Slavoj Zizek, de ideoloog van Occupy, bemoeit zich regelmatig met de actualiteit.

Hegel en ’24’

In 2007 sprak Zizek zich in The New York Times uit tegen de martelingen van terroristen door Amerikaanse autoriteiten. Het artikel is in bepaalde opzichten een typisch Zizek-stuk: zowel Hegel als de populaire cultuur (in dit geval de televisieserie 24) wordt aangehaald om zijn argumentatie kracht bij te zetten. Aan de andere kant is dit stuk on-Zizekiaans gematigd. Normaal gesproken jaagt de filosoof iedereen op de kast met pleidooien voor geweld en grappen over Stalin, maar hier verwoordt hij op ernstige toon de gangbare kritiek op het antiterrorismebeleid. Het martelen van terroristen is een barbaarse praktijk die niet te verzoenen valt met onze moraal, schrijft Zizek. Wij zijn zelf het grootste slachtoffer van de martelingen: onze ‘ethische ruggengraat’ wordt gebroken door de machthebbers.

vn.nl/hegel24

Liefdadigheid is fout

We denken dat het goed is om fair-trade koffie en biologische appels te kopen, maar hiermee houden we juist het kapitalistische systeem in stand, zegt Zizek. We kopen ons schuldgevoel over wereldwijd onrecht af met altruïsme. Dit standpunt verkondigde hij bij een lezing naar aanleiding van zijn nieuwe boek First as Tragedy, Then as Farce. Bij een deel van de lezing is een animatiefilmpje gemaakt, waarin in tien minuten via een achtbaan van woorden en tekeningen duidelijk wordt wat Zizek vindt van liefdadigheid en ‘cultureel kapitalisme’.

vn.nl/tragedyfarce

Het huidige communisme

Over het communisme van Zizek bestaan nogal wat misverstanden. Wil hij dat er een nieuwe Stalin opstaat, of is hij op zoek naar een eenentwintigste-eeuws communisme? Op zijn meer concrete momenten stelt Zizek dat het huidige communisme onder andere draait om het voor iedereen toegankelijk maken van informatie. In dit stuk uit mei 2011 laat hij zich kritisch uit over ’the clouds’: de servers van grote internetbedrijven waar een steeds groter deel van onze online-informatie ligt opgeslagen.

Informatie zou voor iedereen beschikbaar moeten zijn, maar in de praktijk komt het erop neer dat een paar bedrijven een ‘quasi-monopoliepositie’ hebben in de informatievoorziening. Zo heeft Apple een deal gesloten met mediamagnaat Rupert Murdoch om het nieuws uit zijn media-imperium via de Apple-cloud aan te bieden. Het artikel eindigt Zizekiaans radicaal: we denken dat we in een vrije maatschappij leven, maar in feite wordt onze informatie gecontroleerd op een manier die weinig afwijkt van de censuur die de Chinese regering toepast.

vn.nl/cybercommunisme

Zizek en Assange

Van Zizek, pleitbezorger van openheid van informatie, zouden we enthousiasme verwachten over WikiLeaks. Ook hier verrast hij ons: in de Londen Review of Books leverde hij felle kritiek op de klokkenluiderssite. De waarheid bevrijdt, schrijft Zizek, maar niet deze waarheid. Vóór de publicatie van de geheime documenten konden we nog veinzen niet te weten wat er schuilgaat achter officiële documenten, maar door WikiLeaks is dat onmogelijk geworden. Wat rest is een niet meer te negeren schaamte over het cynisme dat heerst in de diplomatie. Zizek ging ook in gesprek met WikiLeaks-leider Julian Assange. Twee buitenbeetjes in een twee uur durend serieus debat, met de onvermijdelijke grappen van Zizek tussendoor: zeer de moeite waard.

vn.nl/zizekleaks

vn.nl/zizekassange