk. Stahlberg nam hem en de rest van zijn crew mee naar Genua en maakte er de filmopnamen. De film ging afgelopen februari tijdens de Berlinale in première (zie ook www.byebyeberlusconi.de)

Het publiek was enthousiast en distributiemaatschappijen uit onder andere België, Frankrijk en Engeland boden zich aan. Italië bleef achter. Terwijl Stalhberg de film vooral had gemaakt om de Italianen, vlak voor de verkiezingen op 9 april, wakker te schudden. Stahlberg benaderde minstens tien Italiaanse distributiemaatschappijen. Steevast ving hij bot. De film zou geen enkel respect voor Berlusconi tonen. ‘We zouden wel willen, maar we hebben families te onderhouden,’ zei een maatschappij. ‘Zo’n scherpe anti-Berlusconi-satire distribueren, betekent nooit meer een film op televisie en nooit meer een film van Berlusconi’s productiemaatschappij Medusa,’ zei een ander. Na vele omzwervingen is Stahlberg afgelopen week terecht gekomen bij de distributiemaatschappij van een mister X. ‘Die heeft belachelijk veel geld en hij háát Berlusconi. Hij staat stevig in zijn schoenen en was meteen verliefd op de film. Ik heb goede hoop dat Bye Bye Berlusconi voor de verkiezingen de Italiaanse bioscoop haalt,’ aldus Stahlberg. ‘En dat de Italianen die criminele clown daarna voorgoed vaarwel zeggen.’

Carolina Lo Galbo

Een Nirvana-moment

Maurits Westerik glimlacht vast nog steeds van oor tot oor – iets wat hij overigens heel goed kan. Hij is onverwacht in het voorportaal van het muzikantenparadijs aanbeland. ‘Ik ben er nóg vol van,’ geeft hij te kennen. Westerik werd vrijdagochtend 24 februari wakker gebeld door de boeker van zijn concerten met de vraag: ‘Weet jij al wat je maandag te doen hebt?’ ‘Ik sprong een gat in de lucht.’

Maar die maandagmiddag drong het nieuws pas echt goed door tot de zanger van de Utrechtse rockband GEM. Hij zou het voorprogramma verzorgen tijdens het ‘hotste’ concert van 2006, dat van de Engelse sensatie Arctic Monkeys in de Melkweg in Amsterdam.

Een nogal beladen avond, typeert Westerik het achteraf. ‘Vanaf het moment dat ik het podium opliep, voelde ik dat er deze avond iets bijzonders stond te gebeuren.’ De vier muzikanten van Arctic Monkeys vond hij, zelf vierentwintig jaar oud, ‘hele jonge jochies’. Heel relaxed ook. ‘Maar tegelijk merk je dat ze enorm gedreven zijn. In Nederland maak je dat bijna niet mee.’ Vanaf het toneel had Maurits Westerik beter dan iedereen zicht op de mensen in de zaal. ‘Ik kon de honger in hun ogen zien. Het verlangen naar de band die ging komen. En ik werd helemaal meegezogen door die atmosfeer.’

Net als de ongeveer duizend fans van Arctic Monkeys die zo gelukkig waren om een kaartje te bemachtigen en massaal de lang niet eenvoudige teksten van Alex Turner in plat Sheffield-Engels meebrulden. Zo hard dat ze hem in de rustige passages zelfs overstemden. Een voormalige platenbaas was er met zijn zoon en vertelde over vroeger, de directeur van de Melkweg bestelde een drankje aan de bar. En wie baande zich daar een weg naar voren? Dat was die blonde van de broers Bolland. Stuk voor stuk werden ze gegrepen door dat bandje, in eigen land al vergeleken met de Beatles.

Onzin, zo’n vergelijking, maar dat bandje bezorgde de Melkweg wel collectief een siddering van rond de vijftig minuten. Daarna ging resoluut het zaallicht aan. Pats boem, afgelopen. Aan toegiften doet Arctic Monkeys niet.

Noem het een Nirvana-moment. Je mag blij zijn als je zoiets eens in de vijf jaar meemaakt. Er zijn heus veel meer concerten die het eigen gevoel voor smaak bevredigen. Maar daar heeft het Nirvana-moment eigenlijk niet veel mee te maken. Het gaat om een band aan de goede kant van de streep die plotseling overal heel veel succes heeft. Zoals Nirvana nadat de bom van ‘Smells Like Teen Spirit’ was afgegaan. Arctic Monkeys had eerder in Nederland gespeeld, maar dat was vóór de gekte in volle glorie was ontketend. Deze maandagavond in de Melkweg stond de groep midden in het oog van de orkaan. En het publiek met hen.

Opvallende samenloop van omstandigheden: diezelfde maandag werd ook Escapades, de nieuwe cd van GEM, officieel uitgebracht. Het zal velen in de Melkweg zijn ontgaan, maar Maurits Westerik ligt daar niet wakker van. Spelen in het voorprogramma van Arctic Monkeys moet voor hem zoiets zijn geweest als je verjaardag vieren op het feestje van een ander. Monter: ‘Ik had me geen betere album launch, zoals dat in modern taalgebruik heet, kunnen wensen.’

David Kleijwegt

Contract zonder consequenties

Het contract meet 2,5 bij 2,5 meter en staat achter Wouter Bos op het podium van de Rotterdamse discotheek Nighttown. ‘De cijfers in dit contract zijn keihard,’ licht de partijleider toe. En hij vervolgt met de traditionele belofte: ‘Hier kunnen wij op afgerekend worden’.

Het stedencontract dat hij vorige week met al zijn lijstrekkers van lokale PvdA-afdelingen ondertekende, wil Bos maar zeggen, is écht geen verkiezingsstunt.

Het contract was volgens de PvdA nodig om de zekerheid te bieden dat de partij zich werkelijk zal inzetten voor de in het contract vermelde punten. De Britse premier Tony Blair was weer eens het voorbeeld. Blair adopteerde in het verleden een aantal achterstandswijken, waarvoor hij zich extra inzette en die hij met bezoekjes vereerde.

Volgens lijsttrekker Luiten uit Zaanstad is een dergelijke taak ook voor minister-president Bos weggelegd. Want voor hem en voor de hele met PvdA-leden gevulde zaal staat het allang vast: Bos wordt minister-president. Onder de titel ‘De steden kunnen zoveel beter’ – waar doet die titel toch aan denken? – vertelt de kandidaat-premier waar hij zich de komende vier jaar voor in zal zetten. De PvdA wil honderdduizend nieuwe banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, kinderopvang moet een basisvoorziening worden en overlast gevende Antilianen moeten keihard worden aangepakt. In totaal staan er in het stedencontract tien punten.

Onder de discobollen, in een zaal waar in het weekeind houseparty’s en concerten worden gehouden, legt Bos het belang van dit contract uit.

Met de ondertekening belooft hij zich de komende vier jaar in te zetten voor de tien punten. In een tijd waarin ministers en burgemeesters hun stadpunten in raps naar voren brengen is het blijkbaar nodig dat politici contracten ondertekenen om serieus genomen te worden.

Maar volgens Bos ligt het allemaal genuanceerder. De punten uit het contract worden overgenomen in het verkiezingsprogramma en zullen ook in de kabinetsformatie niet worden vergeten. ‘Zo’n contract zet toch meer druk achter deze punten,’ aldus Bos.

Niet meer dan tweeëntwintig lijsttrekkers hebben de weg naar Nighttown kunnen vinden. Maar wees gerust. Het contract zal een rondreis maken door Nederland, zodat uiteindelijk alle tweeënvijftig lijsttrekkers hun handtekening kunnen zetten. En wat als premier Bos zijn contractuele verplichtingen straks niet nakomt? ‘Dat zien we over vier jaar wel weer,’ zegt Bos. ‘Het is te vroeg om daar nu al consequenties aan te verbinden.’

Thijs van Brussel